เห็น : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 162 / 307

…บรรดาอายตนะ ๑๒ เหล่านั้น ในพวกอายตนะภายใน จักขวา ยตนะแจ่มชัด เพราะมีอารมณ์เป็นสนิทัสสนะและสัปปฏิฆะ (เห็นได้ และกระทบได้) เพราะฉะนั้น จักขวายตนะนั้น พระผู้มีพระภาค จึงทรงยกขึ้นไว้ก่อน ฯ ทรงยกอายตนะนอกนี้ ซ…

…สสนะและสัปปฏิฆะ พระผู้มีพระภาคจึงยกจักขวายตนะขึ้นเป็นลำดับแรก อธิบายความแตกต่างระหว่างอายตนะภายในที่เห็นได้และมีอาการกระทบได้ และอายตนะภายนอกที่ไม่ได้เห็นแต่สามารถรับรู้ได้ เช่น โสตายตนะและฆานายตนะ ซึ่งมี…

…่า ไม่มีสาระแก่นสาร ด้วยอำนาจอัทธานะ (กาล) หรือด้วยอำนาจสันตติ (ความสืบต่อ) หรือด้วยอำนาจขณะ และตาม เห็นความเกิดขึ้นและความสิ้นไปในสังขารเหล่านั้นนั่นแล ด้วยอุท ยัพพยญาณ โดยอำนาจแห่งปัจจัย และโดยอำนาจแห่ง…

…อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและการสิ้นไป…

…สังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 403 หมาย) จัดเป็นวิโมกขมุข ฯ ทุกขานุปัสสนา (การพิจารณาเห็นโดย เป็นทุกข์) ละความตั้งลง (หรือความมุ่งมาด) คือ ตัณหาเสียได้ ชื่อว่าอัปปณิหิานุปัสสนา (การพิจารณาเ…

…ื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์และเข้าใจมรรคและผลในพระอภิธรรม โดยเน้นถึงวิปัสสนาและวิโมกข์ที่ทำให้เกิดการเห็นแจ้งในหลักธรรม ทั้งในมรรคและผล การบรรลุของพระอริยบุคคลเช่นโสดาบันและสกิทาคาสี ประเด็นสำคัญคือความแตก…

…ามี หรือพระอรหันต์ เข้ามหัคคตสมาบัติมี ปฐมฌานเป็นต้น ออกแล้วพิจารณาสังขารธรรมที่เป็นไปในสมาบัตินั้น เห็นชัดเจนอยู่ในสมาบัตินั้น ๆ นั่นแล ตามลำดับ ดำเนินไปจนถึง อากิญจัญญายตนะ ต่อจากนั้น กระทำบรพกิจมีการอธ…

เนื้อหานี้พูดถึงความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื

…าง แห่งภาวนา ๒ ที่เรียกว่าสมถะ ด้วยอรรถว่า สงบนิวรณ์ทั้งหลายได้ และที่เรียกว่า วิปัสสนา ด้วยอรรถว่า เห็นสังขาร โดยอาการต่างชนิด มีอาการไม่เที่ยง เป็นต้น ตามลำดับ คือโดยลำดับแห่งสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนาฯ ท…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงและคำอธิบายกรรมฐานและวิธีการปฏิบัติในการภาวนา โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเข้าใจลักษณะต่างๆ ของจริตและการวิเคราะห์ทางธรรม ที่เป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาภาวนา ทั้งสมถะและวิปัสสนา และยังไ

…ณนั้น ท่านอาจารย์กล่าวว่า มีคติเหมือนคติแห่งสัพพัญญุตญาณใน อารมณ์ของตน ฯ ส่วนยถากัมมูปคญาณ บัณฑิตพึงเห็นว่า มีเจตนา กล่าวคือกุศลและอกุศล หรือขันธ์แม้ทั้ง ๔ เป็นอารมณ์ ฯ ความต่าง กันโดยอำนาจแห่งอารมณ์ ชื่อ…

…ทิพย์ในญาณต่าง ๆ เช่น จุตูปปาตญาณ และการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน ที่มีความเกี่ยวข้องกับอนิจจลักษณะและการเห็นสิ่งต่าง ๆ ในแง่ของการไม่เที่ยง โดยสรุปแล้ว วิปัสสนากรรมฐานมีความสำคัญในการบำเพ็ญปัญญาเพื่อให้เข้าใจ…

…จารณาอยู่ซึ่งความเกิดและความดับในสังขารเหล่านั้น นั่นแหละ ด้วยอุทยัพพยญาณ โดยอาการ ๕๐ ทัศ ด้วยสามารถเห็น เกิดดับขันธ์ละ ๑๐ คือเห็นเกิด ๕ อย่าง เห็นดับ ๕ อย่าง คือ ๔ อย่าง ด้วยสามารถแห่งปัจจัย และอีกอย่างห…

…ญญาณและตัวตน โดยวิญญาณมีลักษณะเป็นอนัตตา ต้องพิจารณาความเกิดและดับในสังขาร ด้วยอุทยัพพยญาณ และสามารถเห็นความเกิดและดับในรูปขันธ์ต่าง ๆ เช่น เวทนา สัญญา และสังขาร มีการกล่าวถึงวิปัสสนาและผลที่ได้รับจากการพ…

