ฐาน : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 727 / 142

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 254 ว่า "กรรมนิมิต อันทวารทั้ง ๖ ถือเอา คตินิมิต อันทวารที่ 5 ถือ เอา" ฯ แต่อาจารย์พวกอื่นก็พรรณนาไว้โดยไม่แปลกกัน ๆ โดยอธิบาย นั้นนั่น

…ยอ้างอิงคำพูดจากอาจารย์สำคัญอย่างท่านธรรมปาลาและพระพุทธโฆษาจารย์เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องบนพื้นฐานของอภิธรรม คำว่า 'ปจฺจุปฺปนฺนญฺจ' เป็นจุดสำคัญในความเข้าใจถึงความแตกต่างระหว่างกรรมนิมิตและคตินิมิต …

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 252 ไปสู่อารมณ์ที่มีโทษปิดไว้บ้าง และส่ง (วิญญาณ) ไปสู่อารมณ์บ้าง แก่พวกสัตว์ ผู้เกิดในอบาย อวิชชาและตัณหานุสัยที่ ยังละไม่ได้ ของเหล่า

…ารกล่าวถึงการเกิดใหม่ของสัตว์ที่มีอวิชชาและตัณหา รวมถึงความสำคัญของใจที่เป็นหัวหน้าในการเกิดเป็นหลักฐานของธรรมที่เกิดร่วมกับตนใจ. เนื้อหานี้เน้นการเข้าใจในเรื่องการปฏิสนธิและความสำคัญของอารมณ์ในการมีอยู่…

…ั้นไซร้ ข้อที่เขาจะพึงเข้าถึงคติ ๒ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง คือนรกหรือกำเนิด แห่งสัตว์เดียรัจฉาน เป็นฐานะที่มีอยู่ " ๆ พึงเห็นอบายในบทว่า พาหุลเลน บทว่า ตตฺโถนตัว ความว่า จิตสันดานเป็นเหมือนโน้มไป ในภพที่…

บทที่ 249 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ว่าด้วยนิมิตแห่งทุคติและคตินิมิต ซึ่งเกี่ยวข้องกับผลของกรรมที่เป็นกุศลและอกุศล ที่มีผลต่อการเกิดใหม่ของวิญญาณ โดยกล่าวถึงสถานการณ์ที่กุศลจิตและอกุศลจิตเกิดขึ้นในเวลาเด

…ลังกรรมที่เข้าไปตัดรอนบางอย่าง ที่สำเร็จแล้วในภพก่อนก็ดี ความตายที่เป็นไปแล้วด้วยอำนาจให้เคลื่อน จากฐานในทันใดนั่นเอง ดุจความตายของพระเจ้าทุสิมารราช และ พระเจ้ากลาพุราชเป็นต้น เพราะกรรมที่มีค ที่มีความสา…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ความสิ้นอายุของสรรพสัตว์ตามที่ได้อธิบายในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยจำแนกประเภทความตายเป็นสามแบบ คือ อายุกขยมรณะ (ตายเพราะสิ้นอายุ), กัมมักขยมรณะ (ตายเพราะสิ้นกรรม) และอุภยักขยม

… เกิดเฉพาะในชั้นสุทธาวาส บุคคลทั้งหลาย เว้นพระอนาคามีเสีย ย่อมเกิดในกาม- ธาตุ" ฯ บัณฑิตพึงเห็นสันนิษฐานว่า "ก็พระอนาคามีเหล่านั้น แม้ผู้ เป็นสุกขวิปัสสกในเวลาใกล้จะมรณะ ย่อมยังสมาบัติให้เกิดได้โดยแน่ นอน…

บทความนี้พูดถึงการเกิดของพระอนาคามีในชั้นสุทธาวาส และการกำหนดเกี่ยวกับการเกิดต่อพระอริยะและสมาบัติ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสำคัญของการเกิดในพรหมโลก ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการทำสมาธิ โดยเฉพาะในเ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 245 เป็นต้นฯ จึงเห็นสันนิษฐานว่า "ก็สัตว์เหล่านั้น ย่อมเกิดในพวก อสัญญีสัตว์นั้น ด้วยอิริยาบถที่ตนตายอยู่ในมนุษยโลกนี้นั่นแล" ฯ […

