ดังนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 104 / 311

…านอื่นจะเทียมทัดดังพระพุทธภาษิตตรัสไว้ในธรรมบทว่า สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ ธรรมทานย่อมชนะทานทั้งปวง ดังนี้ ทวยราษฎร์เหล่านั้นได้รับ ราชูปถัมภ์แล้ว ย่อมตั้งใจสวามิภักดิ์ด้วย ไมตรีจิต คิดให้มีความเจริญรุ่งเรื…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาโดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ พร้อมการสนับสนุน พระราชปรารภจากพระมหากษัตริย์ โดยมุ่งหวังให้ประชาชนเข้าถึงความรู้เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ใช้หลักพระไตรปิฎกเป็นแนวทางในการเข

…่า คนมีเจ็บไข้น้อย ประกอบด้วยเตโชธาตุ อบพอเสมอ ไม่เย็นนัก ไม่ร้อนนัก เป็นประมาณกลาง ควรแก่ความเพียร ดังนี้ ผลนี้ย่อมถือว่าเป็นสำคัญ ดังพระพุทธ ภาษิตว่า อโรคยปรมา ลาภา บรรดาลาภทั้งหลาย มีความหาโรคมิได้เป็นอย…

เนื้อหาในปี พ.ศ. 2472 กล่าวถึงการเลือกธรรมารับพระราชทานที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดสหกรณ์ใน พระพุทธศาสนา โดยนำเสนอหลักการที่สำคัญเกี่ยวกับความสำคัญของการทำงานร่วมกันเพื่อ ความสำเร็จของกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิต

…้งหลาย ทั้งมวลแล จึงเป็นผู้พร้อมเพรียงกัน ชอบพอกัน ไม่วิวาทกัน ศึกษาในสัตถุพจน์อันเป็นหลักสูตร นั้น ดังนี้ ฝ่ายคฤหัสถ์ทรงบัญญัติศีลมีองค์ ๕ คือเว้น จากผลาญชีวิต เว้นจากทำโจรกรรม เว้นจากประพฤติผิดในกาม เว้นจ…

บทความนี้กล่าวถึงหลักการและแนวทางในการรักษาความสงบในสังคม ตามพระพุทธศาสนา โดยเน้นความสำคัญของความสงบที่เป็นต้นเค้าของรัฐประศาสน์ และบทบาทของกฎหมายในการป้องกันอุบัติภัยต่าง ๆ ความสุขของประชาชน สันติภาพ

…าจาสงบแล้ว มีใจสงบแล้ว ตั้งมั่นดีแล้ว มีอามิส คือเหยื่อในโลก อันคายเสียแล้ว เรากล่าวว่า ผู้สงบระงับ ดังนี้ สันติย่อมเป็นมูลแห่งสุขอันไม่เจือด้วยอามิส เรียกนิรามิสสุข เป็นสุขอยางสุขุม เป็นสุขอันแท้จริง มีพุท…

การบำเพ็ญปัญญาสิกขาคือการศึกษาเพื่อต่อสู้กับกิเลสและนำไปสู่ความสงบภายใน บทสรุปเหล่านี้ย้ำถึงความสำคัญของความสงบในจิตใจและความสุขที่เกิดจากการทำสมาธิ นอกจากนี้ยังมีการเน้นถึงบทบาทของพระมหากษัตริย์ในการ

…ุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ព២៨ ที่ได้กุศลไว้ ย่อมเป็นปัจจัยแห่งอภินิหาร อันเป็นฐานแห่งการณวสิกตา ดังนี้ บัณฑิตจึงนิยมไว้ว่า ความเป็นผู้อยู่ในอำนาจแห่งเหตุ เป็นคุณสมบัติพิเศษท่านผู้มีบุญญาภินิหาร ด้วยประก…

เนื้อหาเกี่ยวกับการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ที่กล่าวถึงอภินิหารและพระบุญญาภินิหารในบริบทของพระสัมมาสัมโพธิญาณ โดยเน้นถึงการศึกษาลัทธิของคณาจารย์ในสมัยนั้นและความพยายามของพระองค์ใน

