โบ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 31 / 80

… ครุภาวฤทธภาวอกมุมญฺญภาวเคลญฺญภาวกุฏิลภาวาน คหณ์ ฯ สารภาพโย กโรติ สารภากโร โย ธาตุกุโขโภ ฯ ขุน จลน์ โบโก ๆ ขุฏิ จุลเน ภาเว จ ฯ ปฐวีอาทีน จตสสนุน ธาตูน โขโภ ธาตุกุโขโภ ธาตุวิสมตา ฯ สารมุภาทิ กโร จ โส ธาต…

ในหน้า 10 ของอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา มีการนำเสนอการวิเคราะห์รูปแบบของคำว่า 'กม' ศึกษาถึงความหมายของคำในลักษณะต่าง ๆ โดยครอบคลุมถึงธาตุที่เกี่ยวข้อง ทั้งผลและปัจจัย นอกจากนี้ยังสำรวจการตีความของคำในบริบทต

…รรมนั้น ๆ ที่เป็นไปด้วยอำนาจระงับความขัดเคืองและยินดีในสัตว์เหล่านั้น ชื่อว่า อุเบกขาฯ ด้วยเหตุนั้น โบราณบัณฑิตทั้งหลายจึงกล่าวว่า ก็เพราะพระผู้มีพระภาคทรงถือเอาเมตตา ด้วยความไม่พยาบาท และอุเบกขาด้วย คว…

เอกสารนี้นำเสนอการวิเคราะห์ความหมายและคุณลักษณะของมุทิตาและปัญญา โดยมุทิตาถูกนิยามว่าเป็นการเฉลิมฉลองความสุขของผู้อื่น ในขณะที่ปัญญาช่วยให้รู้ความจริง และทั้งสองมีความสำคัญในแนวทางการพัฒนาจิตใจ เพื่อค

…าะเหตุนั้น จึงชื่อว่ามโนทวารฯ บทว่า ภวงค์ ได้แก่ภวังค์ในระหว่างแห่งอาวัชชนะ ฯ เพราะเหตุนั้น ท่านพระ โบราณาจารย์จึงกล่าวว่า ส่วนภวังค์พร้อมทั้งอาวัชชนะ บัณฑิตทั้งหลาย เรียกว่ามโนทวาร ฯ

…้าใจจิตในการปฏิบัติธรรม ซึ่งมีการจำแนกออกเป็นกิจตามลำดับ มีการอธิบายถึงตาและจิตที่เป็นทวารและท่านพระโบราณาจารย์ที่ได้กล่าวถึงความสำคัญของมโนทวารในการปฏิบัติและการเข้าถึงทางธรรม.

…ินัยเป็นต้น มีสารัตถทีปนีเป็นประมุข ของพระเถระองค์ใด ประกาศอานุภาพ ๑. หมุมิย์ เรือนโล้น (หลังคาตัด) โบราณว่า ทีมแถวๆ

เนื้อหาเน้นถึงความสำคัญของพระเถระในวิหารเชตวัน ที่รวมตัวกันเพื่อการศึกษาศาสตร์และคำสอนของพระพุทธสามา สามารถนำเสนออานุภาพและความรู้อันสืบเนื่องจากพระวินัยและเทศนาในคัมภีร์ งานชิ้นนี้ไม่เพียงแต่สร้างการ

…เกียรติคุณทั่วทิศานุทิศ เมื่อชนทั้งปวงมีไมตรีจิตอยู่แล้ว ความเจริญก็ย่อมมีโดย ลำดับกัน, เหตุดังนั้น โบราณบัณฑิตจึงได้ยกสังคหวัตถุ ๔ ขึ้นแสดงโดยความเป็นราชธรรม เมื่อ พระเจ้าแผ่นดินทรงบำเพ็ญให้บริบูรณ์แล้…