ในข้อความนี้มีการกล่าวถึงพระอนาคามีที่เกิดในสุทธาวาส ๕ ชั้น และการเจริญปัญจมฌานในภูมิแห่งฌานตามลำดับ ยกตัวอย่างถึงการเกิดในกามภพและการรักษาศีลเพื่อการตั้งใจมั่น นอกจากนี้ยังสอนถึงการกำหนดแน่นอนเกี่ยวก

…ลที่เห็นสม (เสมอ) ด้วยกรรม ท่านพระมหาเถระ (สารีบุตร) จึงได้รจนาปาฐะ ที่เหลือไว้ฯ บัณฑิตพึงเห็นสันนิษฐานว่า "เมื่อถือเอาความโดย ประการนอกนี้ แม้อเหตุกปฏิสนธิบังเกิด ด้วยทุเหตุกกรรมต้องไม่มี เพราะไม่มีคำว่…

ในหน้า 240 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีมีการกล่าวถึงปฏิสนธิขณะแห่งกุศลกรรม และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับญาณสัมปยุต โดยชี้ให้เห็นว่ากุศลกรรมเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดวิบากอย่างไร มีการอภิปรายเรื่องเหตุ 6 ประการในการเก

…งดังที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า "ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ข้อที่อกุศลกรรมจะมีผลน่าปรารถนา น่าใคร่ ไม่ใช่ฐานะ ไม่ใช่โอกาส " ฯ เพราะฉะนั้น กุศลกรรมจึงยังอเหตุกวิบากให้เกิดขึ้น แม้ในอบายทั้งหลาย และยังอเหตุกวิบ…

เนื้อหาในบทนี้สำรวจการทำงานของอกุศลกรรมและผลที่เกิดขึ้นในชีวิต โดยใช้กรณีศึกษาต่าง ๆ เช่น การพบเจอพระมหาโมคคัลลานเถระ รวมถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการผลกรรมที่เกิดจากอกุศลกรรมและการอธิบายอำนาจของ

…ัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 236 ขึ้นไว้ในปฏิสัมภิทาวิภังค์ และเพราะในคัมภีร์ปัฏฐาน ทรงหมายเอา ความไม่มีวิบากในปฏิสนธิอย่างเดียว จึงมิได้ทรงยกภาวะแห่งกรรม- ปัจจัยที่เป็นไปในขณะต่าง ๆ …

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และพิจารณาเกี่ยวกับเจตนากรรมที่มีความสืบเนื่องในอภิธัมมัตถสังคหบาลี และชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างเจตนากรรมที่มีผลและไม่มีผล โดยระบุว่าพระอาจารย์พุทธมิตและอาจารย์อีกหลาย

…นไว้ ไม่ได้หมายถึงการ ให้ปฏิสนธิเลย โดยที่แท้ ทรงยกขึ้น หมายถึงวิบากในปวัติกาล" ฯ อนึ่ง ในคัมภีร์ปัฏฐาน พระผู้มีพระภาคทรงยกภาวะแห่งกรรมปัจจัย ที่เกิดด้วยกัน ทั้งที่เป็นไปในขณะต่าง ๆ กัน แห่งเจตนาอันทัสสน…

…ตนาและวิบากที่เกิดขึ้นในปวัติกาล โดยพระผู้มีพระภาคได้ทรงยกกรณีต่างๆ ขึ้นมาตรวจสอบเนื้อหาในคัมภีร์ปัฏฐาน

…กายว่า" "ทิฏฐชุกรรม มีความหมายไป ถึงบุญกิริยาวัตถุทั้งหมด 8 อย่างเป็นลักษณะ " ฯ บัณฑิตควรเห็น สันนิษฐานว่า "โดยย่อ บุญกิริยาวัตถุมีเพียง ๓ อย่างเท่านั้น ๑. ขุ. ธ. ๒๕/๖๓ ๒. สุมงฺคลวิลาสินี ๓/๒๔๗ ค

