หน้าหนังสือทั้งหมด

พัฒนาการคำสอนในพระพุทธศาสนา
292
พัฒนาการคำสอนในพระพุทธศาสนา
๓.๒ เนื้อหาข้อสอนในพระสูตรต่างๆ มีร่องรอยของพัฒนาการคำสอน เช่น ปฏิจจสมุปบาท ที่กล่าวไว้ ๕ ข้อบ่ง ๖ ข้อบ่ง ๗ ข้อบ่ง ๘ ข้อบ่ง ๑๐ ข้อบ่ง ๑๑ ข้อบ่ง ๑๒ ข้อบ่ง แสดงว่าแต่เดิมพระพุทธเจ้าสอนหลักธรรมง่ายๆ ก่อน
เนื้อหาในพระสูตรต่างๆ แสดงให้เห็นถึงการพัฒนาของคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยเริ่มจากหลักธรรมง่ายๆ ก่อนที่คณะสงฆ์จะต่อยอดให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยมีการจัดระเบียบพระไตรปิฎกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ พระวินัย พระสูตร
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
3
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก คำนำ อุปมาอุปไมย หมายถึง สังหรือลักษณะเปรียบเทียบกับสิ่งอื่นเพื่อให้เข้าใจแจ่มแจ้ง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันตสาวกใช้ อุปมาอุปไมยขยายความพระธรรม เทคน เพื่อทำเรื่องยากให้ก
หนังสือ 'อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก' รวบรวมอุปมาอุปไมยที่มีคุณค่าในการพัฒนาการเผยแผ่ธรรมะ โดยเน้นความเข้าใจง่ายแก่ผู้อ่านและการทำลายมิจฉาทิฏฐิ. คณะผู้จัดทำมุ่งหวังให้หนังสือเล่มนี้เป็นประโยชน์แก่ผู้ฝึกฝ
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
41
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๑.๕ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบเหมือนพระจันทร์เพ็ญ พระธรรมเปรียบเหมือนกลุ่มรัศมีของพระจันทร์ พระสงฆ์เปรียบเหมือนโลกที่อับอับด้วยรัศมีของพระจันทร์เพ็ญ ช.ข. (อรรถ) มก. ๑๙/๑๙ ๑.๖
ในพระไตรปิฎกมีอุปมาอุปไมยที่เปรียบเทียบถึงคุณค่าของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ส่งผลต่อโลก เช่น พระองค์เปรียบเหมือนพระจันทร์ที่ให้แสงสว่าง, เหมือนดวงอาทิตย์ที่ให้ชีวิต, และเหมือนอาจารย์ที่ชี้แนะผู้ทรงศึกษา
เปรียบเทียบพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์
42
เปรียบเทียบพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์
๑.๑๓ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบเหมือนนายเรือที่ดี พระธรรมเปรียบเหมือนเรือ สงฆ์เปรียบเหมือนผู้อพยพเรือเดินทางถึงฝั่ง ข.ขฺ. (อรรถ) มค. ๑๙/๒๐ ๑.๑๔ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบเหมือนผู้ชุมทรัพย์ พระธรรมเปรีย
บทความนี้นำเสนอการเปรียบเปรยพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ด้วยอุปมาที่หลากหลาย เช่น นายเรือ, ผู้ชุมทรัพย์, มิตรดี และดอกบัวบาน เพื่ออธิบายความสัมพันธ์อันสำคัญของทั้งสามในพระพุทธศาสนา และช่วยเ
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
44
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๒.๒ คุณประโยชน์ ๒.๒.๑ ธรรมดาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าMany ย่อมเกิดขึ้นเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนทั้งหลาย เหมือนพระจันทร์พระอาทิตย์ส่องแสงสว่างแก่คนทั้งปวง สัง.สจพ. (อรรค) มก. ๒/๘/๕
อุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎกแสดงถึงประโยชน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีต่อโลกและมนุษย์ เช่น การเปรียบเทียบกับพระอาทิตย์และพระจันทร์ที่ให้แสงสว่าง, พระองค์เป็นที่พักอาศัยสำหรับสัตว์น้อยในสังสารวัฏและถูกเปรีย
อุปมานมาปุยมาจากพระไตรปิฎก
45
อุปมานมาปุยมาจากพระไตรปิฎก
อุปมานมาปุยมาจากพระไตรปิฎก ๒.๒.๔ พระเจ้ามิลินทร์ราสามพระนาคเสนว่า พวกเดียวริยํ้ กล่าวว่าถ้าพระพุทธเจ้ายัง ทรงยินดีต่อการชุษฎี ก็ยังไม่มีชื่อว่า ปริพพาน ยังเกี่ยวข้องกับโลก ถ้าพระสัมพุทธเจ้า ปริพพานแล
ในบทสนทนาระหว่างพระเจ้ามิลินทร์และพระนาคเสน แสดงให้เห็นถึงความ เข้าใจในธรรมเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าและการปริพพาน ซึ่งหมายถึงการหลุดพ้นจากโลกและกิเลส พูดถึงภิกษุสงฆ์ในปัจจุบันที่ยังเป็นผู้ใหม่ และความยิ่งใ
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและความเลิศเหนือทุกสิ่ง
48
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและความเลิศเหนือทุกสิ่ง
อุมาฯมินจจากพระไตรปิฎก ๒.๓.๕ พระผู้อภิชาตยิ่งใหญ่ ผู้นำแล้วกล้าปราศจากภัย ประทับนั่งอยู่ท่ามกลางกองกำลังของทวย เหมือนพระยะครูอยู่ท่ามกลางฝูงวิน เหมือนราชสีห์ผู้ยิ่งอยู่ท่ามกลางฝูงมด จ นั้น. ข. พุทธ.
