อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 37 / 119

…ิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 389 ด้วยคำอันเป็นกัมมสาธนะนี้ ท่านอาจารย์กล่าวอรรถบัญญัติ กล่าวคือ อุปาทาบัญญัติ อันเป็นสมมติสัจจะ ซึ่งต่างโดยเป็นความประชุมและ ความสืบต่อเป็นต้น แห่ง…

ในเนื้อหาท่านอาจารย์ได้กล่าวถึงความสำคัญของอรรถบัญญัติและสมมติสัจจะในทางอภิธรรม โดยนำเสนอความรู้เกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงและความสืบต่อของธรรม ด้วยกา…

…าลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 401 พิจารณาไตรลักษณ์ ด้วยสัมมสนญาณว่า นามรูปไม่เที่ยง เพราะ อรรถว่า สิ้นไป เป็นทุกข์ เพราะอรรถว่า น่ากลัว เป็นอนัตตา เพราะอรรถว่า ไม่มีสาระแก่นสาร ด้วยอำนาจอัทธานะ …

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก

…ะโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 432 แห่งความบริสุทธิ์ของญาณทัสสนะ โดยอรรถว่า รู้ไตรลักษณ์ โดย อรรถว่า เห็นโดยประจักษ์ และเพราะบริสุทธิ์จากธรรมที่เป็น เป็นขาศก ฯ จบนัยวิสุทธิ…

เนื้อหานี้อธิบายความสำคัญของญาณทัสสนะที่เกี่ยวข้องกับการรู้ไตรลักษณ์และการเห็นโดยประจักษ์ รวมทั้งการเข้าใจในลักษณะต่างๆ ของวิปัสสนาและการวางเฉยในสังขาร การวิเคราะห์ปรัชญานี้สามารถช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าถึ

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 441 แห่งญาณปรีชาของท่าน ในพระศาสนานี้ และยังสาธุชนให้ยินดีด้วยการแสดง อรรถสาระที่ไพเราะ ๆ ข้าพเจ้าใดอาศัย ความเอ็นดูของพระเถระ ชื่อสารีบุตร องค์นั้น ผู้เป็นบ่อเกิดแห่งคุณที่เ…

ข้อความนี้นำเสนอในเชิงลึกเกี่ยวกับญาณปรีชาของพระสารีบุตรและบทบาทในการสอนศาสนาอย่างเข้มข้น โดยมีการอธิบายถึงความสำคัญของการพรั่งพร้อมในทางธรรมและความผูกพันกับพระศาสนา ข้อความนี้แสดงให้เห็นถึงความตั้งใจ

…รมคำสอนขององ คสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ได้ยกขึ้นแสดงเป็นบทอุทเทสไว้ในบทพระธรรมเทศนานั้น ๆ ทั้ง ในอรรถสาระแห่งสำนวนโวหาร ภูมิศาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ขนบธรรมเนียมประเพณี และพระ ราชกรณียกิจที่ทรงปฏิบัติเพื่…

…ะมหาเถระหลายท่าน มุ่งเน้นการศึกษาหลักธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยมีการพิจารณาในหลายด้าน เช่น อรรถสาระ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และประเพณี อันจะช่วยสร้างองค์ความรู้และการเรียนรู้ให้กับพระภิกษุและสาม…

…รรมที่ชอบเป็นอาจิณปฏิบัติ ข้อนี้จัดเป็นประถมมงคลอันวิเศษยิ่ง ส่วนอัตตสมบัติ คือการแนะนำให้ประกอบกิจ อรรถจริยา คือราชกิจที่ทรงประกอบด้วยตั้งพระราชหฤทัยจะให้เป็นประโยชน์แก่พระราช วงศานุวงศ์เสวกามตย์ และทยวป…