…พิษกัด เสียนิ้วหนึ่ง รักษาอวัยวะอื่น ๆ รวมทั้งชีวิตไว้ ไม่เป็นทางที่ผู้มีปัญญาจะติฉินว่าทำเกินสมควร ดังนี้ ๓

บทความนี้สำรวจเรื่องราวของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และบทเรียนจากความขัดแย้งกับพระเทวทัตต์ ผ่านการวิเคราะห์และแนวทางการจัดการปัญหาภายในสงฆ์ พระองค์ได้แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการตัดรอนความผิดปกติ เพื่อร

…ฺญาปาสาโท ปัญญา เพียงดังปราสาท." สัมภาวนบุพพบท มีบทหน้าอันท่านประกอบด้วยอิติศัพท์ บท หลังเป็นประธาน ดังนี้ " ขตฺติโย [อห์] อิติ มาโน =ขตฺติยมาโน มานะว่า [เราเป็น] กษัตริย์, สตฺโต อิติ สัญญา = สตฺตสญฺญา ความ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…าตุนั้นท่านรวบรวม จัดได้เป็น 4 หมวด ตามพวกที่ประกอบด้วยปัจจัยเป็นอันเดียวกัน, แสดงแต่พอเป็นตัวอย่าง ดังนี้ :- * * ภู ๑. หมวด ภู ธาตุ เป็นไปในความ มี, ในความ เป็น [ภู + อ = ภว + ติ] สำเร็จ รูปเป็น ภวติ ย่อมม…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงวิภัตติที่บอกกาลบทวาจนะและบุรุษซึ่งประกอบด้วยธาตุที่เป็นมูลราก ธาตุแบ่งออกเป็น 4 หมวดตามประเภท โดยยกตัวอย่างธาตุต่างๆ เช่น ภู, ทุ, สี, มรุ, ปจุ และอิกฺขุ รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงรู

…ง มานี้ แต่พอเป็นตัวอย่างเล็กน้อย ธาตุ วาจก (๑๑๕) กิริยาศัพท์ที่ประกอบด้วยวิภัตติ กาล บท วจนะ บุรุษ ดังนี้ จัดเป็นวาจก คือ กล่าวบทที่เป็นประธานของกิริยา ๕ อย่าง คือ กัตตุวาจก ๑ กัมมวาจก ๑ ภาววาจก ๑ เหตุกัตต…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ส่งเสริมความเข้าใจในวจีวิภาค โดยเฉพาะธาตุที่แบ่งออกเป็นสองประเภทคือ สกัมมธาตุ ซึ่งมีกรรมและ อกัมมธาตุ ที่ไม่มีกรรม เช่น ธาตุที่หมายดอกจันทน์จัดเป็น อกัมมธาตุ ขณะที่ อิกขุ ถ

…2 ปัจจัยที่สำหรับประกอบด้วยนามศัพท์ ให้เป็นกิริยาศัพท์ ๒ ตัว คือ อาย, อิย. เป็นไปในความประพฤติ, อุ, ดังนี้: จิรายติ ประพฤติช้าอยู่, ปุตติยติ ย่อมประพฤติให้เป็นเพียง ดังบุตร เป็นต้น. แบบแจก ภัตต (๑๑๓) วิธีปร…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงปัจจัยที่ใช้ประกอบด้วยนามศัพท์เพื่อสร้างกิริยาศัพท์ ซึ่งเน้นที่อาย, อิย และอุ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นถึงวิธีการประกอบธาตุด้วยปัจจัยและวิภัตติ โดยเน้นปัญหาที่นักเรียนใหม่อาจประสบในการใ

