หน้าหนังสือทั้งหมด

การบรรลุธรรมและความสิ้นกิเลสในพระพุทธศาสนา
90
การบรรลุธรรมและความสิ้นกิเลสในพระพุทธศาสนา
…ู้อื่น ถ้าผิดไม่ ฉะนั้นแสดง การบรรญธรรมเป็น ที่สิ้นไปแห่งกิเลส ในขณะแห่งโคตรภาณุณ ด้วยอันตราธานาฝาน ให้เป็นอารมณ์ถูกต้องโดยแท้ เหตุฉะนั้น พระอรรถกถาจารย์ จึงคำ ว่าเป็นต้นว่า "กิญฺญมน ตถ อญฺญาณตสุยา." หาก…
…รมในพระพุทธศาสนา และการวิเคราะห์คำสอนเกี่ยวกับกิเลสและการสิ้นกิเลส โดยมีการอ้างถึงอรรถกถาจารย์ที่ชี้ให้เห็นความเกี่ยวข้องของธรรมกับการบรรลุของพระอริยบุคคล เนื้อหานี้ยังมีการถกเถียงเกี่ยวกับลักษณะของจิตที…
ความไม่หวั่นไหวในธรรม
105
ความไม่หวั่นไหวในธรรม
…น์ ย่อมไม่โกรธไม่ประทุษร้ายเลย เพราะว่าพระภิพัทธ์เหล่านั้นเป็นผู้ซึ่งศีลาทำทีบ ไม่หวั่นไหว อันใคร ๆ ให้หวั่นไหวไม่ได้ ดังนี้แล้ว ศรีพระอากาศนี้เป็นบัณฑิตตราแห่งพระธรรมว่าผู้กล่าวธรรม "บัณฑิตทั้งหลาย ย่อ…
…่น รส และผัสสะ นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงการรักษาศีลและการไม่โกรธซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาตนเองเพื่อไม่ให้ต้องเข้าไปมีส่วนร่วมกับผลกระทบจากโลกธรรมเหล่านั้น ความรู้และทักษะเหล่านี้ถูกกล่าวถึงในพระอภิธรรมที่ช…
จิตที่ตั้งมั่นและพระอรหันต์
106
จิตที่ตั้งมั่นและพระอรหันต์
…ที่ตั้งมั่น (คงที่) หลุดผ่านแล้ว ของพระอริย-สาวกนั้น ผู้ฝึกที่ พิจารณาเห็น (ความเกิด) และความเสื่อม ให้หวั่นไหวไปไม่ได้ ฉะนั้น คำนั้น ท่านพระโสณเถระ เมื่อจะพยายามพระธาตุของตน กล่าวในสำนักพระศาสดา (มา) ใน…
เนื้อหาว่าด้วยจิตที่ตั้งมั่นและการเรียนรู้ของพระอริยสาวกในด้านการมองเห็นความเกิดและความเสื่อมของจิต โดยท่านพระโสณเถระ และอ้างอิงจากพระสูตรต่างๆ เช่น อุตตนิยบท เพื่อเน้นถึงความสำคัญของการฝึกปฏิบัติธรรม
มังคลติฏฐี: การวิเคราะห์ธรรมสูตร
109
มังคลติฏฐี: การวิเคราะห์ธรรมสูตร
…่อว่า อภิปลายโล เพราะเป็น เครื่องประกอบ คือ ประกอบไว้ทั่วไป อย่างยิ่ง ได้แก่ กิริยาที่พึงกระทำ ยิ่ง ให้แปลตามกัน ด้วยเหตุนี้ นาภารภาถาชิ จิงล่าวว่า "อภิปลายโล." มภิฏฐ์อุปมาปานุสสติ ในขันทวรรคว่า ชื่อว่า…
…ญ เช่น 'อภิปลายโล' และ 'ปริทยาย' พร้อมการอธิบายเกี่ยวกับการปฏิบัติหลักโดยผิดเหตุต่างๆ ในทางธรรมเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น การศึกษาธรรมเหล่านี้ช่วยให้ผู้ปฏิบัติตระหนักถึงธรรมชาติจริงๆ ของโลก…