บทความนี้สรุปถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เลิศเหนือทุกสิ่ง โดยเทียบกับอำนาจและความงดงามของธรรมชาติ เช่น พระอาทิตย์และพระจันทร์ รวมถึงการมีอยู่อันยิ่งใหญ่ของพระองค์ เปรียบเทียบกับสิ่งอื่นในจักรวาลซึ่งแสดงถ
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฏก
49
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฏก
๒๓ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฏก ๒.๓๒ ในหมู่มนุษย์ผู้หนึ่งมีชาติตระกูลสูง มีทรัพย์ มีวีร มีศิลปะ แกล้วกล้าเฉียบแหลม มีคุณต่างๆ กัน แต่พระราชาอ้อมสุขว่ารุ่งทั้งหลาย ฉันใด พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอร่องเป็นผู้เลิ
ในบทนี้มีการเปรียบเทียบหลายส่วนเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าเป็นผู้เลิศในเสรี่วิเศษ มีลักษณะที่แตกต่างกันในหมู่มนุษย์ และกล่าวถึงการไม่ประทุษร้ายต่อผู้บริสุทธิ์ ซึ่งสื่อถึงคุณธรรมและหลักธรรมที่สำคัญ
อุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎก
50
อุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎก
อุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎก พระนาคเสนตอบโดยอุปมาว่า เหมือนสวะคือทะเล ไม่ได้เห็นแตรว่ามีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เช่นกัน ไม่เลยเห็นแต่รู้ว่ามี มิสิน ๑๐๘ ๒.๓๗ พระเจ้ามิลินทร์สถลามพระนาคเสนว่า พระสัมมาสัมพุทธเ
บทความนี้สำรวจการเปรียบเทียบที่พบในพระไตรปิฎก ซึ่งพระนาคเสนได้ใช้การอุปมาว่า เหมือนทะเลที่ไม่เห็นแตร แต่รู้ว่ามีพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในขณะที่การสื่อสารคำสอนเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นล้วนมีความลึก
พระพุทธเจ้าและพุทธลักษณะ
52
พระพุทธเจ้าและพุทธลักษณะ
๒.๕.๓ พระองค์ทรงจะสังเวทรทุกอย่างเหมือนงอกคราบ เหมือนต้นไม้สลัดใบเก่า แล้วก็ตับ ขั้นปรินิพพาน. ๒.๕.๔ เมื่อทรงบรรลุพระสัพพัญญูญาณแล้ว หมดโลกาธุก็ไหวด้วยอนุภาพพระสัพ พัญญูญาณ นั้น พึงทราบเหมือนการกำจั
เนื้อหานี้เสนอการวิเคราะห์คุณสมบัติและความเป็นเลิศของพระพุทธเจ้า เช่น การทำลายกิเลส ความไม่โกรธ และพุทธลักษณะที่แสดงถึงความบริสุทธิ์และความรักในธรรมชาติ การบรรลุพระสัพพัญญูญาณของพระองค์ทำให้เกิดการเปล
ลักษณะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
56
ลักษณะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
๕๕ อุบาสาอุบาสินมิจากพระไตรปิฎก ๒.๒๑ พระกามารมีดงเนตรเช่นกับพระโพธิ์แดงอ่อนซึ่งเกิดได้ครู่เดียว จริงอยู่ ดวงตาของ คนอื่นไม่บริสุทธิ์ ประกอบด้วยตาทั้งออกมาข้าง ลิ้นลงไปบ้าง เช่นกันสัตว์มีช้าง และหนู เ
เนื้อหานี้นำเสนอถึงลักษณะและความงามของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎก มีการอธิบายถึงพระเนตรที่บริสุทธิ์ ความงามของพระวรกายและพระสรีระ รวมถึงเปรียบเทียบกับดอกบัวและท้องฟ้าที่ระบระยิบด้วยดาว
