ดู : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 155 / 329

… รวมสองคำนั้นเข้าด้วยกันเรียกว่า "เสนาสนะ" สองบทว่า อุตุปริสสยวิโนทน์ ปฏิสลุลานารามตฺถิ อธิบายว่า "ฤดูนั่นเอง ชื่อ อุตุปริสสย (อันตรายคือฤดู) เพราะ อรรถว่าเบียดเบียน" ความแห่งสองบทนั้นว่า "เพื่อบรรเทาอุ…

…และความสำคัญของคำว่า 'เสนาสนะ' ซึ่งรวมถึงที่นอนและที่นั่งของภิกษุ ในการบรรเทาอุตุปริสสยะซึ่งหมายถึงฤดูที่อาจทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายและจิตใจ กล่าวถึงการใช้เสนาสนะเพื่อบรรเทาความกระสับกระส่ายตามศรัทธาข…

…) ข้างเดียว ฉะนั้น" และตรัสไว้ (ในที่อื่น) อีกว่า "มหาสมุทรมีความยั้งอยู่เป็น ธรรมดาไม่ล้นฝั่งฉันใด ดูกรูปหาราทะ สาวกทั้งหลายองเราก็ฉันนั้น เหมือนกัน ย่อมไม่ล่วงสิกขาบทที่เราบัญญัติ สาวกทั้งหลาย แม้ เพร…

ในบทนี้เน้นความสำคัญของศีลที่ยึดมั่นด้วยศรัทธา โดยเฉพาะการรักษาปาฏิโมกข์สังวรศีล ซึ่งเป็นแรงผลักดันให้ภิกษุสามารถสำเร็จตามความประสงค์ได้ การรักษาศีลเปรียบเสมือนการปกป้องสิ่งมีค่าที่เรารัก มุ่งหวังให้อ

…รัณฑกะ มีจิตรกรรมเรื่องอภิเนษกรมณ์ แห่งพระพุทธเจ้า ๗ พระองค์ เป็นที่น่าพึงใจ ภิกษุหลายรูปเดินเที่ยว ดูเสนาสนะ เห็นจิตรกรรม (นั้น) เข้า ก็กล่าว (ชมกะพระเถระ) ว่า "จิตรกรรม (นั้น) น่ารื่นรมย์ใจ" พระเถระกล…

ในถ้ำใหญ่กรัณฑกะ พระจิตตคุตตเถระได้อาศัยอยู่กว่า 60 ปี โดยไม่เคยมองดูจิตรกรรมอันสวยงามด้านในถ้ำ ทั้งยังไม่เคยสังเกตไม้กากะทิงที่อยู่ใกล้ประตูถ้ำ จนกระทั่งได้เห็นเกสรดอกไ…

…าร) ละราคะ ด้วยวิราคา นุปัสสนา (อนุปัสสนาที่เป็นไปด้วยอาการคลายกำหนัด) ละสมุทัย ด้วยนิโรธานุปัสสนา (ดูสังขารด้านดับ) ละความไม่อยากพ้น ด้วย มุญจิตุกามยตานุปัสสนา ละความถือเอาไว้ ด้วยปฏินิสสัคคานุปัสสนา (…

บทความนี้กล่าวถึงกระบวนการละกิเลสในความคิดและการปฏิบัติตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะการละจากอารมณ์ลบต่างๆ เช่น อภิชฌา พยาบาท และ มิจฉาทิฏฐิ รวมถึงการสื่อสารถึงการผ่อนคลายอารมณ์และการพัฒนาจิตใจจนเข

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 109 ไม่ (ถึงกับ) จ้องดูตาแห่งมาตุคาม ฯลฯ ทั้งไม่ (ถึงกับ) ฟังเสียง แห่งมาตุคาม ฯลฯ ร้องไห้อยู่ก็ดี ฯลฯ แต่ว่ายังตามนึกถึงกา…

บทนี้พูดถึงถึงความจำเป็นในการทำความเข้าใจและวางใจให้ห่างจากความสุขชั่วคราวทั้งจากมาตุคามและพลานามัยเพื่อหลีกหนีทุกข์ การพูดถึงการไม่เห็นคฤหบดีหรือบุตรคฤหบดีที่บำเรอตน รวมถึงการประพฤติพรหมจรรย์เพื่อหวั