…อยู่ ฉะนั้น วิธีประกอบคำพูดเข้าเป็นพากย์นั้น เรียกว่า วากยสัมพันธ์. (๑๔๘) คำพูดนั้นแบ่งเป็น ๓ อย่าง ดังนี้ :- က ๑. ศัพท์เดียวหรือหลายศัพท์ แต่ยังผสมให้เป็นใจความไม่ได้ เรียกว่า บท กำหนดตามวิภัตตินาม จะกี่ศั…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับวากยสัมพันธ์ในบาลี โดยนักเรียนจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการประกอบคำพูดเป็นพากย์ ซึ่งมีความสำคัญในการสื่อสารและการแต่งหนังสือ แบ่งการพูดออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ บท, พากยางค์ และพากย์ที่เต

…์ ควรรู้จักแบบสัมพันธ์ไว้ก่อน. แบบสัมพันธ์ (๑๕๐) บทนามนาม ที่ประกอบด้วยปฐมาวิภัตติใช้ในอรรถ ๔ อย่าง ดังนี้ :- ๑. เป็นประธานในนามพากยางค์ และคุณพากยางค์เรียกชื่อว่า ลิงคตฺโถ. อุทาหรณ์อย่างนี้: กุลสฺส ปุตโต ป…

บทนี้กล่าวถึงวิธีการศึกษาตำราเกี่ยวกับพากย์ในบาลี โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างบทต่าง ๆ และกฎการประกอบประโยค การศึกษาวิธีการเชื่อมโยงคำพูดจะช่วยให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพมากขึ้น รวม

…ม กาตพฺพ์, สงโฆ ฌาเปตพฺโพ. (๑๕๑) บทนามนาม ที่ประกอบด้วยทุติยาวิภัตติใช้ในอรรถ 5 อย่าง เข้ากับกิริยา ดังนี้ :- สุณาติ ๑. ปวิสติ. เป็นที่ทำ (ซึ่ง) เรียกชื่อว่า อวุตฺตกมุม, อุ, ธมฺม ๒. เป็นที่ไปถึง (สู่) เรียก…

เนื้อหานี้พูดถึงหลักการของบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ โดยเฉพาะการใช้บทนามนามในอรรถ 5 รูปแบบตามการทำงานร่วมกับกิริยา เช่น การทำ การไปถึง การใช้ให้ทำ และการรับพูด นอกจากนี้ยังมีการแสดงถึงการเมตตา การทำให้

… ที่ประกอบด้วยตติยาวิภัตติ ใช้ในอรรถ 5 อย่าง เข้ากับกิริยาบ้าง เข้ากับนามบ้าง เข้ากับอัพยยศัพท์บ้าง ดังนี้ :- ๑. เป็นวัตถุเครื่องทำ (ด้วย) เรียกชื่อว่า กรณ์, อุ, กาเยน กมฺม กโรติ. ๒. เป็นทางเครื่องแปลก (โดย…

บทนี้เน้นการใช้ตติยาวิภัตติในบาลีไวยากรณ์ โดยอธิบายถึงบทนามนามและการทำหน้าที่ต่างๆ ในอรรถ พบว่ามีการใช้งานใน 5 วิธีกับกิริยาและนาม พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจนในการประยุกต์ใช้.

…าตาโร. (๑๕๖) บทนามนาม ที่ประกอบด้วยสัตตมีวิภัตติ ใช้ในอรรถ ๕ อย่าง เข้ากับกิริยาบ้าง เข้ากับนามบ้าง ดังนี้ :- ๑. เป็นที่กำบังไว้โดยปกติ (ใน) เรียกชื่อว่า ปฏจนนนาธาโร อุ. กรณฑก มณี

เนื้อหานี้เกี่ยวกับกฎและหลักการของไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะเกี่ยวกับการจำแนกประเภทการใช้พัสดุและวากยสัมพันธ์ เช่น สมพนฺโธ, นิทฺธารณ์ และบทนามนามที่ประกอบด้วยสัตตมีวิภัตติในอรรถคัมภีร์ การใช้และการประยุกต์

