กิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 222 / 550

…วรณ์เหล่านี้ อุทธัจจกุกกุจจะ และ ถีนมิทธะ พระชินเจ้าผู้คงที่ ทรงกระทำให้เป็น เพียงอย่างเดียว เพราะมีกิจ อาหาร และธรรม คู่ปรับเป็นอย่างเดียวกัน ฯ เพราะอุทธัจจกุก- กุจจะเป็นต้นเหล่านั้น มีความหดหู่และความ…

…อุทธัจจกุกกุจจะและถีนมิทธะ ที่มีผลต่อการสงบจิตใจ ในการอธิบายถึงธรรมที่เรียกว่าอนุสัย ซึ่งสัมพันธ์กับกิเลสที่มีอยู่ในสันดาน และการเกิดขึ้นของกิเลสในพื้นฐานการดำเนินชีวิตประจำวัน ทั้งนี้ยังมีการเปรียบเทีย…

… - หน้าที่ 323 โดยอรรถว่า ยังละไม่ได้ ชื่อว่าอนุสัย ฯ ก็การถึงกำลังแรงเป็นสภาพ แผนกหนึ่งต่างหาก แห่งกิเลสมีกามราคะเป็นต้นเท่านั้น ไม่ทั่วไปแก่ กิเลสอื่น เพราะฉะนั้น ควรพอกันทีด้วยการโต้เถียง ฯ อนุสัยคือ…

บทความนี้มีการเจาะลึกเรื่องอนุสัยและกิเลสตามหลักอภิธรรมของพุทธศาสนา โดยอธิบายความหมาย และความสัมพันธ์ของอนุสัยกับกิเลส รวมถึงลักษณะต่าง ๆ …

…วาปิ คริตา โหนติ ความว่า ตัณหาและ อุปาทาน ท่านถือเอาโดยอวิชชาศัพท์ เพราะเป็นธรรมเสมอกัน โดย ความเป็นกิเลส (โดยมีสภาพเป็นกิเลส)” กรรมภพท่านถือเอาโดยสัง ขารศัพท์ เพราะเป็นเหมือนกับกรรมภพ ฯ สัมพันธ์ความว่า…

…ทความนี้เป็นการวิเคราะห์หลักธรรมเกี่ยวกับอวิชชา ตัณหา และอุปาทานในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นถึงการเกิด ความแก่ และความดับของวิญญาณ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตตามอำนาจของเหตุทั้งสามท…

…ธิแม้มี ๒ อย่าง คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ ฯ การกำหนดนามรูปด้วยอำนาจลักษณะ กิจ ปัจจุปัฏฐาน และ ปทัสถาน ชื่อว่าทิฏฐิวิสุทธิ ฯ และการกำหนดปัจจัยแห่งนามรูปเหล่านั้น นั่นแล ชื่อว่าก…

ในหน้า 400 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายถึงประเภทแห่งวิโมกข์ 3 ประการ ได้แก่ สุญญตานุปัสสนา, อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา เพื่อเชื่อมโยงไปยังหลักการเกี่ยวกับสีล

…หลาย ตัดภวังค์ขาดแล้ว ย่อมเป็นไปอีก ฯ [สังคหคาถา] บัณฑิต (พระอริยบุคคล) ย่อมพิจารณา มรรคผลและนิพพาน กิเลสที่ละได้แล้วและ กิเลสที่ยังเหลือ พิจารณาก็มี ไม่พิจารณา ก็มี ฯ มรรคทั้ง ๔ ที่พระอริยาบุคคลเจริญ ต…

…งคหบาลี โดยยกตัวอย่างการละสมุทยสัจและการเข้าใจในภาวะจิตเพื่อไปสู่นิพพาน พุทธศาสนาพิจารณาอีกทั้งการละกิเลสที่ยังเหลือ ผ่านกรรมและความเป็นจริงในจิตใจที่ยึดติด และภวังคบาตให้ชัดเจน โดยมีมรรคทั้ง ๔ และญาณทั…

…ละผลก็มีชื่อว่าอย่างนั้น ย่อมมี ในมรรควิถี ด้วยอำนาจแห่งมรรคเป็นเหตุมร (เป็นเหตุบรรลุ) ฯ ก็ผลแม้ที่เกิดขึ้นตามหน้าที่ของตนแก่เหล่าพระโยคีผู้เห็นแจ้งอยู่ โดย นัยตามที่กล่าวแล้ว ในวิถีแห่งผลสมาบัติ ท่านก็…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์และเข้าใจมรรคและผลในพระอภิธรรม โดยเน้นถึงวิปัสสนาและวิโมกข์ที่ทำให้เกิดการเห็นแจ้งในหลักธรรม ทั้งในมรรคและผล การบรรลุของพระอริยบุคคลเช่นโสดาบันและสกิทาคาสี ประเด็นสำคัญคื…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 433 กิจ ๔ อย่างให้สำเร็จได้ บัณฑิตควรรับรอง เพราะแสดงกิจ ๔ อย่าง มีการไหม้ไส้เป็นต้น แห่งประทีปเป็นอาทิ แล…

