DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 404 / 436

…ริงได้ เป็นแต่เพียงการฟังสืบ ๆ กันมาเท่านั้น บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 157

อนึ่ง หากได้มีการพิจารณาอย่างถี่ถ้วนเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการใช้ ฐานคิด 10 ประการ ข้างต้นที่พระบรมศาสดาทรงแจกแจงก็จะพบว่าส่วนใหญ่แล้วการที่บุคคลจะเชื่อถือหรือยืดเอา ว่าสิ่งใดจะเป็นที่มาของความคิดของตนนั้น

…าษีอังคีรสะ ฤาษี ภารทวาชะ ฤาษีวาเสฏฐะ ฤาษีกัสสปะ ฤาษีภค ซึ่งเป็นผู้แต่งมนตร์ เป็นผู้บอกมนตร์ที่ 158 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

แล้วการที่เราสามารถจะเชื่อถือสิ่งใดหรือเชื่อว่า สิ่งใดจะเป็นความรู้จริงได้นั้นจะต้อง เริ่มจากตัวเราเป็นศูนย์กลางก่อนเสมอ คือเท่ากับให้เชื่อในการสอบสวนทวนความของตนเอง ก่อนเป็นเบี้องต้นจนเกิดความรู้ด้ว

…แจ้งได้เองแล้วจึงสั่งสอนผู้อื่นให้รู้ตาม...” บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 159

พราหมณ์ทั้งหลายในปัจจุบันนี้ใช้ขับตามบทมนตร์เก่าที่ท่านขับไว้แล้วบอกไว้แล้วรวบรวมไว้แล้ว กล่าวได้ถูกต้อง ตามที่ท่านได้กล่าวไว้บอกได้ถูกต้อง ตามที่ท่านได้บอกไว้แล้ว แม้ท่านเหล่านี้ก็ ไม่ได้กล่าวอย่างน

…ะนี้ยิ่งเป็น สิ่งที่น่าพิจารณามากขึ้นไปอีกว่ารูปการณ์และสถานการณ์ของสังคมไทยนั้นจะเป็นไปในทางใด 160 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น

ผลของการที่พระพุทธองค์ทรงตรัสถึงกาลามสูตร ดังที่ได้กล่าวมาแล้วในตอนต้นว่า เมื่อพระพุทธองค์ทรงปฏิเสธการให้บุคคลยึดถือ การอ้างอิง 10 ประการแล้วก็ทรงสนับสนุนให้หันมายึดถือเอาธรรมเป็นที่ตั้ง (ตรงกับที่รา

…านข้อมูลหรือแหล่งความรู้ (เพราะการอ้างลอย ๆ) บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 161

นอกจากปัญหาของการที่บุคคลจะสามารถรับรู้ข่าวสารได้อย่างอิสระมากขึ้นแล้ว ปัญหาของการที่ปัจเจกบุคคล (จำนวนมหาศาล) นิยมที่จะมีความคิดเห็นเป็นของตนเอง (โดย ปราศจากการพัฒนาความรู้) ก็นับว่ามีความสำคัญ (ซึ่ง

…นึ่งคนไทยเป็นจำนวนมากมีลักษณะที่เชื่อถือข่าวสารที่ ไม่ได้ผ่านการคัดกรองอยู่ในระดับที่สูงพอสมควร 162 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น

อย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม แต่หลักกาลามสูตรก็ไม่ได้ปฏิเสธว่า หากบุคคลใด (หรือสังคมใด) ได้ สอบทวนความรู้หรือพิจารณาฐานข้อมูลความรู้อย่างใดอย่างหนึ่งจนเห็นประจักษ์ในเรื่องที่ สงสัยให้ชัดเจนแล้ว ความรู้นั้นก

…วามหมาย (เท่ากับนกที่จับกิ่งของต้นไม้ที่มีผล บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 163

นอกจากนี้ปัญหาของสังคมไทยไม่ได้เป็นสังคมแห่งการศึกษาและพัฒนาปัญญาอย่าง จริงจัง (แต่เป็นสังคมที่เน้นความสนุกสบายเป็นสำคัญ) ทำให้สังคมไทยเป็นสังคมที่ขาดการ รักษาองค์ความรู้ ภูมิปัญญาและเนื้อหาสาระที่สำค

