ดับ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 19 / 38

…ตตผล วา ดังนี้ 1 ก็ในคำนี้ บัณฑิตจึงเห็นวิภัติวิปัลลาสว่า อนาคามิผล อรหัตตผล (เมื่ออนาคามิผล อรหัตผลดับไปแล้ว) ฯ เพราเหตุนั้น ท่านอาจารย์ จึงกล่าวว่า นิรุทเธ (ดับไปแล้ว) ดังนี้ ฯ บทว่า ยถาร คือตาม สมควรแ…

เนื้อหาชี้ให้เห็นถึงการหยุดการกระทำทางจิตวิญญาณ อนาคามิผล และอรหัตตผล และการวิเคราะห์จิตที่เกิดขึ้นตามประเภทบุคคล โดยมุ่งแสดงการกำหนดวิถีจิต ที่เกี่ยวข้องกับอภิญญาและมรรค สมาบัติ การกำหนดประเภทบุคคลใน

…เย วา ความว่า ถ้ามีอายุเหลือเกิน กว่า ๑ ชวนวิถีไป ในกาลนั้น จุติจิตเกิดขึ้นในที่สุดแห่งภวังค์แล้วก็ ดับไป หรือถ้ามีเหลือชั่ว ๑ ขณะจิต ในกาลนั้น จุติจิตเกิดขึ้นในที่สุด แห่งวิถีจิตแล้วก็ดับไป ฯ และจุติจิต…

บทความนี้อธิบายถึงวิถีจิตของสัตว์ที่ประสบความตาย ซึ่งมีอำนาจแห่งกรรมและอนุสัยกิเลส โดยเน้นที่จุติจิตในที่สุดของภวังค์ พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับชีวิตและการเกิดในกามภพ ตามที่ท่านอาจารย์ได้กล่าวในคำสอน ข้อม

…ขณรูป ย่อมไม่ เกิดจากสมุฏฐานแม้ไหน ๆ เลย ฉะนี้ ฯ [สังคหคาถา] รูปเกิดแต่กรรม จิต ฤดู และอาหารมีตาม ลำดับ คือกัมมชรูป ๑๘ จิตตชรูป ๑๕ อุตุชรูป ๑๓ อาหารชรูป ๑๒ ฯ พระผู้มี พระภาคทรงประกาศแล้วว่า ลักขณรูป ๔ ย่…

…บกลาปที่เกิดขึ้นร่วมกันจากชีวิตรูปและอวินิพโภค ผ่านการศึกษาอภิธัมมัตถ จะแสดงให้เห็นถึงกลไกการเกิดและดับของชีวิตในบริบทต่าง ๆ โดยที่ลักขณรูป ๔ ไม่เกิดจากสมุฏฐานใดๆ ทั้งสิ้น สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ dmc.…

…ิขณะแห่งจิต หากความเข้าใจจะ พึงมีว่า ฐิติขณะมีอยู่ เพราะพระผู้มี พระภาคตรัสไว้ว่า ความเกิดด้วย ความ ดับด้วย ความแปรเป็นอย่างอื่นแห่งจิตที่ ตั้งอยู่แล้วด้วย ย่อมปรากฏ ดังนี้ แม้ใน พระสูตรนั้น ก็ตรัสถึงควา…

…้รวบรวมเหตุผลเกี่ยวกับการไม่มีการเกิดรูปในภังคขณะ พร้อมทั้งอภิปรายเรื่องจิตและฐิติขณะที่มีการเกิดและดับของจิต โดยอ้างอิงถึงพระสูตรที่ตรัสถึงความเกิดและดับของจิตในอนุกรมต่อเนื่องไป ข้าพเจ้ายังช่วยชี้แจงใน…

…รทั้งปวง ความบังเกิดแห่งรูป ไม่มี ซึ่งแปลว่า หามิได้ ในปัญหา" ในอภิธรรม นั้นว่า สมุทัยสัจ ของบุคคลใดดับใน ขณะใด ทุกขสัจย่อมบังเกิดแก่บุคคลนั้น ในขณะนั้นหรือ เพราะฉะนั้น ปัจจัยแม้ ทั้งหมด ชื่อว่าเป็นเหตุแ…

