หน้าหนังสือทั้งหมด

มหาปลิโพธ 10 ประการและการปฏิบัติธรรม
79
มหาปลิโพธ 10 ประการและการปฏิบัติธรรม
…ยเดียว จึงเดินไปนั่งดื่มในโรงฉันยังไม่กลับวัด ท่านก็ยังคิดอยู่อีกว่า “ข้าวต้มประจำไม่มีในเวลาฉันข้าวสวย คนทั้งหลายคงจะมาถวายอาหารอย่างประณีต แต่แล้ว ก็ไม่มี ท่านก็ได้อาหารที่ไปบิณฑบาตมาเพียงเท่านั้นเอง จ…
บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับมหาปลิโพธ 10 ประการ ซึ่งหากผู้ปฏิบัติธรรมยังข้องติดอยู่จะเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติและความก้าวหน้าในการเจริญสมาธิ ผ่านเรื่องราวของพระเถระ 2 รูปที่มีปฏิกิริยาต่อการอยู่ในวัดและสภา
การเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐานเพื่อการหลุดพ้น
49
การเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐานเพื่อการหลุดพ้น
…แห่งวิชชา ธรรม 2 อย่าง เป็นไฉน คือ สมถะ 1 วิปัสสนา 1 ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมถะที่ภิกษุเจริญแล้ว ย่อมเสวยประโยชน์อะไร ย่อมอบรมจิต จิตที่อบรมแล้ว ย่อมเสวยประโยชน์อะไร ย่อมละราคะได้วิปัสสนาที่อบรมแล้ว ย่อมเส…
บทความนี้นำเสนอถึงจุดมุ่งหมายของการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐานที่มุ่งมั่นสู่การหลุดพ้นจากทุกข์ เพื่อการบรรลุนิพพานและพระอรหันต์ โดยมีการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสมถะและวิปัสสนาที่ต้องทำควบคู่กันเพื่อการรู้
ปีติและความสุขในสมาธิ
42
ปีติและความสุขในสมาธิ
…มีความยินดีอิ่มเอิบเกิดขึ้นด้วยอำนาจจิตที่ได้รับอิฏฐารมณ์ (อารมณ์ที่ น่าปรารถนา) ส่วนสุข ได้แก่ การเสวยรสอันเกิดจากปีติ หากอุปมา ปีติเปรียบเหมือนความปลื้มใจ ของคนที่เดินทางกันดาร ในเมื่อได้เห็นหรือได้ข่า…
บทความนี้สำรวจความรู้สึกปีติห้าชนิดที่เกิดขึ้นในระหว่างการปฏิบัติสมาธิตามหลักพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะความปีติที่ซาบซ่านและความสุขที่เกิดจากอารมณ์ที่ตั้งมั่นในความสงบ ปีติทั้งห้าสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในการ
การรับรู้เวทนาในธรรมวินัย
30
การรับรู้เวทนาในธรรมวินัย
“ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เสวยสุขเวทนาอยู่ ก็รู้ชัดว่า เราเสวยสุขเวทนา เสวยทุกขเวทนาอยู่ ก็รู้ชัดว่า เราเสวยทุกขเวทนา เสวยอทุกขมสุ…
