รูป : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 238 / 384

…ค์ อิ อี อารันต์ ปฐมาวิภัตติ และทุติยาวิภัตติ พหุวจนะ กับจตุตถีวิภัตติ และฉัฏฐีวิภัตติ เอกวจนะ มักมีรูป เหมือนกัน เช่น เสฏฐิโน เป็นต้น ข้อนี้ก็มีสิ่งควรสังเกตอยู่บ้าง คือ คุณนาม สัพพนาม กิริยากิตก์ มักจะ…

บทความนี้อธิบายถึงการสังเกตศัพท์ในบาลี ซึ่งประกอบด้วย คุณนาม สัพพนาม และกิริยา รวมถึงการจำแนกประเภทของวิภัตติ เช่น ปฐมาวิภัตติ และทุติยาวิภัตติ โดยชี้แนะว่าการเข้าใจวิภัตติต้องพิจารณาคำที่ต่อเนื่องกัน

…แปลกกัน ท่านนิยมไว้ดังนี้ ถ้าเป็น สังขยา ท่านไม่ลง ก ต่อท้าย ปล่อยไว้เฉย ๆ เช่น นวภิกฺขุ ภิกษุ ท. ๕ รูป ถ้าเป็นคุณนาม ท่านลง ก ต่อท้าย นวโกวาท นวก+โอวาท โอวาทเพื่อภิกษุใหม่ และ นว ที่เป็นคุณนามซึ่งไม่ ใช…

เนื้อหานี้เป็นการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การแจกวิภัตติของศัพท์ที่มีความหมายแตกต่างกัน เช่น นว ที่มีนัยทั้งเป็นสังขยาและเป็นคุณนาม การเข้าใจบทบาทของนามในบาลีช่วยให้เข้าใจลักษณะและการใช้งานของศัพท์

ประโยคด - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 96 สัพพนามทั้งปวงเปลี่ยนรูปได้ ක ผู้ศึกษาพึงสังเกตในนาม ข้อ ๕๓ ให้ดี จะเห็นได้ว่า สัพพนาม ทั้งหมด ทั้งที่เป็นอนิยมและนิยม เมื่อ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีการเปลี่ยนรูปเมื่อใช้ร่วมกับอัพยยตัทธิต และการใช้ศัพท์ในฐานะที่เป็นตติยาวิภัตติและสัตตมีวิภัตติ การแจกวิภัตติของส…

…็นชื่อของศัพท์อีกแผนกหนึ่ง ซึ่งจะแจกด้วยวิภัตติ ทั้ง ๒ หมวด เหมือนนามทั้ง ๓ ตามที่กล่าวมาแล้วไม่ได้ รูปเดิม เป็นมาอย่างไร ก็คงไว้อย่างนั้นไม่เปลี่ยนแปลง ในนามทั้ง ๓ ตามที่ กล่าวมาแล้ว จะมีอยู่ด้วยกันกี่ศ…

ในบทนี้นำเสนอการอธิบายศัพท์บาลีที่เรียกว่า 'อัพยยศัพท์' ซึ่งหมายถึง 'ไม่ฉิบหายไป' โดยอธิบายถึงหน้าที่และความนำเสนอในด้านไวยากรณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของอัพยยศัพท์เป็น 3 ประเภทคือ อุปสัค, นิบาต, และปัจจ

…า ให้แปลอายตนิบาตว่า "ข้าง" ปัญมี ให้แปลอายตนิบาตว่า "แต่" ดังอุทาหรณ์ ต่อไปนี้ :- ศัพท์เดิม ปัจจัย รูปสำเร็จ แปลว่า สพฺพ โต สพฺพโต แต่-ทั้งปวง " อญฺญ อญฺญตร อิตร อญฺญโต แต-อน " อญฺญตรโต แต่อันใดอันหนึ่ง…

…ัตติและปัญจมีวิภัตติในบาลี ซึ่งอธิบายการใช้คำว่า 'ข้าง' และ 'แต่' พร้อมทั้งตัวย่างการแปลศัพท์เดิมและรูปสำเร็จ เช่น สพฺพ โต (ทั้งปวง) และ อญฺญโต (แต-นอกนี้) เช่นเดียวกับการแปลคำที่มีความหมายแตกต่างกันในคว…