เนื้อหานี้กล่าวถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส และการเคารพในพระธรรมอันทรงคุณค่าของพระพุทธเจ้า พระองค์ทรงตรัสรู้ที่อชปาลนิโครธและการเคารพในพระธรรมถูกกล่าวถึงว่าเป็นธรรมดาสำหรับพระพุทธเจ้าทั้

…ีฆาวุชาดก ซึ่งได้ยกเป็นนิทัสสนะไว้ในหนหลัง, กาลัญญุตามี ย่อมสำหรับกับกาลิกกิจคือ ธุระอันจะพึงทำเป็น อรรถาธิบายดังรับพระราชทานถวายวิสัชนามา คราวเป็นสมัย. อีกบรรยายหนึ่ง ความเป็นผู้รู้จักใช้เวลาในวัน ๆ และ …

เนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตใจและการใช้ทรัพย์สินอย่างชาญฉลาด โดยมีการยกตัวอย่างจากประวัติศาสตร์และคำสอนของพระพุทธเจ้า เรื่อง การตั้งตัวในยศศักดิ์จากการทำงานหนักและการประกอบกิจธุระอย่างมีระเบียบ ทั้งยัง

…้าทำกิจตามหน้าที่ของ ตน ๆ โดยปกติ, อันจะรักษาความสงบ ก็จำต้องมีกำลังพอจะห้ามความกำเริบจลาจล ดุจคำใน อรรถกถาว่า กฏเกน กฏกุทธรณ์ บ่งหนามด้วยหนาม ใช้ในข้อความอันจะต้องแก้ด้วย อาการเช่นเดียวกันกับที่เป็นเหตุเ…

เนื้อหาพูดถึงบทบาทของพระมหากษัตริย์ในการปกครองประชาชนด้วยราชธรรมและการรักษาความสงบในยุคพุทธกาล โดยยกตัวอย่างกรณีของพระเจ้าพิมพิสารที่ดำเนินการห้ามไม่ให้ผู้รับบวชหลีกเลี่ยงจากการเป็นราชภัฏ เพื่อไม่ให้ก

…พศาล ควรจัดเป็นพระขันติบารมีได้ เช่นเดียวกับพระเจ้าจันทกุมารในจันท ซึ่งได้ทรงมีขันติในการทรงวินิจฉัยอรรถคดีโดยธรรม ทรงอดทนต่อการกลั่นแกล้งต่าง ๆ ของปุโรหิต ทรงรักษาธรรมแม้ว่าจะถูกเผาบูชายัญ ทรงมุ่งให้เกิด…

บทความนี้กล่าวถึงพระอุปนิสัยและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระญาณสังวร ภายในบริบทของความอดทนและอ่อนโยนต่อการปฏิบัติหน้าที่ พระองค์ทรงแสดงความแข็งแกร่งในการเผชิญกับความทุกข์ แต่ยังคงความอ่อนโยนในการปฏิบัติต

…จจัย. ในศกนี้ (พ.ศ. ๒๔๖๔) ได้เลือกมาถวายวิสัชนา ๓ ประการ คือ กาลัญญุตา จริยา ๑ รัฏฐาภิบาลโนบาย ๑. ๑ อรรถ กาลัญญุตา ข้อต้นนั้น มีพรรณนาว่า เวลา คือคราวครั้ง อันสมควร หรือเป็นโอกาส ชื่อว่า กาลในที่นี้ บุคคล…

บทความนี้สำรวจพระราชประวัติของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญญาณวรเถร) ในพระราชบันทึกแห่งปี 2464 ที่มีการเลือกคุณสมบัติในการถวายวิสัชนาเกี่ยวกับมงคลวิเศษและกาลัญญุตา การรู้จักโอกาสสำคัญในการบำเพ็ญพระราช

…าจักร ทั่วไป ไม่ทำให้ชีวิตเป็นหมัน ปล่อยให้คืนวันล่วงไปเปล่า เสียเวลา คราวสมัย เป็นพลวปัจจัย อุดหนุนอรรถจริยา ซึ่งจะรับพระราชทานถวายวิสัชนาต่อไป ในวาระที่ ๒. อรรถจริยา นั้น คือราชกิจที่ทรงประกอบ ด้วยตั้งพ…