…อการวิเคราะห์ทางอภิธรรมในบาลี ซึ่งเจาะลึกไปถึงวิธีการทำความเข้าใจเกี่ยวกับ ฐิติขณะแห่งจิตและการเกิด-ดับของทุกขสัจ-สมุทัยสัจ การอภิปรายข้อขัดแย้งจากอาจารย์ท่านหนึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญในอภิธรรม ข้อคิดเห็นต่…

… ๑ ฯ และพึงทราบ มูล ๒ ด้วยอำนาจแห่งอวิชชาและตัณหาฯ [สังคหคาถา] ก็เพราะธรรมอันเป็นมูลเหล่านั้นนั่นแล ดับ วัฏฏะที่เป็นไปในภูมิทั้ง ๓ จึงดับ และเพราะอาสวะเกิด อวิชชาย่อมเจริญยิ่ง แก่เหล่าสัตว์ผู้ถูกลมสลบคือ…

…วัฏฏะที่หมุนเวียนไม่สิ้นสุด ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงบัญญัติเรื่องนี้ไว้ในความเข้าใจเพื่อให้เกิดการดับทุกข์ ให้เข้าถึงการรู้และความจริงเกี่ยวกับการเกิดและดับของสิ่งต่างๆ ตามหลักอภิธัมมัตถสังคหบาลี. สำหร…

…เป็นของปรุง แต่ง เป็นของหยาบ ส่วนธรรมชาตินี้สงบประณีต คืออุเบกขา เมื่อรู้ดังนี้ ความชอบใจไม่ชอบใจก็ ดับ อุเบกขาก็จะตั้งขึ้นโดยเร็ว อุเบกขาในพรหมวิหาร คือ ความมีใจมัธยัสถ์เป็นกลางในสัตว์ทั้งหลายไม่ตกไปใน …

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของเมตตาและอุเบกขาในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่า เมตตาคืออำนาจในการต่อสู้กับอธรรมนั้นต้องใช้สัจจะกิริยา และการฝึกอุเบกขาเพื่อความสงบสุขในจิตใจ เมตตาบารมีแบ่งออกเป็น 3 ชั้น มีอำนาจ

…็นเหมือนไฟที่ลุกขึ้นเผาใจอยู่ เมื่อถูกน้ำคือเมตตาพรมลงไปแล้วก็จะทำให้ ไฟคือ กิเลส อารมณ์ คือกิเลสนี้ดับลงไป หรือว่าลดความร้อนลงไป ลดกำลังลงไป ทำให้ขันติสามารถ อดทนได้ดียิ่งขึ้น และเมื่อมีเมตตาเต็มที่ขึ้น…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้เมตตาในการดับกิเลสที่ส่งผลต่ออารมณ์ของใจ ขันติเป็นธรรมข้อที่สี่ที่ช่วยให้สามารถอดทนได้ดี ยกตัวอย่างการประพฤติของพ…

…ิ่งแก่ผู้ เลื่อมใสแล้ว ใคร่ความบริสุทธิ์ แก่ตน ปฏิบัติโดยชอบ ความบริสุทธิ์ จากกิเลสทั้งปวง เป็นความ ดับจากทุกข์ทั้งหมด พระนิพพานเป็นสันติวรบทธรรมชาติสูญอย่างยิ่ง คือว่างจากกิเลสแลกอง ทุกข์ ทั้งมวลนั้น ได…

บทสวดนี้เป็นการขอพรเพื่อขอให้สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงพระเกษมสุขตลอดทุกทิพาราตรีกาล และทรงมีอายุยืนยาว ปราศจากอันตรายใด ๆ ขอให้เทวดารักษาและปกป้องตามพระราชกุศล จงตั้งไมตรีจิตอภิบาลรักษาให้ราชอา

…เจ้างดที่มุงบังด้วย * มหาฎีกาขยายความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าประสูติ ตรัสรู้ ทรงแสดงธรรมจักร และเสด็จ ดับขันธปรินิพพาน ที่โคนไม้ทั้งนั้น เพราะฉะนั้น จึงไว้ว่า โคมไม้เป็นมรดกของพระองค์

