ธรรม : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 537 / 737

…าชหนุ่มทรงพระนามว่าคามณี กล่าวโดยสำนวนว่าพระมงคลวร เพราะเป็นความประพฤติทางใจอันประเสริฐ [๕๐๒] บรรดาธรรมเทวานาและอัษฏสัมปชัญญะนั้น ธรรม-เทวนา พระอรรถกถาจักรกล่าวไว้ในอรรถกถาสามัญสูตรเป็นต้นว่า "โดยเนื้อคว…

…าสามัญสูตร การอธิบายถึงคำว่า 'อัชฌาสัย' ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเป็นผู้ปฏิบัติตามโอวาทและความสำเร็จในทางธรรมซึ่งสำเร็จตามความปรารถนา การพัฒนาในชีวิตทางจิตใจและการดีทางธรรมจึงเป็นหัวข้อที่ถูกเสนอในบริบทนี้

…พานาธุ ๑ อนุปาปสสนิพพานาธุ ๑. กิญฺญาทั้งหลาย ก็สูจุา- ติสสนิพพานาธุเป็นไหน ? กิญฺญาทั้งหลาย กิญฺญาในธรรมวินัยนี้ เป็นพระอรหันต์ มีอาสะสิ้นแล้ว อยูงแล้ว มีรุติอะไรทำแล้ว มิปาระอันปลงแล้ว มีประโยชน์ของตนตาม…

…เสส-นิพพานาธุ และ อนุปาปสสนิพพานาธุ พร้อมทั้งอธิบายถึงกระบวนการที่ทำให้ได้บรรลุนิพพานและความสำคัญของธรรมในการหลุดพ้นจากทุกข์.

…ทว่า ทุตมะ ตัอมา เป็นภาษาบาลี หมายเอานิพพานครบ ๒ อย่างเหล่านี้ ตัอหาเรียกว่ากวณะ (เครื่องเพียงแข็ง) ธรรมชาติใด ออกไปแล้วอาคันตุกะ ชื่อว่า วนะ เหตุนี้นธรรมชาตินั้นชื่อพวน อีกอย่างหนึ่ง ตัอหา ชื่อว่า วนะ ย่…

อรรถกถาอิติวิธุตตะนำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับนิพพานและธรรมชาติในภาษาบาลี โดยนิพพานแบ่งเป็นสองประเภทที่เกี่ยวข้องกับตนและลักษณะของมัน นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นว่า…

…่า เป็นของไม่ละตน เพราะนั่นเองในสตนานของตน พระอรรถถาวา เมื่อจะแสดงว่า 'พระอธิคันนี้’ ย่อมเกิดขึ้นใน ธรรมอันไม่มีมักทั้งปวงถึงจริง ถึงกระนั้น คาวมคึ่ง ก็ย่อมเป็นพรเ- อรณ์ต่อเป็นธรรมเยี่ยม ซึ่งมีความไม่ดำริ…

เนื้อหาในมังคลัตถทีอธิบายถึงพรหมวรรณที่ชื่อว่าสุตตะซึ่งแสดงถึงความสำคัญของการมีอธิธรรมและอธิษผลในชีวิต โดยยกตัวอย่างถึงความสามารถในการพูดดี และกิจที่ควรทำในสังฆะ 4 รวมถึงการแสดงถึงธรรมที…

…่มีอรหันต์ ยังมีขันบัญญัติที่เหล่าสิมติและค้นหา เป็นต้นเข้าอยู่ดังเหลืออยู่. บทว่า ราคกูปิย ความว่า ธรรมเป็นที่สิ้นไป คืออาการที่สิ้นไป ได้แก่ ความไม่มี คือความไม่เกิดขึ้นโดย ส่วนเดียว แห่งราวนะ. แมในบทที…

…มอธิษฐานที่ยังไม่ดับ โดยเน้นไปที่การหยุดความเป็นทุกข์และสุขที่เกิดจากกรรมในชีวิต การอธิบายถึงการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคที่มีต่อผู้ปฏิบัติธรรม การใช้คำเช่น อิทธิ และ สนพเวทยิตานิน แสดงให้เห็นถึงความมุ่งม…

…ะงับความกระวนกระวายแห่งจิตตรา ด้วยสมะระงับอย่างสนิท, อธิษฐาน ว่า จักดับไปไม่เหลือ ด้วยความดับโดยเป็นธรรมชาติ ไม่มีปฏิสนธิ. หาใช่แต่เวทนาทั้งหลายอย่างเดียวเท่านั้นดับไปไม่, อันปัญจขันธ์แม้ ทั้งหมดในสัตนานข…

