ปุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 167 / 458

… หักได้ไม้ทุ่มสดมา, อาจารย์ยกเรื่องนี้เป็นอุปัตติเหตุแล้ว และกล่าวติให้เป็น คติของมาณพทั้งปวงว่า โย ปุพเพ กรณียาน วรุณกฏฐ์ ภญโชว ปุจฉา โส กาตุมิจฺฉติ ส ปจฺฉา อนุตปฺปติ (๒) (๑) ขุ. ชา เอก ๒๗/๓. (๒) ขุ. ช…

เรื่องราวเกี่ยวกับการต่อสู้ของกษัตริย์ลิจฉวีในแคว้นวัชชี ยุคที่พวกเขามีความสามัคคีในการป้องกันอาณาจักร แต่ถูกทำลายโดยแผนการแบ่งความสามัคคี จนทำให้ไม่สามารถบรรลุผลได้ ตามคัมภีร์ชาดกได้ยกตัวอย่างให้เห็น

…นภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อม รู้จักกาลว่า นี้กาลแห่งอุทเทส คือเรียนหรือบอกบาลี กาลแห่งปริปุจฉา คือถามหรือให้อธิบาย ความแห่งอุทเทสนั้น นี้กาลแห่งอันบำเพ็ญเพียร นี้กาลแห่งอันหลีกเร้นพักผ่อน ภิก…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความสำคัญของการใช้เวลาอย่างมีคุณค่า โดยอิงหลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๖๓ ปุตตสังคหะข้อ ๒ นั้น มีพรรณนาว่า บุตรนั้นในชั้นเดิม ได้แก่ผู้ที่สืบสายเป็นชั้น รองลงมาแต่ต้น แต่ในชั้น…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที

…้ได้รับบริหารฝึกหัดดีแล้ว ย่อมเป็นประโยชน์แก่ตนให้ได้ชื่นบานเป็นผลแห่งความมีบุตร ดุจภาษิตว่า นนฺทติ ปุตเตห์ ปุต ติม ชนมีบุตรย่อมเพลิดเพลินเพราะบุตรทั้งหลาย ดังนี้ ตลอดถึงได้สืบตระกูลให้ยั่งยืนถาวร ถ้า ป…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการอบรมบุตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้าที่มุ่งหวังให้นำทางให้บุตรหลานสามารถอยู่ในสังคมได้ดี โดยแบ่งออกเป็น 5 สถานที่สำคัญ เช่น ห้ามจากบาป, ให้ศึกษาศิลปะ, การมีครอบครัวที่ดีและการจัดสร

…ะเจ้าจักรพรรดิราชผู้เกิด สำหรับพระประดับพระบารมีธรรมมีคำสรรเสริญในจักรวัติสูตรว่า ปโรสหสฺส โข ปนสฺส ปุต ตา อเหส์ สุรา วีรงครูปา ปรเสนปมททนา พระราชโอรสของพระเจ้าจักรพรรดิราชนั้น มากกว่า ๑,๐๐๐ พระองค์ ล้ว…

บทความนี้นำเสนอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งเป็นพ่อของพระราชโอรสที่มีบทบาทสำคัญในการปกครองและการรักษาความสงบในพระราชอาณาจักร ภายใต้การประรองราชอำนาจของพระองค์ และการพั

…ห้ปราชัยพ่ายแพ้ ทรงราชย์สืบมาโดยไม่มีภัย ความเพียรย่อมเป็นกำลังใหญ่ ให้สำเร็จผลที่มุ่งหลาย วายเมเถว ปุริโส ยาว อตฺถสฺส นิปฺปทา (๓) เป็นชายควรพากเพียรไป กว่าผลจะสำเร็จ กยิรา เจ กยิราเถน (๔) ถ้าจะทำควรทำก…