ในบทความนี้ กล่าวถึงการปฏิสันถารอันเป็นเครื่องมือในการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในสังคม โดยยกตัวอย่างเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ว่าด้วยพระมหาสมณเจ้าและพระเถระที่ใช้การปฏิสันถารเพื่อสร้างความสงบและส่งเสริมไมต

…พืชหว่าไว้ในนาย่อมงอกงามเพราะน้ำฝน ฉะนั้น ฯ รับพระราชทานประมวลความแห่งคาถาทั้งหลายนั้น โดยใจความว่า โบราณบัณฑิตได้ ยกขัตติยสมบัติ 5 ประการ ขึ้นกราบทูลถวายแด่พระมหากษัตริย์ เพื่อได้ทรงพิจารณาทรงรักษา และ…

บทความนี้เสนอหลักการสำคัญในการปกครองของพระมหากษัตริย์ตามแนวพระอริยวงศาคตญาณ โดยเน้นถึงสมบัติ 5 ประการที่พระมหากษัตริย์ควรมี ได้แก่ อาโรคยสมบัติ ความปรีชารวมถึงการมีบริวารที่ซื่อสัตย์และมีความสามารถเพื

…ุนแรงอันเป็นการรีดเกินสมควรราษฎร์ผู้อยู่ในปกครองก็เดือดร้อน ระส่ำระสาย อยู่ไม่เป็น สุข มีเรื่องครั้งโบราณว่า ผู้อยู่ในปกครองถูกผู้ปกครองเบียดเบียนต่างอพยพไปอยู่ต่างถิ่นก็มี ความไม่เบียดเบียนจะเป็นไปได้ต…

อักโกธะในที่นี้หมายถึงความไม่โกรธที่เกี่ยวข้องกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ซึ่งบัญญัติให้ผู้ปกครองและผู้มีอำนาจต้องมีความไม่เบียดเบียนกัน เพื่อสร้างความสงบสุข รวมถึงการเก็บภาษีและเกณฑ์แรงงาน ต้องไม่ทำให

…โทษไม่เป็นไปโดย ยุติ คือความควร ย่อมเป็นเหตุเดือดร้อนปั่นป่วนของประชาชน เหตุนั้นความเป็นยุติธรรมแก่ โบราณกษัตริย์ทั้งหลายถือเอาเป็นพระราช คนทั่วไปจึงเป็นประการหนึ่งแห่งรัฏฐาภิบาลโนบาย ธุระ ทรงสอดส่องด้ว…

บทความนี้พูดถึงการปกครองตามหลักพระธรรม ซึ่งเน้นที่ความยุติธรรมและคุณธรรมในตัวบุคคล ผู้ปกครองนักปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีในการบริหารงาน ด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อประชาชน การรักษาความยุติธรรมเป็นพื

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๓๓๙ จึงเป็นกิจสำคัญของบ้านเมือง โบราณบัณฑิตย่อมสำคัญเห็นข้าวว่าเป็นทรัพย์อันประเสริฐของบ้าง เมือง ดังภาษิตว่า นตฺถิ ธัญญสมิก ธน์ ทรัพย…

การบำรุงกสิกรรมเป็นภารกิจสำคัญของพระราชาที่แสดงถึงพระราชอำนาจและความรับผิดชอบต่อประชาราษฎร์ ซึ่งท่านได้ทรงทำกิจกรรมต่างๆ เช่น เทศกาลวัปปมงคล การจัดตั้งคลังออมสิน และการตั้งสหกรณ์กสิกรรม เพื่อพัฒนาภาคเ

…เหตุเดือดร้อนของประชาราษฎร์ เหตุนั้น ความเป็นยุติธรรมแก่คนทั่วไปจึงเป็น รัฏฐาภิบาลโนบาย ประการหนึ่ง โบราณกษัตริย์ ได้ถือเป็นพระราชธุระ ทรงสอดส่องด้วย พระองค์เอง ทรงตั้งอมาตย์ที่ไว้วางพระราชหฤทัยให้เป็นผ…