เนื้อหาในบทความนี้อธิบายการรับรู้เวทนาของภิกษุในธรรมวินัย โดยมีการแบ่งประเภทของเวทนาเป็น สุขเวทนา, ทุกขเวทนา และ อทุกขมสุขเวทนา พร้อมทั้งคำอธิบายเกี่ยวกับอามิสหรือเหยื่อล่อที่เกี่ยวข้องกับความรู้สึกต่
การตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา
25
การตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา
…่อมเกิดแก่เธอผู้รู้อรรถรู้ธรรม เมื่อปราโมทย์ ปีติย่อมเกิด เมื่อใจมี ปีติ กายย่อมสงบผู้มีกายสงบ ย่อมเสวยสุข เมื่อมีสุขจิตย่อมตั้งมั่นนี้ก็เป็น วิมุตตายตนะข้อที่สี่ ข้ออื่นยังมีอยู่อีก พระศาสดาหรือเพื่อนพร…
ในบทนี้กล่าวถึงการตรึกตรองและปัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่าเมื่อปริยัติธรรมได้รับการเรียนรู้และตรึกตรองจากใจ จะนำไปสู่ความปราโมทย์และปีติ การมีสมาธิและความสุข เมื่อพระภิกษุทั้งหลายร่วมมือกันอย่างปรองด
ศีลและธรรมในพระไตรปิฎก
24
ศีลและธรรมในพระไตรปิฎก
…เกิดแก่เธอ ผู้รู้อรรถ รู้ธรรม เมื่อปราโมทย์ ปีติย่อมเกิดเมื่อใจมีปีติ กาย ย่อมสงบ ผู้มีกาย สงบ ย่อมเสวยความสุข เมื่อมีสุขจิตย่อมตั้งมั่น นี้ก็เป็นวิมุตตายตนะข้อที่หนึ่ง ข้ออื่นยังมีอยู่อีก พระศาสดาหรือเพ…
บุคคลที่มีศีลย่อมไม่เดือดร้อนใจ และทำให้จิตสงบได้ตามลำดับ การรักษาศีลบริสุทธิ์ถือเป็นเสมือนบันไดที่นำไปสู่สมาธิและธรรมเบื้องสูง การศึกษาธรรมะ ฟังธรรม และปฏิบัติธรรมสร้างความปราโมทย์ ทำให้เกิดปีติและทำ
การประคับประคองและพัฒนาประสบการณ์ภายในในการปฏิบัติสมาธิ
89
การประคับประคองและพัฒนาประสบการณ์ภายในในการปฏิบัติสมาธิ
…กหน่อยท่านจะ ตามใจเรา ดูอย่างนี้ไปก่อน หลวงพ่อทำมาแล้ว ก็ดูไปมันก็ขัดใจเหมือนกัน เพราะเราอยากเห็นพระสวยๆ ได้ลักษณะมหาบุรุษใสเป็นเพชร ไม่มีให้ดูหรอก บางทีก็ไม่เต็มองค์ เศียรมามั่ง ขามั่ง มือมั่ง ก็อย่าไป …
การเห็นประสบการณ์ภายในที่พิสดารต้องมีการแก้ไขด้วยการนำใจมาที่ศูนย์กลางกายอย่างเดียว เพื่อรักษาประสบการณ์นั้นให้อยู่ต่อเนื่องและเพิ่มพูนอย่างมีศิลปะ มีการชี้แจงถึงเทคนิคการนั่งสมาธิ การวางใจ และการมีคว
การฝึกสมาธิและการนึกนิมิต
42
การฝึกสมาธิและการนึกนิมิต
…า พระพุทธองค์ทรงตรวจดูด้วยญาณของพระองค์ก็ทรงทราบว่า ภิกษุรูปนี้เป็นช่างทอง มาถึง 500 ชาติ คุ้นกับของสวยของงาม จะต้องเบี่ยงเบนความสนใจของท่านไปในเรื่องนั้นก่อน เพื่อให้ใจ ของท่านสบาย เมื่อใจของท่านสบาย จึ…