บทความนี้สำรวจแนวคิดของความเพียรและการพึ่งพาตนเองในพุทธศาสนา โดยอ้างถึงพระพุทธภาษิตและตัวอย่างจากประวัติศาสตร์ เช่น พระเจ้าวัฏฏคามณีที่ไม่ย่อท้อในการต่อสู้อันยาวนานเพื่อฟื้นฟูพระนคร ความหมายของการพึ่ง

…รัพย์คือประกอบอุบายทำนุบำรุงประชาชน ผู้ขัดสนให้เป็นคนมั่งคั่งบริบูรณ์ ฯ สมณพราหมเณ อุปสงฺกมิตวา ปญฺหปุจฉน์ หมั่นไต่ถาม สมณพราหมณ์ผู้ทรงคุณธรรมถึงบาปบุญคุณโทษแล้ว สมาทานแต่กิจที่ขอบ ๑ ๑ วัตรเหล่านี้มีใน …

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตนในสังคหวัตถุและจักรวรรดิวัตรของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส กำหนดแนวทางการบริหารและความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์กับประชาชน รวมไปถึงการป้องกันและพัฒนาประเทศผ่านหลัก

… ฉันทะในคำว่า ฉนฺโท กา โม ฉันทะก็คือกาม ดังนี้ ประสงค์เอากามฉันทะในพระนิวรณ์, ฉันทะ ในคำว่า ปาปญฺเจ ปุริโส กยิรา น นํ กยิรา ปุนปฺปุนํ น ตมุห์ ฉันท์ กยิราถ ทุกโข ปาปสฺส อุจจโย ที่มีความว่า บุรุษมทำบาปเข้…

บทความนี้พรรณนาถึงพระคุณพิเศษ 3 ประการของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้แก่ กัตตุกัมยตาฉันทะ ซึ่งหมายถึงความพอใจที่จะทำบุญและทำความดี บุคคลัญญุตา ซึ่งกล่าวถึงการมีจิตใจที่ดีและสามารถทำควา

… สำเร็จได้ฉะนี้. พระมหาชนก ยกเอาความสำเร็จแห่งปรารถนาของพระองค์เป็นอุทาหรณ์กล่าวสอนไว้ว่า อาสึเสเถว ปุริโส ปสฺสามิ โวห์ อตฺตานํ น นิพพินเทยุย ปณฺฑิโต ยถา อิจฉี ตถา อหุ (๑) ความว่า บุรุษผู้บัณฑิต ควรจะหว…

เนื้อหาเกี่ยวกับการส่งพระเถระประกาศพระศาสนาและการฟื้นคืนราชสมบัติของทีฆาวุกุมาร พระมหาชนกได้ยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อสอนเคราะห์ว่าบุรุษผู้บัณฑิตควรมีความหวังในความสำเร็จ โดยไม่ควรเบื่อหน่าย พระชินสีห์ได

…รื่องย่อ ในหังสชาดกว่า พระยาหงส์โพธิสัตว์ มีนามว่า ธตรฐได้ยกสมบัติของพระมหากษัตริย์เจ้าขึ้นตั้ง เป็นปุจฉาทูลถามแด่พระเจ้ากรุงพาราณสีโดยคาถาประพันธ์มีอาทิดังนี้ว่า กจจิ นุ โภโต กุสล กจจิ รฏฐมิท ผีต กรุจิ…

บทความนี้นำเสนออุบายการปกครองของพระมหากษัตริย์ผ่านเนื้อเรื่องในหังสชาดก โดยมีการถามตอบระหว่างพระยาหงส์โพธิสัตว์และพระเจ้ากรุงพาราณสีเกี่ยวกับการปกครองรัฐและความสุขของประชาชน พระราชกุมารและการสร้างฐานะ

…ารสมบัติ ความถึงพร้อมด้วยขัตติยนารีรัตน์คู่พระบารมี จึงจัดเป็นสมบัติของ พระมหากษัตริย์ประการ ๑ ฯ ๖. ปุตตสมบัติ ความถึงพร้อมด้วยพระราชโอรสเฉลิมวงศ์ พระมหากษัตริย์ประการ ๑ ฯ จึงจัดเป็นสมบัติของ ต่อไปนี้ พ…