… (ความ พอใจในรูป) ซึ่งเป็นตัณหาอย่างละเอียด กระทำความอาลัยใน โอภาสเป็นต้นนั้น โดยนัยเป็นต้นว่า โอภาสเห็นปานนี้ไม่เคยเกิดขึ้น แก่เราในกาลก่อนแต่นี้เลยดังนี้อีก ๑ ก็ไม่ทึกทักเอาว่า โอภาสเป็นต้น เห็นปานนี้ ไ…

…กี่ยวกับความสำคัญของวิริยสัมโพชฌงค์ในการบรรลุมรรคผลผ่านการวิปัสสนาที่สัมพันธ์กับไตรลักษณ์ โดยเน้นให้เห็นถึงการกำหนดและวินิจฉัยลักษณะที่ถูกต้องเพื่อหลีกเลี่ยงการเข้าใจผิดในทางธรรมและเสริมสร้างความเข้าใจในว…

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 432 แห่งความบริสุทธิ์ของญาณทัสสนะ โดยอรรถว่า รู้ไตรลักษณ์ โดย อรรถว่า เห็นโดยประจักษ์ และเพราะบริสุทธิ์จากธรรมที่เป็น เป็นขาศก ฯ จบนัยวิสุทธิ ๖ ฯ [อธิบายญาณทัสสนวิสุทธิ ความแ…

เนื้อหานี้อธิบายความสำคัญของญาณทัสสนะที่เกี่ยวข้องกับการรู้ไตรลักษณ์และการเห็นโดยประจักษ์ รวมทั้งการเข้าใจในลักษณะต่างๆ ของวิปัสสนาและการวางเฉยในสังขาร การวิเคราะห์ปรัชญานี้สามาร…

…- อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 436 ฉะนั้น ถ้าวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี เห็นแจ้งโดยมิใช่ตน ฯ มรรค ก็เป็นวิโมกข์ชื่อว่าสุญญตะ เพราะได้ชื่อตามอำนาจธรรมเป็นเหตุมาฯ บทว่า วิปสฺสนาค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเข้าถึงมรรคและผล โดยมีการอธิบายถึงอำนาจธรรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความหมายของมรรคที่ไม่ประกอบด้วยความเป็นทวาร และความสัมพันธ์ระหว่างวิ

… วัดบวรนิเวศวิหาร และสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ญาณวรมหาเถร) แห่งวัดเทพศิรินทราวาส วัดปากน้ำ ได้พิจารณาเห็นว่า บทพระธรรมเทศนา พระมงคลวิเสสกถานี้ ย่อมจะอำนวนป ระโยชน์อย่างสำคัญต่อพระภิกษุ – สามเณร เพื่อการศึก…

บทพระธรรมเทศนา พระมงคลวิเสสกถานี้ ถือเป็นเอกสารสำคัญที่รวบรวมบทนิพนธ์จากสมเด็จพระมหา สมณเจ้า และพระมหาเถระหลายท่าน มุ่งเน้นการศึกษาหลักธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยมีการพิจารณาในหลายด้าน เช่น อร

…ู้แทนเข้ามา กราบทูลขอพระราชทานส่วน เชิญออกไปประดิษฐานเป็นที่สักการบูชาในประเทศ ของตน ๆ ข้อนี้แสดงให้เห็นชัดว่า พวกพุทธศาสนิกประชาชนแต่งรัชสีมา มีความนิยมนับถือยอม รับรองสมเด็จบรมบพิตรพระราช (๑) ที. ส. ๙/๑…

…มนี้กล่าวถึงอานิสงส์ของการทานในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในกฏทันตสูตรที่มีความสำคัญมากกว่าการบริจาคอื่นๆ เห็นได้ว่า การบริจาคธรรมทานเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุดในการสนับสนุนและส่งเสริมพระพุทธศาสนา รวมถึงปรัชญาและแนว…

…นอิทธิ บาท ยังสิ่งที่ประกอบให้สำเร็จ เป็นเครื่องพยุงความเพียรไม่ให้ท้อถอย แม้ในเวลาที่สิ้นหวังไม่แล เห็นฝั่งคือความสำเร็จ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงอาศัยพระคุณข้อนี้แล จึงได้ตรัสรู้พระ อนุตตรสัมมาสัมโพธ…

ในศกที่ ๑๒๘ ของรัตนโกสินทร์ วันขึ้นเทศนาในวัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสถวายพระพรแด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภาร พร้อมทั้งได้รับพระราชทานไทยธรรมที่เคยบริจาคในการฉลองพระชนมพรรษาอ

…ยิ่ง และทรงชนะโดยตลอด ท่านพระอาจารย์มั่น อาจาโร แห่งวัดถ้ำขาม จังหวัดสกลนคร เล่าไว้ว่า ท่านได้นิมิต เห็นสัตว์ร้ายมากมายในป่าแห่งหนึ่ง กำลังอาละวาดวุ่นวายไปทั้งป่า สมเด็จบรมบพิตรพระราช สมภารเจ้า ทรงปรากฏพร…

