หน้าหนังสือทั้งหมด

อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
434
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…พราะรู้ เพราะกระทำการพิจารณาสัจจะ ๔ และ เพราะบริสุทธิ์จากมลทินคือกิเลส ฯ บทว่า เอตฺถ คือ ในวิปัสสนา กรรมฐาน ฯ จบนิเทศวิสุทธิ ๗ ฯ ๑. ฉบับพม่าและสีหล เป็นกามจาโร ฯ
…รหันต์ กล่าวถึงความบริสุทธิ์ของมรรคและการพิจารณาสัจจะ ๔ ผ่านทางวิสุทธิ ๕ เหล่านี้ โดยเฉพาะในวิปัสสนากรรมฐาน ปัจจเวกขณญาณถือเป็นสิ่งสำคัญต่อพระพุทธศาสนา. ข้อมูลนี้มีความสำคัญสำหรับการเข้าใจถึงการละกิเลสและ…
บุญนิธิและวิธีบำเพ็ญบุญ
9
บุญนิธิและวิธีบำเพ็ญบุญ
…้งหลาย บำเพ็ญกุศลเถิด กุศลนี้สามารถจะบำเพ็ญได้ หาไม่เราก็จะไม่กล่าวชักชวนท่านทั้งหลาย เพราะ กุศลเป็นกรรมที่สามารถจะบำเพ็ญได้แท้ เราจึงได้กล่าวชักชวนท่าน อีกประการหนึ่ง ถ้ากุศลที่ บำเพ็ญแล้วจะเป็นไปเพื่อผล…
เนื้อหาไฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศ
จักกวัตติวัตรและการปกครองตามหลักธรรม
158
จักกวัตติวัตรและการปกครองตามหลักธรรม
…ให้ตนดับกิเลสอยู่แต่ผู้เดียว จึงเข้าไปสาสมณพราหมณ์ เหล่านั้นโดยกาลอันสมควร ไต่ถามสอบถามถึงกุศลอกุศล กรรมมีโทษ กรรมไม่มีโทษ กรรมเวร เสพ กรรมไม่ควรเสพ กรรมเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์เพื่อทุกข์สิ้นกาลนาน กรรม
เนื้อหาเกี่ยวกับจักกวัตติวัตรที่เป็นวิธีการปกครองอาณาจักรตามหลักธรรมของสมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราช โดยยกหลักธรรมที่ต้องปฏิบัติ เพื่อสร้างความมั่นคงและความผาสุกให้กับแผ่นดิน เน้นถึงการเคารพธรรมใน
มัตตัญญุตาและโภคทรัพย์ในพระพุทธศาสนา
273
มัตตัญญุตาและโภคทรัพย์ในพระพุทธศาสนา
…หาได้สำเร็จกิจเหล่านี้ไม่ เพราะฉะนั้น การแสวงหาจึงควรให้เป็น ไปในทางชอบ ความแสวงหาทรัพย์ในทางลบล้าง กรรมสิทธิ์ ในโภคทรัพย์ของผู้อื่น ที่ทำการลักก็ดี ด้วยล่อลวงก็ดี ด้วยชิงก็ดี ด้วยใช้อำนาจก็ดี ด้วยอาการอื…
เนื้อหานี้พูดถึงหลักการมัตตัญญุตา หรือตารางรู้จักประมาณ ซึ่งเป็นคุณธรรมที่สำคัญในการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะในเรื่องของโภคทรัพย์ การรู้จักประมาณใน การแสวงหา การถือครอง และการใช้จ่ายจะทำให้บุคคลสามารถอยู่ใ
การบำรุงรัฐสมบัติและความสงบในสังคม
309
การบำรุงรัฐสมบัติและความสงบในสังคม
…นามบัญญัติว่า โรคคล สถานที่ราบคาบปราศจากโจรภัยจนถึงวางใจได้ มีทวารเรือนไม่ต้องลงกลอนเป็นคำรบ ๕. กสิ กรรมการทำนาเป็นกำลังใหญ่ของประเทศแถบบุรพทิศ เมื่อราษฎร์ทำนาได้ผลดี ประเทศย่อมมี ความสมบูรณ์ การบำรุงกสิก…
ข้อความนี้เกี่ยวกับการบำรุงรัฐสมบัติผ่านการดำเนินการด้านเกษตรกรรมและพาณิชยกรรม พระมหากษัตริย์มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนราษฎร์ให้มีความสามารถเลี้ยงชีพ ส่งผลให้ประเทศสง…
หลักธรรมของการสงเคราะห์ระหว่างมิตรและข้าราชการ
317
หลักธรรมของการสงเคราะห์ระหว่างมิตรและข้าราชการ
…ายรูปประพฤติละเมิดธรรมตักเตือนเธอ เมื่อเธอไม่ฟังคำ ให้สวดประกาศนิคคหะด้วยอาบัติสังฆาทิเสสบ้าง ด้วยลงกรรมอย่างอื่นบ้าง ก็ เพื่อปราบอธรรมรักษาความสม่ำเสมอกันในหมู่สงฆ์, กรรมที่ลงเป็นอย่างแรง เรียกว่าอุกเขปน…
เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของการรักษาความสามัคคีระหว่างมิตรและข้าราชการ โดยการตักเตือนกันเมื่อมีการประพฤติผิด รวมถึงการนำเสนอความสำคัญของธรรมในหมู่สงฆ์และการคำนึงถึงความทุกข์ยากของประชาชน การปราบอธรร
พระราชกรณียกิจในการบำรุงสังคม
340
พระราชกรณียกิจในการบำรุงสังคม
…ซึ่งได้นาม บัญญัติว่า นิรคคล สถานที่ราบคาบปราศจากโจรภัย จนถึงมีทวารเรือนไม่ต้องลงกลอนเป็นคำรบ ๕. กสิกรรมการทำนาเป็นกำลังใหญ่ของประเทศแถบบุรพทิศดุจภาษิตว่า นตฺถิ ธัญญสมิก ธน ทรัพย์อันเสมอด้วยข้าวเปลือกย่อม…
เนื้อหานี้กล่าวถึงบทบาทของพระเจ้าแผ่นดินในการดูแลประชาชน และการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการบำรุงกสิกรรมและพาณิชกรรม รวมถึงการสื่อสารด้วยพระวาจาอ่อนหวานที่จะสร้างความสัมพันธ์ที่ดีให้เกิดขึ้นในสังคม พระเจ้…
ปุพเพกตปุญญตา และอปจายนธรรม
345
ปุพเพกตปุญญตา และอปจายนธรรม
…างพวกไร้ยศไร้อำนาจ ลางพวกมั่งมี บางพวก ยากจน ลางพวกโง่เขลา ลางพวกฉลาดเฉลียว เป็นเช่นนี้ ท่านว่าเพราะกรรม กรรมย่อม จำแนกสัตวโลกให้เป็นผู้ต่ำช้าและประณีตต่าง ๆ กัน. บุคคลผู้มีบุรพาธิการ เมื่อเกิดในโลก ย่อม …
…ังแสดงให้เห็นถึงการใช้สมบัติทั้งสี่เพื่อการทำกิจที่สำคัญในสังคม และยกตัวอย่างการบรรลุผลของบุคคลที่มีกรรมดีและพื้นฐานชีวิตที่แตกต่างกัน การบำเพ็ญกุศลเป็นทางเลือกที่สามารถเพิ่มพูนปุพเพกตปุญญตาให้มากยิ่งขึ้น…
อาชีวะและยาจโยคตาสำหรับพุทธศาสนิกชน
381
อาชีวะและยาจโยคตาสำหรับพุทธศาสนิกชน
…ห้ก็ให้ ไม่หวงแหน มีมือสะอาด คอยหยิบของให้ ยินดีในบริจาค ควรเป็นที่ขอ ยินดีให้การให้การแจก สัตวโลกมีกรรมเป็นของตน กรรมย่อมจำแนกให้เป็นผู้ขาด แคลนบ้าง ให้เป็นผู้บริบูรณ์บ้าง คนบริบูรณ์เกื้อกูลคนขาดแคลนด้วย…
ในปี ๒๔๙๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้กล่าวถึงการเลือกธรรมที่พุทธศาสนิกชนควรปฏิบัติ เช่น ความบริจาคและการไม่ตระหนี่ พร้อมยกคำสอนจากบาลีเกี่ยวกับการให้และการช่วยเหลือผู้อื่นว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต โ
บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต
22
บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต
…าถือมั่นตามแบบนี้แล้ว กัมมธารยะ บางอย่าง มี สีตสมฏฐิ [ฐาน ที่] ทั้งเย็นทั้งเกลี้ยง, กุสลสงชาติ กมุม กรรม [อันบัณฑิต ] นับพร้อมว่ากุศล. เป็นต้น และตัปปุริสะบางอย่าง มี อรญฺญคโต ชนไปแล้วสู่ป่า, สกุลวิทโธ สั…
เนื้อหาพูดถึงการวิเคราะห์ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะการเปรียบเทียบกากสูโร และสีหสูโร พร้อมอธิบายความเป็นปฐมพหุพพิหิ รวมถึงความแตกต่างของศัพทในบริบทต่าง ๆ ที่อาจจะเป็นปัญหาหรือมีการตีความที่หลากหลายในศาสตร์ขอ
บาลีไวยกรณ์: วจีวิภาค สมาสและตัทธิต
34
บาลีไวยกรณ์: วจีวิภาค สมาสและตัทธิต
…นใดๆ ย่อมอยู่ ในเมืองราชคฤห์ [ชนนั้น] ชื่อ ๒ ราชคหกะ (ผู้อยู่ในเมืองราชคฤห์ ] ๔ กาเยน กต กมุม กายิก กรรม อันชนทำแล้ว ด้วยกาย ชื่อ ๒ ๓ ๔ ๓ ๒ © กายิกะ (อันชนทำแล้วด้วยกาย], ตาม วา วตฺตติ-ติ กายก ๔ 0 ๒ က ๔ &…
เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์เน้นการเข้าใจวจีวิภาค สมาสและตัทธิต โดยมีการอธิบายถึงความหมายของการกระทำที่เกิดขึ้นจากการทำด้วยกายและบทบาทต่างๆ รวมถึงการเชื่อมโยงกับคำอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำให้เห็นภาพรวมของ
คำชี้แจงเกี่ยวกับการพิมพ์หนังสือบาลีไวยากรณ์
1
คำชี้แจงเกี่ยวกับการพิมพ์หนังสือบาลีไวยากรณ์
…ยาต และ กิตก์ เมื่อพิมพ์ครั้งที่ ๑๕/๒๔๗๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ญาณวร เจริญ ป. เอก) วัดเทพศิรินทร์ กรรมการมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้ชำระศัพท์และ อักษรที่ยังแผกเพี้ยน ไม่ลงระเบียบตามที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรม…
คำชี้แจงนี้กล่าวถึงการพิมพ์หนังสือบาลีไวยากรณ์เป็นครั้งที่ 21 ในปี 2550 โดยมีการปรับปรุงศัพท์และอักษรให้ถูกต้องเพื่อให้สอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาที่ใช้ในยุคนั้น การพิมพ์ครั้งนี้ยังคงรักษาอักขรวิธีที่
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
17
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
…ำ คือเป็นผู้หุง และเป็น บทประธานของกิริยาศัพท์ คือ ปจติ ท่านประกอบปฐมาวิภัตติ โอทนํ ซึ่งข้าวสุก เป็นกรรม สิ่งที่บุคคลพึงทำ คือเป็นสิ่งที่ บุคคลพึงหุง ในกิริยาศัพท์ คือ ปจติ ท่านประกอบทุติยาวิภัตติ กรรมศัพ…
…กษาและอธิบายหลักการของกิริยาศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะกัตตุวาจก และกัมมวาจก ซึ่งกล่าวถึงการระบุตัวผู้ทำและกรรมในประโยค ตัวอย่างเช่น 'สูโท โอทนํ ปจติ' ชี้ให้เห็นว่าผู้ทำคือ 'พ่อครัว' ซึ่งหุงข้าวสุกอย่างไร นอกจาก…
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค: อาขยาต และ กิตก์
19
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค: อาขยาต และ กิตก์
…ะธานของกิริยาศัพท์ คือ ปาเจติ, ท่านประกอบปฐมาวิภัตติ เหมือนกัตตา สูท ยัง [หรือใช้] พ่อครัว เป็นการิตกรรม คือ กรรมที่เขา ใช้ให้ทำ ในกิริยาศัพท์ คือ ปาเจติ, ท่านประกอบทุติยาวิภัตติบ้าง ตติยาวิภัตติบ้าง. โอท…
…้ภาววาจกและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดความหมายของคำและการสร้างประโยค เช่น การใช้ประธานและกรรม รวมถึงตัวกัตตา ด้วยการยกตัวอย่างเช่น การใช้คำว่า 'สามิโก' เป็นผู้ใช้ในการทำให้คนอื่นทำการหุงข้าว
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
39
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
…า ปิโย เป็นที่รัก, รโส วิสัยเป็นที่ยินดี ก็ดี, ศัพท์ที่เป็นชื่อของสิ่งของที่ เขาทำ เป็นต้นว่า กิจจ์ กรรมอันเขาจึงทำ, ทาน สิ่งของอันเขา พึงให้ (มีข้าวน้ำเป็นต้น] ก็ดี, ชื่อว่ากัมมสาธนะ ๆ ที่เป็นกัตตุรูป แป…
เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ในส่วนของสาธนะ ซึ่งเป็นกลุ่มคำที่แบ่งออกได้เป็น ๒ ชนิด ได้แก่ กัตตุสาธนะและกัมมสาธนะ โดยมีการอธิบายถึงรูปแบบของสาธนะและบทบาทของคำในภาษาบาลี ทั้งนี้เพื่อให้มีความเ