พระสัปปุริสธรรมที่แสดงถึงความสำคัญของการรู้จักกาลและการบำเพ็ญกิจที่มีประโยชน์สำหรับประชาชน ถูกนำเสนอผ่านการปฏิบัติของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ การดำเนินงานของพระองค์ให้ประโยชน์ต่อสังคมและพระพุทธศาสนา รวม

…ะราชสิริสวัสดิ์ศุภวิบุลผลแด่สมเด็จ ฯ เจ้า กับรัฐมณฑลตามสมควรแก่ กาลเวลา ธรรม ๓ ประการ คือ กาลัญญุตา อรรถจริยา รัฏฐาภิบาลโนบาย เป็นคุณอันล้ำ เลิศให้เกิดวุฒิสิริสวัสดิ์แก่ท่านผู้ได้ปฏิบัติบำเพ็ญ จึงได้ชื่อว…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของการสงเคราะห์ประชาชนโดยพระมหากษัตริย์ และบทบาทของสามัคคีธรรมในการสร้างความมั่นคงให้แก่พระราชอาณาจักร การมีพระมหากรุณาธิคุณในชีวิตประชาชนช่วยให้เกิดความสงบและความสุข ในขณะเดีย

… ประการ แม้ต่างกันโดยวัตถุว่า พุทโธ ธัมโม สังโฆ ดังนี้ ก็จริงอยู่ ถึงอย่างนั้น ก็เป็นอันเดียวกันโดย อรรถ เพราะไม่แยกจากกันไปได้ พระพุทธเจ้าตรัสรู้พระธรรมก่อนแล้วสอนให้ผู้อื่นตรัสรู้ตาม พระธรรมนั้นอันพระสง…

บทสวดนี้เป็นการขอพรเพื่อขอให้สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงพระเกษมสุขตลอดทุกทิพาราตรีกาล และทรงมีอายุยืนยาว ปราศจากอันตรายใด ๆ ขอให้เทวดารักษาและปกป้องตามพระราชกุศล จงตั้งไมตรีจิตอภิบาลรักษาให้ราชอา

…าณวรเถร) พระราชบุตรเหล่านั้นให้เกิดความนิยมในการศึกษา สามารถในกรณียะกิจสมพระราชประสงค์ของพระราชบิดา อรรถธรรม ២៨២ รับความฝึกหัดได้ปรีชารอบรู้ในนิติศาสตร์ ทรง ในฝ่ายพระพุทธศาสนา พาหุสัจจะนี้ก็คงเป็นคุณสมบัต…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะความสำคัญของพหุสัจจะซึ่งเป็นคุณสมบัติสำคัญในการเจริญเติบโตในทางธรรมและการเป็นที่พำพึ่งของผู้อื่น การบูชาพระธรรมรัตนะผ่านการปฏิบัติสำหรับภิกษุพหุสุต และกล

…ฺโฐ เยนตถ์ สหสา นเย เหมือนถือ เป็นต้น ความว่า บุคคลไม่ชื่อว่า เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม เพราะเหตุพิจารณาอรรถคดีโดยผลุนผลัน ฝ่ายว่าบัณฑิตผู้ใดไม่พิจารณาโดยอาการอันผลุนผลัน เลือกถือเอาแต่ข้อเป็นสาระ ตราชูพิจารณ…

…ะพฤติปฏิบัติ พระพุทธเจ้าทรงเสนอวิธีการเพื่อให้เกิดความสงบสุขในสังคมและความยุติธรรมในกระบวนการพิจารณาอรรถคดี นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการป้องกันการวิวาทระหว่างชนนิกายที่อาจเกิดขึ้นในสังคมเมื่อมีความเห็นต่างกัน …

