เห็น : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 161 / 307

…ิธาน เครื่องวาง ข้างบน [ฝาปิด] ปิทหติ วางข้างบน [ปิด]. อปิ หรือ ปิ ศัพท์นี้ ไม่มีที่ใช้ในภาษามคธนัก เห็นมีแต่คำว่า อปิธาน และ ปิทหติ เท่านั้น ถึงศัพท์ว่า อปิกจโฉ อปิกณโณ ก็ ไม่ใช่ภาษามคธแท้ แปลงเอามาแต่ภา…

บทนี้สำรวจเกี่ยวกับนามและอัพพยศัพท์ในภาษาบาลี พบกับคำศัพท์และความหมายต่าง ๆ เช่น 'อนุ', 'อป' และ 'อภิ' พร้อมกับการแปลที่มาจากภาษาสันสกฤต โดยยังมีการอธิบายถึงการใช้งานในบริบทต่าง ๆ เพื่อช่วยให้เข้าใจศั

…่ผู้พูด ประสงค์จะว่า ไม่มีคำแปลในภาษาของเราให้ตรงกันได้ และคำ เช่นนี้ ก็ไม่ใคร่มีใช้นักในภาษาของเรา เห็นมีอยู่แต่คำทูลพระเจ้า แผ่นดินว่า "สรวมชีพ" หรือ "ขอเดชะ" ซึ่งเป็นคำพูดเพื่อ จะให้พระจ้าแผ่นดิน ตั้งพ…

…้คำพูดที่บ่งบอกถึงความเคารพ เช่น 'สรวมชีพ' และ 'ขอเดชะ' ที่ใช้สำหรับตอบทูลพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างในการใช้คำนั้นๆ ในสังคม นอกจากนี้ยังมีการอธิบายความหมายและการใช้คำเหล่านี้ในสถานการณ์ท…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 687 ปญฺจมปริจเฉทตฺถโยชนา หน้า 687 กุสลากุสลญฺจ ติ กมฺมชาติ กุส...กมุม ฯ เตน กมฺเมน สหคตา กมฺมสหกตา ๆ ผสสาทโย จ เต ธมฺมา จาติ

…มนุษย์และผลของการกระทำเหล่านั้น ทั้งยังมีการกล่าวถึงการเชื่อมโยงระหว่างกุสลและอักกาสนาในบริบทต่าง ๆ เห็นได้ชัดว่าแนวคิดเหล่านี้สอดคล้องกับลักษณะการดำรงอยู่ของธรรมชาติและมนุษย์ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงกา…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลิยา สห อภิธรรมมาตุวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสงฺคหฎีกา - หน้าที่ 8 อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาล หน้าที่ 8 เตสํ จิตฺตาวิยุตฺตานํ ยถาโยคมโต ปร จิตตุปฺปาเทสุ ปจฺเจก สมฺปโยโค ปรุจจติ ฯ สตฺต สพ

…ระมวลผลและตัดสินใจของจิตทั้งในภาวะปกติและสมาธิ จิตเป็นตัวการสำคัญในการสร้างประสบการณ์และการตัดสินใจ เห็นได้ว่าการพัฒนาและศึกษาอภิธรรมเป็นสิ่งสำคัญเพื่อเข้าใจการทำงานของจิตอย่างลึกซึ้ง สามารถติดตามเนื้อหาเ…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมาตวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 19 ฉฏฐปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 191 ปวตฺติวณฺโต จ จิตตเจตสิกา ธมฺมา เอตฺตาวตา ปญฺจหิ ปริจฺเฉเทหิ วิภตฺตา หิ ยสฺมา ตสฺม

…อภิธมฺมตฺถสงฺคหาที่มีความสำคัญต่อความเข้าใจในอภิธรรม โดยเน้นถึงปริจเฉทและการวิเคราะห์ธมฺมาในเชิงลึก เห็นได้ว่าอภิธมฺมเป็นพื้นฐานสำคัญของพุทธศาสนาและการเจริญสติ สมาธิยังเป็นหัวใจของการปฏิบัติในทางพุทธ โดยผ…