…วาง (พิสดาร) 2. สลักขณา มีความกำหนด ได้แก่ กำหนดอารมณ์ คือ กำหนดนามรูปหรือ ความเกิดดับของนามรูป 164 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

เต็มต้นแล้วร้องว่า ของเรามี ๆ ๆ) ดังนั้นในทัศนะของผู้รายงานเห็นว่าการบุกเบิกสร้างคุณค่า ให้แก่มวลความรู้ที่มีอยู่ในสังคมให้ได้นั้นเป็นสิ่งที่ควรกระทำก่อนเรื่องอื่นใดและควรให้ดำเนิน ควบคู่ไปกับความพยาย

…ยิ่งกว่านั้นเป็นชั้น ๆ ตรงกับคำบาลีว่า อธิกา บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 165

อีกประการหนึ่ง ท่านผู้รจนาปกรณ์อรรถกถาได้แสดงอรรถของคำไว้ว่า “แสดงความพิเศษยิ่งนัก หัวข้อธรรมที่ท่านแสดงไว้ในอภิธรรม หัวข้อธรรมนั้น ย่อมสุขุมล้ำยิ่งนัก แต่เป็นที่ประจักษ์แก่ปัญญาได้ เป็นฐานแห่งปัญญาแท

…วบรวม ต้องการให้เห็นเสียแต่ในตอนต้นถึงความต่างในการพิจารณาธรรมระหว่างอภิธรรมและพระสูตร กล่าวคือ 166 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

ซึ่งเมื่อคราวทำปฐมสังคายนา พระมหากัสสปะเป็นปุจฉกะผู้ถามพระอภิธรรม พระอานนนทเป็นวิสซกะผู้ตอบ ได้รวบรวมพระอภิธรรมปิฎกไว้เป็นหมวดหมู่ได้ คัมภีร์คือ 1. ธัมมสังคณี คัมภีร์รวบรวมปรมัตถธรรมทั้งหมดไว้เป็นหมวด

…ยนั้น ๆ นี้ชื่อว่า ปัญญินทรีย์ มีในสมัยนั้น” บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 167

นักอภิธรรมพยายามอธิบายธรรมด้วยวิธีที่สื่อลักษณะ คุณสมบัติ ความเป็นไปของ สภาวธรรมตรงตามความเป็นจริงมากที่สุด ฉะนั้นเมื่อเห็นว่าสภาวะที่แท้จริงของธรรมทั้ง หลายฉะนั้นไม่มีตัวตน ไม่มีบุคคล เป็นแต่เพียงอง

…ธิบายเรื่องความสัมพันธ์ คือความเข้ากัน ได้และความเข้ากันไม่ได้ของขันธ์ ธาตุ และอายตนะ ดังนี้คือ 168 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

เล่ม 35 วิภังค์ เป็นคัมภีร์ที่ 2 ของพระอภิธรรมปิฎกและเป็นพระไตรปิฎกเล่มที่ 35 คำว่า วิภังค์ แปลว่า การแจกแจง จำแนก แยกแยะ วิเคราะห์ คัมภีร์วิภังค์เป็นคัมภีร์ที่ วิเคราะห์ธรรมอย่างละเอียด 18 เรื่อง คื

…แข็ง) 11. จักขุวิญญาณธาตุ ธาตุคือจักขุวิญญาณ บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 169

ขันธ์ 5 ได้แก่ 1. รูปขันธ์ 2. เวทนาขันธ์ กองรูป กองเวทนา กองสัญญา 3. สัญญาขันธ์ 4. สังขารขันธ์ กองสังขาร 5. วิญญาณขันธ์ กองวิญญาณ ธาตุ 4 คือ 1. ปฐวีธาตุ ได้แก่ สภาวะที่แผ่ไปหรือกินเนื้อที่ เรียกกันสาม

… ข. ภาคนิทเทส ได้แก่ ภาคที่ทรงแสดงการจำแนกโดยละเอียดด้วยวิธีการต่าง ๆ ที่เรียกว่า นัยถึง 14 นัย 170 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