การฝึกสมาธิควรเริ่มจากการหลับตาอย่างสบาย โดยไม่ให้เครียดหรือเกร็งเกินไป เมื่อได้อารมณ์ที่ดีแล้ว สามารถนึกนิมิตเพื่อการเข้าถึงธรรมได้ กรณีศึกษาที่ยกมาเป็นการฝึกของพระที่ไม่สามารถเข้าถึงธรรมได้เนื่องจาก
วิธีแก้ไขการหายใจและนิมิตในสมาธิ
103
วิธีแก้ไขการหายใจและนิมิตในสมาธิ
…ม่น่าดู นำมาซึ่งความวิตก ความสะดุ้งหวาดเสียว กลัว คือเห็นภาพที่น่าเกลียด น่ากลัว ตรงกันข้ามกับภาพที่สวยสดงดงาม นี่เป็นแบบที่ 1 หรือประเภทที่ 1 ซึ่งมีปฏิบัติกันอยู่ทั่วไปในโลกนี้ แบบที่ 2 คือที่นำจิตเข้าม…
บทความนี้เสนอวิธีการแก้ไขในกรณีที่เราเผชิญกับอุปสรรคในการหายใจและการเห็นนิมิตในช่วงการทำสมาธิ โดยให้คำแนะนำในการทำใจให้สบายเพื่อลดอาการหยาบของลมหายใจ การกำหนดจิต ณ จุดศูนย์กลางกาย และการรับรู้ถึงอาการ
การนั่งสมาธิและความเครียด
90
การนั่งสมาธิและความเครียด
…าพให้ชัด จึงทำให้เกิดความตึงเครียดในระบบประสาทและกล้ามเนื้อ 5. บางคนบังคับร่างกาย ตั้งใจจะนั่งให้ท่าสวย ตามแบบแผน ทำให้ไปติดอยู่กับเรื่องของกิริยา ท่าทางมากกว่าเรื่องของใจ เลยพยายามนั่งเกร็งท้อง เกร็งมือ…
บทความนี้นำเสนอปัญหาความเครียดในการนั่งสมาธิซึ่งมักเกิดจากความพยายามมากเกินไป ทำให้เกิดอาการตึงเครียดในร่างกาย เช่น การบังคับใจเพื่อให้เกิดนิมิตหรือภาพที่ต้องการ พร้อมชี้แนะแนวทางการปฏิบัติอย่างมีสติ
อุทธัจจะและกุกกุจจะในพระอภิธรรมปิฎก
72
อุทธัจจะและกุกกุจจะในพระอภิธรรมปิฎก
…วิเวกเสียเอง เพราะ ทนอดใจไม่ไหว วิ่งเข้าสู่สำนักของพระวินัยธร เพื่อจะให้ท่านชำระอธิกรณ์เช่นนี้ ความเสวยวิเวกสุข และ การปฏิบัติธรรมที่มุ่งหมายไว้จักมีมาแต่ที่ไหน เพราะเขาถูกนายคืออุทธัจจะกุกกุจจะ มันใช้ให…
เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับอุทธัจจะและกุกกุจจะตามพระอภิธรรมปิฎก ซึ่งอุทธัจจะหมายถึงความฟุ้งซ่านและวุ่นวายของใจ ขณะที่กุกกุจจะเกี่ยวกับการให้ความสำคัญที่ไม่ถูกต้อง ส่วนการใช้เปรียบเทียบถึงความเป็นทาสในกา
การหลุดพ้นจากถีนมิทธะนิวรณ์
58
การหลุดพ้นจากถีนมิทธะนิวรณ์
…ออกจากคุก ได้ยินพวกเพื่อนฝูงพี่น้องพูดคุยกันว่า เมื่อวานนี้การเล่น มหรสพช่างสนุกเหลือเกิน คนฟ้อนรำก็สวย เสียงร้องเพลงก็ไพเราะ ถ้าไม่ได้เห็นก็น่าจะเสียดายไปจนวันตาย ฝ่ายกระทาชายผู้เพิ่งออกมาจากคุกได้ยินเข…
บทความนี้กล่าวถึงอาการถีนมิทธะนิวรณ์หรืออาการง่วงเหงาหาวนอนซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติธรรมตามที่พระพรหมโมลี (วิลาศ ญาณวโร) ได้อธิบายไว้อย่างละเอียด เปรียบเทียบการถูกถีนมิทธะเหมือนการติดคุกที่ทำให้ผู้