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการแสดงและการฟังในอภิธรรมว่าเป็นการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม โดยการแสดงและการฟังสามารถนำไปสู่การพัฒนาในภาวนาและการสะสมบุญกิริยาวัตถุได้ เช่น การให้ธรรมทานที่มีอานิสงส์มาก ตามที

…ูรณ์ ก็ชื่อว่าศีล ฯ เจตนามีโคตรภูญาณ เป็นที่สุด ที่เป็นไปด้วยอำนาจแห่งการบริกรรมและการพิจารณาใน กรรมฐาน ๔๐ อย่าง และในภูมิมีขันธ์เป็นต้น ยังไม่ถึงอัปปนา ชื่อ ว่าภาวนาฯ ถึงแม้เจตนาเล่าเรียนวิชาที่หาโทษมิไ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการทำบุญในพระพุทธศาสนา เน้นถึงความสำคัญของเจตนาในการทำทานและการรักษาศีล โดยพูดถึงความเชื่อมโยงระหว่างเจตนากับการบำเพ็ญศีลและการสละวัตถุที่มีไว้ เพื่อช่วยเหลือผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นทาน ศี

…วามประสงค์ได้ด้วยวาจา และตนเองก็รู้ได้ด้วย วาจา คือเป็นวิการแห่งกองอันยิ่งด้วยปฐวีธาตุ มีจิตเป็นสมุฏฐาน ยังประโยคที่กระทำการเปล่งวาจาให้ตั้งขึ้น ได้แก่ที่ชื่อว่าวจีทวาร เพราะ เป็นโจปนวาจา (คือวาจาที่เคลื…

เนื้อหาบทนี้นำเสนอกระบวนการใช้งานอรรถประโยคในอภิธัมมะ โดยเฉพาะการสร้างวจีและกรรมที่เกี่ยวข้องกับสภาพทางจิต เช่น ความโลภ อารมณ์พยาบาท และการเห็นผิด ฯลฯ อภิชฌาเป็นการมุ่งมาดต่อสิ่งของของผู้อื่น ที่อาจทำ

…ของ ๆ คนอื่นอย่างนั้น ซึ่งยังความพยายาม ที่จะลักของนั้นให้เกิดขึ้น ชื่อว่าอทินนาทาน ฯ เจตนาคิดจะล่วงฐานะ ที่ไม่ควรถึง ด้วยอำนาจการเสพอสัทธรรม ซึ่งเป็นไปทางกายทวาร ชื่อว่ากาเมสุมิจฉาจาร ฯ อาจารย์ทั้งหลายก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีในเรื่องการแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของเจตนาในการกระทำ อาทิ ปาณาติบาต ซึ่งหมายถึงการฆ่าสัตว์, อทินนาทาน ซึ่งหมายถึงการลักขโมย และกาเมสุมิจฉาจาร ซึ่งรวมถึงการประพฤติผ

…นดไว้แล้วนั้น ๆ จริงอยู่ การกล่าว เช่นนั้น โดยความก้าวล่วงกาลเท่านั้น ย่อมมีแก่อโหสิกรรมฯ บทว่า ปากฏฐานวเสน คือ ด้วยอำนาจแห่งภูมิที่เผล็ดผล ฯ [อธิบายกายกรรม] บัดนี้ ท่านอาจารย์ได้เริ่มคำว่า "ตตฺถากุศล" เ…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีมีการพูดถึงความหมายของกรรมและอโหสิกรรมซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญในพระพุทธศาสนา กรรมสามารถแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่นกายกรรม วจีกรรม เป็นต้น โดยยกตัวอย่างการกระทำที่ส่งผลต