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
57
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๒.๒.๒๗ บำเพาะพระเนตรงองข้างของพระพุทธองค์สีแดงดี น่าดู น่าชม เหมือนสีปิกแมงทับทิมทอง ขุ.จู. (อรรถ) มก. ๒๗/๗๘ ๒.๒.๒๘ พระพุทธรัศมีมีวรรณะ ๖ ซึ่งแผ่ฉวัดเฉวียนไป จึงดงามอย่างเห
เนื้อหาเกี่ยวกับการเปรียบเทียบลักษณะความงามของพระพุทธองค์และพระโพธิสัตว์ในพระไตรปิฎก โดยยกตัวอย่างถึงรัศมีและความสง่างามที่เหมือนกับธรรมชาติและวัตถุที่งดงามต่างๆ เช่น ดอกบัว ต้นปาริฉัตร และดวงจันทร์ ซ
พระธรรมและการเปรียบเทียบในพระพุทธศาสนา
60
พระธรรมและการเปรียบเทียบในพระพุทธศาสนา
๓๓ อุมบาอุบไมจากพระโคดม ๒.๔.๑๖ ข้าแต่ท่านพระโคดม เปรียบเหมือนดั่งต้นสาละใหญ่ในทิลำหรือนิคม ถึง ใบ เปลือกสะเกิด และกระพี้ของต้นสาละใหญ่จะหยุดร่วงกะเทาะไป เพราะเป็นของไม่เที่ยง สัมมะต่อมา ต้นสาละใหญ่นั
บทความนี้สำรวจถึงคำสอนจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผ่านการเปรียบเทียบที่ลึกซึ้งในพระธรรม โดยนำเสนอความเปลี่ยนแปลงและความไม่เที่ยงของสิ่งต่าง ๆ ที่มีอยู่ในชีวิต พร้อมกับการบรรยายถึงคุณค่าของธรรมที่ไม่สามารถทำ
ลักษณะและรูปสมบัติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
76
ลักษณะและรูปสมบัติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
๗๕ อุบาสน์ไม่จ ากพระใครจึงถูก ๑.๑๒ พระเจ้ามิลิทร์สิทธามพระนาคเสนว่า เมื่อใกล้จะมีสิทธิลถึงพระพุทธเจ้า ครั้งเดียว ก็สวรรค ทำปานติบัติครั้งเดียวก็เราได้ พระนาคเสนทอดว่า ก่อนไหนเล็กๆ ก็สมัยได้ ก่อนไหนให
เนื้อหาต่อเรื่องพระเจ้ามิลิทร์ที่ถามพระนาคเสนเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าก่อนสวรรคต พร้อมทั้งลักษณะมารบุรษของพระองค์ซึ่งมีถึง 23 ประการ แตกต่างจากมาราดิบา การเปรียบเทียบความงามของพระนางเจ้ากับธรรมชาติและสิ่งแ
อุบายและความคิดจากพระไตรปิฎก
102
อุบายและความคิดจากพระไตรปิฎก
อุบายอันไม่น้อยจากพระไตรปิฎก ๔.๑๒ ต้นไม้มีมิง แล้บิวิตแล้ว แมกะทะของต้นไม้นั้นไม่ถึงความบริบูรณ์ แม้เปลือกก็ไม่ถึงความบริบูรณ์ แต่พี่ไม่ถึงความบริบูรณ์ แม้นี่ไม่ถึงความบริบูรณ์ ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน
บทความนี้สำรวจอุบายและแนวคิดจากพระไตรปิฎกที่ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปฏิบัติตามธรรมและผลกระทบจากการไม่ปฏิบัติ เช่น การเปรียบเทียบกับต้นไม้ที่ไม่ถึงความบริบูรณ์ หรือบุรุษที่ถูกตัดศีรษะซึ่งไม่มีการป้
อภิญญาไม้จงจากพระไตรปิฎก
103
อภิญญาไม้จงจากพระไตรปิฎก
๑๐๒ อภิญญาไม้จงจากพระไตรปิฎก ________________ พระนาคเสนวินิจฉัยว่า พระพุทธเจ้าทรงทอดลองภิทักษ์ทั้งหมดว่า สาวกทั้งหลายจะกล ถอนหรือจะยื่นมันในลักษณะ อุปมพระเจ้าจักรพรรดิรัส แก่พระราชโอรสว่า บ้านเมืองอั
บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ธรรมวินัยจากพระไตรปิฎกและคุณลักษณะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีความรู้และเห็นทุกสิ่ง โดยเปรียบเทียบว่าการศึกษาในธรรมวินัยนั้นเป็นลำดับ โดยมีความสำคัญต่อการปฏิบัติธรรมและการบรร
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
147
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
๑๕ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๓๔. พระเจ้ามิลินทร์สโมสรพระนาคเสนว่า ผู้ที่ไปเกิดใหม่นั้น ไม่ได้ก้าวอย่างไป จะปฏิบัติฉันได้อย่างไร พระนาคเสนุตลอดว่า บูรณะอาประทีบิมตามต่อประทีบ ประทีปใหม่ไม่ได้กว่าจากประ
บทสนทนาระหว่างพระเจ้ามิลินทร์และพระนาคเสนว่าด้วยการเกิดใหม่และความเข้าใจในธรรม โดยการใช้ภาพเปรียบเทียบหลายประการเพื่ออธิบายแนวคิดแห่งการเวียนว่ายตายเกิด ความหมายของการเกิดใหม่ และการเปรียบเทียบกับสิ่ง
อุมาอุปมาไม่จากพระใคร่ครวญ
154
อุมาอุปมาไม่จากพระใคร่ครวญ
อุมาอุปมาไม่จากพระใคร่ครวญ ๔๓ ธรรมดาเมื่อเห็นสิ่งใดที่เป็นอาหาร คือ ซากสัตว์ หรือของเดน ก็งอ้อมป่าวร้องเรียกพากษ์ตานมกาน ฉันใด ก็ฤทธิผู้ปรารถนาความเพียรคือฉนั้น คือ เมื่อได้ลาภโดยชอบธรรมแล้วก็ควรแจกแ
เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักธรรมในความคิดและการปฏิบัติที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสอนเกี่ยวกับการแจกจ่ายลาภ การอุปถัมภ์สัตว์ และการปิดบังความหลงผิดของผู้อื่น การเจริญเติบโตของศรัทธา และการทำบุญเพื่อสร้างความดีในชีว
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
167
อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก
666 อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๒.๑๒ เปรียบเหมือนชายเลี้ยงหม คนหนึ่ง ไปส่งบ้านอื่นเห็นคน (อาจารย์) แห่ง ที่เขาถิ่นไว้เป็นอันมาก ก็คลี่ผ้าห่มออก เอากุ้งแห้งใส่แล้วนอนเหนื่อยศรีษะแ ท่ระทางฝนตก คุณนั้นก็ไห
เนื้อหาในบทนี้นำเสนออุปมาอุปไมยที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้สอนพระราหุลเกี่ยวกับการตระหนักถึงคุณค่าและการละความเห็นผิด โดยใช้ภาพเปรียบเทียบที่หลากหลาย เช่น ชายเลี้ยงหมา, นักลงสลาก, และการเลือกของมีค่า เป็
อุบาสามง่ายจากพระไตรปิฎก
212
อุบาสามง่ายจากพระไตรปิฎก
121 อุบาสามง่ายจากพระไตรปิฎก ๑. ประเภทผู้งมงธรรม ๑.๑ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้กล่าวไว้หลาย ถึงคนใช้และผู้เปรียบด้วยคนใช้ ๓ จำพวก .คนใช้ไม่ว่าจะได้อาหาร ยา และคนพยาบาลที่เหมาะสมหรือไม่ก็ตาม ก็ยังไม่หยา
บทความนี้สำรวจประเภทผู้งมงธรรมตามพระไตรปิฎก โดยกล่าวถึงคนใช้ 3 จำพวกที่เปรียบเหมือนบุคคลในโลกที่มีความเชื่อมโยงกับการได้ยินและการปฏิบัติธรรม ซึ่งมีหลักการว่าผู้ที่ได้รับฟังธรรมวินัยจะได้รับปัญญาธรรมตา