เนื้อหาเกี่ยวกับรัฏฐาภิบาลโนบายที่เกี่ยวข้องกับการปกครองและการรักษาความยุติธรรมในสังคม ระบุถึงความสำคัญของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและการลงโทษผู้กระทำผิดเพื่อความเป็นธรรมแก่ประชาชน ถือเป็นภารกิจของท่านผู้

…ใครจะพึงถางชัฏนี้ได้." อรรถกถาธิบายย่อแห่งปัญหานั้นต่อไปนี้ :- คำว่าชัฏนี้ เป็นชื่อ * สํ. ส. ๑๕/๒๐. โบราณท่านนิยมเติมคำเพื่อเข้ากับอิติว่า พระคาถานี้ว่า "ภิกษุผู้ ชัฏนี้ ได้" ดังนี้ ซึ่งนับเนื่องในชฎาสู…

บทความนี้นำเสนอการแปลและอธิบายวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๑ ที่เริ่มต้นด้วยการให้นอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมกับการพรรณนาถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ และการตอบปัญหาของพระพุทธองค์เกี่ยวกับการถางชัฏที่

…าเห็นรูปด้วยจักษุวิญญาณอันสามารถใน การเห็นรูป ซึ่งได้โวหารจักษุ ด้วยอำนาจแห่งความเป็นเหตุ จริง อยู่ โบราณาจารย์ทั้งหลายกล่าวไว้ว่า "จักษุย่อมไม่เห็นรูป เพราะ จักษุไม่มีจิต แม้จิตก็ไม่เห็นรูป เพราะจิตไม่…

บทที่กล่าวถึงการมองเห็นรูปด้วยจักษุในบริบทของปาฏิโมกขสังวรศีล และการวิเคราะห์เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจักษุกับวิญญาณ เป็นการศึกษาเกี่ยวกับการเห็นที่มีทั้งองค์ประกอบและเหตุผลต่าง ๆ เมื่อจักษุกระทบอา

…้วยดินสีอรุณที่ชำระดีแล้วลงข้างบน อันที่จริง คำว่า " ขนาดเท่ากะโล่ หรือขนาดเท่าชามอ่าง " (นั้น) พระ โบราณจารย์กล่าวหมายเอาประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว) นี้นั่นเอง ส่วนคำว่า " เป็นดินมีที่สุด มิใช่ ( กว้างใหญ่จน …

…ะมีการตอกหลักและใช้เถาวัลย์ในการตรึงหลักให้แน่น โดยใช้ดินสีอรุณเพื่อสร้างสรรค์วงกสิณตามคำแนะนำของพระโบราณจารย์เพื่อให้ได้ขนาดที่เหมาะสม คำที่ใช้ในการอธิบายมีความสำคัญต่อการปฏิบัติให้ถูกต้องและเหมาะสมกับ…

…อพระกรรมฐานอยู่ ฉะนี้ วิตกและวิจาร อันโน้มไปในพระพุทธคุณย่อมเป็นไป เมื่อตรึกเมื่อตรองพ องพระพุทธคุณ โบราณจึงแปล เมขลา ว่า ระเบียบเครื่องประดับโอกาสอันลับ

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงความหมายและการใช้คำว่า 'พระภควา' และความสำคัญของการระลึกถึงพระพุทธคุณในจิตของผู้ฝึกฝน พระโยคาวจรมีจิตที่ปราศจากราคะ โทสะ และโมหะ โดยมุ่งเน้นที่พระตถาคตเจ้า การตกลงในพระกรรมฐาน

…, พระ สงฆ์มีพรรษามาก กว่า กว่า คนสุภาพทั่วไป, พระ สงฆ์ผู้มีพรรษาน้อย หล่อน ชายที่รัก หญิงที่รัก สู (โบราณ) ผู้ใหญ่ ผู้น้อย, เอ็ง แก มึง ผู้เป็นนาย หรือ ผู้น้อย, เพื่อนที่ชอบ ผู้ใหญ่กว่า เพื่อน ที่ชอบพอก…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้ชั้นผู้พูดและชั้นผู้ฟังในภาษาบาลี การใช้คำแทนเช่น 'ผม' ที่เป็นอุดมบุรุษ ตัวอย่างการใช้ในบทสนทนา การแยกประเภทผู้พูดและฟังเพื่อให้เข้าใจความหมายในบริบท