การเกิดพยาบาทในจิตใจ
43
การเกิดพยาบาทในจิตใจ
…ยากกิน อยากนอน แล้ว เมื่อไม่ได้สมกับที่อยาก หรือมีอะไรมาขัด ความไม่พอใจก็เกิดขึ้น เช่น อยากจะแต่งตัวสวยๆ แต่พอไปหยิบเสื้อ คนรีดผ้า รีดไม่ดี ทำให้เกิดรอยไหม้ เราก็ไม่พอใจ เป็นต้น ปฏิฆะ แปลว่า ขัดใจ หมายถึ…
บทความนี้สำรวจวัฏจักรการเกิดพยาบาทที่เริ่มต้นจากความไม่พอใจ ซึ่งนำไปสู่ปฏิฆะ โกธะ และโทสะ ว่าการขัดใจส่งผลต่อความคิดและอารมณ์อย่างไร ในการทำสมาธิก็มีวิธีการแก้ไขที่สามารถช่วยให้จิตสงบและปล่อยวางจากอาร
การสังวรและการควบคุมกิเลส
34
การสังวรและการควบคุมกิเลส
…้าหากัลยาณมิตร ที่ไม่ชอบพูดเรื่องเพศ เรื่องกาม เรื่อง รักๆ ใคร่ๆ หรือคุยเรื่องฟุ้งเฟ้อ เรื่องแต่งตัวสวยๆ งามๆ อันเป็นเหตุให้เราพลอยคิด พูด ทำ ไปเช่นเดียวกัน รวมทั้งหลีกห่างไกลจากแหล่งอบายมุข ผับ บาร์ อาบ…
การสังวรเป็นการรักษาคุณธรรมไม่ให้กิเลสรุกรานชีวิตของเรา การทำให้จิตใจสงบและลังเลในเรื่องการบริโภคสะท้อนถึงการมีสติและรู้จักควบคุมตนเอง พระพุทธเจ้าทรงแนะนำว่า การบริโภคพอดีจะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดทุกข์ห
ช่องทางทั้ง 6 ในการรับรู้ของมนุษย์
33
ช่องทางทั้ง 6 ในการรับรู้ของมนุษย์
…ย่าไป คิด หรือถ้าหลีกเลี่ยงไม่ได้ ไปเห็นสิ่งที่ไม่ควรดูเข้าแล้ว ก็ให้จบแค่เห็น ไม่คิดปรุงแต่งต่อว่า สวยจริงนะ หล่อจริงนะ ต้องไม่นึกถึงโดยนิมิต หมายถึง เห็นว่าสวยไปทั้งตัว เช่น คนนี้สวยจริงๆ ต้องไม่นึกถึง…
บทความนี้อธิบายถึงช่องทางทั้ง 6 ที่ใช้ในการรับรู้ของมนุษย์ ได้แก่ ตา, หู, จมูก, ลิ้น, กาย, ใจ โดยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเปรียบเทียบแต่ละช่องทางกับสัตว์ต่างๆ ที่มีลักษณะพิเศษเปรียบเทียบถึงการใช้ประโยชน์
ความเข้าใจในความไม่งามของร่างกายและการสำรวมระวังในชีวิต
32
ความเข้าใจในความไม่งามของร่างกายและการสำรวมระวังในชีวิต
…ว้นานวันยิ่งเห็นได้ ชัดยิ่งขึ้น แม้เจ้าของกายเองก็ไม่ชอบใจ เมื่อพูดกันตามความจริงแล้ว กายนี้มองดูว่าสวยก็เพราะมี ผิวหนังปิดไว้และเครื่องอาภรณ์ปกปิดไว้ต่างหากถ้าไม่มีเครื่องอาภรณ์หรือผิวหนังปกปิดไว้ก็จะสก…
เนื้อหาเกี่ยวกับการค้นหาความไม่งามในร่างกายและการรักษาอินทรีย์โดยใช้สติเป็นพื้นฐาน เพื่อสร้างความเบื่อหน่ายในเรื่องเพศ ส่งผลให้เกิดความสงบ นอกจากนี้ยังมีการพิจารณาถึงความสกปรกในร่างกาย ซึ่งมีช่องทางกา
