พวก : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 144 / 291

…ใจปานกลางใน อนิฏฐารมณ์ก็ดี ย่อมมีได้ เพราะเป็นไปในสันดานที่ยังละวิปัลลาส ไม่ได้ จริงอย่างนั้น สำหรับพวกคนไม่มีศรัทธาเป็นต้น แม้ในอติ อิฏฐารมณ์มีพระพุทธเจ้าเป็นต้น ก็มีชวนะประกอบด้วยอุเบกขาฯ แต่ สำหรับพวก…

บทที่ 170 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา นำเสนอการวิเคราะห์อารมณ์อย่างละเอียด โดยเน้นการกำหนดอารมณ์ของจิตในบริบทของกุศลและอกุศล สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าจิตมีความหลากหลายในการรับสัมผัส

…ลนี้ว่า ญาณวิบากทั้งหลาย ย่อมไม่เป็นไปแก่ทวิเหตุกะ และอเหตุกบุคคล เพราะมูลปฏิสนธิอ่อนแอ ฯ แต่อาจารย์พวกอื่นพรรณนาว่า ตทาลัมพนะที่มีเหตุ ย่อมมีแก่ อเหตุกสัตว์ฉันใด แม้ตทาลัมพนะที่มีเหตุ ๓ ย่อมมีแก่ทวิเหตุ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เรียบเรียงการอภิปรายของอาจารย์เสนอบุคคล 8 ประเภทและคำอธิบายเกี่ยวกับวิบากที่ประกอบด้วยญาณที่แตกต่างกัน โดยมีอาจารย์จำนวนมากเห็นพ้องหรือแตกต่าง

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 188 วิสัย ภูมิแห่งเปรต ๑ อสุรกาย พวกอสุระ ๑ ฯ กามสุคติภูมิมี ๕ คือ มนุสสา พวกมนุษย์ ๑ อาจถมมหาราชิกา เทวดาผู้อยู่ในชั้นจาตุม มหาราช ๑ ตา…

บทความนี้กล่าวถึงประเภทของภูมิในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งแบ่งออกเป็นหลายชนิด โดยเฉพาะกามสุคติภูมิที่มี 11 ประเภท รวมถึงมนุษย์และเทวดาในชั้นต่างๆ ในที่นี้ยังมีการระบุจำนวนและชั้นของภูมิแห่งฌานแต่ละประเภ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 189 [สังคหคาถา] พวกปุถุชนก็ดี พระโสดาบันบุคคลก็ดี และพระสกทาคามีบุคคลก็ดี ย่อมไม่ได้ (คือไม่สงเคราะห์เข้า) ในชั้นสุทธาว…

บทนำของข้อความนี้สำรวจและอธิบายการจำแนกประเภทของปฏิสนธิในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการจัดหมวดส่วนภายใต้ภูมิที่แยกออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ อบายปฏิสนธิ, กามสุคติปฏิสนธิ, รูปาวจรปฏิสนธิ และอรูปาวจรปฏิสนธิ

…าน ฯ วิบากแห่ง ปัญจมฌาน ย่อมเป็นไปในภูมิแห่งจตุตถฌาน ด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ ฯ แต่สำหรับพวกอสัญญีสัตว์ มีรูปเท่านั้นเป็นปฏิสนธิฯ อนึ่ง ต่อจากปฏิสนธินั้นเป็นไป รูปนั่นเอง เป็นไปในปวัติกาล และ …

…ดเกี่ยวกับปฏิสนธิ ที่เกี่ยวข้องกับอำนาจและลำดับชั้นที่มีผลต่อการเกิดในต่าง ๆ ซึ่งแสดงถึงคุณลักษณะของพวกอสัญญีสัตว์และการเกิดใหม่ในอนาคตจากฐานที่เกิดขึ้นในขณะปฏิสนธิ.