…223 (๑๖๐) บทกิริยาเป็น ๒ อย่าง คือบทกิริยาในพากยางค์อย่าง ๑ บทกิริยาในพากย์อย่าง ๑ ได้ชื่อต่าง ๆ กันดังนี้: 0 บทกิริยาในพากยางค์ ๑. บทกิริยา ที่ประกอบด้วยอันตปัจจัยหรือมานปัจจัย เรียก ชื่อว่า วิเสสน์ บ้าง อ…

บทนี้ว่าด้วยบทกิริยาในบาลีซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ บทกิริยาที่ประกอบด้วยอันตปัจจัยหรือมานปัจจัย และบทกิริยาที่ประกอบด้วย 3 ปัจจัย โดยมีชื่อเรียกต่างๆ เช่น วิเสสน์ และอพฺภนฺตรกิริยา ซึ่งใช้ใ

…ีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 225 บทกิริยาในพากย์ ๔. ถ้าเป็นอาขยาต ได้ชื่อตามวาจกแจกเป็น ๕ อย่าง ดังนี้: ก. กัตตุวาจก เรียกชื่อว่า กตฺตุวาจก อาขยาตปท. อุ. สูโท โอทนํ ปจติ. ข. เหตุกัตตุวาจก เรียกชื่อว่า เ…

บทนี้กล่าวถึงประเภทของอาขยาตในบาลีไวยากรณ์ที่มีด้วยกัน ๕ ประเภท ได้แก่ กัตตุวาจก, เหตุกัตตุวาจก, ภาววาจก, กรรมวาจก, และเหตุกรรมวาจก พร้อมทั้งชี้แจงว่ากิตก์ทำหน้าที่เช่นเดียวกับอาขยาต โดยใช้ชื่อว่า กิต

…้สั้นว่า เหตุ ในอรรถนี้ใช้นิบาต ๓ ศัพท์ เหมือนวากยารัมภ์, ตรงความไทยว่า เหตุว่า เพราะว่า มีอุทาหรณ์ ดังนี้: สพฺพวจนาน อตฺโถ อกฺขเรเหว สัญญายเต, อกขรวิปัตติย หิ อตฺถสฺส ทุนนยตา โหติ. (กัจจายนปกรณสันธิกัปปสูต…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์ประโยคในบาลี โดยเฉพาะการใช้ นิบาต ในการชี้แจงเหตุผลในข้อความที่มีความซับซ้อน ประกอบด้วยการอ้างอิงถึงหลักคำสอนในพระไตรปิฎกเพื่อยกตัวอย่างการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผ

…ัง เรียกชื่อว่า อนุวยโชตโก, ในอรรถนี้ใช้ นิบาต ๓ ศัพท์ คือ หิ, จ, ปน, ตรงความไทยว่า อัน, มีอุทาหรณ์ ดังนี้: ยาจกา นาม มจฺฉริชเน "เทพี" ติ น ยาจนฺติ, เกวล ปโพธยนฺติ "สามิ ตว์ปี มี ปุพเพ ทานสฺส อทินุนตาย อวตถ…

บทนี้กล่าวถึงแนวคิดในบาลีไวยากรณ์ที่เกี่ยวข้องกับวากยสัมพันธ์ โดยแสดงตัวอย่างอุทาหรณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์โครงสร้างของประโยคและความหมายของคำในบริบทต่างๆ อาทิ อนุวยโชตโก และนิบาต ๓ ศัพท์ รวมถึงการปรับเป

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 235 อุทาหรณ์ผูกเป็นแบบเทียบดังนี้: อย ทนฺโธ โหติ, โวสาน ปน อนาปชฺชิตา นิจฺจเมว สตฺถิ สิกฺขติ ครหโชตกนิบาต ๑๒. ถ้าความท่อนต้นกล่าวชม, …

บทความนี้สำรวจการใช้ นิบาต ในบาลี โดยเริ่มจากการอธิบายถึงความหมายและหลักการใช้งาน พร้อมตัวอย่างที่แสดงถึงความแตกต่างของการชมและการติในข้อความ นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงการควบพากย์และสมุจจยะในวากยสัมพันธ