บทความนี้กล่าวถึงพระคุณและการทรงครองราชย์ของสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า รวมถึงคำพุทธภาษิตที่แสดงถึงความฉลาดในการบริหารราชการ พระอาจารย์มั่นได้เล่าถึงประสบการณ์ที่ได้มีนิมิตเกี่ยวกับพระองค์ และเหตุกา

…นยามเกิดทุกข์ภัยความ ขัดข้อง ในการเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมราษฎรในถิ่นทุรกันดารต่าง ๆ ได้ทอดพระนคร เห็นความเดือดร้อนอันเกิดจากธรรมชาติ และที่กำลังจะต้องเกิดต่อไปแม้ไม่ได้รับการแก้ไขให้ ถูกต้องทันเวลา ทรง…

บทความนี้กล่าวถึงสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ๑๔๑ ที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณในการช่วยเหลือประชาชนในถิ่นทุรกันดาร โดยทรงเริ่มการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ใช้ปัญญาญาณและความสามารถในการคิดค้

…ระ (ที่พึ่ง) อยู่ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ พิจารณา เห็นเทวนาในเวทนาทั้งหลาอยู่ พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหล…

เนื้อหาอธิบายถึงพระราชปณิธานและบทบาทของสมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ในการประดับพระปัญญาบารมี พร้อมกับการปฏิบัติตนตามหลักธรรมและการมีธรรมเป็นที่พึ่ง อ้างอิงถึง การเจริญอายุด้วยธรร

…าบ) สัมผัป ปลาปะ (พูดเพ้อเจ้อ) อภิชฌา (โลภเพ่งเล็งทรัพย์ของผู้อื่น) พยาบาท (มุ่งปองร้อย) มิจฉาทิฐิ (เห็นผิด) ก็ถึงความแพร่หลาย ต่อจากนี้ ๓ ประการ คือ อธรรม ราคะ (ความติดใจยินดีโดย ไม่ชอบธรรม วิสมโลภะ (โลภ…

เนื้อหาพูดถึงความแพร่หลายของอกุศลธรรม เช่น การลักทรัพย์ การฆ่าสัตว์ การพูดเท็จ และประพฤติผิดในกาม ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเสื่อมถอยของอายุและวรรณะของมนุษย์ ในทางกลับกัน การปฏิบัติตามกุศลธรรมจะนำไปสู่การเ

…้อ เหลวไหล เว้นจากมโนกรรมกรรมฝ่ายอกุศล ๓ ได้แก่ โลภเพ่งเล็งทรัพย์สมบัติของผู้อื่นคิดปอง ร้ายผู้อื่น เห็นผิดจากทำนองคลองธรรม แต่มีสัมมาทิฏฐิ เห็นชอบตามทำนองคลองธรรม แม้ ศีลสำหรับคฤหัสถ์ทั้งหมด มีศีล ๕ เป็น…

บทความนี้พูดถึงอนาคาริยวินัยซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่สำคัญสำหรับคฤหัสถ์ ในการไม่ต้องอาบัติ 7 ประการ โดยมีศีลจตุปาริสุทธิที่ประกอบด้วยความสำรวมในปาฏิโมกข์และอินทรีย์ รวมถึงการเว้นจากอกุศลกรรมบถ 10 ประกา

…ัวข้อ อุเบกขาในปัญญาและในปัญญาและในสังขารมีอุปมาเหมือนอย่างว่าคนผู้หนึ่งค้นหางูที่เลื้อยเข้าใน บ้าน เห็นงูนอนขดในที่แห่งหนึ่ง มองดูว่างูหรือมิใช่ ครั้นได้เห็นลายแฉกขนศรีษะก็สิ้นสงสัย ได้ ต้องค้นต่อไปว่าใช…

อุเบกขาในปัญญาเป็นการพิจารณาและค้นคว้าที่มีความมัธยัสถ์กลางๆ เมื่อค้นพบสิ่งต่างๆ จึงไม่ต้องยึดมั่นอีกต่อไป ในบริบทของวิปัสสนา ผู้ที่ดำเนินการวิปัสสนารู้ได้ถึงไตรลักษณ์ จึงสามารถวางใจได้อย่างอุเบกขา นอ

…ียกว่ารักษาสัญญาก็ได้ ทำไว้อย่างไรแจ้งว่าทำอย่างนั้น เช่นที่ เรียกว่า รับตามที่ เป็นอย่างไรก็ได้ ได้เห็นอย่างหรือเป็นอย่างไร ก็บอกตามที่เห็นตามเรื่องที่เป็นไปเช่นนั้น เรียกว่าพูดความจริงก็ได้ สัจจะเหล่านี…

…ิธุรบัณฑิตนำเสนอคุณธรรมการไม่โกรธ การบริโภคแต่น้อย การละผูกพัน และความสงบในจิตใจ ทำให้พระราชาทั้ง ๔ เห็นคุณค่าของความมั่นคงในธรรมะที่สามารถสร้างสรรค์ความเป็นอยู่ที่ดีได้ เมื่อเกิดความสงสัยก็ยกอุปมาอุปไมยม…