ศัพท์ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 14 / 52

[ ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 148 ศัพท์ที่ลง มนฺตุ ปัจจัย อย่างนี้ อายุ อสฺส อตฺถีติ อายสฺมา อายุ ของชนนั้น มีอยู่ เหตุนั้น [ ชนนั้น] ชื่อว…

บทเรียนนี้อธิบายเกี่ยวกับศัพท์ในภาษาบาลีที่ประกอบด้วยปัจจัยต่างๆ เช่น มนฺตุ และ ณ รวมถึงการวิเคราะห์ความหมายของคำและประโยคในบริบทต…

…ความข้อนี้ในท่อนหลัง เรียกชื่อว่า วากฺยารมภโชตโก หรือเรียกให้สั้นว่า วากยรมโภ, ในอรรถนี้ใช้ นิบาต ๓ ศัพท์ คือ หิ, จ, ปน, ตรงความไทยว่า ก็, แล, ก็แล, มีอุทาหรณ์ดังนี้: จตุมุมคฺคผลนิพพานวเสน นววิโธ, ปริยตฺติ…

เนื้อหาในส่วนนี้อธิบายถึงวากยารัมภนิบาต ซึ่งเป็นการอธิบายความในท่อนต้นที่มักจะนำไปสู่การถาม เพื่อการวิสัชนาต่อเนื่องในท่อนหลัง โดยมีการใช้คำว่านิบาต เช่น หิ, จ, ปน เพื่อเชื่อมโยงความเข้าใจในบทความที่ก

…เครื่องหมายความข้อนี้ในท่อนหลัง เรียกชื่อว่า การณโชตโก หรือเรียกให้สั้นว่า เหตุ ในอรรถนี้ใช้นิบาต ๓ ศัพท์ เหมือนวากยารัมภ์, ตรงความไทยว่า เหตุว่า เพราะว่า มีอุทาหรณ์ ดังนี้: สพฺพวจนาน อตฺโถ อกฺขเรเหว สัญญา…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์ประโยคในบาลี โดยเฉพาะการใช้ นิบาต ในการชี้แจงเหตุผลในข้อความที่มีความซับซ้อน ประกอบด้วยการอ้างอิงถึงหลักคำสอนในพระไตรปิฎกเพื่อยกตัวอย่างการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผ

…็น ๒ อย่าง ตามประเภทแห่งทัฬหิยะฉะนั้น, นิบาตในท่อนหลัง เรียก ทัฬหิกรณ โชตโก, ในอรรถนี้ใช้นิบาตแต่ ๒ ศัพท์ คือ หิ กับ จ, ตรงความ ไทยว่า จริงอยู่, แท้จริง; อุทาหรณ์ในอาคมทัฬหกรณะพึงรู้ในคำว่า วุตตกเหต ภควตา;…

เนื้อหาเกี่ยวกับโครงสร้างและการใช้ภาษาบาลีในวากยสัมพันธ์ โดยการอ้างคำเพื่อเป็นเครื่องสาธกหรือการรองรับในอรรถต่างๆ พร้อมตัวอย่างคำเพื่อความชัดเจนในการศึกษา และการนำเสนอในบริบทต่างๆ เช่น พุทธภาษิตและอุท

…าง ๆ กัน นิบาต ในความท่อนหลังที่กล่าวถึงฝ่ายหนึ่ง ๆ เรียกชื่อว่า ปกฺขนฺตร โชตโก ในอรรถนี้ใช้นิบาต ๒ ศัพท์ คือ จ กับ ปน, ตรงความไทยว่า ฝ่ายว่า ส่วนว่า ; มีอุทาหรณ์ดังนี้: ทุกโข พาเลหิ สวาโส, อมิตเตเนว สพฺพท…