บทความนี้กล่าวถึงที่อยู่ของภิกษุผู้สงัดที่ได้รับการสรรเสริญจากพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะความสำคัญของโคนไม้ที่เป็นสถานที่สงบสุขสำหรับการปฏิบัติธรรม ภิกษุผู้มีปัญญาควรเห็นคุณค่าของสถานที่สงบสุขนี้ เนื่องจากเป

…หมายความว่า การละนั้นแลได้มีมาก่อนแล้ว มิใช่เพิ่งมามีใน ขณะแห่งจตุตถฌาน คำว่า " เพราะโสมนัสและโทมนัสดับหายไป " นั้น ความว่า เพราะธรรมทั้ง ๒ นี้ คือ เจตสิกสุข และเจตสิกสุขด้วย ดับหายไป ( ซึ่งก็) อธิบายว่า…

…ณะที่แตกต่างกัน ซึ่งแสดงถึงความเข้าใจในธรรมะที่ลึกซึ้งซึ่งต้องอาศัยการพัฒนาในจิตใจและการปฏิบัติตามลำดับต่างๆ นอกจากนี้ยังพูดถึงความสำคัญของอินทรีย์ในอินทรีย์วิภังค์ในกระบวนการนี้ เนื้อหาทั้งหมดนี้ช่วยให้…

… - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 183 ฌานทีเดียวอย่างนี้ว่า" ก็ทุกขินทรีย์อันเกิดขึ้นแล้ว ย่อมดับไม่เหลือ ในที่ไหน ? ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดจากกา จากกามทั้งหลาย ฯลฯ เข้าถึงฌานที่ ๑ อย…

เนื้อหาเกี่ยวกับการดับทุกขินทรีย์ในฌาน การสร้างความเข้าใจในความดับสนิทที่เกิดขึ้นในฌานและการวิเคราะห์ทุกขินทรีย์ที่เกิดขึ้…

…าเอาความแก่และความตายเกิดมาด้วยฉันนั้น จริงอย่างนั้น ปฏิสนธิจิตของสัตว์เหล่านั้นก็ถึงซึ่งความแก่ในลำดับแห่งความเกิดขึ้น นั้นเอง แล้วก็แตก (ดับ) ไปพร้อมกับสัมปยุตขันธ์ทั้งหลาย ดังศิลา ตกจากยอดเขาแตกไปฉะนั…

เนื้อหาพูดถึงความตายที่มาพร้อมกับความเกิด และประวิสัยของสัตว์ต่อการเป็นและดับ ในบริบทของธรรมะ จากการเปรียบเปรยถึงดอกเห็ดและเส้นทางของดวงอาทิตย์ที่ไม่สามารถย้อนกลับ สรุปได้ว่า กา…

…้เปรียบมิได้ หาคนเทียบมิได้ เป็นพระอรหันต์ตรัสรู้ เองโดยชอบ แม้พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นก็ยังทรงรำงับ (ดับขันธ์) ไปโดยพลัน” ด้วยหยาดฝนมรณะ ดุจกอบไฟใหญ่มอดไปด้วยหยาดฝน น้ำฉะนั้น อันความตายนั้นใด (มัน) แผ่อำน…

เอกสารนี้พูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับความตายในมุมมองของพระโยคาวจร โดยเน้นการเปรียบเทียบกับผู้ที่มีอำนาจและยศที่มีความเสมอกันในเรื่องความตาย อธิบายถึงว่าความตายไม่เลือกปฏิบัติแม้แต่พระอรหันต์ หรือผู้มีอำนาจใน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 23 ของคนที่ยังตั้งอยู่ปวัตติกาลนี้ก็ตาม ที่ดับแล้ว ขันธ์เหล่านั้นทั้งปวงก็เป็นเช่นเดียวกัน คือ (ดับ) ไปโดยไม่ต่อกัน โลก (คือสัตว์) ชื่อว่าไม่เกิด …

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่นและลดนิวรณ์ได้ ฌานที่เกิดขึ้นในกระบวนกา…

