จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 24 / 368

…ารเร้นอยู่ด้วย" มีคำขยายความว่า "ฤดูใดไม่ เป็นสัปปายะ ทำความอาพาธแห่งสรีระ และความกระสับกระส่ายแห่ง จิต เป็นสิ่งพึงบรรเทาเสียได้ด้วยการเสพเสนาสนะ เพื่อบรรเทาฤดูนั้น และเพื่อเอกภาวสุขด้วย” แท้จริง การบรรเ…

…มถึงที่นอนและที่นั่งของภิกษุ ในการบรรเทาอุตุปริสสยะซึ่งหมายถึงฤดูที่อาจทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายและจิตใจ กล่าวถึงการใช้เสนาสนะเพื่อบรรเทาความกระสับกระส่ายตามศรัทธาของพระพุทธศาสนา รวมถึงการเปรียบเทียบกับ…

…่ล่วงโทษนั้น ๆ ก็ย่อมเกิดขึ้นและเป็นไปเอง มหาฎีกาอธิบายว่า เอกกขณปี ลภนฺติ ธรรมเหล่านี้ย่อมมีในขณะ (จิต) เดียวกันก็ได้

บทความนี้สำรวจความสำคัญของศีลในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายว่าศีลนั้นเป็นรากฐานของกุศลธรรม มีอานิสงส์สำคัญ สามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภท และเจาะจงถึงปัญหาความเศร้าหมองและความผ่องแผ้วที่เกิดจากการขาดศีล การรวบร

…้าที่ 25 เป็น ณ เช่น ธมฺมิ=จเร เป็น ธมฺม จเร " สญฺฉวิ สํ≡ชโย 11 สญฺชโย สํ=ญาณ สญฺญาณ์ เป็น ณ เช่น ส=จิต สณฺฐิต เป็น น เช่น สนฺตุฏฺฐี ส=ถติ สนุกต์ สิ=นิฏฐิ " สนฺนิฏฺฐิ สํ ธาเรสุ " สนธเรส สํ=นิปาโต สนฺนิปา…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ที่เน้นไปที่การใช้สมัญญาภิธานและการสนธิ โดยมีการยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงรูปแบบคำในบริบทต่างๆ และวิธีการประยุกต์ใช้เพื่อให้เข้าใจถึงความหมายที่ลึกซึ้งของบทเรียนใ

…มรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ กัมมฐานคหณนิเทส เพราะเหตุที่สมาธิ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ด้วยหัวข้อ คือ จิต ตามพระบาลี ( นิกเขปบท ) ว่า สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ จิตต์ ปญฺญฺจ ภาว นั้น อันพระโยคาวจรผู้ตั้งมั่น…

ในบทความนี้นำเสนอการอธิบายเกี่ยวกับสมาธิที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ในพระบาลี ซึ่งมีความสำคัญต่อการบำเพ็ญในทางโยคะ การตั้งมั่นในศีล และความพยายามบรรลุธรรมตามที่พระองค์ได้สอน. สาระสำคัญคือ การเข้าใจ

…าก คือเป็นการยาก หมายความว่า เจริญไม่สะดวกสำหรับคนบางคน เพราะธรรมอันเป็นข้าศึก มีนิวรณ์ เป็นต้นยึด (จิต) โดย (เกิด) ขึ้นท่องเที่ยว (ในจิต) (แต่) เป็นการ สะดวกสำหรับบางคน เพราะไม่มีธรรมอันเป็นข้าศึกนั้น อ…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจเกี่ยวกับอภิญญาและปฏิปทา โดยเน้นการพิจารณาถึงความยากง่ายในการเจริญปฏิปทาและอภิญญาในผู้ฝึกฝน ในขณะที่การเสพสิ่งสัปปายะและอสัปปายะส่งผลต่อการพัฒนาปัญญาและความสะดวกในการปฏิบัติธร