…การใช้คำในแต่ละบริบท นอกจากนี้ยังมีการอธิบายวิธีการใช้คำเฉพาะในภาษาบาลี รวมทั้งข้อคิดเกี่ยวกับการใช้ศัพท์ในบทพูดและธรรมเทศนา เพื่อให้ผู้อ่านได้เห็นความสำคัญและความงามของภาษาในทางวากยสัมพันธ์

…เถิด ปริกัปปัตถนิบาต ๕. ข้อความที่ยังไม่แน่ เป็นแต่กำหนดไว้ เรียกว่า ปริกปุโป, ในอรรถนี้ ใช้นิบาต ๔ ศัพท์ คือ สเจ, เจ, ยา, อถ เรียกชื่อว่า ปริกปปตโก ตรงต่อนิบาตไทย ที่ใช้ต้นพากย์ว่า ถ้าว่า, หากว่า ผิว่า มี…

เนื้อหาตรงนี้เกี่ยวกับการศึกษาและการใช้วากยสัมพันธ์ในภาษาบาลี โดยได้อธิบายถึงการเข้าใจคำสำคัญเช่น ยทิวา, อุท, และอถวา รวมถึงการใช้ในเชิงตัวอย่างในการตัดสินใจที่ยังไม่แน่ชัดในบริบทที่แตกต่างกัน เช่น ข้

…้ในความเล่าหรือลือกันต่อ ๆ มา เรียกชื่อว่า อนุสฺสวนตฺโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า ได้ยินว่า, นิบาตพวกนี้ ๓ ศัพท์ คือ กร, ขลุ, สุท, อุ. เอก กรสุส อโหสิ สมโณ ขลุ โภ โคตโม----ราชคห์ อนุปปัตโต, ตตฺร สุท ภควา เวสาลีย์…

…มีตัวอย่างแสดงให้เห็นถึงการใช้ภาษาหรือโครงสร้างในบททางบาลีที่ใช้ในชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงศัพท์ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ผู้อ่านเข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับการใช้ของนิเบาตในบริบทต่างๆ.

…ทำ เรียกชื่อว่า อุยโยชนตฺโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า เชิญเถิด, เอาเถิด, เอาสิ ถ้าอย่างนั้น, นิบาตพวกนี้ ๔ ศัพท์ คือ อิงฆ, คุม, หนท เตนหิน (ศัพท์หลังนี้ เรียกว่า วิกฤติปฏิรูปโก เพราะมีรูปแม้นศัพท์ ที่ประกอบด้วยวิ…

บทนี้กล่าวถึงการใช้ นิบาตในภาษาบาลีว่า โดยเฉพาะ สัมปฏิจฉนัตถนิบาต ซึ่งใช้ในการตอบรับคำถาม เช่น คำว่า อาม, อามนฺตา และ อุยโยชนัตถนิบาต ที่ใช้ในการเชิญชวน รวมไปถึง อัจฉริยัตถ ที่แสดงอารมณ์หลากหลาย เช่น

…าลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 243 ว่า เวคตโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า โอ้, พุโธ, หนอ, นิบาต พวกนี้ ๒ ศัพท์ คือ อโห, กับ วต. อุ. (หลากใจ) อโห พุทฺธานํ อานุภาโว ! อัจฉริย์ วต โภ ! (เบิกบานใจ) อโห สุข ! สุสุข …

ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับนิบาตในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะในหมวดของอวธารณัตถนิบาตที่ใช้ในการแสดงความหมายของนาม คุณ และกิริยาอย่างชัดเจน ตัวอย่างที่ได้ให้มานั้นช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงการใช้ภาษาบาลีได้อย่

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 16 ศัพท์ทั้งหลาย เห็นชอบด้วยอรรถ ๒ อย่างนี้เท่านั้น ในศีลศัพท์นี้ ส่วนอาจารย์อื่น ๆ พรรณนาอรรถในศีลศัพท์นี้ไ…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับศีลศัพท์ ซึ่งมีอรรถและลักษณะหลากหลาย อาทิ สีลนะ ความเป็นมูลราก และปัจจุปัฏฐาน ศีลมีความสำคัญเหมือนหัวของร่าง…