… โทษแห่งสีลวิบัติ ] ในอาการ ๒ อย่างนั้น โทษแห่งสีลวิบัติจึงเห็นตามนัยแห่งพระสูตร อันมีคำขึ้นต้นว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษแห่งสีลวิบัติของภิกษุผู้ทุศีล ๕ อย่างนี้" ดังนี้นัยหนึ่ง อีกนัยหนึ่งบุคคลผู้ทุศีล…

บทความนี้กล่าวถึงโทษแห่งสีลวิบัติที่ทำให้ผู้ทุศีลไม่เป็นที่ชอบใจของเทวดาและมนุษย์ โดยยกตัวอย่างการเปรียบเทียบผู้ทุศีลกับผ้าป่านดิบที่มีผิวพรรณหมองและสัมผัสหยาบ เนื้อหายังชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมี

…นจีวร์ แปลกอยู่ พบโดยมากมีแต่ คหปติจีวร ในที่นี้ท่านเติม - ทาน - เข้ามาเพื่ออะไร มหาฎีกาท่านแย้มไว้ ดูเหมือนว่าดังนี้ ผ้าที่เจ้าของทอดไว้ด้วยประสงค์จะ ให้บรรพชิตมาชักเอาไป (อย่างผ้าป่าของเราทุกวันนี้ ?)…

บทความนี้เล่าเรื่องการสมาทานปังสุกุลกังคะ โดยเริ่มจากการกล่าวถึงความมักน้อยของพระเถระสองพี่น้อง และการสมาทานในลักษณะต่างๆ เช่น คหปติทานจีวร การให้ความหมายว่าเป็นจีวรของคฤหบดีถวาย โดยมีการพัฒนาความเข้า

…ับแรก ๑. องฺ. จตุกฺก. ๒๐/๓๔. ๒. ยุติธรรม มี ๕ คือ อปปิจฉตา สันตุฏฺฐิตา สลเลขตา ปวิเวกตา อิทมตฺถิตา (ดูตอนแก้ ธุตธรรม วิสุทธิมรรค หน้า ๑๐๑). ๓. ท่านหมายถึงคำรับ "อาม ภนฺเต" ของภิกษุใหม่ เมื่อพระอนุสาสนาจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้มีความสำรวมและมีมรรคที่ถูกต้องในพุทธศาสนา โดยมีการอ้างอิงถึงการใช้ผ้าบังสุกุลเป็นตัวอย่างในการดำเนินชีวิตของภิกษุ ซึ่งถือเป็นการลดละความต้องการและตัณหา เพื่อสร้าง

…* ฉบับสีหลและฉบับยุโรป ไม่มีคำปฏิเสธ การมีคำปฏิเสธ กับไม่มีคำปฏิเสธเป็นเรื่องสำคัญ อยู่ ควรจะวิจารณ์ดูบ้าง โดยทางไวยากรณ์ น ศัพท์ ที่ปฏิเสธ วฏฏติ มักเรียงไว้ติดกับ วฤฤติ เป็น น วฤฤติ ดูในธุดงคนิเทศนี้เอ…

บทความนี้พูดถึงการใช้งานผ้ากาสาวะในเสนาสนะที่เกี่ยวข้องกับภิกษุเทจีวริกะและวิธีการซักซ้อมผ้ากับข้อปฏิบัติเมื่อต้องการยืมผ้าของภิกษุผู้อื่นในระหว่างการย้อมผ้า โดยมีรายละเอียดทางไวยากรณ์ที่อธิบายถึงการใ

…เธอไม่ได้ [วิธี (ปฏิบัติ) ในสปทานจาริกังคะ ] ก็สปทานจาริกภิกษุนั้น พึง (หยุด) ยืนที่ประตูบ้าน กำหนด ดูความปลอดภัยอันตราย (เสียก่อน) ในตรอกหรือบ้านใดมีอันตราย จะละตรอกหรือบ้านนั้นเสียแล้วไปตามตรอกหรือบ้า…

บทนี้มีรายละเอียดเกี่ยวกับการสมาทานในสปทานจาริกังคะ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติของภิกษุ ซึ่งจะต้องคำนึงถึงความปลอดภัยในระหว่างการเดินทางเพื่อขอรับบิณฑบาต ต้องตัดสินใจว่าควรหยุดที่ใด และเมื่อใดที่ควรละไ