…าะ ส่วน อารมณ์สำหรับคนโมหจริต ไม่ควรเป็นปริตกสิณ (วงเล็ก) ขนาดครก หรือขนาดขัน เพราะในโอกาสที่คับแคบ จิต ( ของเขา ) จะถึงความ หลงยิ่งขึ้น เพราะฉะนั้น จึงควรเป็นกสิณที่วงกว้างเป็นมหากสิณ สัปปายะที่เหลือก็เ…

เนื้อเรื่องนี้เกี่ยวกับความเหมาะสมของบริบทและวิธีการในการปฏิบัติธรรมสำหรับผู้ที่มีจิตใจแตกต่างกัน โดยเฉพาะในเรื่องของเสนาสนะ อิริยาบถ และอารมณ์ที่เหมาะสมเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติที่ดีที่สุ…

…่เวลาที่ปฏิภาคนิมิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว นิวรณ์ ทั้งหลายก็เป็นอันถูกข่มราบไป กิเลสทั้งหลายก็ระงับเรียบไป จิต เป็นอันตั้งมั่นด้วยอุปจารสมาธิแท้แล [สมาธิ ๒ ต่างกัน] ก็สมาธิมี ๒ คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ จ…

…้ได้กล่าวถึงสมาธิ ๒ อย่างคือ อุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ โดยอธิบายถึงธรรมชาติของนิมิตและการตั้งมั่นของจิตเมื่อประสบกับภาวนา การเข้าใจในความแตกต่างระหว่างสองระดับของสมาธิ และพัฒนาการของจิตในขณะที่ปฏิบัติอย่…

… ลางคนก็ร้อน เป็นสัปปายะ เพราะฉะนั้น เมื่อพระโยคาวจรเสพโภชนะใดก็ดี ฤดูใดก็ดี ความผาสุก ย่อมเกิดมี ( จิตของเธอ ) ที่ยังไม่เป็นสมาธิย่อมเป็นสมาธิ หรือว่า จิตที่เป็นสมาธิแล้วย่อมตั้งมั่นยิ่งขึ้นก็ดี โภชนะนั…

เนื้อหานี้วิเคราะห์ถึงโภชนะและฤดูที่ส่งผลต่อจิตของพระโยคาวจร โดยแบ่งเป็นประเภทที่เรียกว่า สัปปายะ และอสัปปายะ ตามลักษณะของโภชนะและฤดูต่างๆ นอกจากนี…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 126 ให้เป็นอารมณ์เกิดขึ้นแต่นั้นชวนจิต ๔ หรือ ๕ ดวงย่อมแล่นไปใน อารมณ์นั้นนั่นแหละ ในที่สุด ในชวนจิตเหล่านั้น ดวงหนึ่งเป็นรูปาวจร ที่เหลือ…

เนื้อหานี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และจิต โดยในแต่ละขณะจิตจะมีการทำงานของอารมณ์ที่แตกต่างกัน จิตมีหลายประเภทคือ บริกรรมจิต, อุปจารจิต, อนุโลม…

…เนวสัญญานาสัญญายตนะอันเป็นปัจจัยแห่งนิโรธก็หา มีเหนือ ๒ ชวนะ ไม่ ภวังคฌานในรูปารูปภพนับประมาณ ( ขณะ จิต ) ไม่ได้ ในสถานที่เหลือ (๔) มี ( ขณะ) จิตเดียวเท่านั้นแล อัปปนาเป็นไปในขณะจิตเดียวดังกล่าวมาฉะนี้ ต…

เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงการกำหนดกาลในสถานที่ต่างๆ และหลักการปฏิบัติฌานตามวิสุทธิมรรค โดยเน้นว่าผลทางจิตที่เกิดขึ้นกับผู้ปฏิบัติที่เข้าถึงฌาน ปฐมฌาน รวมถึงการเข้าใจในตำแหน่งและความสำคัญของฌานในกระบวนการปฏ…

