กาล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 53 / 114

… ฯ เพราะว่า การบัญญัติว่าขันธ์ โดยอรรถคือความประชุมกันแห่งธรรม ทั้งหลายที่แตกต่างกัน โดยความต่างแห่งกาลมีอดีตกาลเป็นต้น เพราะ ฉะนั้น พระนิพพานจึงนอกไป อธิบายว่า พ้นไปจากการ สงเคราะห์เข้าในขันธ์ เพราะไม่ม…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก

…ัฏฏะ ๓, และมูล ๒ ฯ พึงทราบ อย่างไร ? พึงทราบอย่างนี้ อัทธา ๓ คือ อวิชชาและสังขาร เป็นอดี ตัทธา (อดีตกาล) ชาติ ชรา และมรณะ เป็นอนาคตทธา (อนาคต- กาล) องค์ทั้ง ๘ ในท่ามกลาง เป็นปัจจุปันนัทธา (ปัจจุบันกาล)ฯ …

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงปฏิจจสมุปบาทนัยซึ่งอธิบายการเกิดขึ้นของทุกข์ โดยเริ่มต้นจากสฬายตนะซึ่งเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดผัสสะและเวทนาจนถึงชาติและมรณะ ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นตามลำดับของปัจจัยที่เครือข่ายและเกี

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 348 [สังคหคาถา] ในอดีตกาล มีเหตุอยู่ ๕ อย่าง ในปัจจุบัน - กาล มีผลอยู่ ๕ อย่าง ในปัจจุบันกาล มีเหตุอยู่ ๕ อย่าง ในอนาคตกาล มี…

บทความนี้วิเคราะห์เกี่ยวกับวัฏฏะที่มีอยู่ในภูมิทั้งสาม อธิบายถึงอวิชชาและตัณหาที่เป็นสาเหตุหลักในการเกิดกิเลส และวัฏฏะที่หมุนเวียนไม่สิ้นสุด ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงบัญญัติเรื่องนี้ไว้ในความเข้าใจเพ

…ยอย่างนี้ชื่อว่าปฏิจจสมุปบาทนัย) ในอธิการนี้ คือ ในอธิการแห่งปัจจัยสังคหะนี้ ฯ [อธิบายอัทธาเป็นต้น] กาลที่ชื่อว่าอัทธา เพราะอรรถว่า ไปอยู่เสมอ คือดำเนินไป ได้แก่เป็นไปอยู่เนืองนิจติดต่อ ฯ อวิชชาและสังขาร…

บทความนี้วิเคราะห์แนวคิดที่สำคัญในอภิธัมมัตถสังคหบาลีเกี่ยวกับปัจจัยและเวลาในธรรม โดยชี้ให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตในแง่มุมต่างๆ จากอวิชชาและสังขารถึงการเกิดผลในชีวิต ฯลฯ นำเส

… ๑ ธัมมานุสสติ ๑ สังฆานุสสติ ๑ สีลานุสสติ ๑ จาคานุสสติ ๑ เทวตานุสสติ ๑ อุปสมา นุสสติ ๑ มรณานุสสติ ๑ กาลคตาสติ ๑ อานาปานัสสติ ๑ ชื่อว่า อนุสสติ ๑๐ ฯ 0 ภาวนา ๔ เหล่านี้ คือ เมตตา ๑ กรุณา ๑ ชื่อว่าอัปปมัญญา…

เนื้อหาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายเกี่ยวกับกสิ 10 ประเภท และซากศพ 10 อย่าง รวมถึงความระลึก 10 อย่างที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าซึ่งประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกข

…่า สิ้นไป เป็นทุกข์ เพราะอรรถว่า น่ากลัว เป็นอนัตตา เพราะอรรถว่า ไม่มีสาระแก่นสาร ด้วยอำนาจอัทธานะ (กาล) หรือด้วยอำนาจสันตติ (ความสืบต่อ) หรือด้วยอำนาจขณะ และตาม เห็นความเกิดขึ้นและความสิ้นไปในสังขารเหล่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก

…มณ์ ฯ ก็แล เสียงนั้นเป็นปัจจุบัน ฯ พระอาจารย์ผู้รจนามหาอรรถกถากล่าวว่า ปรจิตตวิชชาญาณ มีจิตเป็นไป ในกาล ๓ ในพวกกามาวจรจิตเป็นต้นดวงใดดวงหนึ่ง ซึ่งเป็นไปในอดีต ๗ วัน และในอนาคต ๓ วัน เป็นอารมณ์ ฯ แต่พระอา…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและอารมณ์ในอภิธัมมาฯ โดยเฉพาะในเรื่องของปรจิตตวิชชาที่ประกอบด้วยจิตในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต การวิเคราะห์และการตีความจากพระอาจารย์หลายท่านเกี่ยวกับความหมายของจ