เนื้อหาว่าด้วยสมบัติที่สำคัญของพระมหากษัตริย์ เช่น อภัยสมบัติ ทารสมบัติ และปุตตสมบัติ รวมถึงการอธิบายถึงเหตุและปัจจัยที่ส่งผลต่อการปกครองและความเป็นอยู่ของประชาชนใต้พระบารมี พร้…

…พ็ญพระราชธรรมจริยา รัฏฐาภิบาลโนบายและพระราชกุศลบุญนิธิให้อุฬาราดิเรกไพศาล เพิ่มพระบรมสมโพธิสมภารสัป ปุริสปฏิบัติ ทรงเป็นองค์บรมนาถบพิตรแห่งประชานิกรทุกหมู่เหล่าเทพทั้งมนุษย์อารักษ์ทุกสถาน ทรงเบิกบาน ด้ว…

เนื้อหาเกี่ยวกับพระราชทานคำสอนโดยสมเด็จพระญาณสังวร เพื่อการเป็นตัวอย่างที่ดีและมีคุณธรรมในการดำเนินชีวิต โดยเนื้อหายกย่องคุณสมบัติที่ควรมีเพื่อประโยชน์แก่ตนและผู้อื่น พร้อมทั้งการอุทิศพระราชกุศลแก่เทว

…ธิปติ จกฺกิโส ธิราชปรโม ตถา คุณเสฏโฐ ชนุตฺตโม นวมินโท มหาราชา นาถปวิตฺตสวหโย ติจตุตา สวสุสาน บัดนี้ ปุณฺเณกสฏฐิวสฺสิโก รชช์ กาเรติ โสตถินาติ ฯ จักรับพระราชทานถวายวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา ฉลองพระเดชพระคุ…

พระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2531 โดยมีสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก รับพระราชทานถวายและมีการบำเพ็ญพระราชกุศลเพื่อถวายพระราช

…ิ รุตฺตมวสสมงฺคโล มสฺส ทิเน ว ปญฺจเม พลอดุลยเดชวา รามาธิปติ จกฺกิโส ธิราชปรโม ตถา คุณเสฏโฐ ชนุตฺตโม ปุณฺเณกสฏฺฐิวสฺสิโก รชช์ กาเรติ โสตถินาติ ฯ วัน ๕ ธันวาคม มิคสิรมาศ พุทธศักราช ๒๕๓๑ ปีมะโรง อันเป็นอุด…

ในวันที่ 5 ธันวาคม 2531 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงมีพระชนมายุครบ 61 ปี ถือเป็นวันมงคลแห่งชาติ พระองค์ทรงบริหารประเทศด้วยหลักธรรมาทรัพย์อย่างสูงสุด เช่น ทาน ศีล จาคะ และความมีเมตตา ซึ่ง

…ลยเดชวา รามาธิปติ จกฺกิโส ธิราชปรโม ตถา คุณเสฏฺโฐ ชนุตฺตโม บัดนี้ นวมินโท มหาราชา ติจตุตาฬิสวสุสานิ ปุณฺเณกสฏฺฐิวสฺสิโก รชช์ กาเรติ โสตถินาติ ฯ จักรับพระราชทานถวายวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา ฉลองพระเดชพระค…

ข้อความนี้มาจากพระมงคลวิเสสกถาที่กล่าวถึงพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาในวันอาทิตย์ที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2530 ซึ่งเป็นพิธีที่มีความสำคัญ ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง โดยมีสมเด็จพระญาณสังวร ส