…ิที่ยังไม่ได้บ้าง เพื่อจะรักษา สมาธิที่ได้ไว้แล้วบ้าง (๒) แม้พระศาสดาทรงชื่นชมต่อเธอ ดังที่ ตรัสว่า ดูกรนาคิตะ เพราะเหตุนั้น เราจึงมีใจยินดีด้วยการอยู่ป่า ของภิกษุนั้น (๓) อันตรายทั้งหลายมีรูปที่ไม่เป็น…

บทความนี้กล่าวถึงความแตกต่างในการปฏิบัติธรรมของอารัญญิกภิกษุที่อยู่ในเสนาสนะชายบ้านและประโยชน์ที่เกิดจากการอยู่ในป่า เช่น การรักษาสมาธิ การลดความกลัว และการปล่อยวางความผูกพันในชีวิต.

…กะเทาะ เปลือก กิ่ง หนาม ฯลฯ อันรวมเรียกว่า หยากเยื่อ ที่เคร่งจนไม่ยอมใช้ไม้กวาด ต้องใช้เท้ากวาดนั้น ดูอย่างไรอยู่ ถ้าหนามยอกจะเอาว่า กระไร พระธุดงค์จำต้องทำมักง่ายเช่นนั้นด้วยหรือ ถ้ากำหนดแต่เพียงว่า ผู…

เนื้อหาว่าด้วยประเภทของรุกขมูลิกภิกษุที่มี 3 พวก โดยมีวิธีการดูแลพื้นที่บริเวณวัดที่ต้องมีการทำความสะอาด และความสำคัญของต้นไม้ในวัดที่อาจมีอันตราย เช่น ต้นไม้ศักดิ…

…ัสนะ ก็ จะ เป็นว่า เพื่อแสดงว่า การนั่งเก้าอี้สัตตังคะบำเพ็ญเนสัชชิก มิได้ทำให้เสื่อมเสียผลประการใด ดูแต่ พระจุฬาภัยเถระ ท่านยังนั่งเก้าอี้สัตตังคะบำเพ็ญเนสัชชิก จนได้สำเร็จพระอนาคามิผล มหาฎีกาด เหมือนจ…

บทความนี้กล่าวถึงการทำเก้าอี้สัตตังคะถวายพระติปิฎกจุฬาภัยเถระ และการที่พระเถระอนาคามีได้ปรินิพพานหลังจากนั้น โดยมีการวิเคราะห์และอภิปรายถึงปัญหาหลายประการในความแตกต่างของการนั่งเก้าอี้สัตตังคะ และความ

…นท่านทั้งหลายต่อไปได้ ) เชิญท่าน เสนาสนะซ้ำกับอาวาส น่าจะหมายเอาปัจจัย ๓ เท่านั้น ที่ท่านแก้ไว้นั้น ดูจะจำกัดว่า ลาภนั้นเป็นปลิโพธแก่ภิกษุผู้มีบุญเท่านั้น หาเป็น ปลิโพธแก่ภิกษุผู้มีบุญไม่ ซึ่งความจริงไม…

บทนี้นำเสนอการสนับสนุนและแนวทางในการศึกษาให้แก่ภิกษุที่เรียนพระสูตรและพระอภิธรรม โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมีอาจารย์และการทำกิจกรรมส่วนตัว ซึ่งมีความสำคัญต่อการพัฒนาทางสมาธิและปัญญา นอกจากนี้ยังเ

…ทำนวกรรมนั้น จำต้องรู้ทัพสัมภาระที่คนงานมีช่างไม้เป็นต้นได้ไว้แล้ว และยัง ( หา) ไม่ได้ ต้องขวนขวาย (ดูแล ) ในงานที่เขาทำเสร็จแล้ว และยังไม่ได้ทำผู้ทำนวกรรมต้องมีปลิโพธ ไปเสียทุกอย่างดังนี้แหละ แม้กัมมปล…

เนื้อหานี้กล่าวถึงแนวทางการปฏิบัติของภิกษุในด้านการทำงานและการเดินทางไปประกอบกิจกรรมต่างๆ โดยเฉพาะการจัดการกิจนิมนต์และการบรรพชาอุปสมบท โดยเน้นว่าทั้งสองด้านต้องมีการบริหารจัดการอย่างเหมาะสมและขยันขัน

