ฌาน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 12 / 53

…นธาย วุตฺตนฺติ ฯ กตุถ สมาปชฺชนฺติ ฯ ปญฺจโวการภเวฯ กสมา ฯ อนุปุพฺพสมาปตฺติสภาวโตฯ จตุโวการเว ปน ปฐมชุฌานาทีน อุปปัตติ นตฺถิ ตสฺมา น สกกา ตตฺถ สมาปชฺชิตุนุติ ฯ เกจิ ปน วตฺถุสฺส อภาวาติ วทนฺติ ฯ กสมา สมาปชฺ…

บทนี้อธิบายถึงการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงนิโรธและการวิเคราะห์สมาธิที่เกิดขึ้น. โดยมีการอธิบายแนวทางการปฏิบัติเพื่อให้เกิดผลในด้านการตั้งใจในการปฏิบัติและการเข้าถึงนิพพาน. อธิบายถึงสถานะของผู้ปฏิบัติเมื่อถึ

…ฐาน เป็น อธิฏฐาน, สารีปุตฺต-เถโร เป็น สารีปุตฺตตฺเถโร มห=ผลานิ เป็น มหปุผลาน, มห=ฆโส เป็น มหคฆโส นิ-ฌาน เป็น นิชฌาน, อุ-ธมฺโม เป็น อุทฺธมฺโม, อุ-ภโว เป็น อุพฺภโว เป็นต้น. นิคคหิตสนธิ ในนิคคหิตสนธิ ได้สนธ…

เอกสารนี้อธิบายหลักเกณฑ์และวิธีการของไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะในเรื่องของสมัญญาภิธานและสนธิ รวมถึงการใช้พยัญชนะและสระในคำต่างๆ เพื่อให้เข้าใจการใช้งานภาษาอย่างถูกต้อง โดยตัวอย่าง ได้แก่ การสนธิในคำที่เกี่

…ูมินั้น ในอุปจารภูมิ จิตเป็นสมาธิด้วยการละนิวรณ์ เป็นปฏิลาภ ภูมิ จิตเป็นสมาธิด้วยความปรากฏแห่งองค์ (ฌาน ) ส่วนข้อที่ทำ ให้ต่างกันแห่งสมาธิ ๒ อย่าง (นั้น) ดังนี้ ในอุปจาร องค์ทั้งหลาย ยังไม่เกิดกำลัง เพรา…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงสมาธิ ๒ อย่างคือ อุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ โดยอธิบายถึงธรรมชาติของนิมิตและการตั้งมั่นของจิตเมื่อประสบกับภาวนา การเข้าใจในความแตกต่างระหว่างสองระดับของสมาธิ และพัฒนาการของจิตในขณ

…ว่า " วัตถุกาม ทั้งหลายคืออะไร คือรูปอันน่ารักน่าชอบใจ... ดังนี้เป็นต้น ทั้งกิเลสกามที่กล่าวไว้ใน ( ฌาน) วิภังค์ใน (มหา) นิเทศนั้นเหมือนกัน ว่า "ความพอใจเป็นกาม ความกําหนดเป็นกาม ความกำหนัดตาม ความพอใจเป…

…ะกิเลสกามในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงการสงัดจากวัตถุกามที่กล่าวใน มหานิเทศและความเชื่อมโยงกับกิเลสกามใน ฌานวิภังค์ บัณฑิตสามารถเข้าใจถึงการสละกามสุขและยึดเนกขัมมสุขได้ ซึ่งทำให้เกิดการแยกแยะจากกามและกิเลสกาม…

