ข้อความต้นฉบับในหน้า
ผลของการที่พระพุทธองค์ทรงตรัสถึงกาลามสูตร
ดังที่ได้กล่าวมาแล้วในตอนต้นว่า เมื่อพระพุทธองค์ทรงปฏิเสธการให้บุคคลยึดถือ
การอ้างอิง 10 ประการแล้วก็ทรงสนับสนุนให้หันมายึดถือเอาธรรมเป็นที่ตั้ง (ตรงกับที่รามิล
กาญจันดาสรุปว่า แท้จริงก็เท่ากับเป็นการเตือนสติแก่ผู้คนในสังคมในยุคนั้นได้ฉุกคิดและ
พิจารณากันเสียใหม่ถึงสิ่งที่ตนเชื่อเสียใหม่ว่าเป็นอย่างไร) ซึ่งการที่ทรงประกาศดังนี้ได้ทำให้
เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นหลายประการด้วยกัน อาทิ
1) ทำให้ภาพลักษณ์ของพระพุทธศาสนา ซึ่งแสดงมาโดยตลอดว่าเป็น
ศาสนาแห่งเหตุผลนั้นมีความแจ่มชัดมากยิ่งขึ้น
2) เป็นส่วนหนึ่งการทลายกำแพงระบบวรรณะที่เกาะกินสังคมอินเดียตั้งแต่
ยุคก่อนพุทธกาลนั้นเกิดความสั่นคลอน (เพราะเท่ากับเป็นการปฏิเสธ
ความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมากในยุคของพระองค์)
และก่อเกิดความเป็นศาสนาที่เน้นเรื่องความเท่าเทียมกันขึ้นเป็นครั้งแรก
3) ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง (หรือการปรับตัวใหม่) ของศาสดาเจ้าลัทธิ
ต่าง ๆ ในยุคนั้นเพื่อให้สามารถแข่งขันกับพระพุทธศาสนาได้
คุณค่าของหลักกาลามสูตรที่สามารถนำมาปรับใช้ได้ในสังคมยุคปัจจุบัน
โดยทั่วไปแล้ว กาลามสูตรหรือเกสปุตตสูตรนี้ควรนับว่าเป็นพระสูตรที่มีชื่อเสียง
เป็นที่รู้จัก และมีการนำมาใช้อ้างอิงหรือกล่าวถึงอย่างกว้างขวางทั้งในวงการพระพุทธศาสนาเอง
หรือในวงการอื่น ๆ จึงนับว่าเป็นพระสูตรที่น่าสนใจ ทั้งนี้ด้วยความที่พระสูตรนี้ได้ถูกนำมา
อ้างอิงหรือกล่าวถึงกันอย่างกว้างขวางดังกล่าวแล้ว ในทางปฏิบัติจึงควรศึกษาและนำเอาหลัก
กาลามสูตรนี้มาปรับใช้ในการดำเนินชีวิตให้เหมาะสมให้มากที่สุด
1) คุณค่าในระดับปัจเจกบุคคล : การใช้หลักกาลามสูตรเพื่อการดำเนินชีวิต
ในการดาเนินชีวิตยุคปัจจุบัน ซึ่งเป็นยุคที่เรียกว่า “ยุคโลกไร้พรมแดน” (Global
World) นี้เป็นที่เข้าใจกันอยู่แล้วว่า ไม่สามารถมีสิ่งใดที่มาขวางกั้นในกระบวนการส่งและรับ
สารระหว่างผู้ส่งกับผู้รับได้ ไม่ว่าจะอยู่ในอาณาบริเวณใดหรือมีความเป็นส่วนตัวมากน้อยเพียงใด
ตัวสารนั้นก็สามารถที่จะเข้าถึงผู้รับได้อยู่เสมอโดยไม่จำกัดเวลา ซึ่งสภาวการณ์ดังนี้ย่อมก่อให้
เกิดผลทั้งที่เป็นคุณและเป็นโทษได้ทั้งสองด้านโดยไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากันแต่อย่างใด ยิ่งใน
สังคมไทยซึ่งเป็นสังคมที่ให้ความสำคัญกับเสรีภาพของการสื่อสารอย่างมากในขณะนี้ยิ่งเป็น
สิ่งที่น่าพิจารณามากขึ้นไปอีกว่ารูปการณ์และสถานการณ์ของสังคมไทยนั้นจะเป็นไปในทางใด
160 DOU พระไตรปิฎกเบื้ อ ง ต้ น