…็นต้น กับโสมนัสนั้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าโสมนัสสสหคตจิต ฯ ન ธรรมชาติที่ชื่อว่าทิฏฐิ เพราะอรรถว่า เห็นผิด ๆ จริงอยู่ แม้ คำสามัญ ย่อมมีวิสัยแปลกัน โดยเนื้อความและความหมายเป็นต้น เพราะฉะนั้น ในอธิการว่าด…

…ถึงการอธิบายจิต ๒ ลักษณะ ได้แก่ โทมนัสสสหคตจิต และโสมนัสสสหคตจิตซึ่งรวมถึงความหมายของจิตที่ดีและความเห็นผิด ๆ ในบริบทของอภิธรรม โดยเฉพาะเกี่ยวกับอำนาจแห่งวิถีจิตที่ทำให้เกิดโสมนัสและทิฏฐิ ๖๒ มากมาย นอกจาก…

…ื่อนั้น จิตดวง นั้นนั่นแลของเขาเป็นสสังขาริกฯ อนึ่ง เมื่อใด พวกเด็กเล็ก ๆ ผู้เกิด ความคุ้นเคย โดยให้เห็นการปฏิบัติของชนผู้เป็นญาติ เห็นภิกษุทั้งหลาย แล้วเกิดโสมนัส ย่อมผลุนผลันยื่นให้ของที่อยู่ในมืออย่างใ…

…ังขาริก และอสังบาริก เมื่อนั้นจิตจะประกอบด้วยโสมนัสและญาณการบรรลุธรรมในการทำบุญ การแสดงออกของเด็กที่เห็นการปฏิบัติของชนผู้เป็นญาติหรือภิกษุ ทำให้เกิดสติปัญญาในการทำบุญ.

…าทะที่ว่า กรุณาและมุทิตาไม่เกิดในกามา วจรจิตที่สหรคตด้วยอุบกขาว่า เป็นวาทะของอาจารย์บางพวกฯ แต่พึ่ง เห็นกรุณาและมุทิตาเหล่านั้นเกิดได้ เฉพาะในกามาวจรจิต ที่สหรคตด้วย โสมนัสโดยส่วนเดียวในวิถีแห่งอัปปนา เพร…

…จและวิธีการบริกรรมที่สัมพันธ์กับการเกิดของอารมณ์ต่าง ๆ โดยเฉพาะในกรณีที่มีความรู้สึกสุขอยู่. แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของความเคยชินในการพัฒนาของจิตที่มีลักษณะพิเศษ เข้าใจในกรุณาและมุทิตาเป็นสิ่งสำคัญในชีวิตจิ…

…ตตัดกระแส ภวังค์รำพึงรูปารมณ์นั้นนั่นแลเกิดขึ้นแล้วดับไป ฯ ต่อจากนั้น (จิตเหล่านี้) คือ จักขุวิญญาณ เห็นรูปนั้นนั่นแหละในลำดับแห่ง มโนทวาราวัชชนจิตนั้น สัมปฏิจฉันนจิตรับรูปนั้น สันตีรณจิตพิจารณา รูปนั้น แ…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับอารมณ์และวิญญาณ ตามหลักอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับวิญญาณ 6 ประการและวิถี 5 ประการที่เชื่อมโยงกับอารมณ์ การทำงานของจิตและขณะจิตที่มีผลต่อการรับรู้และการตอบสนองต

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 158 [อธิบายการเห็นรูปของจักษุ] " บทว่า ภวงฺคโสต์ แปลว่า ห้วงแห่งภวังค์ฯ บทว่า อาวชฺเชนต์ คือทำการนึก ดุจกล่าวว่า นี้ชื…

ในบทวิเคราะห์การเห็นรูปของจักษุในอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าการเห็นเกิดจากการทำงานร่วมกันของจักขุนทรีย์และวิญญาณ ซึ่งการเห…

