ปัญหาของการรับรู้ข่าวสารในสังคม : หน้า 170/220

นอกจากปัญหาของการที่บุคคลจะสามารถรับรู้ข่าวสารได้อย่างอิสระมากขึ้นแล้ว ปัญหาของการที่ปัจเจกบุคคล (จำนวนมหาศาล) นิยมที่จะมีความคิดเห็นเป็นของตนเอง (โดย ปราศจากการพัฒนาความรู้) ก็นับว่ามีความสำคัญ (ซึ่งแท้ที่จริงแล้วการที่สังคมจะนิยมความ มีอิสระทางความคิดได้นั้นควรจะต้องอาศัยฐานของการเรียนรู้และการศึกษามาเป็นตัวหนุนนำ เสียก่อน) หรือปัญหาของการที่สังคมส่วนใหญ่ต่างแปรสภาพไปเป็น สังคมฐานความเชื่อ (Believed Based Society) แทนที่จะเป็น สังคมฐานความรู้ (Knowledge Based Society) ขณะเดียวกันก็ไม่ให้ความสนใจต่อการวิเคราะห์-วิจัย-แยกแยะ-ค้นคว้าอย่างถูกต้องจริงจัง ฯลฯ ทำให้สภาวการณ์ของสังคมมีแนวโน้มที่จะอ่อนแอและถูกทำลายลงได้โดยง่ายในอนาคต อนึ่ง ต้องยอมรับกันในเบื้องต้นก่อนว่า เมื่อเรากล่าวถึงปัจเจกบุคคล เราอาจ เชื่อมโยงต่อไปได้ว่าย่อมหมายถึงสังคม และในทางกลับกันขณะที่เราพูดถึงสังคมเราย่อม เข้าใจกันอยู่เสมอว่าล้วนประกอบขึ้นจากปัจเจกบุคคลเช่นกัน ดังนั้นการเคลื่อนไหวใด ๆ ของ ปัจเจกบุคคลก็มักมีผลไปถึงสังคม และความเปลี่ยนแปลงของสังคมก็มักมีผลย้อนกลับมาถึง ปัจเจกบุคคลได้ด้วยเช่นเดียวกัน ดังนั้นเมื่อกล่าวถึงการนำหลักกาลามสูตรมาใช้ในการดำเนิน ชีวิตในสังคมยุคปัจจุบันจึงหมายถึง การที่เรา (ควรจะ) ส่งเสริมให้เกิดการใช้หลักนี้ในทุก ๆ ทาง ทุก ๆ ระดับ เช่น การสร้างนิสัยให้ปัจเจกบุคคลมีความเป็นนักสงสัย มีคุณลักษณะของการคิด เชิงเหตุผล มีการพัฒนาอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ให้รู้จักและมีค่านิยมในการที่จะสอบสวนทวน ความแบบนักวิทยาศาสตร์ ลดเรื่องการใช้อารมณ์หรืออคติเป็นเครื่องตัดสินแต่ให้เพิ่มเรื่อง การใช้พุทธิปัญญา ในการพิจารณาสิ่งต่าง ๆ อย่างรอบด้านและทำจนเป็นลักษณะนิสัย ฯลฯ และเมื่อบุคคลได้ปรับตนจนมีคุณลักษณะดังนี้แล้วก็ย่อมจะส่งผลให้เป็นบุคคลที่มีเหตุมีผล มีความรู้ถูก เห็นถูก เข้าใจถูกและปฏิบัติถูก (ตามทำนองคลองธรรม) ขึ้นได้ด้วย 2) คุณค่าในระดับสังคม : เพื่อการเป็นสังคมฐานความรู้ที่แท้จริง การฝึกหัดขัดเกลาบุคคลให้เป็นผู้ที่รู้จักใช้เหตุผล ไม่เชื่อในสิ่งที่ปราศจากการ ค้นคว้าหาคำตอบที่แน่นอนขึ้นได้แล้ว ในวงเล็ก ๆ ก็ย่อมส่งผลให้บุคคลนั้นเป็นผู้ที่หนักแน่น สามารถยึดถือเอาหลักการที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าและการพิจารณาอย่างถี่ถ้วนนั้นเป็นเกณฑ์ ในการดำเนินชีวิตได้ต่อไป คุณลักษณะที่เกิดขึ้นเมื่อก้าวออกไปยังสังคมก็คือการเป็นนักศึกษา ที่แท้จริง เป็นนักสะสมความรู้ที่แท้จริงเนื่องจากได้สั่งสมคุณลักษณะของการค้นคว้า การเป็น นักสอบสวนทวนความมาอย่างต่อเนื่องแล้วเป็นต้นนั้น ซึ่งหากจำนวนของผู้ฝึกหัดขัดเกลาตน เองตามที่กล่าวมานี้มีมากขึ้นแล้ว เท่ากับว่าสังคมได้เพิ่มจํานวนของผู้รู้หรือเพิ่มฐานของความ รู้ให้กว้างขวางขึ้นด้วยในเวลาเดียวกัน ทั้งนี้เพราะในด้านหนึ่งแม้ว่า หลักกาลามสูตรนี้คล้าย จะแสดงจุดยืนของการไม่ให้ยึดถือหรือเชื่อในฐานข้อมูลหรือแหล่งความรู้ (เพราะการอ้างลอย ๆ) บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 161