12. โสตวิญญาณธาตุ 13. ฆานวิญญาณธาตุ ธาตุคือโสตวิญญาณ ธาตุคือฆานวิญญาณ 14. ชิวหาวิญญาณธาตุ ธาตุคือชิวหาวิญญาณ 15. กายวิญญาณธาตุ ธาตุคือกายวิญญาณ 16. มโนธาตุ ธาตุคือมโน 17. มโนวิญญาณธาตุ ธาตุคือมโนวิญญ

…คคล 2 จำพวก เรียกว่า ทุกบุคคลบัญญัติ เป็นต้น บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 171

บุคคลบัญญัติ คัมภีร์บุคคลบัญญัติเป็นคัมภีร์ที่อธิบายถึงเรื่องของการก้าหนด บัญญัติธรรมชาติของบุคคลในทัศนะต่าง ๆ สรุปว่า คำอธิบายเรื่องคนในพระพุทธศาสนามี 6 แบบคือ 1. ขันธบัญญัติ กำหนดลักษณะของคนว่าเป็น

…มหมวดหนึ่ง ๆ ชื่อว่ายมก (อิ ติ ยุคลสงฺขาตานํ ยมกานํ วเสน เทสิตตฺตา อิเมสุ ทสสุ เอเกก์ ยมกนฺนาม) 172 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

เล่ม 37 กถาวัตถุ เป็นคัมภีร์ที่ 5 แห่งพระอภิธรรมปิฎก และเป็นพระไตรปิฎกเล่ม ที่ 37 คัมภีร์กถาวัตถุว่าด้วยวาทกถาต่าง ๆ ถึง 226 คาถา มีหมวดธรรมสำคัญหลายหมวด เช่น ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อร

…. ยมกว่าด้วยหมวดอินทรีย์ เรียกว่า อินทรียยมก บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 173

สภาวธรรมต่อไปนี้คือ 1. หมวดสภาวะธรรมที่เป็นมูล 2. หมวดขันธ์ 3. หมวดอายตนะ 4. หมวดธาตุ 5. หมวดสัจจะ 6. หมวดสังขาร 7. หมวดอนุสัย 8. หมวดจิต 9. หมวดสภาวธรรมในกุสลติกะ 10. หมวดอินทรีย์ สภาวธรรม 10 หมวดกับ

…รมต่าง ๆ เช่น กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม ซึ่งรวมเรียกว่า กุสลติกะ มาจำแนกตามประเภทของปัจจัย 174 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น

วิธีการยมก ที่ว่า ทรงแสดงด้วยวิธีการยมก คือทรงแสดงเป็นคู่ ๆ นั้น หมายถึง ทรงแสดง แบบอนุโลม (ตามลำาดับ, คล้อยตาม) และแบบปฏิโลม (ทวนลำดับ, ย้อนกลับ) สลับกันเป็น คู่ ๆ แต่ละคู่ประกอบด้วย 1) อนุโลมปุจฉา (

… วิคตปัจจัย 12. อาเสวนปัจจัย 24. อวิคตปัจจัย บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 175

3. ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่า เป็นที่ดำเนินไปแห่งพระสัพพัญญุตญาณ (เกนฏเฐน ปฏฐานนติ ปฏิฐิตฏเฐน) คือ เป็นพระธรรมเทศนาที่เกิดขึ้น ด้วยอานุภาพแห่งพระสัพพัญญุตญาณและเป็นวิสัยแห่งพระสัพพัญญูญาณ โดยเฉพาะ รว

…ปัฏฐาน 6) ธัมมานุโลมทุกทุกปัฏฐาน (ทั้ง 6 ปัฏฐานเรียกว่า ฝ่ายอนุโลมนัย คือ นัยที่ไม่มีการปฏิเสธ) 176 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น

การจัดแบ่งคัมภีร์ปัฏฐาน คัมภีร์ปัฏฐานแบ่งเป็น 6 ภาค ภาคละ 1 เล่ม คือ เล่มที่ 40-45 ซึ่งเป็นชุด สุดท้ายของพระไตรปิฎกทั้ง 6 ภาคว่าด้วยปัฏฐานต่าง ๆ รวม 24 ปัฏฐาน ดังนี้ ภาคที่ 1 (เล่มที่ 40) ภาคที่ 2 (เ