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 195
46
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 195
…ม ขอ, ไม่ลบที่สุด ธาตุ รัสสะ อู เป็น อุ. (๑๒๖) วิเคราะห์ในกิจจปัจจัย ข. ทุกฺเขน กริยตี - ติ ทุกฺกร, กรรมใด อันเขาทำได้โดยยาก, เหตุนั้น [กรรมนั้น] ชื่อว่าอันเขาทำได้โดยยาก, ทุ เป็นบทหน้า กรุ ธาตุ ในความ ทำ…
…กัตตุสาธนะ 'ผู้รู้วิเศษ' โดยใช้ธาตุในการอธิบาย รวมถึงการหาความหมายของคำกริยาต่างๆ ในบริบทของการทำกิจกรรมที่ยากง่าย พร้อมกับโปรดให้ความเข้าใจในการใช้คำและกฎต่างๆ ในการสร้างประโยคต่างๆ เช่น 'ทุกฺเขน กริยตี'…
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
53
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 202 กโรติ เตนา - ติ กรณ์. [เขา] ย่อมทำ ด้วยสิ่งนั้น, เหตุนั้น [สิ่งนั้น] ชื่อว่าเป็นเครื่องทำ [แห่งเขา], กรุ ธาตุ ในความทำ, เป็น กัตต
…เกี่ยวกับกิตก์และอาขยาต โดยเฉพาะในเรื่องของการกำหนดความหมายและการประยุกต์ใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การทำ กรรม และการพรรณนา ที่อิงจากธาตุ หรือประเภทต่างๆ ของคำและความหมายที่เกี่ยวข้อง เช่น กัตตุรูป และกัมมรูป เ…
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล (ทุติโย ภาโค)
168
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล (ทุติโย ภาโค)
ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 168 วิสุทธิมคเค ภาวนานเย ปเนตฺถ ติกฺขปญฺญสฺส ภิกขุโน เกสา ปฐวีธาตุ โลมา ปฐวีธาตุ เอว วิตถารโต ธาตุปริคุคโห ปปัญจโต อุปฏฐาติ ฯ ย์ ฤทธลั
…ึงสถานะและลักษณะเฉพาะของธาตุต่างๆ รวมทั้งการทำความเข้าใจและพัฒนาจิตใจในลักษณะต่างๆ ผ่านการปฏิบัติใน กรรมฐาน และการบริกรรมภาวนาเพื่อพัฒนาการมองเห็นที่ถูกต้องในทางธรรม โดยไม่ควรทิ้งความเกี่ยวข้องกับปัจจัยแล…
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว
68
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว
ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 68 วิสุทธิมคเค กริตวา อุปริโต ปรนิมมิตวสวัตติเทเว อนฺโต กริตวา ย เอตสม อนุตเร เอตถาวจรา เอตฺถ ปริยาปนนา ขนฺธธาตุอายตนา รูปา เวทนา สัญญ
…องวิสุทธิมคฺคซึ่งเป็นหลักการสำคัญในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการทำความเข้าใจเกี่ยวกับธาตุที่ประกอบไปด้วย กรรม และผลแห่งกรรม รวมถึงการแบ่งประเภทธาตุเช่น ธาตุเนกขัมมะและธาตุสุขที่มีผลต่อวิญญาณและการพัฒนาจิตใจ สภ…
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว
190
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว
ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 190 ภวานํ ปจฺจโย โหติ ฯ วิสุทธิมคเค อปโร อย อตฺตา นาม กามาวจรสมฺปตฺติภูเว วา รูปา รูปภวาน วา อญฺญตรสุม สุขี โหติ วิคตปริฬาโหติ อตฺต วาท
เนื้อหานี้พูดถึงวิสุทธิมคฺคและการศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวนา ได้แก่ กรรมและอุปาทาน รวมถึงการดำรงอยู่ของรูปและภาวนา ซึ่งมีผลต่อการบรรลุความสุขและพัฒนาชีวิตตามแนวทางของพระพุท…