…กแห่งกรรมอื่นเลย (แต่) ให้วิบาก (ผล) เกิดได้ อุปฆาตกรรม มีการเข้าไปตัดรอนเสียก่อน ๆ นี้เป็นข้อสันนิษฐาน ในอรรถกถาทั้งหลายก่อน ฯ ส่วนอาจารย์พวกอื่นกล่าวไว้ว่า "อุปปีฬก กรรม ย่อมขัดขวางวิบากแห่งกรรมอื่นในร…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถกรรม อธิบายถึงความแตกต่างระหว่างชนกกรรมและอุปฆาตกรรมโดยชี้ให้เห็นลักษณะและอิทธิพลของกรรมแต่ละประเภท ซึ่งชนกกรรมไม่เข้าไปตัดรอนวิบากแห่งกรรมอื่น ในขณะที่อุปฆาตกรรมสามารถเข้ามา

…- หน้าที่ 208 พระอนาคามีและพระอรหันต์ในชั้นสุทธาวาสนั้น เป็นอันท่านอาจารย์ กล่าวไว้แล้ว ฯ บทว่า เสสฏฐานสุ ความว่า พระอริยาเจ้าทั้งหลาย และแม้ผู้ที่ มิใช่พระอริยเจ้า ย่อมได้ในสถานที่เหลือทั้งหลาย เว้นชั้น…

ในบทนี้เนื้อหาเกี่ยวกับพระอนาคามีและพระอรหันต์ในชั้นสุทธาวาส โดยอาจารย์ได้กล่าวถึงสถานที่ต่าง ๆ ที่พระอริยเจ้าและผู้มิใช่พระอริยเจ้าได้รับการเกิดในแต่ละภพ รวมถึงการอธิบายการเกิดของสัตว์ที่มีอาการบกพร่

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 202 จึงชื่อว่ากามสุคติภูมิ ฯ แม้ในบททั้งหลายที่เหลือ ก็มีนัยดังกล่าวมา แล้วนั้นฯ [อธิบายคำว่า นรก เป็นต้น] แดนที่ชื่อว่านิรยะ (นรก) เพร

…องแต่ละประเภทสัตว์ เนื้อหาเน้นการเข้าใจในความหมายและเหตุผลที่อยู่เบื้องหลังการกำเนิดนี้ ซึ่งเป็นพื้นฐานในการศึกษาศาสนาพุทธและอภิธรรม เป็นการทบทวนถึงความสำคัญของสถานที่และการดำรงอยู่ของสัตว์ต่าง ๆ ในวงจรช…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 198 อารมณ์ที่ตนถือเอาแล้วอย่างนั้น ในลำดับจุติจิตนั้นนั่นแล อันสังขาร ซึ่งถูกอวิชชานิสัยห้อมล้อมแล้ว มีตัณหานุสัยเป็นมูลรากให้เกิดอยู่ต

…งอภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้กล่าวถึงอารมณ์ที่เกิดขึ้นในจุติจิตที่ถูกอวิชชาห้อมล้อมและมีตัณหานุสัยเป็นรากฐาน อธิบายเกี่ยวกับการเกิดและการตายโดยอ้างอิงถึงอารมณ์ที่เป็นปัจจุบันและอดีตที่สัมพันธ์กับกรรมและการปฏิ…

…ความเห็นผิด ๑ (๓ อย่างนี้) ชื่อว่ามโนกรรม เพราะแม้เว้นจาก วิญญัติ ก็เป็นไปโดยมากเฉพาะในทางใจ ฯ [สมุฏฐานที่เกิดของอกุศลกรรมบถ ๑๐] บรรดาอกุศลกรรมบถ ๑๐ เหล่านั้น ปาณาติบาต ๑ ผรุสวาจา ๑ ๆ พยาบาท ๑ เกิดโดยมีโ…

บทที่ 194 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการศึกษาเกี่ยวกับกรรมบถ โดยเน้นที่วจีกรรมและมโนกรรม ซึ่งเป็นการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และการกระทำในจิตใจ รวมทั้งประเภทของกรรมที่แบ่งตามมูลประเภท ได้แก่