…ธัมมัตถสังคหบาลี โดยพูดถึงความสำคัญของมรรคและผลที่นำไปสู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้ความเข้าใจเกี่ยวกับอานิสงส์ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังมี…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 434 ที่พิจารณานิพพานนั้น ก็พิจารณากิเลสที่ละได้แล้วว่า กิเลสเหล่านี้ เราละได้แล้ว ฯ พิจารณากิเลสที่ยังเหลือว่า กิเลสเหล่านี้ยังเหลืออยู่…

การพิจารณานิพพานนั้นต้องพิจารณากิเลสที่ละได้แล้วและที่ยังเหลือ พระเสขะบางท่านพิจารณา แต่พระอรหันต์ไม่มีการพิจารณากิเลสที่ยังเหลือ โดย…

… บทนิพนธ์ของสมเด็จพระมหา สมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส แห่งวัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระอริยวงศมาคตญาณ (กิตติโสภณมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังหปริณายกแห่งวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนา ราม สมเด็จพระญาณสังวร (สุ…

บทพระธรรมเทศนา พระมงคลวิเสสกถานี้ ถือเป็นเอกสารสำคัญที่รวบรวมบทนิพนธ์จากสมเด็จพระมหา สมณเจ้า และพระมหาเถระหลายท่าน มุ่งเน้นการศึกษาหลักธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยมีการพิจารณาในหลายด้าน เช่น อร

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) พระมงคลวิเสสกถา ต อายุ วัณณ์ ยส์ กิตติ์ รติโย ปตฺถยาเนน นมตฺถุ สุคตสฺส อปปมาท์ ปสนฺติ อปปมตดต อุโภ อตฺเถ ทิฏเฐ ธมฺเม จ โย อตฺโถ อตฺถาภิ…

บทความนี้กล่าวถึงการถวายพระราชทานวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา โดยเชื่อมโยงกับพระราชกิจในช่วงเวลาสำคัญ ที่มีการบูชาสักการะและถวายพระปริตรเพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้กับผู้ที่เกี่ยวข้อง ผ่านพ…

… เพราะข้อปฏิบัตินั้น, ปฏิปทา ซึ่ง จะให้คุณ ๕ ประการ มีอายุเป็นต้นเป็นไปด้วยดีนั้น คือ กุศลสุจริตอันเกิดแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นไปในกายวาจาจิต แล้วด้วยทานศีลภาวนา บุญซึ่งเป็นปฏิปทานั้นเล่า สาธุชนจะพึง บ…

…ะของการปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาเพื่อให้ได้ประสบความสำเร็จในเป้าหมายชีวิตตามที่ตั้งใจไว้ บุญและกุศลที่เกิดจากการดำเนินการตามหลักการเหล่านี้ ย่อมเป็นแนวทางเพื่อให้เข้าสู่สุคติภพได้ในอนาคต

…ร คือ พระชาติสมบัติ อิสริยสมบัติ โภคสมบัติ พระญาณสมบัติควรเป็นที่สรรเสริญของอเนกชนนิกรผู้จะอนุวัตรในกิจกรณียะนั้น ๆ ซึ่ง เป็นอุบายแห่งความเจริญสุขประโยชน์คุณ และเป็นที่บันเทิงจิตคารวนิปัจจการของโลกิยชนแ…

… ประการ ได้แก่ พระชาติสมบัติ, อิสริยสมบัติ, โภคสมบัติ และพระญาณสมบัติ ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการทำกิจใหญ่ให้สำเร็จลุล่วงได้โดยง่าย การอธิบายและเนื้อหาที่น่าสนใจเกี่ยวกับวิธีการบรรลุผลพิเศษด้านความเชื่…

…อง มณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ นี้ส่วนการปกครอง ๒ หมวดนี้เรียกให้ต้องตามโวหารเก่าว่า นิรัคคลัง สังคหวัตถุ กิจการเป็นเหตุไม่ต้องลงลิ่มลงกลอนที่ประตูบ้านประตูเมือง, อีกประหนึ่ง ได้ทรง สร้างถนนราชดำเนิน และเริ่ม…

สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นพระมหากษัตริย์ที่มีพระปรีชาฉลาดในการบริหารจัดการระดับรัฏฐาภิบาล โดยทรงออกประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติพยานและกระบวนพิจารณาความแพ่ง ตลอดจนสร้างถนนราชดำเนินและเริ่