ปัจจัย รูปสำเร็จ ศัพทเสม ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 113 แปลว่า ต ตุถ ตตฺถ ใน-นั้น …

…ยวกับนามและอัพยยศัพท์พร้อมตัวอย่างของแต่ละประเภท เช่น 'ใน-นั้น', 'ใน-เคียว', 'ใน-เดียว'. จะมีการแสดงรูปสำเร็จต่าง ๆ ที่มีลักษณะเฉพาะ รวมถึงการใช้ปัจจัยในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจวิธีการใช้งานในบริ…

…วยปัจจัย ๒ ตัวนี้ ทางสัมพันธ์เรียกว่า [กาลสัตตมี] ทั้งนั้น ดัง อุทาหรณ์ต่อไปนี้ :- ศัพท์เดิม ปัจจัย รูปสำเร็จ แปลว่า สพฺพ ทา สพฺพทา สพฺพ ทา สทา เอก ทา เอกทา ในกาลทั้งปวง ในกาลทั้งปวง, ทุกเมื่อ ในกาลหนึ่ง…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการใช้ปัจจัยในภาษาบาลี โดยเฉพาะการนำปัจจัย เช่น ทา, ทาน, รหิ, ธนา, ทาจน์ มาใช้ต่อท้ายสัพพนามเพื่อสร้างคำใหม่ที่มีความหมายเกี่ยวกับเวลา เช่น 'ในกาลทั้งปวง', 'ในกาลหนึ่ง', และ 'ในกาลไ

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 115 ศัพท์เดิม ปัจจัย รูปสำเร็จ แปลว่า อิม ชฺช อชฺช ในวันนี้ สมาน ชฺชู สชฺชุ ในวันมีอยู่, วันนี้ ปร ชฺชู ปรชฺชุ ในวันอื่น อปร…

…ยศัพท์ รวมถึงปัจจัยในการใช้ คำแปล และการใช้งานในบริบทต่างๆ การอธิบายความหมายของคำที่เป็นศัพท์เดิมและรูปแบบในการใช้ปัจจัยเหล่านี้ในภาษา. ปัจจัยมีทั้งหมด 5 ตัวที่ใช้ในการลงท้ายธาตุ พร้อมทำความเข้าใจเกี่ยวก…

…โยคาวจรถึงแม้ เป็นผู้ทรงพระไตรปิฎกก็ควรทำสาธยายด้วยวาจาก่อน ในกาลมนสิการ เพราะว่า เมื่อพระโยคาวจรลางรูปทำสาธยายไปนั่นแล กรรมฐาน ย่อมปรากฏได้ดุจกรรมฐานปรากฏแก่พระเถระ ๒ รูป ผู้เรียนกรรมฐาน ในสำนักพระมหาเท…

ในบทอธิบายนี้กล่าวถึงการทำสาธยายในกรรมฐานที่สำคัญในการฝึกฝน โดยเฉพาะเมื่อทำเกี่ยวกับพระไตรปิฎก พระโยคาวจรจะต้องสาธยายด้วยวาจาก่อน ในช่วงสี่เดือนของการฝึก เมื่อพระเถระทั้งสองได้รับการสั่งสอน ก็ได้ตั้งใ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 69 ฟองด้วยไฟ (ธาตุ) ในอุทร สุกไป ๆ จนแหลกราวกะบดด้วยหินบด แล้วเลื่อนลงไปตามโพรงไส้ใหญ่ ไปตกทับถมกันอยู่ คล้ายดินสีเหลือง ที่คนขยี้บรรจุลงไปในกระบอกไม้ไ