…วิตอยู่ต่อไป นางอิรันทดีธิดาพญานาค ราช จึงประกาศจะรับผู้ยังความสมปรารถนาให้แก่นางวิมลาเทวีเป็นภัสดา ปุณณกยักษ์ก็อาสาท้า พระเจ้าธนัญชัยเล่นสกาเมื่อชนะก็ขอวิธุรบัณฑิต พระเจ้า สมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสัง…

สัจจบารมี หมายถึง ความจริงและการรักษาสัญญา โดยในทศชาติชาดก วิธุรบัณฑิตได้แสดงคุณธรรมการรักษาคำพูดและความซื่อตรง ในบริบทของการลงโทษความไม่สงบในโลก ด้วยเหตุการณ์ที่พระราชาทั้ง ๔ และทรงสรรเสริญคุณธรรมต่า

…พระราชา เมื่อพระราชาทางแพ้พนัน พระราชทานตนเป็นค่าพนันแก่ผู้ชนะจึงจะชอบธรรม ด้วยคำจริงของวิธีรบัณฑิต ปุณณกยักษ์ก็ได้ วิธูรบัณฑิตไปนาคพิภพ พระนางวิมลาเทวีก็ได้ ทรงสดับธรรมอันไพเราะของวิธุรบัณฑิต เรื่องนี้…

บทความนี้กล่าวถึงการรักษาสัจจะและการอธิษฐานในพระพุทธศาสนา โดยยกตัวอย่างวิธีการรักษาสัจจะว่าด้วยการเป็นทาสของพระราชาที่จักต้องกล่าวความจริง เมื่อมีการเล่นพนัน จึงได้แสดงถึงการรักษาสัจจะของวิธุรบัณฑิตที

…บัติให้แก่พระราชโอรส แล้วพระองค์ก็ออกทรงผนวช แต่พระเจ้าเนมิราชทรงบำเพ็ญทานอยู่เป็นนิตย์ ทรงมีพระราช ปุจฉาในปัญญาว่า ทานกับพรหมจรรย์อย่างไหน จะมีผลมาก ไม่มีใครจะถวายวิสัชนาได้ ร้อนถึง ท้าวสักกเทวราช เสด็…

เนื้อหาเกี่ยวกับแนวทางในการทำดีและการตั้งใจมุ่งมั่นในอธิษฐานตามหลักธรรมที่พระเจ้าเนมิราชเคยปฏิบัติ เรื่องของการตั้งใจเพื่อผลแห่งความดี และการมองเห็นความจริงผ่านประสบการณ์ของพระองค์ เมื่อทรงพิจารณาว่าก

…ิ รุตฺตมวสสมงฺคเล มสฺส ทิเน ว ปญฺจเม พลอดุลยเตชวา รามาธิปติ จกกิโส ธิราชปรโม ตถา คุณเสฏฺโฐ ชนุตฺตโม ปุณฺเณกสฏฐิวสฺสิโก ๒๒๗ รชช์ กาเรติ โสตถินาติ ฯ วันเสาร์ ที่ ๕ ธันวาคม มิคสิรมาศ พุทธศักราช ๒๕๓๐ ปีมะโร…

ในวันเสาร์ที่ ๕ ธันวาคม ปีพุทธศักราช ๒๕๓๐ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้เฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๕ รอบ และได้มีบทบาทสำคัญในการบริหารประเทศ โดยใช้หลักธรรมในการปกครองชาวไทย เช่น การให้ทาน ศีล จาค

…ัณณ์ ยส์ กิตติ รติโย ปตฺถายาเนน อปปมาท์ ปสนฺติ อปฺปมตฺโต อุโภ อตฺเถ สค์ อุจจากุลีนต์ อุฬารา อปราปรา ปุญญกิริยาสุ ปณฺฑิตา อธิคฺคณฺหาติ ปณฺฑิโต ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ โย อตฺโถ อตฺถาภิสมยา ธีโร โย จตฺโถ สมปรายิโก …

ในงานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2529 สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ได้รับพระราชทานถวายวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา ซึ่งมีการสักการบูชาพระพุทธาภิรัต