…ดยง่าย เพราะพรหมเหล่านั้นมีรูปงามอย่างยิ่ง ๆ พวก พรหมผู้อยู่ในชั้นที่ 4 ชื่อว่าสุทัสสี เพราะอรรถว่า เห็นได้โดยง่าย เพราะเป็นผู้มีการเห็นบริสุทธิ์ดี ๆ ส่วนพวกพรหมผู้อยู่ในชั้นที่ ๕ ชื่อ ว่าอกนิฏฐา เพราะอรร…

…ถเข้าถึงสุทธาวาสได้ และชั้นพรหมที่ต่างกันนั้นมีคุณสมบัติที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละระดับ เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงความบริสุทธิ์และสมาธิทางการปฏิบัติธรรมภายใน

…ลภ ฯ สภาพที่ชื่อว่าพยาบาท เพราะอรรถว่า เป็นเหตุพินาศไปแห่งหิตสุขฯ ที่ชื่อว่ามิจฉาทิฏฐิ เพราะอรรถว่า เห็นผิด คือคลาดเคลื่อน ๆ ในอภิชฌาเป็นต้นนั้น ความเพ่งเล็งสิ่งของๆ ผู้อื่นอย่างนี้ว่า "ไฉนหนอสิ่งของนี้จึ…

…ะโยคในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการสร้างวจีและกรรมที่เกี่ยวข้องกับสภาพทางจิต เช่น ความโลภ อารมณ์พยาบาท และการเห็นผิด ฯลฯ อภิชฌาเป็นการมุ่งมาดต่อสิ่งของของผู้อื่น ที่อาจทำให้จิตใจไม่สงบและนำไปสู่การกระทำที่ไม่เหมาะ…

…กิจฉา ชื่อว่าธรรมอันทัสสนะพึงละ เพราะความ เป็นธรรมอันโสดาปัตติมรรค ซึ่งได้นามว่า "ทัสสนะ" ด้วยอำนาจ เห็นพระนิพพานก่อน พึงละ ฯ จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ชื่อว่าธรรมอันภาวนาพึงละ เพราะเป็นธรรมที่มรรคชั้…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าพูดถึงอกุศลธรรมที่สหรคตและกรรม มีการเจาะลึกถึงความหมายอันซับซ้อนของกรรมแต่ละประเภท โดยเฉพาะการเว้นจากเจตนาที่ไม่ส่งผลให้เกิดปฏิสนธิ เช่น อกุศลกรรมที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุท

…ะว่า มรรคเบื้องบน ๓ อย่าง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า "ภาวนา" เพราะเป็นไปในพระนิพพานอันมรรคที่ ๑ เห็นแล้ว ด้วย อำนาจภาวนาฯ ส่วนจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสเป็นทิฏฐิวิปยุต ชื่อว่าธรรม บางทีอันทัสสนะพึงละ…

…และธรรม โดยเฉพาะว่าด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อย่าง ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึง 'ภาวนา' ซึ่งเกี่ยวพันกับการเห็นพระนิพพานและการละกิริยาที่ส่งผลให้สัตว์เกิดในอบาย ด้วยการผนวกคำสอนเกี่ยวกับการละอาการที่เกี่ยวกับโทม…

…ันกำลังแห่งกรรมให้ปรากฏ ย่อมถึงความเป็น อารมณ์ในมโนทวารอย่างเดียว เหมือนอารมณ์มาสู่คลองของชนผู้ฝัน (เห็นนิมิต) และเหมือนรูปายตนะ (อายตนะคือรูป) มาสู่คลองของ ท่านผู้ได้ทิพยจักษุฉะนั้น" ฯ ในคำว่า "ปจฺจุปฺปน…

… คำว่า 'ปจฺจุปฺปนฺนญฺจ' เป็นจุดสำคัญในความเข้าใจถึงความแตกต่างระหว่างกรรมนิมิตและคตินิมิต และช่วยให้เห็นภาพรวมของการเกิดจิตในอารมณ์ต่าง ๆ ในปัญจทวาร. สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม โปรดเยี่ยมชม dmc.tv