…์ (๑) ว่า การ ปฏิรูปการี ธุรวา อุฏฺฐาตา วินทเต ธน ชนผู้มีกิจธุระ ตั้งอุตสาหะทำให้สมควร คือให้ต้องตามกาลเทศะโดยปกติตน ย่อมจะได้ทรัพย์ มาเป็นผลแห่งความประกอบชอบ ดังนี้ ข้อความที่กล่าวมาข้างต้น แม้จะหมายบุค…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตใจและการใช้ทรัพย์สินอย่างชาญฉลาด โดยมีการยกตัวอย่างจากประวัติศาสตร์และคำสอนของพระพุทธเจ้า เรื่อง การตั้งตัวในยศศักดิ์จากการทำงานหนักและการประกอบกิจธุระอย่างมีระเบียบ ทั้งยัง

…บ หลัง จึงควรให้เปลืองไปด้วยดี, พระองค์จะทรงแสดงแบบอย่างในข้อนี้อันสมแก่บรรพชิต จึงทรง แจกนิทเทสแห่งกาลัญญุตาวิกัปหลัง ดังนี้ว่า กาลญญ จ กถ โหติ ภิกษุเป็นกาลัญญู ผู้รู้จัก กาลเป็นไฉน อิธ ภิกขเว ภิกขุ กาล…

…ลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้เวลาได้อย่างมีประสิทธิภาพและส่งผลดีต่อชีวิต ทั้งยังสอดคล้องกับหลักการทางจิตว…

…งเสียประโยชน์ในการเรียน เป็นข้อเปรียบด้วยความเป็นไปของหมู่ ชน ด้วยพจนนิพนธ์ว่า อมาตาปิตุสิวฑฺโฒ นาย กาลมกาล วา อนาจริยกุเล วส อภิชานาติ กุกุกุโฏ (๑) ไก่นี้มิได้เจริญในสำนักมารดาบิดา มิได้อยู่มาในตระกูลอา…

บทความนี้เสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงตามกาลในสังคม และการรู้จักประยุกต์ใช้เวลาของบุคคลที่มีความสามารถ ซึ่งพระมหาสมณเจ้าได้ชี้ให้เห็นถึงความสำคั…

…ม ศก ๑๒๗ นี้ข้อที่ควรยกขึ้น พรรณนาคือในฝ่ายพุทธจักร ทรงปฏิสังขรณ์วัดราชาธิวาส อันปรักชำรุดมาโดยลำดับกาล และ วัดราชาธิวาสนั้น เป็นพระอารามที่สมเด็จพระบรมอัยกาธิราชพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้น ภาลัย และสมเด…

บทความนี้สรุปเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจที่ทรงจัดขึ้นด้วยพระเดชานุภาพโดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งรวมถึงการปฏิสังขรณ์วัดราชาธิวาสและการตั้งกฎหมายด้านการบริหารประเทศ สร้างความเจริญให้กับ

…ุถึงความเกษมสุขสวัสดี ฯ ในลำดับนี้พระสงฆ์มีองค์สมเด็จพระสังฆราชเป็นประธาน ผู้ได้มาสันนิบาตในมหามงคล กาลนี้ จะได้มีสมานฉันทะตั้งสัตยาธิษฐานขอพรพระศรีรัตนตรัย ที่ปรากฏเป็นมงคลอันสูงสุดของ ทวยเทพและมวลมนุษย…

บทความนำเสนอความสำคัญและบทบาทของสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณสมเด็จพระสังฆราช (กิตฺติโสภณมหาเถระ) ในการปกครองรัฐและการดูแลประชาชน โดยเฉพาะการขอพรจากพระรัตนตรัยเพื่อความสุขและความเจริญให้แก่ประเทศและพระบรมราช

…ัติ รัฏฐาภิบาลโนบาย ขอรับพระราชทานอัญเชิญพระพุทธภาษิตบทหนึ่ง มาถวายพระพรดังนี้ ปญฺญวา พุทธิสมฺปนฺโน กาลัญญ สมบุญญ จ วิธานวิธีโกวิโท ส ราชาวสต วเส ។ แปลความว่า “ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจั…

บทความนี้กล่าวถึงพระคุณและการทรงครองราชย์ของสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า รวมถึงคำพุทธภาษิตที่แสดงถึงความฉลาดในการบริหารราชการ พระอาจารย์มั่นได้เล่าถึงประสบการณ์ที่ได้มีนิมิตเกี่ยวกับพระองค์ และเหตุกา

…ธรรมสำคัญที่สุด นำให้เกิดความสำเร็จ งดงามได้ทั้งทางโลกและทางธรรม มีพุทธภาษิตว่า ปญฺญวา พุทธสมฺปนฺโน กาลัญญ สมบัญญ จ วิธานวิธีโกวิโท ส ราชาวสต วเส ។ แปลความว่า ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจัด…