…ว้ (เป็นคาถา) ว่า พระเถระเห็นฟันของหญิงนั้นแล้ว หวนระลึกถึง เพราะ * สุมณฑิตปสาธิตา มหาฎีกาแยกเป็น ๒ ศัพท์ และให้อรรถเป็น ๒ นัย นัยหนึ่งประดับ กายด้วยเครื่องประดับต่าง ๆ อันเป็นอาหริมะ คือเป็นของนอกกาย นำเอ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการไม่ถือเอาอาการทางกายต่างๆ ที่เกี่ยวกับการแสดงออก เช่น มือ เท้า และการพูด ซึ่งเรียกว่าอนุพยัญชนะ ซึ่งทำให้เห็นถึงกิเลสที่มี เมื่อพระมหาติสสเถระเห็นหญิงมีอาการอวดดี ก็เกิดการทำอสุ

…ถขวสส. แปลงสระหลังนั้น ดังนี้ :- ถ้ามีสระอยู่หน้า แปลง เอ ซึ่งเป็นสระหลัง (ซึ่งตั้งอยู่ข้างหน้า เอว ศัพท์) เป็น ริ แล้วรัสสะสระหน้าให้สั้น เช่น ยถา = เอว ! - เอว เป็น ยถริว, ตถา = เอว เป็น ตถริว, อาคโม มี …

บทความนี้อธิบายวิธีการแปลงพยัญชนะและสระในบาลี โดยมีตัวอย่างการแปลงต่างๆ เช่น การแปลง อิ หรือ เอ เป็น ย การแปลง อุ หรือ โอ เป็น ว โดยใช้ตัวอย่างในบทบาลีเพื่อให้เข้าใจได้ง่าย รวมไปถึงการลบพยัญชนะซ้อนกัน

…อบกิจนั้นๆ ตามที่คิดไว้ เปรียบได้กับไฟที่สุมมาแต่ตอนกลางคืนนั้นลุกเป็นเปลวขึ้น เรียกว่า ทิวาปชฺชลนา ศัพท์ ทิวาปชฺชลนา ในที่อื่น ๆ มีความดังกล่าวนี้ทั้งนั้น แต่ในที่นี้จะคงถือเอา ความอย่างนั้น ไม่ได้กับความ…

เนื้อหาว่าด้วยการอธิบายความคิดวิตกจริตตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรค รวมถึงคำอธิบายต่างๆ เกี่ยวกับจริยาและอาการของจิตที่ไม่สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามความคิดและความเข้าใจของมนุษย์ ที่อาจเกิดจากการขาดสมาธิและก

…ื่อพระโยคีห้ามว่า " ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ขอท่านทั้งหลายอย่าทำอย่างนั้นเลย " ภิกษุ * ปมเข สุสุสยนฺติ ศัพท์ ปมุเข ถ้าแปลว่า "หน้ามุข" เป็นปัญหามาก หน้ามุขอะไร จะกว้างพอตากข้าวได้ และถ้าละลาบละล้วงถึงใช้หน้าม…

ในหน้าวิหารที่มีการตากข้าวพบปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการจัดการน้ำและพื้นที่ของวัดที่ทำให้ชาวบ้านเดือดร้อน ไม่มีน้ำใช้ ซึ่งส่งผลให้ต้นข้าวเหี่ยวแห้ง ชาวบ้านจึงร้องทุกข์ไปยังสงฆ์และเจ้าหน้าที่จนถึงราชมหาอำม

…ัมผัสแห่งเหลือยุง เป็นองค์ ๑ ปัจจัยสี่ไม่ฝืดเคือง เป็นองค์ ๑ มีภิกษุพหุสูตอยู่ด้วย เป็นองค์ ๑ อนึ่ง ศัพท์ โข ปน โหติ ท้ายบท... สิริปสมผสส์ เกินแน่ เพราะอยู่ในตำแหน่ง ที่ไม่ตรงควรอยู่ ไม่ช่วยทำความให้ดีขึ้น…

…ำหรับภิกษุที่จะอยู่ในวิหารที่เหมาะสม โดยมีการอธิบายถึงองค์ ๕ ที่อยู่ในความเข้าใจของมหาฎีกา และการใช้ศัพท์ที่ถูกต้องควรทำในบริบท.