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 200 ตเว. การเว เพื่อจะทำ กรุ ธาตุ เป็น กา. คนฺตเว เพื่อจะไป คม ธาตุ เอาที่สุดธาตุเป็น นุ. ปัจจัยนี้ลงในจตุตถีวิภัตตินาม ติ มญฺญตี -

…โดยเฉพาะในช่วงของอาขยาตและกิตก์ การวิเคราะห์คำและการประยุกต์ใช้ธาตุเกี่ยวข้องกับปัญญาและการระลึกถึง อรรถประโยชน์ในการศึกษาและการทำความเข้าใจทางภาษาบาลีจะถูกอธิบายอย่างละเอียด ในการศึกษาเหล่านี้จะมีการวิเค…

ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสกุล (ปฐโม ภาโค) - หน้าที่ 288 วิสุทธิมคฺเค สนฺติ เทวา จาตุมมหาราชิกา สนฺติ เทวา ตาวตีสา ยามา ดุสิตา นิมมานรติโน ปรนิมมิตวสวัตติโน สนฺติ เทวา พรหมกายิกา สนฺติ เทวา

… เนื้อหามุ่งเน้นไปที่การศึกษาอมตะธรรมของเทวดา สถานที่และการสอดคล้องกับหลักการของพระธรรมในทางปฏิบัติ อรรถกถาที่เกี่ยวข้องเน้นหนักถึงการปฏิบัติตนธรรมในระหว่างการบรรลุอภิญญา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการมีสติแล…

…งสือทางพระพุทธศาสนาที่เป็นภาษามคธไว้มาก งานใหญ่ ที่เป็นมรดกตกทอดมาถึงเราทั้งหลาย ก็คือ งานแปลคัมภีร์อรรถกถา พระไตรปิฎกจากภาษาสีหฬเป็นภาษามคธ หรือ ภาษาบาลี ในเมือง ไทยได้เรียนคัมภีร์ที่ท่านทำไว้เป็นภาษามคธ…

วิสุทธิมรรค เป็นปกรณ์พิเศษที่พระพุทธโฆสะได้รจนาขึ้นเพื่อแสดงธรรมในพระไตรปิฎก โดยมีการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น ศีล สมาธิ และปัญญา ท่านได้อธิบายโดยละเอียดและอ้างพระพุทธวจนะอย่างถูกต้อง เป็นผลงานที่สำคัญในก

…(นั้น) เกี่ยวสอดไว้แล้ว ข้าแต่พระโคดม เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าขอทูลถาม พระองค์ ใครจะพึงถางชัฏนี้ได้." อรรถกถาธิบายย่อแห่งปัญหานั้นต่อไปนี้ :- คำว่าชัฏนี้ เป็นชื่อ * สํ. ส. ๑๕/๒๐. โบราณท่านนิยมเติมคำเพื่อเข้…

บทความนี้นำเสนอการแปลและอธิบายวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๑ ที่เริ่มต้นด้วยการให้นอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมกับการพรรณนาถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ และการตอบปัญหาของพระพุทธองค์เกี่ยวกับการถางชัฏที่

…ไม่ล่วงละเมิด ทางกายและวาจาแห่งผู้สมาทานศีลแล้ว นี้เป็นคำแก้ปัญหาข้อว่า อะไรเป็นศีล เป็นอันดับแรก [ อรรถแห่งศีล ] จะแก้ในปัญหาที่เหลือ (ต่อไป) ปัญหาข้อว่า "ที่เรียกว่าศีล เพราะอรรถว่ากระไร ?" แก้ว่า "ที่เ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการปฏิบัติตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับญาณสังวรและศีลสังวร โดยอธิบายถึงความสำคัญของการอดทนต่อความยากลำบาก รวมถึงการปฏิบัติที่บริสุทธิ์เพื่อหลีกเลี่ยงกามวิตกและ