…ึ่งไปแล้วในฐานเกิดแห่งอักษร ชื่อว่าวจีวิญญัติฯ ก็คำที่ข้าพเจ้าจะพึงกล่าวในวจีวิญญัตินิเทศนี้นั้น จึงเห็นโดยนัยที่ กล่าวแล้วในกายวิญญัติฯ แต่มีข้อแปลกกัน ดังนี้ บัณฑิตพึง ประกอบคำว่า "ในลำดับการฟังเสียงที่…

…เรื่องการฟังเสียงและการจับกายที่เคลื่อนไหว เป็นการศึกษาในแง่มุมของวิญญัติที่เกี่ยวข้อง การประมวลความเห็นเกี่ยวกับโลกและวิญญัติทั้งสอง มีการเปรียบเทียบระหว่างการเห็นและการยึด เป็นต้น ข้อมูลเหล่านี้มีความสำ…

…้ง ๒ นี้ ย่อมรับเอาแต่ อารมณ์แห่งจักขุและโสตะเหล่านั้นแล ฯ อารมณ์ที่ใกล้ตนเท่านั้นไซร้ จักขุก็จะพึง เห็นดวงตาและโคนแห่งขนตาได้ เช่น เดียวกัน อนึ่ง การกำหนดทิศและ ประเทศแห่งเสียง ก็จะพึงมีไม่ได้ และ การยิง…

…ะได้ โดยอ้างอิงถึงหลักในบาลีและการกำหนดทิศและประเทศแห่งเสียง ทั้งนี้ยังนำเสนอกระบวนการที่จักขุสามารถเห็นได้เฉพาะอารมณ์ที่ใกล้เคียงเท่านั้น

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 323 โดยอรรถว่า ยังละไม่ได้ ชื่อว่าอนุสัย ฯ ก็การถึงกำลังแรงเป็นสภาพ แผนกหนึ่งต่างหาก แห่งกิเลสมีกามราคะเป็นต้นเท่านั้น ไม่ทั่วไปแก่ กิเ

…องพุทธศาสนา โดยอธิบายความหมาย และความสัมพันธ์ของอนุสัยกับกิเลส รวมถึงลักษณะต่าง ๆ ของอาสวะและนีวรณ์ เห็นถึงความสำคัญของการเข้าใจธรรมชาติของจิตและสิ่งที่ผูกมัดสัตว์ไว้ในวัฏฏะ การทำให้จิตเป็นอิสระจากกิเลส ด…

…มรรคเหล่านั้น หรือองค์แห่งอัฏฐังคิกมรรค ชื่อว่ามัคคังคะ ฯ ธรรมชาติที่ชื่อว่าสัมมาทิฏฐิ เพราะอรรถว่า เห็นถูก คือไม่ผิด (เห็นโดยชอบ คือโดยไม่วิปริต) ฯ ก็สัมมาทิฏฐินั้นมี อย่าง ด้วยอำนาจแห่งนัยเป็นต้นว่า ผลท…

เนื้อหานี้กล่าวถึงกลไกของจิตประเภทต่างๆ รวมถึงโทมนัสและวิถีแห่งมรรคที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติไปยังสุคติและนิพพาน โดยอธิบายองค์แห่งมรรคอย่างละเอียด เช่น สัมมาทิฏฐิ, สัมมาสังกัปปะ, สัมมาวายามะ, และสัมมาสมาธิ

…น้าที่ 333 ได้ยาก เป็นทุกข์เพราะต้องเปลี่ยนไป และเป็นสังขารทุกข์ ชื่อว่า เวทนานุปัสสนาฯ อนึ่ง การตามเห็นจิตซึ่งแตกต่างกัน โดยความต่าง แห่งสัมประโยคและภูมิ ด้วยอำนาจแห่งสราคจิตและมหัคคตจิตเป็นต้น (คือการเห…

เนื้อหานี้เจาะลึกเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายความสำคัญของการเห็นจิตและธรรมจากลักษณะต่างๆ ผ่านจิตตานุปัสสนาและธัมมานุปัสสนา รวมถึงการอธิบายสัมมัปปธานและอิทธิบาทที่เก…