… พระอารามมิให้ตกไปและเพื่อพูนให้บริบูรณ์ขึ้น ดูแลและปฏิบัติพระอาราม นี้พระราชกุศลส่วนเวยยาวัจจมัยบุญกิริยาวัตถุเกิดแต่ความขวนขวาย ในกิจที่ชอบ เป็นเครื่องเจริญบุญราศีแก่ผู้ประกอบ ดังแสดงในกาลทานสูตรว่า ค…

บทความนี้นำเสนอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการพัฒนาและดูแลพระอาราม ตลอดจนการเสด็จพระราชดำเนินเพื่…

…ี่ยนนักโทษที่จะขึ้นคุก ลดหย่อนเครื่องพันธนาการ ผ่อนโทษและยกทาพระราชทานบ้างก็มี เลิกทาสด้วยวิธีปลดคนเกิด ในแผ่นดินปัจจุบันให้เป็นไท เมื่ออายุครบกำหนด กิจการที่ปรากฏพระมหากรุณาก็ยังมีอีกหลาย สถาน เป็นต้นว…

บทความนี้นำเสนอพระมหากรุณาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้าในการดูแลประชาราษฎร์และการพัฒนาพระพุทธศาสนา ตลอดจนกิจกรรมต่างๆ ที่ทรงดำเนินการเพื่อยกระดับสังคม อาทิ การเลิกทาสและการสร้างสถานที่ทางการแพทย์ นอกจากนี้ยั…

…มเมตตานั้น ได้แก่ เจตนาหวังความดีความงามให้แก่กัน หรือกล่าวสั้น ๆ ก็ความปรารถนาจะ ให้ได้สุขนั้นเอง. กิริยาที่ดำริปรารภถึงใคร ๆ ก็ให้เว้นจากอาฆาตวิเหสาพยาบาทปรารถนาความ เจริญแก่เขาเป็นที่ตั้งอยู่โดยปกติม…

บทความนี้สะท้อนถึงความเป็นผู้มีเมตตาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยเน้นถึงความดีที่พระองค์ทรงประพฤติและบำเพ็ญคุณงามความดีต่อสรรพสัตว์ การกระทำที่มีเจตนาดีและพระราชอัธยาศัยที่เผื่อแผ่คุณ

…อันสละเสีย ด้วยอ้างเลศว่า หนาวนัก ร้อนนัก เวลาเย็นนักแล้ว ดังนี้เป็นต้น โย จ สีตญฺจ อุณหญจ กร์ ปุริสกิจจาน ติณา ภัยโย น มญฺญติ โส สุขา น วิหายติ. (๓) ส่วนชนใดไม่สำคัญเห็นหนาว และร้อนยิ่งกว่าหญ้า อธิบายว…

…รใช้เวลาอย่างมีคุณค่า โดยอิงหลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้เวลาได้อย่างมีประสิทธิภาพและส่งผลดีต่อชีวิต ทั…

…อาจารย์ทิสา ปาโมกข์ในสมัยเดียวกัน ได้เป็นสัมพันธมิตรคุ้นเคยสนิทสนมกันมา ดังนี้ ครั้งพระราชโอรสเสร็จ กิจศึกษาและเสด็จกลับถึงพระนครแล้ว โปรดเกล้า ฯ ให้มีตำแหน่งรับราชการ ทรงสร้างวัง พระราชทานและปลูกฝังตาม…

บทความนี้นำเสนอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งเป็นพ่อของพระราชโอรสที่มีบทบาทสำคัญในการปกครองและกา…

…สาหะเสด็จเที่ยวจาริกแสดงธรรมโปรดเวไนยนิกรเป็นส่วนปรหิตปฏิบัติ คือประพฤติเกื้อกูลแก่ ผู้อื่น เป็นพุทธกิจส่วนสัตตูปการสัมปทา พระราชามหากษัตริย์ผู้ได้มุรธาภิเษกแล้ว ก็ประกอบพระ วิริยภาพในราชกรณียะ เพื่อประ…

…ต่าง ๆ จึงเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบที่มหากษัตริย์ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และทรงพยายามเพื่อให้เกิดผลดีแก่ประเทศชาติและประชาชนอย่างสูงสุด บทความนี้ยังชี้ให้เห็นถึงความพยายามในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ และ…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ៨៨ รัฏฐาภิบาลโนบายนั้น คือพระราชกรณียะกิจที่ทรงจัดขึ้นด้วยพระเดชานุภาพ เป็นอุบาย บำรุงรัฐมณฑล, ในขวบหลัง ตั้งแต่ กันยายน ศก ๑๒๖ ถึง สิงหาคม …

บทความนี้สรุปเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจที่ทรงจัดขึ้นด้วยพระเดชานุภาพโดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งรวมถึงการปฏิสังขรณ์วัด…