ความเศร้าโศกในพระพุทธศาสนา
111
ความเศร้าโศกในพระพุทธศาสนา
…รือเหตุแห่งทุกข์นั้นครอบงำแล้ว ชื่อว่า โศก ความแห้งใจชื่อว่า โโลจิตตุติ. ก็เพราะความโศกนั่นเองภายใน ให้หดอัน แห่งให้แห้งเกิดขึ้น เหตุนี้นั่น พระผู้พระภาคจึงตรัสเรีกว่า ความแห้งผาก ณ ภายใน ความเศร้าโศก ณ …
…งบุคคลที่มีอารมณ์เลื่อมล้ำหรือมีความทุกข์ โดยการเผยแพร่ความรู้ในเรื่องนี้ในมหาสตัปปุฎฐานสูตรนั้นช่วยให้เข้าใจถึงการจัดการกับความเศร้าโศกและการเข้าถึงความสุขได้อย่างแท้จริง
มังคลัตถี: ปัญญาและความไม่เที่ยงของชีวิต
114
มังคลัตถี: ปัญญาและความไม่เที่ยงของชีวิต
…ิญวัยแล้ว ชนะ ๕ คน เหล่านั้น รวมเป็น ๖ คนกับหญิงคนใช้ชื่อชุดราดิอิ ๑ ด้วยประการ นี้. พระโพธิสัตว์ได้ให้โอกาสแก่บัณฑิตหลาย มีภรรยานั้นนี้นว่า "เธอทั้งหลาย จงเจริญมัสดี จงกำหนดความตายของเธอทั้งหลาย เด็ก ก็…
มังคลัตถีเล่มที่ 5 มีการพูดถึงความไม่เที่ยงของชีวิตและการตระหนักรู้ถึงความตาย โดยพระโพธิสัตว์ได้ให้โอกาสแก่บัณฑิตในการศึกษาสภาวะแห่งความตายเพื่อให้เข้าใจถึงการไม่ประมาทในชีวิต ภายหลังพระโพธิสัตว์ได้เ…
พระเจ้ามังคละราชในวรรณคดีอรูปชาดก
121
พระเจ้ามังคละราชในวรรณคดีอรูปชาดก
…๕] ในอดีตกาล พระเจ้ามังคละราช พระเจ้าแผ่นดินแห่งกรุงสาวัตตี ซึ่งราชสมบัติในพระนครพาราณสีได้แล้ว โปรดให้จำอองพระเจ้ามังคละราชด้วยตรวนแล้ว ให้ขึ้นในเรือนจำ พระเจ้ามังคละราชไม่ทรงเศร้าโศกถึงราชสมบัติที่เสีย…
…้าโศกเรื่องราชสมบัติที่ถูกริบไป จากการพิจารณาเรื่องราวต่างๆ ทรงเห็นความเป็นจริงว่า ความโศกไม่ได้ช่วยให้เกิดความสุข และจึงสื่อสารถึงความไม่เศร้าโศกนี้กับผู้อื่นอย่างเข้าใจ ลูกศิษย์ของพระเจ้ามังคละราชนั้นเ…
การวิเคราะห์ โทสะ และ โมหะ ในพุทธศาสนา
126
การวิเคราะห์ โทสะ และ โมหะ ในพุทธศาสนา
…สเสพดังฐี [๕๕๒] ราม โทสะ และ โมหะ เขื่ อวาฐ ั ษี. จริงอยู่ ราฐ โทษะและโมหะเหล่านั้น ย่อมกระทำินนั้น ให้ครั้นอยูเหมือนอย่างฐีตามปกติ ดก ในที่ใด ๆ ย่อมทำในนั้น ๆ ให้ครั้นอยู่อย่างฐีดังกล่าว ฉะนั้น. เพราะเห…
ข้อความนี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ของหลักธรรมเรื่องโทสะและโมหะ โดยระบุว่าคุณสมบัติเหล่านี้ทำให้เกิดสภาวะเดียวกันกับฐีและมีผลต่อผู้ปฏิบัติในพระพุทธศาสนา ข้อความนี้อ้างอิงถึงพระคำสอนที่แสดงถึงธรรมช…
อุทาหรณ์หญิงผู้ประพฤติคนอกใจ
129
อุทาหรณ์หญิงผู้ประพฤติคนอกใจ
…กล่าวว่าไว้ว่า " เมื่อเรื่องของเราเปิดเผยขึ้นแล้ว ในพระเหตุ นี้ จักมีความรังเกียจอย่างใหญ่หลวง คุณจงให้นางมาพิสูจน์ของคุณ เสียเถิด." เขาองค์หญิงนั้นกล่าวอยู่ ๓ ครั้ง รับคำแล้ว ให้ฆ่าพี่ชายเสีย. บูรณตอนนี…
เรื่องราวเกี่ยวกับหญิงผู้หนึ่งที่มีความสัมพันธ์กับพี่ชายของบูรณ ซึ่งนำไปสู่การฆ่าพี่ชายให้ได้พิสูจน์ความรักของตน ในภายหลังเกิดเรื่องราวที่นำความอับอายมาสู่นาง และทำให้บูรณกลายเป็นงูใหญ่ในบ้า…
อุดมคติในอิสุตตกะ
133
อุดมคติในอิสุตตกะ
…- มันคืออุดมคติในอิสุตตกะ: [๔๕๕] อรรถากถามูลสูตรนั้นว่า " โลกะ ชื่อว่า ยิ่งความฉายหยั่นไร้ประโยชน์ให้เกิด เพราะยังอุดตะให้เกิดแก่นตะและแก่นธรรมหาอัน. บทว่า จิตตาปาโกโบาล คือ ยิ่งใจให้ผู้ชนะ. จริงอยู่คว…
…นำเสนอมุมมองที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับความโลกะและอุดมคติในอิสุตตกะ ซึ่งอธิบายถึงการเกิดขึ้นของจิตใจที่เอื้อให้ผู้คนสามารถชนะอุปสรรคและเข้าถึงความรู้ที่สูงขึ้น การสำรวจปรัชญานี้ยังกล่าวถึงความไม่ใช่ตนและการเข้าใ…
บุตรช่างกัลลก ในอรรถกถาศิลาลชาดก
137
บุตรช่างกัลลก ในอรรถกถาศิลาลชาดก
…โหรผู้ทำนาย ลักษณะท่านบอกว่า " ขอตะ พระราชโอรสนี้ ไม่ได้บ่าวครึม จักล้นพระชนม์." ฝ่ายพระราชา รับสั่งให้สร้างสะโบกธนูไว้ที่ฝ่ายพระนคร ทั้ง ๔ และในที่นั่น ๆ ในกรุงในพระนคร เพราะทรงกลัวพระราช- โอรสองค์นั้น …
…ราชาที่พระนามว่ากิฏวาสะ ห่วงใยในชีวิตของพระโอรส ทุจราภา หลังจากที่ได้รับคำทำนายเกี่ยวกับชะตาชีวิต ทำให้พระราชาได้สร้างสะโบกธนูเพื่อป้องกัน โดยในหนึ่งวัน อุปราชได้พบเจอกับพระปิ่นฉกอย่างน่าอัศจรรย์ โดยการแ…
มังคลัตถี - เล่ม ๕ หน้า ๑๓๙
139
มังคลัตถี - เล่ม ๕ หน้า ๑๓๙
…้วยพระหัตถของพระองค์ ทรงสังัจจชิตชีวิตแล้ว ในกลศาสตร์อีก เศรษฐทราบความที่พระองค์เป็นพระราชามา จึงไม่ให้พระรำทำงาน ประดัปประคองพระองค์ โดยทำนอง อย่างลูกชายทีเดียว ในกลศาสตร์อำ จึงทูลพระราชมรณัว่า "นาย พวก…
…าพาภลเสทรงมีพระโอรส 2 พระองค์ พระเชฎฐภาคเป็นอุปราช แต่เมื่อพระชนม์ชีพถึงแก่กรรม พระราชาได้ทรงปรานาติให้กับพระณิภูภาคและทรงทำงานหนักเพื่อพระองค์เอง จึงมีความสัมพันธ์กับประชาชนที่ให้การสนับสนุนและดูแลงานขอ…
มังคลัตถิเป็นแผล เล่ม ๕ หน้า ๑๔๑
141
มังคลัตถิเป็นแผล เล่ม ๕ หน้า ๑๔๑
…ว่า "ขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้า เห็นนคร ๓ นครมั่งคั่ง ข้าพระพุทธเจ้า จึงจริงซาบดีใจในพระนครเหล่านั้น ให้ได้ด้วยอานุภาพของตน แล้วถวายแต่ได้พบพระบารมี ได้ฝ่พระบาท ควรรีบเสด็จไปอย่าเนิ่นช้า" ดังนี้แล้ว เสด…
…องตนเอง ความคิดที่เริ่มโลภจนอาจนำมาซึ่งปัญหาภายในพระนคร และพระโพธิสัตว์ที่มาพร้อมกับการรักษาพระราชา ให้ความสำคัญกับการจัดการความโลภและอำนาจที่เหมาะสม. เนื้อหาแสดงถึงการต่อสู้ภายในของพระราชาและผลกระทบของค…
คำสอนเกี่ยวกับการกำจัดโลภะ
143
คำสอนเกี่ยวกับการกำจัดโลภะ
ประโยค - มัคคลดทีปนี้เป็นเปล่า เล่ม ๕ - หน้า 143 กสิณในเครวดัดของพระราชเป็นอารมณ์ให้ฝึกแล้ว ละเราะ ด้วยสามารถอิกขมปุนหุน ไม่ยดืออะไร ๆ เลย ถวายโอวาท ( แดพระราชา ) ว่า " ขอพระองค์จงเป็น…
ที่มาของคำสอนนี้มาจากกรณีที่พระราชาได้รับการสั่งสอนจากผู้มีปัญญาเกี่ยวกับการฝึกจิตให้ไม่หลงในอารมณ์ อันจะเป็นไปเพื่อการบรรลุวิชชิจ. พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในมูลสูตรว่าผู้ใดที่สามารถกำจัดความ…
อุทาหรณ์พระเจ้าบายสี
147
อุทาหรณ์พระเจ้าบายสี
…ั้งนั้น พระเกษ แสดงปายสีฤๅ ซึ่งมีในที่สุดแห่ง ที่มินาย มาหารวร เปลืองเจ้าพรนั้น จากความดื้อล้นวิริต ให้เข้าพินารนั้น ทางด้านอยู่ในกฐินสิ่มปา พระองค์ (กลับ) เป็นผู้มีฤิษฎีอนหมดจด เมื่อจะทรงให้ท่านแก่สมณะ …
…ฏิบัติต่างๆ ด้วยกฎเกณฑ์และคำสอนในสมัยนั้น ยกตัวอย่างเรื่องราวที่เกี่ยวโยงกับพระราชาและพระสงฆ์ และการให้ความสำคัญกับการมีวินัยในทุกด้าน เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงและรับใช้ประชาชนอย่างเหมาะสม โดยใช้วัสดุสำค…
เรื่องราวของวิมานและเทพบุตรในพระพุทธศาสนา
148
เรื่องราวของวิมานและเทพบุตรในพระพุทธศาสนา
…ยนมีจำนวนพระอุมาเป็นที่ ๒ และผ้าท่อนน้อย ๆ เพราะความที่พระองค์ศัยไม่ว่างจงขอ ก็นะเจ้ารองดังนั้น ครับให้ทานไม่คาดพออย่างนั้น ทรงทำกอะแล้ว ไปจับเกิดในวิมานเงินชื่อ เสราสะ อันวง ในชั้นดาวมฤค ส่วนมานพชื่อ อุ…
…นของพระพุทธศาสนา เรื่องราวที่กล่าวถึงวิมาน และบทสนทนาระหว่างพระเณรกับเทพบุตรในวิมานต่างๆ โดยเฉพาะการให้ทานและเข้าถึงความสุขในวิมานจากการกระทำที่ดี. นอกจากนี้ยังคล้อยตามความเชื่อในเรื่องการทำบุญและความสำค…