…รัสคำว่า " สวิตกุกิ สวิจาร์ " เป็นต้น ในคำเหล่านั้น ความตรึกชื่อว่า วิตก มีคำอธิบายไว้ว่า ความ จรด (จิต) ลงไป วิตกนี้นั้น มีอันปักจิตลงไปในอารมณ์เป็นลักษณะ มีอันจรดไปทั่วๆ จรดไปรอบๆ เป็นกิจ จริงอย่างนั้น…

…ในวิสุทธิมรรคนี้นำเสนอการเข้าใจองค์ประกอบของปฐมฌาน โดยเฉพาะความสำคัญของวิตกและวิจารที่มีบทบาทในการนำจิตเข้ามาในอารมณ์ต่าง ๆ วิตกหมายถึงความจรดจิตลงไปในอารมณ์ ขณะที่วิจารคือการตามฟื้นอารมณ์ให้มั่นคง โดยทั…

…ครั้นแล้วดิฉันก็มิได้รู้ความที่ตนยืน มิได้รู้ความที่ตน นั่งเลย (รู้) แต่ว่าโลดไปในอากาศตามนิมิตที่ (จิต) ถือเอานั้นเอง แล้วมายืนอยู่ที่ลานพระเจดีย์นี่ " อุพเพงคาปีติ เป็นปีติ ( อย่างแรง) ถึงขนาดทำกายให้โ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุพเพงคาปีติ คือปีติที่ทำให้ร่างกายสามารถเคลื่อนที่ในอากาศ มีตัวอย่างจากการที่นางโลดลิ่วไปยังลานพระเจดีย์ได้เมื่อได้เห็นแสงจันทร์และมีพระพุทธเป็นอารมณ์ โดยการอธิบายถึงประสบการณ์นี้ช่วย

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 150 อยู่ในโคตรภูจิตนั้นให้สำเร็จ บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นบริกรรม ) มาในอุปปาทะขณะแห่งปฐมฌานนั่นเอง โดยนัยดังกล่าวมาฉะนี้ เ…

ในบทนี้กล่าวถึงกระบวนการดำเนินจิตสู่วิธีการเข้าถึงสมถะโดยไม่ต้องขวนขวายในขณะจิตหมดจด โดยพระโยคาวจรไม่มีความกังวลต่อการชำระจิตอีกต่อไป…

… ภิกษุผู้บัณฑิต เฉลียวฉลาดลางรูปในธรรมวินัยนี้ตามดูกายในกายอยู่ตามดูเวทนา * ในเวทนาทั้งหลายอยู่ตามดูจิตในจิตอยู่ ตามดูธรรมในธรรมทั้งหลาย อยู่ จึงเป็นผู้มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและ โทมนัส…

…้เชื่อมโยงถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุ ด้วยการฝึกฝนและมุ่งมั่นเพื่อพัฒนาตนและตรวจดูการปรากฏในกาย เวทนา จิต และธรรมเพื่อพัฒนาสมาธิ การมีความเพียรและสติจะนำไปสู่การกำจัดอารมณ์ที่ไม่ดีเพื่อให้สามารถเป็นผู้บรรล…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 285 ร่ำไปๆ ปีติย่อมเกิดขึ้นความกระวนกระวายกายจิตของเธอผู้มีใจกอปร ด้วยปีติย่อมระงับ โดยปัสสัทธิอันมีปีติเป็นปทัฏฐาน สุขทั้งทางกาย ทั้งทางจิต ย่อมเกิ…

บทความนี้อธิบายถึงความสำคัญของการมีพุทธานุสสติที่ส่งผลต่อความสุขและปีติในจิตใจ โดยบรรยายถึงการที่ผู้มีพุทธานุสสติจะเกิดความเคารพต่อพระศาสดาและสามารถอดทนต่อความทุกข์ได้ รวมทั้งค…