เนื้อหาได้พูดถึงความสำคัญของกัลยาณมิตรที่แท้จริงไม่ใช่แค่ชื่อแต่ต้องมีคุณธรรมและแสดงความดี สมเด็จพระญาณสังวรเป็นแบบอย่างในความมีปัญญาและการเป็นกัลยาณมิตรที่สามารถเห็นความดีในผู้อื่น และการใช้นโยบายปกค

…ี่ควรไม่ให้ผิดจากทำนองคลองธรรม แต่ ให้เป็นไปตามธรรม สมด้วยพระพันธคาถาที่บัณฑิตรับพระราชทานกล่าวถวาย กาล กราบทูลให้ทรงวิจารณ์ทศพราชธรรมที่ทรงบำเพ็ญอยู่ว่า ทาน สีล ปริจจาค อกโกธ อวิหึสญฺจ อิจฺเจเต กุสโล ธม…

…มไม่เบียดเบียน และความอดทน ในบริบทของทศพิธราชธรรมและบารมีของพระมหากษัตริย์ไทย ที่ทรงมีมาตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน คำสอนเหล่านี้ก่อตั้งขึ้นเพื่อให้พระราชาใช้ในการปกครองประชาชนอย่างมีความสุข ตลอดจนเปรีย…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๒๕๑ กาลัญญุตา มีอรรถาธิบายดังรับพระราชทานถวายวิสัชนามา ย่อมสำหรับกับกาลิกกิจ คือ ธุระอันจะพึงทำ เป็นคราวเป็…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของกาลัญญุตา ซึ่งหมายถึงการรู้จักใช้เวลาในชีวิตให้เกิดประโยชน์ ตามคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ แสดงให้เห…

…ให้จธุระ เป็นที่ตั้ง ความประพฤติแม่นยำในเวลา ยังเป็นธรรมเนียมที่จำเป็น ก็ด้วยความประสงค์ดุจเดียวกัน กาลัญญุตา ในอรรถวิกัปหลังนี้ ย่อม สําหรับกับนิพัทธกิจ บุคคลผู้อกาลัญญู ไม่รู้จักกาลแลประกอบการงานให้ผิด…

…รรู้จักเวลาและการประพฤติที่แม่นยำในงานต่าง ๆ โดยเฉพาะในบริบทของพระพุทธศาสนา ซึ่งตั้งอยู่บนหลักการของกาลัญญุตา บุคคลที่ไม่รู้จักเวลานั้นไม่เพียงแต่สร้างผลเสียให้ตนเอง แต่ยังส่งผลกระทบต่อผู้อื่นอีกด้วย ยกต…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ล่วงกาลสมัยแลทรงบัญญัติเพิ่มเติมของใหม่ที่ถึงคราวขึ้นให้สมแก่เวลา ๒๕๓ แลทรงจัดการป้องกัน รักษาทำนุบำรุงพระร…

พระสัปปุริสธรรมที่แสดงถึงความสำคัญของการรู้จักกาลและการบำเพ็ญกิจที่มีประโยชน์สำหรับประชาชน ถูกนำเสนอผ่านการปฏิบัติของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ การดำเนิน…

…ร่กามคุณารมณ์ ย่อมจะเพลิดเพลินบันเทิง ในเทวโลก พระคุณข้อนี้ นับเป็นทุติยมงคลอันวิเศษส่วนปรหิตปฏิปทา กาลัญญุตา กับอรรถจริยา ๒ ประการ อันประชุมชนผู้มีปรีชาญาณบำเพ็ญให้เป็นธรรม สามัคคี ก็จะเกิดสิริสวัสดีควา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการให้ทานและการรักษาศีลที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตในสังคม ผู้มีศีลจะได้รับสิ่งดีๆ และมีผลต่อชีวิตทั้งตนเองและผู้อื่น การทำดีช่วยสร้างความเจริญในชุมชนและประเทศ การละทิ้งความอยากเสพส

…ู่เป็นนิตย์ จรรยานี้จะพึงประสิทธิ์พระราชสิริสวัสดิ์ศุภวิบุลผลแด่สมเด็จ ฯ เจ้า กับรัฐมณฑลตามสมควรแก่ กาลเวลา ธรรม ๓ ประการ คือ กาลัญญุตา อรรถจริยา รัฏฐาภิบาลโนบาย เป็นคุณอันล้ำ เลิศให้เกิดวุฒิสิริสวัสดิ์แ…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของการสงเคราะห์ประชาชนโดยพระมหากษัตริย์ และบทบาทของสามัคคีธรรมในการสร้างความมั่นคงให้แก่พระราชอาณาจักร การมีพระมหากรุณาธิคุณในชีวิตประชาชนช่วยให้เกิดความสงบและความสุข ในขณะเดีย