…ต่ง ( ธรรม ) ถกาอันลึกซึ้งได้ ๑ ไม่ชักชวน (ผู้อื่น) ในที่อันไม่ควร ๑ เป็นอาทิ ก็เพราะพระพุทธพจน์ว่า ดูกรอานนท์ จริงอยู่ สัตว์ทั้งหลาย ผู้มีความเกิดเป็นธรรมดา อาศัยเราเป็นกัลยาณมิตรแล้ว ย่อม พ้นจากความเก…

ในบทความนี้ พบกับคำอธิบายเกี่ยวกับกัลยาณมิตร ผู้ที่เป็นมิตรที่ดีและมีคุณสมบัติในการช่วยเหลือผู้อื่น โดยอิงตามพระพุทธพจน์ กัลยาณมิตรเป็นผู้ที่มีคุณธรรม และเมื่อมีกรรมฐานในสำนักที่ถูกต้อง ตามแนวทางของพร

…เถิด จะว่ากันมาก ไปไย สัมมาวัตร ( วัตรอันชอบ) ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติ ไว้แล้วในมหาขันธกะว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย อันเตวาสิก จึงทำวัตร อันชอบในอาจารย์ นี้เป็นการทำวัตรชอบในข้อนั้น คือ อันเตวาสิก จึง…

วิสุทธิมรรคแสดงถึงแนวทางการปฏิบัติสัมมาวัตรสำหรับศิษย์ในการเคารพและทำให้ครูพึงพอใจ โดยให้ความสำคัญแก่การทำบูชาที่ถูกต้องและเหมาะสม เพื่อเพิ่มความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูและศิษย์ ศิษย์ควรทำตามวัตรและระเ

…ว เพราะ ฉะนั้น คำทั้งหมดนั่นจึงเป็นคำ (ที่กล่าวโดย) มิได้กำหนด (ให้ เค็ดขาด) ๑. มหาฎีกาช่วยขยายความ ดูเหมือนจะว่าดังนี้มีไม่ได้ เพราะจะวัดจำนวนหรือวัดขนาด กันได้อย่างไร ว่าอะไรหนาเท่าใด อีกอย่าง ธาตุทั้…

ในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับราคจริตและโมหจริตในทัศนะทางธรรม โดยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างธาตุในร่างกายและโทษที่เกิดขึ้น การกล่าวถึงกรณีคนที่มีเสมหะและลมเป็นหลัก และความไม่แน่นอนในจริยาที่เกี่ยวข้องกับอ

…าตร ก็เป็นบาตรดินสีเลอะๆ หรือมิฉะนั้นก็บาตรเหล็กที่ พรุนไปด้วยลิ่มและหมุด หนัก ทรวดทรงเลว น่าเกลียด ดูประหนึ่ง กะโหลกศีรษะ ( นันแหละ ) เหมาะ แม้ทาง ( เดินไป ) ภิกขาจาร ก็เป็นทางไม่น่าชอบใจ ไม่ใกล้ หมู่บ…

เนื้อหานี้พูดถึงสภาพของเสนาสนะและประสบการณ์ชีวิตของภิกษุ โดยอธิบายถึงสภาพห้องที่เก่าแก่ ตลอดจนเสื้อผ้าและถ้วยที่ใช้ในการบิณฑบาต ภิกษุพบเจอกับหมู่บ้านที่ไม่ต้อนรับและประชาชนที่ไม่ให้ความสำคัญกับการถวาย

…พึงบำเพ็ญเพื่อถอนอัสมิมานะ ดังนี้ แม้ในราหุลสูตร ก็ตรัสกรรมฐาน ๗ ข้อแก่พระราหุลผู้เดียว โดยนัยว่า " ดูกรราหุล เธอจงบำเพ็ญเมตตาภาวนา " ดังนี้เป็นอาทิ" เพราะเหตุนั้น บัณฑิต อย่าปักใจเชื่อในคำ ( ที่กล่าวไว…

บทนี้แสดงถึงการบำเพ็ญกรรมฐาน ๔ ประการที่สำคัญในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงการพัฒนาธรรมที่เกี่ยวข้องกับศรัทธา การละราคะ การเจริญเมตตา และการเข้าใจอัสมิมานะ นอกจากนี้ ยังมีการเน้นย้ำว่าฝ่ายทรงภูมิทุกคนควรทำค