…นสูง กระผม ขุนนางผู้ใหญ่ หรือ พระสงฆ์, ขุนนาง เสมอ ผู้เสมอกัน, คนสุภาพ กัน, คนสุภาพ ผู้น้อย, ดีฉัน (โบราณ) ผู้ใหญ่ พระสงฆ์ผู้น้อย

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้คำแทนตัวในภาษาบาลีและภาษาไทย ที่สัมพันธ์กับฐานะและชั้นเชิงของผู้พูด เช่น การใช้ 'ข้าพระพุทธเจ้า' สำหรับพระราชา และ 'อาตมภาพ' สำหรับพระสงฆ์ รวมถึงการเลือกใช้คำที่เหมาะสมตามโครงสร้

…จำนวน และใช้ศัพท์แปลกไปก็มี เช่นกระดูกสะบักใช้ว่า ปิฏฐิพาหกฎฐิ แต่ในวิสุทธิมรรคนี้ใช้ว่า โกฏฏฏฐิ ๒. โบราณแปลกันมาเช่นนั้น ในปรมัตถโชติกาเป็น กกกฏพีช...อภิธานัปปทีปิกาว่า เมล็ดตูมกา ๓. ในปรมัตถโชติกาว่า …

…ปรียบเทียบระหว่างการแปลในปรมัตถโชติกากับวิสุทธิมรรค คำอธิบายเกี่ยวกับกระดูกรองจากข้อมูลที่อิงตามตำราโบราณ เช่น การบอกจำนวนกระดูกในมือและเท้า การแยกข้างต่างๆ ของกระดูก สัญลักษณ์การแปลซึ่งแตกต่างกันระหว่า…

…ญ่ ๆ สัณฐานดังหน่อหวายใหญ่ที่เขาลนไฟแล้วบิดสอด เข้าไว้ในปล้องไม้ไผ่และไม้อ้อที่ใหญ่... ๒. วักกะ นี้ โบราณแปลว่าม้าม

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่ายและชัดเจน ทั้งนี้เพื่อให้นักอ่านสามารถเข้าใจสภาพแ

…ส่วนของตนแห่งม้ามนั้น ส่วน (วิสภาค บริเฉท) ตัดตอนด้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล ๑. ปีหก โบราณแปลว่า ไต ๒. นีล แปลได้หลายอย่าง สีดำ สีขาบ (น้ำเงินแก่) สีเขียวแก่ และสีคราอ่อนก็ได้ ในที่นี้เปร…

เนื้อหานี้มีการวิเคราะห์ถึงพังผืดทั้งสองประเภทในร่างกายรวมถึงแนวทางในการตัดตอนและอธิบายลักษณะของม้าม ความสำคัญของม้ามในกระบวนการทางกายวิภาคถูกชี้แจงว่าเป็นอวัยวะที่สำคัญ สำหรับการทำงานภายในร่างกายและผ

…บุญด้วยเถิด" ดังนี้แล้ว (น้อม) ถวาย ระงับ ไปฉะนั้น อันชื่อว่าการให้นี่ มีอานุภาพมากอย่างนี้ สมคำ က (โบราณ) ว่า การให้ ปราบคนที่ใคร ๆ ปราบไม่ได้ (ก็ได้) การให้ ยังสิ่งประสงค์ทั้งปวงให้สำเร็จ (ก็ได้) ด้วย…

บทความนี้อธิบายถึงการระงับความโกรธและความอาฆาตผ่านการให้ โดยเน้นถึงบทเรียนที่สร้างความเข้าใจในการจัดการความรู้สึกเชิงลบ เจตนารมณ์ของการให้สามารถนำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและลดความตึงเครียดในจิตใ