หน้าหนังสือทั้งหมด

อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
371
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ม ๆ เป็นธรรมมีการเกิดร่วมกัน ดุจหนึ่งประทีปเป็นปัจจัยแก่แสงสว่างฉะนั้น ชื่อสหชาตปัจจัย เพราะเมื่อตน ไม่เกิด แม้ธรรมทั้งหลายที่จะเกิดร่วม กันก็ไม่เกิด ฯ ธรรมทั้งหลาย คือ อรูปขันธ์ ๔ มหาภูตรูป ๔ และธรรมที่เป็น…
เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับอธิบายถึงนิโรธและจุติจิต โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของธรรมที่มีความเกี่ยวข้องกันในการเกิดขึ้นของสิ่งต่างๆ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสหชาตปัจจัยซึ่งแสดงถึงธรรมที่เกิดร่วมกัน และอัญญามัญ
การเจริญกรรมฐานและอัปปนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
414
การเจริญกรรมฐานและอัปปนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
…ป็นปฏิกูล เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์จึงได้ กล่าวว่า ปฐมชฺฌานิกา (สำเร็จปฐมฌานได้) เพราะฌานที่ไม่มีวิตก ไม่เกิดในอสุภกรรมฐาน ฯ
บทความนี้เสนอแนวทางการเจริญกรรมฐานโดยมีกสิณเป็นต้น และวิเคราะห์ความสำคัญของการมีสมาธิและอัปปนาในการละกิเลส บรรยายถึงกรรมฐานที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น อสุภกรรมฐาน และถึงวิธีการฝึกอบรมจิตเพื่อให้ถึงอัปปนาในร
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 418
418
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 418
…จจเวกขณชวนะ ฯ [อธิบายรูปฌานและอรูปฌาน] ๆ ๆ ท่าน คำว่า วิตกฺกาทิโอฬาริกงฺค์ ปหานาย ความว่า เพื่อความ ไม่เกิดขึ้นแห่งองค์มีวิตกเป็นต้นที่หยาบ กว่าฌานมีทุติยฌานเป็นอาทิ ในขณะแห่งฌาน ฯ บทว่า ปทหนฺโต คือ กระทำบริ…
เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายเสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลีซึ่งเขียนถึงการออกทางจิตและความคล่องแคล่วในการพิจารณา โดยระบุถึงบทบาทของวิตกและฌาน รวมทั้งความสำคัญของอันตรายขององค์ที่หยาบที่อาจเกิดขึ้นในระยะต่าง
ความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา
173
ความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา
…ข์ ตราบ เท่านั้นที่อาสวัฏฐานิยธรรม คือ ธรรมที่เป็นที่ตั้งแห่งอาสวะกิเลสดองจิตสันดานบางอย่างในโลกนี้ ไม่เกิดปรากฏในสงฆ์ แต่ในกาลที่อาสวัฏฐานิยธรรมบางอย่างในโลกนี้ยังไม่ปรากฏในสงฆ์ก่อน ตราบเท่าที่สงฆ์ยังไม่ถึง…
บทความนี้ได้กล่าวถึงความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทเพื่อรักษาเอกลักษณ์และความเป็นระเบียบของสงฆ์ โดยมีการแสดงปาฏิโมกข์ให้กับสาวกและการบัญญัติศีลสำหรับคฤหัสถ์เพื่อให้พ
พระเถระผู้มีปัญญาและการตัดสินใจเรื่องศีล
104
พระเถระผู้มีปัญญาและการตัดสินใจเรื่องศีล
…พาลกลับว่า ตรงนี้มหาฎีกาท่านให้ความกระจ่างไว้ดีอย่างยิ่งว่า เมื่อจะตายกับศีลให้เด็ดขาดก็ต้องตายแล้ว ไม่เกิดอีก ถ้ายังมีภพชาติไปเกิดใหม่ ศีลก็ขาดตอน คล้ายกับลาสิกขาเป็นคฤหัสถ์ไปฉะนั้น เพราะฉะนั้น ต้องทำให้สิ้…
เรื่องราวเกี่ยวกับพระมหาเถระผู้สูญเสียสุขภาพและการดำเนินชีวิตด้วยศีลก่อนตาย ท่านได้พิจารณาถึงความทุกข์ของชีวิตและผลกระทบที่เกิดจากการขาดศีล เมื่อท่านตัดสินใจที่จะตายไปกับศีล ไม่มีการกลับชาติมาเกิดใหม่
บาลีไวยากรณ์: อธิบายพยัญชนะและวรรค
7
บาลีไวยากรณ์: อธิบายพยัญชนะและวรรค
… นำหน้า เรียกว่า จ วรรค ดังนี้เป็นต้น. พยัญชนะอีก 4 ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ แต่ละตัวมี ฐานกรณ์ต่างกัน ไม่เกิดร่วมฐานกรณ์เดียวกัน จึงจัดเป็น อวรรค แปลว่าไม่เป็นพวกกัน ตามฐานกรณ์ที่เกิด ๕. พยัญชนะ คือ เรียกว่านิ…
เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ หัวข้อหลักคือการอธิบายพยัญชนะและการจัดวรรค โดยเริ่มจากพยัญชนะแต่ละตัวในวรรคต่าง ๆ รวมถึงการจัดกลุ่มของพยัญชนะที่มีฐานกรณ์แตกต่างกัน เช่น นิคคหิตและอนุสาร ซึ่งอธิบายวิธีการ
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒
186
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒
…นื่อยกายและความเหนื่อยใจอันมีวิตก วิจารเป็นปัจจัยมีอยู่ ก็ย่อมเกิดขึ้น และเพราะไม่มีวิตกวิจาร มันจะ ไม่เกิดขึ้นเลย อนึ่งเล่า วิตกวิจารใน (ขั้น) อุปจารแห่งทุติยฌานนับ ว่ายังมิได้ละแท้ เพราะความที่โทมนัสสินทรี…
ในบทนี้มีการอธิบายถึงความสำคัญของสินทรีย์ ณ ฌานแต่ละระดับ รวมถึงอุปจารและอัปปนา เพื่อแสดงถึงความเกิดและดับของความรู้สึกต่างๆ เช่น โทมนัส ปีติ และโสมนัส และการมีอยู่ของจิตใจในขณะที่มีกายหยั่งลงสู่ความส
การนั่งอย่างมั่นคงในการปฏิบัติภาวนา
95
การนั่งอย่างมั่นคงในการปฏิบัติภาวนา
…เวทนา เหล่าใดจะพึงเกิดขึ้นในขณะ ๆ เพราะความขัดแห่งหนังเนื้อและเอ็นนั้น เป็นปัจจัย เวทนาเหล่านั้นก็จะไม่เกิดขึ้นแก่เธอ ครั้นเวทนาเหล่านั้น ไม่เกิดขึ้น จิตก็จะมีอารมณ์เป็นหนึ่ง กรรมฐานไม่ตก เข้าถึงความ ๑. มหาฎ…
ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการนั่งที่เหมาะสมสำหรับการฝึกสมาธิ โดยมีการชี้แนะการตั้งกายให้ตรงและการรักษาสติในลมหายใจเข้าออก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเวทนาและเสริมสร้างสมาธิให้มั่นคงมากขึ้น การนั่งในลักษณะที่
วิวัฒนาการเปล่ากตอน ๓
297
วิวัฒนาการเปล่ากตอน ๓
…มื่อจรรยามี ก่อไว้ไม่มี วิบากก็ไม่มี" แถรง วิญญาณนั้นเป็นวิบาก อันวิบาก ในเมื่อจรรยามีกไว้ไม่มี ย่อมไม่เกิดขึ้น ผิว่านะจะพึงเกิดขึ้นได้ (โดย ไม่อาศัยกรรม) ไซร่วิวญาณทุกอย่าง ก็จะพึงเกิดขึ้นแก่ตัว ทุกจำพวกได้…
…ของบุญญาภิสังขาร ต่อการเกิดขึ้นของวิญญาณในระดับต่างๆ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงลักษณะของวิญญาณบางประเภทที่ไม่เกิดขึ้นในระดับพรหมที่ทำกรรมไม่ให้วิบากเช่นกัน.
การศึกษาเสียงอักษรในภาษาไทย
9
การศึกษาเสียงอักษรในภาษาไทย
…เอ, โอ, ง, ณ, ณ, ม, ว, เกิดใน ๒ ฐาน. [๒๕๖๒] ถ. สระ ๔ ตัว เกิดฐานเดียวกัน หรือแตกต่างกันอย่างไร ? ต. ไม่เกิดฐานเดียวกันทั้งนั้น อาจเกิดในคอ, อีิ เกิดที่เพดาน, อุอู เกิดที่ริมปาก, เอ เกิดในคอและเพดาน, โอ เกิดใ…
ในบทนี้ได้ศึกษาเกี่ยวกับการเกิดเสียงอักษรในภาษาไทย โดยการผสมระหว่างอักษรต่าง ๆ เช่น อ กับ อิ สร้างเสียงเอ และ อ กับ อุ สร้างเสียงโอ พร้อมกับการอภิปรายเกี่ยวกับฐานที่เสียงเหล่านี้เกิดขึ้น เช่น คอ เพดาน
ปฐมสัมปันนปาสาทก แปล ภาค ๑
206
ปฐมสัมปันนปาสาทก แปล ภาค ๑
…ยอญญายเป็นเหตุถึงนิรโฌบ้าง เหมือนอย่างที่พระองค์ทรงสัตย์ไว้ว่า " คดีอนาจาโอซ ! ในที่สุดแห่งโลกไกลแล ไม่เกิด ไม่ตาย ไม่เคลื่อนไหว ไม่อุทธิต เราไม่กล่าวว่าสุขแห่งโลกนันว่า อัญบคคลภรู้ พึงเห็น พึงถึง ด้วยการไป …
ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับพระผู้มีพระภาคเจ้าที่ทรงรู้แจ้งโลกอย่างลึกซึ้ง และพระองค์ทรงเสนอพระธรรมที่สำคัญเกี่ยวกับการเกิดและดับแห่งโลก รวมถึงการเข้าใจความทุกข์อย่างแท้จริงว่าเป็นสิ่งที่ไม่สามารถบรรล
ปฐมมันปาสกากาแปล ภาค ๑ - หน้า ที่ 164
165
ปฐมมันปาสกากาแปล ภาค ๑ - หน้า ที่ 164
…ลุอาปิติ อธิบายว่า "ยังไม่เป็นองค- แห่งอหนติ." ถามว่า "ก็ ความสำคัญว่าบรรลุสุข ย่อมเกิดขึ้นแก่ใคร ? ไม่เกิดขึ้นแก่ใคร ?" แก่ว่า " ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่พระอรหิตสาวกก่อน. จริงอยู่ พระ- อริยสาวกนั้น มีโอกาสเกิดขึ…
…ระอรหันต์ว่า ทำให้ผู้ที่บรรลุไม่หวั่นไหวถึงการดำรงอยู่ในการบรรลุนิพพาน และความสำคัญของการละกิเลส จึงไม่เกิดมานะ แสดงให้เห็นถึงเส้นทางสู่การบรรลุธรรมที่สูงส่งและการทำจิตให้สงบ.