…ารมณ์ ฯ อนึ่ง อรูปปฏิสนธิ มีกรรมนิมิตที่เป็นมหัคคตะ และบัญญัติเท่านั้นเป็นอารมณ์ตามสมควร ฯ แต่สำหรับพวกอสัญญีสัตว์ ชีวิตนวกะนั่นแลตั้งอยู่โดยความเป็นปฏิสนธิ เพราะฉะนั้น อสัญญีสัตว์ เหล่านั้น ชื่อว่ามีรูป…

ในหน้าที่ 198 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้กล่าวถึงอารมณ์ที่เกิดขึ้นในจุติจิตที่ถูกอวิชชาห้อมล้อมและมีตัณหานุสัยเป็นรากฐาน อธิบายเกี่ยวกับการเกิดและการตายโดยอ้างอิงถึงอารมณ์ที่เป็นปัจจุบันและอดีตที่สัมพั

…าะอรรถว่า ไปปราศจากความเจริญที่สมมติ กันว่าบุญโดยมากฯ อบายนั้นแล ชื่อว่าภูมิ เพราะอรรถว่า เป็นที่มี พวกสัตว์อยู่ เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าอบายภูมิ ฯ ภูมิที่มีชื่อว่าสุคติ เพราะอรรถว่า งาม โดยความเป็นสถานท…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหะและวิถีของการสงเคราะห์จิตที่พระอาจารย์ได้กล่าวถึง โดยเริ่มจากการแสดงวิถีจิตฺตวเสเนว และปวัติสังคหะในสองกาล ได้แก่ กาลแห่งปฏิสนธิและจุติจิต รวมถึงการอธิบายคำว่าอบายและสุ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 203 ก็หาไม่ ได้แก่พวกเปรตที่เป็นอสูร ฯ ส่วนเวปจิตติอสูรนอกนี้ ชื่อว่า อสูร เพราะอรรถว่า ไม่ใช่เทวดา คือเป็นข้าศึกของเทวดา…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับอสูรที่ถูกจำแนกว่าเป็นเปรตและความหมายของมนุษย์ โดยเน้นถึงคุณสมบัติที่ทำให้มนุษย์มีความสำคัญในการบรรลุธรรม ข้อความอธิบายถึงการตีความคำว่า 'มนุษย์' และการเปรียบเทียบกับเทวดาในชั้

…าะฉะนั้น คำว่า "ตาวติงสะ " นี้ บัณฑิตจึงควรถือเอา ว่า "เป็นเพียงแต่ชื่อของเทวโลกชั้นนั้นเท่านั้น" ฯ พวกเทพที่ชื่อว่า ยามะ เพราะอรรถว่า ไป คือหลีกไปจากทุกข์ฯ ที่ชื่อว่าดุสิต เพราะ อรรถว่า ถึง คือได้บรรลุค…

บทความนี้เสนอการอธิบายเกี่ยวกับเทวดาในชั้นต่างๆ โดยเฉพาะจาตุมหาราชิกาและดาวดึงส์ โดยมีการอธิบายความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับชน ๓๓ คนที่บำเพ็ญบุญและบังเกิดในสถานที่ของเทพ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงลักษณะของเทพใน

…าริสัชชา (คือเป็นบริษัทของพรหม) เพราะอรรถว่า เกิดในบริษัทของมหาพรหมเหล่านั้น เพราะเป็นผู้ บำรุงบำเรอพวกพรหมฯ ที่ชื่อว่าพรหมปุโรหิตา เพราะดำรงอยู่ ในตำแหน่งแห่งปุโรหิตของพวกมหาพรหมเหล่านั้น ฯ ที่ชื่อว่าพร…

…กับความหมายและประเภทของพรหมในการพระอภิธรรม โดยมีการระบุถึงประเภทต่างๆ ของพรหม เช่น พรหมปาริสัชชา และพวกพรหมชั้นอื่น ซึ่งมีคุณลักษณะพิเศษตามที่กล่าวถึงในตำราอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา เช…