…เคียงกับดินสีที่ถูกบีบอัด และการแสดงถึงกองเยื่อในสมองที่มีลักษณะเฉพาะและการจัดเรียงภายในกะโหลกศีรษะ รูปร่างและสีที่ถูกกล่าวถึงมีการเปรียบเทียบที่เห็นภาพชัด ทำให้ผู้ศึกษาเข้าใจกลไกและโครงสร้างของร่างกายได…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [เสมหะ] - หน้าที่ 71 คำว่า เสมุห์-คือเสลด อันมีประมาณเต็มบาตรหนึ่งอยู่ภายใน ร่างกาย เสมหะนั้น โดยสี ขาวดังสีน้ำใบแตงหนู โดยสัณฐาน มีสัณฐานตามโอกาส (ที่อยู่ของมัน

บทความนี้พูดถึงลักษณะของเสมหะที่มีอยู่ในร่างกาย รวมถึงสี รูปร่าง และถิ่นกำเนิดของมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมื่อมันได้รับสารอาหารและเกิดกลิ่นเหม็นที่ไม่พึงประสงค์จ…

…ฆนิกาย) กล่าวว่า "แน่ะอาวุโสอภัย แต่นี้ไป ท่าน จงเรียนปัญหานี้ก่อนเถิด" แล้วบอกว่า "พระเถระผู้เฒ่า (รูปหนึ่ง) เป็นผู้ได้ปฐมฌาน ๓๒ ดวงในโกฏฐาส ๓๒ อย่าง ถ้าเข้ากลางคืน ฌาน ๑ กลางวันฌาน ๑ ท่านจะเชื่อมฌานนั้…

ในตอนนี้ได้กล่าวถึงดวงตามและการเกิดของพระโยคาวจรที่สามารถเข้าใจธรรมะจากการปฏิบัติฌานแตกต่างกันตามวิธีการเข้าฌาน นอกจากนี้ยังพูดถึงความสำคัญของการพัฒนากายคตาสติและอานิสงส์ที่เกิดขึ้นจากการฝึกปฏิบัติกรร

…ปลว่า 'ละเอียด แต่ดูตอนท่านแก้ (หน้า ๕๓) แล้วไม่มีเค้าจะให้แปลอย่างนั้นได้ เพราะท่านแก้ไว้ว่า สนฺโต รูปสนฺโต นิพฺพุโต อันชวนให้แปลว่า "สงบ คือ รำงับดับเย็น" แต่อาจริยกะที่ กล่าวนั้น ท่านนำสืบกับมานาน จะท…

ในช่วงนี้ของพระธรรมภาสิต อานาปานสติกรรมฐานถือเป็นการปฏิบัติที่ได้รับการเชิดชูจากพระพุทธเจ้า โดยเน้นว่าผู้ที่ทำให้มีและทำให้มากจะประสบกับธรรมละเมียดแท้และสูงส่ง ภิกษุสามารถปฏิบัติการอานาปานสติได้ในสถาน

…่ได้ตรัสถามไว้ ด้วยความเป็นผู้ ทรงใคร่จะตรัสให้พิสดาร โดยประการต่าง ๆ แม้ในคำว่า 'ก พหุลี- กโต ฯเปฯ รูปสเมติ" นั้นก็นัยนี้เหมือนกัน ในบทเหล่านั้น บทว่า ภาวิโต-ทำให้มี นั้นคือ ทำให้เกิดขึ้น หรือเจริญขึ้น …

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

…ารบำเพ็ญอานาปานสติ สมาธิแห่งโยคาวจรภิกษุนั้น เพราะจิตของภิกษุนี้ (เคย) เพ่นพ่าน ไปตามอารมณ์ต่าง ๆ มีรูปารมณ์เป็นต้นมาเสียนาน ไม่ใคร่จะขึ้นสู่ ๑. มหาฎีกาว่า คำว่าทุกประการนี้หมายถึง ๑๖ ประการนั่นเอง ๒. สม…

ในคำสอนของศาสนานี้ คำว่า 'อิธ ภิกฺขเว' หมายถึง 'ดูกรภิกษุทั้งหลาย' ซึ่งแสดงถึงความสำคัญของศาสนาในการสร้างอานาปานสติสมาธิ พุทธพจน์นี้ชี้ชัดให้เห็นว่าศาสนานี้มีสมณะเฉพาะที่เป็นที่มาของการพัฒนาใจและความส

