ข้อความต้นฉบับในหน้า
อย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม แต่หลักกาลามสูตรก็ไม่ได้ปฏิเสธว่า หากบุคคลใด (หรือสังคมใด) ได้
สอบทวนความรู้หรือพิจารณาฐานข้อมูลความรู้อย่างใดอย่างหนึ่งจนเห็นประจักษ์ในเรื่องที่
สงสัยให้ชัดเจนแล้ว ความรู้นั้นก็เป็นอันว่าถูกต้องและสมควรเชื่อถือได้ต่อไป
อนึ่งในสังคมไทยในยุคปัจจุบันนั้น ดังได้กล่าวมาแล้วว่าต่างให้ความสำคัญใน
เรื่องข้อมูลข่าวสารมาก (ขณะเดียวกันก็เป็นสังคมที่อ่อนไหวต่อกระแสใหม่ ๆ อยู่ตลอดเวลา)
ในทางกลับกันสังคมไทยก็มิได้นิยมในการค้นคว้าหาความรู้ การสร้างความรู้ที่เชื่อถือได้และ
เป็นระบบ ทำให้สังคมไทยนั้นเป็นสังคมที่ไม่นิ่ง มีลักษณะที่ตื่นเต้นและขาดความเป็นตัวของ
ตัวเองอย่างชัดเจน หากมีข้อมูลข่าวสารใดที่เข้ามากระทบ (ทั้งที่เป็นจริงและไม่เป็นจริง) ก็มัก
มีผลทำให้สังคมไทยมักกระเพื่อมขึ้นลงอยู่ตลอดเวลา และเสี่ยงต่อการที่สังคมจะเกิดความ
แตกแยกเป็นอย่างสูง (ดังที่ได้ปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบัน) การหันมาให้ความสำคัญเรื่อง
การนําหลักกาลามสูตรมาใช้ในระดับต่าง ๆ ของสังคมจึงเป็นสิ่งที่ควรทำ เพราะแนวทางนี้ล้วน
ได้รับการรับรองจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง โดยเฉพาะท้ายที่สุดแล้วหากนำหลักกาลามสูตร
มาใช้ไปอย่างกว้างขวางแล้ว สังคมที่เคยมีลักษณะอ่อนไหวเพราะขาดความเชื่อมั่นในตนเองก็
จะกลับเป็นสังคมที่มีความเข้มแข็ง และไม่ผุกร่อนเพราะผลร้ายจากการเชื่อที่ไร้เหตุผลอีกต่อไป
ทัศนะวิจารณ์เพื่อการนำกาลามสูตรไปปรับใช้
ดังได้กล่าวมาตั้งแต่ต้นแล้วว่า กาลามสูตรเป็นพระสูตรที่ได้รับความสนใจอย่าง
กว้างขวางจากสังคมชาวพุทธและมีการนำมาอ้างอิงกันอยู่เสมอในหลายวงการและหลายโอกาส
ดังนั้นในการเลือกศึกษาวิเคราะห์พระสูตรในครั้งนี้ กาลามสูตรจึงเป็นเป้าหมายลำดับแรกที่
ผู้รายงานเลือกและต้องการทำความเข้าใจ โดยอย่างน้อยที่สุดก็เป็นการช่วยให้ตัวของ
ผู้รายงานเองได้มีความเข้าใจในพระสูตรนี้มากยิ่งขึ้น
ในสังคมยุคปัจจุบันปัญหาความไม่สามัคคี ความไม่ลงรอยกัน และการขาดความ
เชื่อถือเชื่อใจกัน (อันเนื่องมาจากการขาดการไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล) นั้นได้ขยายวงกว้าง
ออกไปอย่างมาก ทั้งนี้ดังที่ได้อภิปรายไว้ในหัวข้อก่อนนี้แล้วว่าส่วนหนึ่งย่อมมาจากการที่
สังคมไทยถูกบ่มเพาะมาจากวัฒนธรรม ความเชื่อยิ่งกว่าวัฒนธรรมความรู้ (แม้ว่าจะมีสุภาษิต
มากมายเกี่ยวกับการปลูกฝังเรื่องการเรียนรู้ การศึกษาก็ตาม) ทั้งนี้การที่สังคมไทยเป็นสังคม
ฐานความเชื่อดังกล่าว ได้ทำให้ส่วนหนึ่งคนไทยเป็นจำนวนมากมีลักษณะที่เชื่อถือข่าวสารที่
ไม่ได้ผ่านการคัดกรองอยู่ในระดับที่สูงพอสมควร
162 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น