…์โดยนัยว่า " ตตฺถ กาเม อกุสลา ธมฺมา กามจฺฉนฺโท " ดังนี้เป็นต้น โดยแสดงความที่มันเป็นปฏิปักษ์ต่อองค์ ฌาน อันจะกล่าวข้างหน้า ซึ่งเป็นข้าศึก ( ของมัน ) มีคำอธิบายว่า " เพราะนิวรณ์ทั้งหลายเป็นข้าศึกต่อองค์ฌา…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์นิวรณ์ทั้งหลายในวิสุทธิมรรค ซึ่งเป็นข้าศึกต่อองค์ฌาน โดยพระมหากัจจานเถระได้อธิบายถึงความที่สมาธิ ปีติ วิตก สุข และวิจาร เป็นปฏิปักษ์ต่ออารมณ์ต่างๆ ของนิ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 144 ฌาน ด้วย ก็จริงอยู่ถึงกระนั้นก็นิวรณ์ ๕ นี้เท่านั้น เป็นตัวทำอันตราย แก่ฌานอย่างวิเสส (คือยิ่งกว่าเขา) …

ในเนื้อหานี้พูดถึงการทำอันตรายของนิวรณ์ ๕ ต่อฌาน โดยเฉพาะกามฉันทะและพยาบาทที่ทำให้จิตไม่ตั้งมั่นในเอกัตตารมณ์ รวมถึงการกล่าวถึงการเข้าสู่ฌานที่อาจมี…

…งก็ดี ข้อที่เพราะดำเนินไปแล้ว จิตย่อมดิ่งไป ในสมถะนั้นก็ดี นั้นเป็นปฏิปทาวิสุทธิเป็นเบื้องต้นแห่งปฐมฌาน นี้เป็นลักษณะ ๓ แห่งเบื้องต้น เพราะเหตุนั้น จึงกล่าวว่า ปฐมฌาน เป็นคุณมีความงามในเบื้องต้นด้วย ถึงพ…

บทความนี้นำเสนอปฏิปทาวิสุทธิที่เป็นเบื้องต้นของปฐมฌาน โดยอธิบายลักษณะ ๓ แห่งความงามในเบื้องต้นของพระโยคาวจรที่เพ่งดูจิตที่หมดจดและดำเนินไปสู่สมถะ ตลอดจนก…

…นสัปปายะเป็นอาทิเหล่านี้ว่า " เรา บริโภคโภชนะชื่อนี้แล้วคบบุคคลรูปนี้ อยู่ในเสนาสนะเช่นนี้ ได้ บรรลุฌานนี้โดยอิริยาบถท่านี้ในกาลนี้ " ดังนี้ ด้วยเมื่อกำหนดจับได้ อย่างนั้น ครั้นฌาน (อ่อนๆ) นั้นเสื่อมไปเส…

ในเนื้อหานี้พูดถึงการทำอาการให้ถูกต้องในการฝึกฌาน โดยใช้การเปรียบเทียบกับคันธนูและพ่อครัว เพื่อให้เข้าใจถึงความสำคัญของการกำหนดอาการและการบริโภคโภชนส…

…ล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที 155 ทั้งหลาย ภิกษุผู้บัณฑิตเฉลียวฉลาดนั้นแล ย่อมเป็นผู้ได้ทิฏฐธรรม สุขวิหาร (ฌาน) ทั้งหลาย ได้สติสัมปชัญญะ นั่นเพราะเหตุไร ภิกษุทั้งหลาย เพราะภิกษุผู้บัณฑิตเฉลียวฉลาดนั้นเรียนนิมิต…

บทนี้กล่าวถึงภิกษุผู้บัณฑิตที่สามารถเข้าถึงฌานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเน้นการทำความเข้าใจจิตและชำระสิ่งที่เป็นข้าศึกต่อสมาธิ นอกจากนี้ยังมีการอธิ…

…น้ำเป็นหล่มเลน เป็น ภูเขาขรุขระแห่งแผ่นดินในที่ๆ ขยายไปๆ ก็แลพระอาทิกัมมิกะ ( โยคาวจร ) 1) ผู้ได้ปฐมฌานในเพราะนิมิต นั้นแล้ว พึงเป็นผู้เข้า ( ฌาน ) ให้มาก ไม่พึงปัจจเวกขณ์มาก เพราะ เมื่อเธอปัจจเวกขณ์มากไ…