…ทำกิจทั้ง ปวงมีการชำระร่างกายและการนุ่งห่มเป็นต้น ตามธรรมดาของตน นั่นแหละ (เรียบร้อย) แล้วก็หลับตา (ดับไป) ดังพระติสสเถระ วัดโกฏบรรพตวิหาร ดังพระมหาติสสเถระ วัดมหากรัญชนิยวิหาร ดังพระปิณฑปาติกติสสเถระในเ…

เนื้อหานี้พูดถึงการปรินิพพานของพระเถระที่แสดงถึงความสำคัญของการครุ่นคิดถึงอายุสังขาร และการดำเนินการต่างๆ ก่อนที่จะถึงการปรินิพพาน รวมถึงการเล่าถึงประสบการณ์ของภิกษุในการเห็นคนที่ปรินิพพานในรูปแบบต่าง

…นไม่ควร (จะเดือดร้อน) ทำไม่กัน (๕) อนึ่ง ศัตรูทำสิ่งไม่พอใจแก่เจ้าด้วยขันธ์ เหล่าใด ขันธ์เหล่านั้นก็ดับไปแล้ว เพราะธรรม ทั้งหลายเป็นไปชั่วขณะ แล้วทีนี้เจ้ามาโกรธให้ ใครกันในที่นี้ (๑๐) ศัตรูใดจะทำทุกข์ให…

ในบทนี้ กล่าวถึงการพิจารณาความโกรธและผลกระทบจากมัน โดยที่ผู้คนมักใช้ความโกรธเป็นที่พึ่ง แต่หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าตัวเองเป็นเหตุแห่งทุกข์ ศัตรูไม่สามารถทำให้เราทุกข์ได้หากเราไม่ให้ความสำคัญกับความโกรธ

…ัสราจึงหยุด เปลวไฟนั้น สิ่งที่เป็นสังขาร แม้ประมาณสักอณูหนึ่ง ยังมี (เหลือ) อยู่เพียงใด ก็ไม่ (ยอม) ดับ เพียงนั้น ต่อสิ้นสังขารทั้งปวงจึงดับไปไม่ให้อะไรเหลือแม้แต่เถ้า ดัง เปลวไฟที่ไหม้เนยใสและน้ำมันฉะนั…

…หลายส่วนของจักรวาลถูกเผาทำลายทั้งบนพื้นและในอากาศ หลังจากนั้น เมฆใหญ่เกิดขึ้นและเริ่มมีฝนตกลงมาเพื่อดับไฟที่ลุกโชนอย่างต่อเนื่องจนแทบไม่มีสิ่งใดหลงเหลือ กลายเป็นความมืดมนในอากาศทั้งบนและล่าง

…(จิต เป็นปัจจุบันชั่วกาลภพหนึ่ง) ๑ ในปัจจุบัน (จิต) ๓ อย่างนั้น (จิต) ที่ถึงความเกิดขึ้นตั้งอยู่และ ดับไป (ขณะหนึ่ง) ชื่อขณะปัจจุบัน ที่นับเนื่องอยู่ใน (ระยะ) ๑-๒ สันตติวาระชื่อสันตติปัจจุบัน [สันตติปัจจ…

…าจิตเป็นปัจจุบันในช่วงเวลาสั้นๆ ซึ่งประกอบด้วยสันตติวาระ หมายถึงช่วงที่จิตมีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป พร้อมทั้งยกตัวอย่างในการปรากฏของอารมณ์และรูปในการเคลื่อนไหว ซึ่งเกี่ยวข้องกับการมองเห็นและการรับร…

…ิหรือแสงจันทร์แสดงอาทิตย์ เป็นนั่นเลย ในสมาธินี้ บางครั้งอาจจะมีความหมายคล้ายคลึง กับสมาธิอื่น เช่น ดับปริสยะบางอย่าง เช่น ปญฺญามิ อาจแปลว่าแสงสว่าง แห่งปัญญาได้ ถ้าแปลวาแสงสว่างแห่งปัญญา ต้องเป็นอนุศาสน…

เนื้อหาบทนี้อธิบายเกี่ยวกับบำไว้อานสมาธิ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่า 'ปัญญา' ในบริบทของสมาธิ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับแนวคิดต่างๆ ด้วยการเปรียบเทียบกับสมาธิรูปแบบอื่นๆ บทนี้ยังสำรวจคำศัพท์และความหม