การเจริญวิปัสสนาและความเข้าใจทางจิต
166
การเจริญวิปัสสนาและความเข้าใจทางจิต
…ี้แล บทว่า อนิติชาน ได้แก่ ไม่รู้แน่พะ ก็เพราะดีกูที่กูลี้ ไม่รู้จริง กล่าวอวดอยู่ อุตรินมุสธรรมนัน ไม่เกิดขึ้นในสันคานของเธอ ทั้งเธอก็มีได้ทำให้แจ้งด้วยญาณ จึงชื่อว่าไม่มีจริง เพราะฉะนั้น ในวาระแตกบทแห่งว่า…
เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของการเจริญวิปัสสนาในชีวิตของบุคคลที่มีศีลบริสุทธิ์ โดยการทำความเข้าใจในนามรูปและกำหนดความจริงของธรรมชาติของจิต ซึ่งเป็นการพัฒนาความรู้และการเข้าถึงพระอรหัตผล ผ่านประสบการณ์แล
วิทยฐานะแห่งชาติ
218
วิทยฐานะแห่งชาติ
… ต วรรล ป มพ กาม ๔ ตัวนี้ เรียกว่า ป วรรล ส่วนพยัญชนะอีก ๕ ตัวคือ ย ร ส พ ห แสดงตัวมีฐานรากเดียวกัน ไม่เกิดร่วมฐานรากเดียวกัน จึงจัดเป็น “วรรล” แปลว่า ไม่เป็นพวกกันตามฐานรากที่เกิด นอกจากนี้ พยัญชนะ คือ “ ” …
เนื้อหาเกี่ยวกับวิทยฐานะแห่งชาตินี้กล่าวถึงการศึกษาเรื่องพยัญชนะในภาษาไทยที่มีการแบ่งออกเป็น 2 พวกหลัก คือ วรรณะ และ วรรล ซึ่งแต่ละประเภทยังมีการจัดกลุ่มตามฐานะการเสียงที่แตกต่างกัน เช่น พยัญชนะ 33 ตั
การวินิจฉัยในสมุทธ์สีล วรรณนา
9
การวินิจฉัยในสมุทธ์สีล วรรณนา
…อติ นิฉฉา มีความว่า บัญญัติคือพินทาน ท่านวินิจฉัยว่า เป็นอนุตตต (เมื่อคงว่านั่น คือ พระพุทธเจ้าชั้น ไม่เกิดขึ้น เมื่อดวงอาทิตย์ คือ พระพุทธเจ้ามิอุทยขึ้นมา) บวกว่า สกตธมุนา ได้แก่ สังคธรรทานนี้ส่วนเสมอกัน ด้…
เนื้อหาเกี่ยวกับการวินิจฉัยในสมุทธ์สีลแห่งโสภสมหวาร โดยนำเสนอแนวคิดต่างๆ ในการประเมินธรรมะเหล่านั้น เช่น ความไม่เที่ยงของอาการและความหมายของชื่อในธรรมะต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับสามสิกขาบ
ปัญจมสนันตปาลากา: อรรถกถาพระวินัย ปัตรวาร วิลนา
30
ปัญจมสนันตปาลากา: อรรถกถาพระวินัย ปัตรวาร วิลนา
…ุกฺกุจฉิกา ลาวิตานา มีความว่า เกิดทางกาและกายจิตตน กายจิตตน น วาจาโต มีความว่า เกิดทางกาและกายจิตตน ไม่เกิดทางวาจา คำว่า "ทุกสิกขาบท มีสมุฏฐาน ๒ ถือว่าเภกโลสมุฏฐาน เสมอกัน" นี้ มีเนื้อความชัดเจนแล้ว.