…ระธรรม อนึ่ง แม้ สรีระของเธออันธรรมคุณานุสสติประทับอยู่ ย่อมเป็นร่างควรแก่การ บูชาดุจเรือนพระเจดีย์ จิต ( ของเธอ ) ย่อมน้อมไปในอันจะบรรลุ ( ให้ ถึง ) อนุตตรธรรม อนึ่ง ในเมื่อมีการประจวบเข้ากับวัตถุที่จะพ…

…สติ ซึ่งทำให้ภิกษุมีความเคารพในพระศาสดาและตระหนักถึงพระธรรม โดยเฉพาะเมื่อมีการระลึกถึงคุณของพระธรรม จิตใจของผู้มีธรรมานุสสติจะน้อมไปสู่การบรรลุธรรมที่สูงส่งและสามารถอดกลั้นต่อความกลัวและทุกข์ได้ นอกจากนี…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 310 เป็นศีลไม่ขาดเป็นต้นดังนี้อยู่ ในสมัยนั้น จิต (ของเธอ ) ย่อมไม่เป็น จิตที่ราคะกลุ้มรุม ไม่เป็นจิตที่โทสะกลุ้มรุม ไม่เป็นจิตที่โมหะกลุ้มรุม เลยทีเ…

…นื้อหาเกี่ยวกับวิสุทธิมรรค ภาค ๑ ตอน ๒ อธิบายความสำคัญของศีลและฌานที่เกิดจากการระลึกถึงคุณของศีล โดยจิตที่มีศีลไม่ขาดจะสามารถหลุดพ้นจากราคะ โทสะ และโมหะ และยังทำให้เกิดฌานที่เป็นอุปจารซึ่งเชื่อมโยงกับอาน…

…โดย (ระลึกถึง ) คุณ มีความเป็นผู้ปราศจากความตระหนี่ อันเป็นตัวมลทินเป็นอาทิอย่างนี้ อยู่ ในสมัยนั้น จิต (ของเธอ ) ย่อมไม่เป็นจิตที่ราคะกลุ้มรุม ไม่เป็น จิตที่โทสะกลุ้มรุม ไม่เป็นจิตที่โมหะกลุ้มรุมเลยทีเด…

ในบทนี้ กล่าวถึงการเสียสละในรูปแบบของ โวสุสคฺครโต หรือการบริจาค ซึ่งมีผลต่อจิตใจของผู้ให้ โดยเฉพาะเมื่อพระโยคาวจรระลึกถึงคุณความดีของตน ความไม่ตระหนี่และความพร้อมในการให้ทำให้จิ…

…ัยใด อริยสาวกระลึกถึงศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ และ ปัญญาของตนและของเทวดาทั้งหลายเหล่านั้นด้วย ในสมัยนั้น จิต ของเธอย่อมไม่เป็นจิตที่ราคะกลุ้มรุมเลย..." ดังนี้ ตรัส (สองฝ่าย เสมอกันเช่นนั้น ) ก็จริง แต่ที่แท้ …

…วามสำคัญของการตั้งเทวดาเป็นพยาน และการระลึกถึงคุณธรรมทั้งหลาย เช่น ศีล สุตะ จาคะ และปัญญา เพื่อพัฒนาจิตใจให้สูงส่งขึ้น และมีความสงบหลีกเลี่ยงจากราคะ

…ภทนี้ สำหรับบอกความเคลื่อน ไหวของนามนาม ให้รู้ว่านามนามนั้นมีอาการอย่างไร เช่น เดิน (คจฺฉนฺต), ยืน (จิต), นั่ง (นิสีทนุต) เป็นต้น. วิเสสนะทั้ง ๓ ประเภทนี้ เมื่อนำไปประกอบกับนามนามบทใด ต้องมี ลิงค์ วจนะ ว…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้ไวยากรณ์บาลีโดยเน้นที่นามและอัพยยศัพท์ เพื่อแสดงถึงการกำหนดแน่นอนของนาม การสร้างวิเสสนะ และการแจกวิภัตติในประโยค การใช้กิริยาในบทที่มีการเคลื่อนไหว เช่น การเดิน ยืน แ