ความยินดีและยินร้ายในอภิธรรม
151
ความยินดีและยินร้ายในอภิธรรม
…คือ แม้ในทุกข์อั้นเป็นไปในทางกาย. หลายบทว่า เอกอนุเญ พาท่า คุณเญ ลิมปปุยู่ ความว่า ถ้างว่าบุคคลพึงให้ดูลไ้ลแงงหนึ่ง ด้วยของหอมอันเกิดแต่ชาติ ๔ ชนิด ณ เมืองบูร ฯ. สองบทว่า วาสิยา ตุณเญยู่ ความว่า ถ้า …
บทความนี้กล่าวถึงความยินดีและความยินร้ายในพระอรหันต์ซึ่งเป็นคู่กันในอภิธรรมและอนิญาธรรม. ประเด็นสำคัญที่นำเสนอ ได้แก่ การปล่อยวางอารมณ์ โดยไม่ยึดติดกับลาภและอลาภ ทั้งนี้ยังกำหนดกรอบความสัมพันธ์ที่มีต่
การเข้าใจในคำว่า มาร
162
การเข้าใจในคำว่า มาร
… ว่า มาระ." อรรถกถามรังสฤษฎูลำตั้นว่า “สภาที่ชื่อวามาระ เพราะทำสัตว์ผู้ปฏิบัติเเพื่อก้าวขวัญของตน ให้ตาย." ภิธานามาส่งด่านนั้นว่า “บทว่า มาระติ ได้แก่ เมียเมียยน. แท้จริง ความประกอบ ด้วยวิตินเป็นต้…
…อย่างตามพระธรรมเทศนา พระผู้พระภาคได้อธิบายว่า มารคือรูปร่าง ร่างกาย ความรู้สึกและสิ่งที่ยึดถือซึ่งทำให้มนุษย์ประสบความลำบากและทุกข์ยาก การเข้าใจในมารจะช่วยให้ผู้อ่านเห็นความจริงของชีวิตและเรียนรู้วิธีการ…
ความหมายของสพฤทดูในมังคัลดิฏี
163
ความหมายของสพฤทดูในมังคัลดิฏี
ประโยค ฯ – มังคัลดิฏีนี้เป็นแปล เล่ม ๕ หน้า ๑๖๓ สัตว์ไวในความพินาศ ชื่อว่านำให้ตาย เพราะทำให้ตายจากคุณ, อีกอย่างหนึ่ง เป็นประหนึ่งทำสัตว์ผู้เกิดในภพนั้น ๆ ให้ตาย เพราะ มีชนิดเป็นน…
เนื้อหานี้นำเสนอการอธิบายคำว่า 'สพฤทดู' ในมังคัลดิฏี เล่ม ๕ หน้า ๑๖๓ ที่กล่าวถึงสภาพของสัตว์ที่ไวต่อความพินาศ และการเป็นผู้ไม่พ่ายแพ้ต่อข้าศึก โดยอ้างอิงถึงพระอรรถกถาและแนวคิดในพระพุทธศาสนา ในการจัดกา
มังคลัตถทีป: ปฏิบัติธรรมเพื่อการหลุดพ้น
171
มังคลัตถทีป: ปฏิบัติธรรมเพื่อการหลุดพ้น
…คลัตถทีเปนปะโยคเล่ม ๕ - หน้าที่ 171 ตอบ คือความสำรวมอินทรีย์ ขังจิตวิสุทธิ์ และวิสุทธิ์ อื่นจากนั้น ให้ถึงพร้อมด้วยพรหมจรรย์คือสมาธิ ขบวนธรรม เป็นปริยายแห่งการเห็นด้วยปฏิบัติหน่อย ทำให้แจ้งซึ้งนิพพาน ที่…
…ล โดยกล่าวถึงคุณสมบัติของผู้ที่มีจิตไม่หวั่นไหวจากโลกธรรมทั้งสี่ พูดถึงการฝึกสมาธิและการบรรลุธรรม ทำให้ผู้ปฏิบัติมีความสุขในชีวิตตามแนวทางที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ และมีการกล่าวถึงการจดลัทธิและการ…