…๔๔๔ เพราะเหตุที่คาถานิ กล่าวถึงความรู้อริยสัจ แต่ไม่จำแนกกิจไว้ ให้ครบ มหาฎีกาท่านจึงบอกโยชนาว่า จ. ศัพท์ในบท ภาเวตพฺพณุจ นั้นมีอรรถเป็น อวุตตสมุจจัย คือ ผนวกเอาบทที่มีได้กล่าวไว้เข้ามาด้วย เพราะเหตุนั้น ด…

…ารละในธรรมะ โดยเน้นเรื่องจักษุและความสัมพันธ์กับทุกข์รวมถึงการตีความภพต่างๆ เช่น กามภพ รูปภพ อรูปภพ ศัพท์ในบทฐาน ตัวอย่างต่างๆ ถูกผนวกเข้ามาเพื่อให้เข้าใจแก่นแท้ของความจริง และการปฏิบัติตามธรรมเพื่อให้รู้ส…

…สุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 305 จึงชื่อ ปาหวนียะ ( ผู้ควรของอันเขานำมาบูชาโดยประการทั้งปวง ) ศัพท์ ปาหวนียะ นี้นั้น ในที่นี้กล่าวว่าปาหุเนยยะ โดยอรรถ (ก็อัน เดียวกัน ) นั้นแล (แก้บท ทกฺขิเณยโย] ก็ทา…

เนื้อหานี้พูดถึงการเคารพระสงฆ์และคุณสมบัติของท่านเกี่ยวกับการทำทักขินา และการทำอัญชลีกรรม อธิบายถึงความสำคัญของการบูชาที่ถูกต้องตามหลักพระพุทธศาสนาและบทบาทของพระสงฆ์ในการเป็นที่เพาะปลูกบุญของชาวโลก โด

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 1 ที่บทวิเสสนะและบทกิริยาอาขยาต หรือกิริยากิตก์ในประโยคนั้น ๆ เช่น โส เสฏฺฐี, เต เสฏฺฐี, …

บทความนี้กล่าวถึงการศึกษาไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะเรื่องนามและอัพยยศัพท์ ซึ่งจัดแบ่งตามบทวิเสสนะและบทกิริยาอาขยาต หรือกิริยากิตก์ ที่มีบทบาทในการสื่อสารในประโยค วจนะมีหลากห…

ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ วิภัตติ ส่วนวจนะในอาขยาตย่อมเป็นเครื่องหมายบุรุษ อนึ่ง วจนะนั้น ใช้เป็นเครื่อง รื่องหมายค…

เนื้อหานี้อธิบายกลไกของวิภัตติในความหมายของภาษาบาลีและการใช้งานคำศัพท์ในรูปแบบต่างๆ โดยเฉพาะคำนามและสัพพนาม สิ่งสำคัญคือการใช้วิภัตติให้ถูกต้องเพื่อการสื่อสารที่ชัดเจนและ…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 26 ต. พฺรหฺมุนา เอา อะ เป็น อุ แล้วคง นา ไว้ จ. พฺรหฺมฺโน เอา อะ เป็น อุ แล้วแปลง ส เป็น …

เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงหลักการของบาลีไวยากรณ์ที่เกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์ อธิบายการแปลงเสียงของพยางค์และตัวอักษรในคำต่างๆ รวมถึงตัวอย่างการใช้บาลีในประโยคเพื่อทำความเข้าใจกา…