บทนี้กล่าวถึงนิมิตในฌานและการปรากฏขององค์ฌานที่เกี่ยวข้องกับการฝึกฌาน โดยมีการเปรียบเทียบกับแม่โคที่หากินบนภูเขา ซึ่งไม่รู้…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 168 ฌานก็เกิดแต่สัมปยุตสมาธิโดยแท้ แต่ถึงกระนั้นก็สมาธิ ( ในทุติย ฌาน ) นี้เท่านั้นควรเรียกว่าสมาธิ เพราะไม…

ทุติยฌาน เป็นฌานที่สองที่มีความสำคัญซึ่งเกิดจากสัมปยุตสมาธิ ในการพิจารณาทุติยฌานนี้ นักปฏิบัติต้องทราบลักษณะ…

… วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 180 ขณะอัปปนานั่นแล้ว ดุจวิตกวิจารอันละไปในขณะอัปปนาแห่งทุติย ฌานเช่นกัน เพราะเหตุนั้น ปีตินั้นจึงเรียกว่า เป็นองค์สำหรับละ ส่วนความที่ตติยฌานประกอบด้วยองค์ ๒ พึงทรา…

บทนี้สำรวจการทำความเข้าใจเกี่ยวกับตติยฌานในวิสุทธิมรรค โดยเน้นองค์ประกอบสำคัญที่ประกอบกัน เช่น สุขและเอกัคคตาแห่งจิต อีกทั้งแสดงให้เห็นถึงควา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 181 ครั้นเมื่อพระโยคาวจรนั้นออกจากตติยฌานแล้ว มีสติสัม ปชัญญะปัจจเวกขณ์องค์ฌานทั้งหลายอยู่ สุขกล่าวคือ โสมนัสเวทนา เจตสิกสุข ปรากฏโดยความเป็น…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการบรรลุถึงจตุตถฌานซึ่งเป็นการเข้าใจบริสุทธิ์ของจิต โดยการทำสมาธิและการฝึกปฏิบัติภาวนา เพื่อให้เกิดความอุเบกขาและความสง…

…ิ ๑๐ สัญญา ๑๐ โดยมีอุทธุมาตกสัญญาเป็นต้น อาการ ๓๒ มีผมเป็นต้นอายตนะ ๑๒ ธาตุ ๑๘ ภพ ๕ มีกามภพเป็นต้น” ฌาน ๔ มีปฐมฌานเป็นต้น ๑. ข. สุ. ๒๕/๔๔๔ เพราะเหตุที่คาถานิ กล่าวถึงความรู้อริยสัจ แต่ไม่จำแนกกิจไว้ ให้ค…

ในบทนี้เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับอริยสัจทั้ง 4 และความสำคัญของการรู้จักการเจริญและการละในธรรมะ โดยเน้นเรื่องจักษุและความสัมพันธ์กับทุกข์รวมถึงการตีความภพต่างๆ เช่น กามภพ รูปภพ อรูปภพ ศัพท์ในบทฐาน ตัวอย่า

…โยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 82 ดวงตามจำนวนโกฏฐาส ย่อมเกิดแก่พระโยคาวจรนั้นได้ ดุจปฐมฌาน หลายดวงเกิดแก่พระมาลูกเถระฉะนั้น ได้ยินว่า ท่านผู้นั้นจับมือพระอภัยเถระผู้เป็นทีฆภาณกาจารย์ (ผู้บอก…

ในตอนนี้ได้กล่าวถึงดวงตามและการเกิดของพระโยคาวจรที่สามารถเข้าใจธรรมะจากการปฏิบัติฌานแตกต่างกันตามวิธีการเข้าฌาน นอกจากนี้ยังพูดถึงความสำคัญของการพัฒนากายคตาสติและอานิสงส์ที่เกิดขึ้นจาก…

…น (อยู่ในอารมณ์นั้น) ปีตินั้นเป็นสิ่งที่เธอรู้ ได้ชัดด้วยสตินั้นด้วยความรู้นั้น เมื่อภิกษุนึกหน่วง (ฌาน) อยู่ ปีติ นั้นก็เป็นสิ่งที่เธอรู้ชัดได้ เมื่อภิกษุรู้อยู่----เห็นอยู่---- ปัจจเวกขณ์อยู่---- อธิษฐ…