…- หน้าที่ 206 รัศมีแห่งสรีระเป็นกลุ่มก้อน ไม่เคลื่อนที่ ท่านเรียกว่า "สุภา" (คือ มีรัศมีมีสวยงาม) ฯ พวกพรหมที่ชื่อว่าปริตตสุภา เพราะอรรถว่า มีสุภา (รัศมี) นั้นน้อยกว่าพวกพรหมชั้นสูงขึ้นไป ฯ ที่ชื่ออัปปมา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงรัศมีแห่งสรีระในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการอธิบายถึงพรหมที่มีคุณลักษณะต่างๆ เช่น ปริตตสุภา, อัปปมาณสุภา, และสุภากิณณา เป็นต้น นอกจากนี้ยังพูดถึงการสถิตของพรหมที่มีรัศมีงดงามและความสำค

…โอกุกนติกฺขเณ ได้แก่ ในขณะปฏิสนธิ ฯ ชื่อว่า คนบอดแต่กำเนิด เพราะอรรถว่า บอดมาแต่เกิด ฯ ในขณะที่เกิด พวกสัตว์ที่เป็นอัณฑชะ (เกิดในไข่) และชลาพุชะ (เกิดในครรภ์) ทั้งหมด เป็นผู้หาจักษุมิได้เลย แม้ก็จริง ถึง…

ในบทนี้เนื้อหาเกี่ยวกับพระอนาคามีและพระอรหันต์ในชั้นสุทธาวาส โดยอาจารย์ได้กล่าวถึงสถานที่ต่าง ๆ ที่พระอริยเจ้าและผู้มิใช่พระอริยเจ้าได้รับการเกิดในแต่ละภพ รวมถึงการอธิบายการเกิดของสัตว์ที่มีอาการบกพร่

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 209 ไว้ว่า "บุคคลบางพวกเป็นอเหตุกปฏิสนธิ (คือมีปฏิสนธิไม่มีเหตุ) เป็นผู้มีอินทรีย์ไม่บกพร่อง (ไม่วิกลวิการ) แต่มีวิจารณญาณน…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงวินิปาติกเปรตซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับภุมมเทวดา โดยที่เนื้อหาสื่อถึงการไม่มีการกำหนดอายุของสัตว์อบายและมนุษย์ รวมถึงกรรมที่กำหนดอายุในอบาย การพูดถึงความแตกต่างของสัตว์ในอบายที่มีอายุย

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 210 ยังไม่สินไป ฯ พวกภุมมเทวดา ก็มีกรรมเป็นประมาณเหมือนกัน ฯ [กำหนดอายุมนุษย์และเทวดาเทียบกัน] ความจริง สัตว์บางเหล่า ที่…

…ธเจ้าทรงตรัสเกี่ยวกับอายุของมนุษย์ในสมัยนี้และให้ข้อมูลว่ามนุษย์ที่มีอายุ 50 ปี เทียบเท่าหนึ่งวันของพวกเทวดา โดยแบ่งปีทิพย์ออกเป็น 500 ปีทิพย์สำหรับเทวดาชั้นจาตุมมหาราชิกา โดยสรุปแล้วทั้งมนุษย์และเทวดามี…

…ิบราชบาตร ของพระราชาทั้งหลาย ผู้ทรงริบทรัพย์ของคนอื่น เพื่อปราบคนชั่ว ตามกำหนดกฎหมาย และอทินนาทานของพวกพราหมณ์ ผู้กล่าวคำ เป็นต้นว่า "ทรัพย์นี้ทั้งหมด พระราชาพระราชาทานแก่พวกพราหมณ์ બૈ แต่เพราะพราหมณ์เหล…

บทนี้สอนเกี่ยวกับโทสมูลจิตซึ่งหมายถึงจิตที่มีโทสะเป็นมูล พร้อมกับการริบทรัพย์ของพระราชาเพื่อปราบคนชั่วตามกฎหมาย นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการใช้สอยของจากบุญกิริยาวัตถุและการรักษาศีลที่เกี่ยวข้องกับกรรมและผล