…่นั่นเองฉันใดก็ดี แม้ภิกษุนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ใครจะทรมานจิตร้าย อันเติบขึ้นด้วยการดื่มรสอารมณ์มี รูปารมณ์เป็นต้นมาเสียนาน ก็พึ่งพราก (มัน) เสียจากอารมณ์มีรูปเป็น อาทิ เข้าไปสู่ป่าหรือโคนไม้หรือเรือนว่…

เนื้อหานี้อธิบายถึงการฝึกจิตใจที่สามารถเปรียบเทียบได้กับการฝึกลูกโกโกง โดยสอนให้ผูกจิตของตนกับอารมณ์กรรมฐานด้วยสติ เช่นเดียวกับวิธีการฝึกลูกโคโกงให้พร้อมต่อการเป็นโคที่ดี ซึ่งช่วยให้สามารถดำเนินชีวิตไ

…ะเหตุนั้น จึงตรัสว่า "เธอสำเหนียกว่า เราจัก----หายใจออก----หายใจเข้า" ดังนี้ จริงอยู่ สำหรับภิกษุลางรูป ต้นลมในกองลมหายใจออกก็ดี ใน กองลมหายใจเข้าก็ดี ที่แล่น (ออกเข้า) อยู่อย่างละเอียด (นั้น) ชัด (แต่) …

เนื้อหาเกี่ยวกับการหายใจและการสำเหนียกของภิกษุในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการรับรู้ลมหายใจออกและหายใจเข้าด้วยจิตที่ประกอบด้วยญาณ แสดงถึงความสำคัญในการฝึกอานาปานสติและการกำหนดลมที่ชัดเจนในแต่ละช่วง ซึ่งเป็น

…นแล (แต่นิมิต) ปรากฏต่าง ๆ กัน ก็เพราะความที่พระโยคาวจรมีสัญญาต่าง ๆ กัน เปรียบเหมือนเมื่อภิกษุ หลายรูปนั่งสาธยายพระสูตร (สูตรหนึ่ง) กันอยู่ ครั้นภิกษุรูปหนึ่ง กล่าว (ถาม) ขึ้นว่า สูตรนี้ปรากฏแก่ท่านทั้ง…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการใช้เปรียบเทียบในการอธิบายพระสูตรต่าง ๆ ผ่านการเปรียบเหมือนสิ่งต่าง ๆ เช่น สายน้ำใหญ่ แนวป่า และต้นไม้ที่มีผลดกเพื่อแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างในประสบการณ์การรับรู้ของพระภิกษุในข

… วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 154 ถึงอาจารย์ เมตตาของเราหาดำเนินไปไม่ เธอจึงไปหาพระมหาเถระ (รูปหนึ่ง) เรียนว่า "ท่านผู้เจริญ การเข้าเมตตาฌานของข้าพเจ้า คล่องแคล่วทีเดียว แต่ (เวลานี้) ข้าพเจ้าไม่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเข้าเมตตาฌานและความสำคัญของการพัฒนาตนเองก่อนการแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยมีพระมหาเถระแนะนำให้หานิมิตและศึกษาเกี่ยวกับการเข้าเมตตาฌาน เพื่อไม่ให้เกิดการเบียดเบียนและสร้างความสุขให้กั

…ัว) ตัดองค์อวัยวะด้วยเลื่อยที่มีด้าม ๒ ข้าง แม้นผู้ใดยังใจให้คอด ๑. ความตอนนี้ ฉบับยุโรปเรียงไว้เป็นรูปคาถาว่า กกจูปมโอวาท- ปฏิฆสฺส ปหานาย อาทีน์ อนุสสร โต ฆฎิตพฺนํ ปุนปฺปุนํ ข้าทีทีเดียว ส่วนฉบับของเราเ…

ในเนื้อหานี้เกี่ยวกับการสอนของโยคาวจรภิกษุที่ใช้พระโอวาทของพระพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการละปฏิฆะ และแสดงออกถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะความโกรธ การอ้างอิงถึงคำสอนในฉบับยุโรปและการแก้ไขศัพท์ต่าง