…ใจเข้าออก ซึ่งจะนำไปสู่ปีติและปัญญาที่ชัดเจน มีการกล่าวถึงการอ่านรู้ความรู้สึกและการปฏิบัติเกี่ยวกับฌาน ปฏิบัติธรรมต่างๆ เพื่อให้เกิดผลดีต่อจิตใจ เช่น การตั้งมั่นและการรู้ชัดในประสบการณ์ของการสวดมนต์และฌ…

…ไปในคนเป็นศัตรูกัน ปฏิฆะเกิดขึ้นเพราะ ระลึกถึงความผิดที่เขาทำให้ไซร้ เมื่อเช่นนั้น เธอจึงเข้าเมตตา (ฌาน) ในบุคคลลำดับหน้า ๆ (มีคนที่รักเป็นต้น) ในบุคคลไร ๆ ก็ได้บ่อย ออกแล้วทำเมตตาถึงบุคคลนั้นร่ำไป บรรเท…

ในเนื้อหานี้กลุ่มความสำคัญของการเจริญเมตตาจิตที่จำแนกตามประเภทของบุคคล ทั้งในสหายรัก คนกลาง และศัตรู โดยเริ่มจากการเข้าใจความสำคัญของเมตตา เพื่อบรรเทาปฏิฆะและสร้างความสงบในจิตใจ เรียนรู้ว่าความเมตตาสา

…น ในคนกลาง ๆ กัน และในคนไม่เกื้อกูล (คือเกลียด) กันอยู่ เมื่อนั้นยังไม่เรียกว่าเป็นผู้ฉลาดได้เมตตา (ฌาน) อย่างที่ต้องการ ต่อเมื่อใด แดนทั้ง ๔ ภิกษุ (โยคาวจร) รวมเข้าด้วยกันแล้ว แผ่เมตตาไปยัง สัตวโลกทั้งป…

ข้อความดังกล่าวกล่าวถึงการพัฒนาจิตใจผ่านเมตตาฌานของพระโยคาวจร การแผ่เมตตาไปยังสัตว์โลกทั้งสี่ ประการที่ควรพิจารณาและการบรรลุอัปปนาเพื่อการเจริญจิต โ…

…ุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 183 ก็เป็นอันภิกษุ (โยคาวจร) นั้นได้บรรลุแล้ว และครั้นได้บรรลุ ปฐมฌานนั้นแล้ว เธอเสพยิ่งขึ้นไป เจริญทำให้มากขึ้นไปซึ่งนิมิต นั่นแหละ ก็จะบรรลุทุตยฌานและตติยฌานในจตุกนัย …

บทความนี้กล่าวถึงการบรรลุฌานต่างๆ ในพระโยคาวจรซึ่งสามารถเข้าถึงปฐมฌานและพัฒนาสู่ทุตยฌานและตติยฌาน โดยการมีใจสหรคตกับเมตตาในการแผ…

…้ และในตนเองด้วย จึงต้องเสพเจริญกระทำให้มาก ซึ่งนิมิตนั้นไป ก็จะพึงยังอัปปนาให้เจริญได้ด้วยอำนาจแห่งฌาน ๓ (ในจตุกนัย) และ ฌาน ๔ (ในปัญจกนัย) โดยนัยที่กล่าวแล้วในเมตตาภาวนานั้นแล ต่อนั้นไป วิกุพพนา คือ มุ…

…บวกเพื่อสร้างความบันเทิงใจ การระลึกถึงความสุขในอดีตและอนาคตของผู้อื่น จะช่วยทำให้เกิดมุทิตา การเจริญฌานนั้นจะทำให้สามารถพัฒนาจิตใจไปในทางที่ดีได้ การฝึกฝนด้วยวิธีนี้จะเป็นหนทางในการพัฒนาเจตนาที่ดีต่อคนทั…