…าให้ ฯ มีคำถามสอดเข้ามาว่า "ก็คำนี้ว่า "กรรมที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ไม่มีการให้ปฏิสนธิเป็นสภาพ" ดังนี้ พวกเราจะพึงรู้ได้อย่างไร ?" แก้ว่า "รู้ได้ เพราะกรรม ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ไม่มีในหมวดธรรมที่ทัสสนะจะพึง…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าพูดถึงอกุศลธรรมที่สหรคตและกรรม มีการเจาะลึกถึงความหมายอันซับซ้อนของกรรมแต่ละประเภท โดยเฉพาะการเว้นจากเจตนาที่ไม่ส่งผลให้เกิดปฏิสนธิ เช่น อกุศลกรรมที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุท

…สุคติ ฯ ส่วนอกุศลที่ให้สัตว์ไปสู่อบาย ควรเป็น ธรรมอันทัสสนะพึงละแท้ฯ เมื่อถือเอาความโดยประการนอกนี้ พวก พระเสขะก็ต้องเกิดในอบาย เพราะท่านละอกุศลที่ให้สัตว์ไปสู่อบาย ยังไม่ได้ฯ ก็ข้อนั่นไม่ถูกเลย เพราะผิด…

งานเขียนนี้ เซียนท่านได้อธิบายถึงแนวคิดอันเกี่ยวข้องกับอภิธัมมหาสังสารในมุมมองของกรรมและธรรม โดยเฉพาะว่าด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อย่าง ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึง 'ภาวนา' ซึ่งเกี่ยวพันกับการเห็นพระนิพพานแล

…ทา ญาณที่เป็นไปในวิบาก แห่งธรรมเหล่านั้น ชื่อว่าธัมมปฏิสัมภิทา" ดังนี้เป็นต้น มิใช่หรือ เพราะฉะนั้น พวกท่านจะพึงรับรองว่า จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ นั้น ไม่ให้ปฏิสนธิอย่างไรได้ ? " แก้ว่า "วิบากแห่งจ…

…สเช่นนี้ชี้ให้เห็นว่า จิตตุปบาทที่ดังกล่าวไม่ควรมีการปฏิสนธิ พระองค์ยกขึ้นมาเป็นประเด็นสำคัญเพื่อให้พวกเราได้ไตร่ตรองถึงธรรมที่ควรละออกไป และวิบากของจิตต้องมีความไม่ฟุ้งซ่านย่อมมี เพื่อจะสามารถเข้าถึงธรร…

…่ตรัสภาวะแห่งกรรมปัจจัยที่เป็นไปในขณะต่าง ๆ กัน ด้วยอำนาจแห่งปวัติวิบากแม้ที่ได้อยู่ๆ เพราะเหตุนั้น พวกเกจิอาจารย์ จึงไม่อาจห้ามปวัติวิบากแห่งเจตนากรรมที่สหรคตด้วยอุทธัจจะนั้นได้ ฯ ด้วยเหตุนั้น ท่านอาจาร…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และพิจารณาเกี่ยวกับเจตนากรรมที่มีความสืบเนื่องในอภิธัมมัตถสังคหบาลี และชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างเจตนากรรมที่มีผลและไม่มีผล โดยระบุว่าพระอาจารย์พุทธมิตและอาจารย์อีกหลาย

…โดยสังเขป และในคัมภีร์อภิธัมมัตถวิกาสนีฎีกา โดยพิสดาร ฯ ในคำว่า สญฺญาวิราค์ ภาเวตตา นี้ มีอธิบายว่า พวกเดียรถีย์ ผู้มีปกติกล่าวการทำว่าเป็นกรรมนั่นแล เจริญภาวนาเครื่องสำรอก อรูปธรรม ด้วยอำนาจการยังอรูปธร…

ในคัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหบาลีได้มีการกล่าวถึงการเจริญฌาน โดยเฉพาะมัชฌิมฌานและปณีตฌาน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเข้าถึงอภิญญา จากการเจริญปัญจมฌาน บุคคลสามารถพัฒนาจิตถึงขั้นวิญญาณได้ ที่สำคัญคือการทำความเข้า