เนื้อหาเกี่ยวกับข้อปฏิบัติของภิกษุณีในพระวินัย โดยมีการแสดงถึงสิกขาบทที่สำคัญ และการปฏิบัติที่มีความถูกต้องตามหลักพระธรรม มีการกล่าวถึงสแนบกาย จิต และวาจา และความสำคัญของการประคองตนให้ถูกต้อง รวมถึงรา
การฟังธรรมและอุทธัจจะ
145
การฟังธรรมและอุทธัจจะ
…ึ้นตั้งแต่โกรธแล้วลุก จนถึงให้สัตว์หรือ สังขารอันไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่ชอบใจพินาศไป วิทยาสติ ย่อม ไม่เกิดขึ้นในสัตว์ราช. เพราะว่า สังขาร ชื่อว่า อันใคร ๆ พึงให้ถึง ทุกข์ในนี้ แต่วิทยาสตินัน ย่อมเกิดขึ้นในส…
เนื้อหานี้เกี่ยวกับความสำคัญของการฟังธรรมเพื่อลดอุทธัจจะภายในจิต และการเสริมสร้างความศรัทธาภายในผู้ฟัง นอกจากนี้ยังกล่าวถึงลักษณะของความศรัทธาที่เกิดจากกามวิกตและพยาบาทกต ซึ่งมีผลต่อการฟังธรรมในระดับต
อรรถกถาการฟังธรรมและสังขาร
147
อรรถกถาการฟังธรรมและสังขาร
… เพราะไม่ประกอบด้วยลักษณะดังกล่าวแล้ว พระอรธรรมอาจารย์ หมายเอาสังขารเหล่านั้น จึงกล่าวว่า "วิญญาวัต ไม่เกิดขึ้นใน สังขารทั้งหลาย" อื่นึง วิญญาวัตย่อมเกิดขึ้นในที่ใด และย่อม เกิดขึ้นด้วยประการใด เพื่อจะแสดงที…
เนื้อหาเกี่ยวกับสังขารเฉพาะทางที่ปรากฏในงานเขียนของพระอรธรรมอาจารย์ เช่น อรรถกถาการฟังธรรมและความเข้าใจในวิญญาณที่เกิดขึ้นจากสังขารในภาคปฏิบัติ โดยเน้นที่การฟังธรรมในวันที่ ๕ และการประชุมของสงฆ์ที่มีก
การกล่าววา ๓ อย่างในกิจกกรม
122
การกล่าววา ๓ อย่างในกิจกกรม
ประโยค ๕ - มังคลัดที่เป็นเปล่า เล่ม ๒ - หน้า 122 และเพราะกิจกกรมและวิจิกกรมเป็นอุกุศล ไม่เกิดขึ้นได้ในนนทวรรค" ถาด้วยอวิกรรม จบ. [๒๕๙] ข้าพเจ้าจะกล่าววา ๓ อย่างอีวาวะ เป็นต้น เพื่อเป็นผู้ลดในจ…
การวิเคราะห์ในเอกสารนี้กล่าวถึงการทำกรรมและส่งผลต่อจิตใจ โดยอ้างอิงถึงลัทธิอุปะนะและปฐมะที่มีมุมมองต่อกรรมและบาป ข้อเสนอว่าสิ่งที่เกิดขึ้นสามารถตีความได้ในหลายมุมมอง และการทำให้ผู้อื่นลำบากเกี่ยวข้องก
พระธัมมปัฏฐักขุแปล ภาค ๕ - หน้า 160
162
พระธัมมปัฏฐักขุแปล ภาค ๕ - หน้า 160
…มเมื่อใสของบุคคล ๔ จำพวก ] จริงอยู่ จำพวกสัตว์ในโลกนั้นนิวาสส่งมีประมาณ ๔ จำพวก ที่ เห็นพระธาตุดอย ไม่เกิดความเมื่อใส มีจำนวน น้อยนัก. [ ง. รูปปาปมานิกา ] ด้วยว่าจำพวกสัตว์ที่เป็นรูปปาปมานิกา (คือรูปเป็น…
เนื้อหาเกี่ยวกับการไม่เที่ยงและความทุกข์จากการไม่เสด็จไปเชิญพระพักตร์พระศาสดาในช่วงเวลาที่ชาวนครสวรรคดีถวายทานและฟังธรรมในพระเชตวัน ชนกลุ่มต่างๆ ที่ฟังธรรมมีจำนวนที่แตกต่างกันและกล่าวถึงคุณของพระศาสดา