ความคิดและอารมณ์ในชีวิตประจำวัน
31
ความคิดและอารมณ์ในชีวิตประจำวัน
…วามใคร่ ปรารถนา และแสวงหาให้ได้มาเสมอๆ กลายเป็นความกระหาย ไขว่คว้าเพื่อให้ได้เสพอารมณ์นั้นๆ เช่น รูปสวย หรือไม่สวย เป็นเรื่องปกติที่ต้องเจอ แต่การที่อยากจะเห็นคู่ครองรูปสวย รูปหล่อ อยากเห็นดอกไม้สวยๆ อยา…
…ทความนี้เน้นถึงความสำคัญของความคิดในการสร้างอารมณ์ของเรา รวมถึงความเชื่อมโยงระหว่างความต้องการในสิ่งสวยงามและการยึดติดที่เกิดจากอารมณ์ นอกจากนี้ยังว่าถึงวิธีการแก้ไขกามฉันทะตามคัมภีร์ที่ส่งเสริมให้เรียนร…
สาเหตุของการเกิดกามฉันทะ
30
สาเหตุของการเกิดกามฉันทะ
…ร คือ 1. สุภนิมิต 2. อโยนิโสมนสิการ 2.2.1 สุภนิมิต คำว่า สุภนิมิต ประกอบด้วยคำ 2 คำ คือ สุภะ แปลว่า สวยงาม นิมิต แปลว่า การกำหนด ฉะนั้น สุภนิมิต จึงแปลว่า “การกำหนดว่าสวยงาม” ในที่นี้หมายถึงการกำหนดในรูป…
กามฉันทะเกิดจากสาเหตุหลักสองประการคือ สุภนิมิต ซึ่งหมายถึงการกำหนดว่าสวยงามในรูปร่างและการมีตัวตนที่น่าสนใจ และอโยนิโสมนสิการ ซึ่งเป็นการคิดโดยไม่ใช้ปัญญาที่ทำให้หลงติดกับค…
การปฏิบัติสมาธิและการพ้นจากกามฉันทะ
29
การปฏิบัติสมาธิและการพ้นจากกามฉันทะ
…การชีวิตของเรา เราไม่มีความพอใจก็เพราะว่าสิ่งที่เรามี อยู่แล้วยังไม่ดีพอ เรามักแสวงหาที่จะเห็นรูปที่สวยกว่าเดิม ได้ยินเสียงที่ไพเราะ กินอาหารที่อร่อยกว่าเดิม มีคู่ครองที่ดี เราอยากให้ผู้อื่นชม ให้ผู้อื่น…
การปฏิบัติสมาธิที่ดีต้องเริ่มจากใจที่พ้นจากกามฉันทะ ซึ่งเป็นต้นเหตุของความอยากและความไม่พอใจในชีวิต เรามักแสวงหาความสุขจากสิ่งภายนอก แต่สิ่งที่ทำให้เราไม่พอใจนั้นเป็นความคิดที่ไม่เที่ยง ความต้องการเหล
ความสำคัญของการหลีกเลี่ยงกามในทางธรรม
28
ความสำคัญของการหลีกเลี่ยงกามในทางธรรม
…กายยังไม่ได้หลีกออกจากกาม และมีความข้องอยู่ในกาม ยังไม่ละให้สงบได้ด้วยดี สมณพราหมณ์เหล่านั้น แม้ได้เสวยทุกขเวทนาอันเผ็ดร้อน อันเกิดจากความเพียร ก็ดี ไม่ได้เสวยก็ดี ก็ไม่อาจจะตรัสรู้ได้ เหมือนไม้สดที่ชุ่ม…
บทความนี้สำรวจถึงความสำคัญของการหลีกเลี่ยงกามในทางพระพุทธศาสนา โดยยกตัวอย่างจากคำสอนของพระพุทธองค์ในมหาสัจจกสูตร มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เพื่ออธิบายว่าผู้ใดที่ยังข้องอยู่ในกาม ไม่ว่าจะทำความเพียรหนักเ