ในบทนี้กล่าวถึงการระงับใจด้วยทางธรรมชาติที่นำไปสู่การดับทุกข์ โดยไม่เพียงแต่เวทนาแต่รวมถึงปัญจขันธ์ทั้งหมดก็จะดับไปได้ พระแม่พระอิศวรจะไ…

…ล่ม ๔ หน้า ๘๒ หลุดพันแล้วอย่างนี้ มาว่า ธมฺมสารํ ควรวามว่า เพราะบรรลุ พระอัฐ อนึ่งชื่อว่าเป็นสาระ ในธรรมทั้งหลาย เพราะธรรมวินัย นี้มีวุฒิติปิเป็นสาระ. ทว่า นาย วาวว่า ผู้เป็นคดีอธิษฐานแล้ว ในนิพานอันเป็นธ…

ข้อความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจในธรรมสาระของพระพุทธศาสนา ซึ่งรวมถึงอิทธิพลของธรรมวินัยในชีวิตและการบรรลุนิพพานที่เป็นสาระสำคัญ ตามที่พระผ…

…ว่า’ เพราะว่า ธาตุทั้งหลายมีอรรร เป็นอนุฯ ส่วน นิพุทธาน ศัพท์ เป็นกรณาสัญญนะ:.” [๕๕๗] ก็มีมาก ๑ แห่งธรรมิมธรรมเป็นที่สั้นไปแห่งรากเป็นต้น เป็นชื่อแม้แห่งพระอรหัต, ในความที่ธรรมทั้ง ๑ เป็นชื่อแห่งพระ อรหัต…

…ากการศึกษาและคำสอนของพระพุทธเจ้า ท่านพระสารินบุตรได้กล่าวถึงการเข้าถึงนิพพาน ความหมายของพระอรหัต และธรรมที่สั้นและเข้าถึงได้ผ่านการศึกษาและปฏิบัติธรรม รวมถึงการอ้างถึงการสนทนาระหว่างท่านในการตีความธรรมชาต…

…ู้มีอายุ อรหั ต์เป็นในหนองแฉะ ? ( ท่านพระ สารบุตร กล่าวคำนี่นะปริปักษ์อย่างชุกชุมกว่่า) " ผู้มีอายุ ธรรม เป็นที่สั่นสะเทือนะ ธรรมเป็นที่สั่นสะเทือนสะ ธรรมเป็นที่สั่นโมะอะนี้และ, ธรรมเป็นที่สั่นสะเทือนเป็น…

บทความนี้อธิบายถึงคำสอนในอรหัตสูตรโดยเฉพาะความหมายของนิพพานและการสั่นสะเทือนของธรรม พร้อมการวิเคราะห์จากท่านสกวามายารเกี่ยวกับกิเลสและอารมณ์ของโครฎภิญญา การสนทนาระหว่างพระสารบุตรและคำ…

…ิ้น" แต่อย่าว่า "จกิ้น" ท่านสกาวอาจารย์ พึงถามว่า ก็เมื่ออธิบายสั้นนั้นยังไม่สิ้นเลย โดดตรงภูญาณจะทำธรรมเป็นก็สิ้นกิเลสให้เป็นอารมณ์ได้ อย่างไร ? เมื่อท่านปราวอาจารย์กล่าวอย่างนั้น ท่านสกาวอาจารย์จึงเป็น…

…าวอาจารย์ได้ถามเกี่ยวกับสาระสำคัญของการกล่าวถึง 'สิ้นแล้ว' และ 'จกิ้น' เพื่อเน้นถึงการทำความเข้าใจในธรรมปฏิบัติและสภาวะธรรมชาติว่าควรต้องมีการตระหนักถึงธรรมชาติใดที่เป็นนิพพาน ซึ่งเป็นการสำรวจลักษณะอันลึก…

ปราจนาคุณว่าธรรมเป็นที่สุด ไปแห่งกิสร ด้วยเหตุนี้ พระอรรถกถาจึงว่า "เมื่อกิสรทั้งหลายยังไม่สิ้นไปเลย โคตรภูญาณ ย่อมท…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับการทำธรรมเป็นที่สุดในบริบทของกิสรและนิพพาน ตามที่ปรากฏในพระอรรถกถา โดยการกล่าวถึงความเป็นธรรมิไม่ใช่รูปและสถา…

ประโยค- มังคลัตถาที่นี้แปล เล่ม ๕ หน้า 92 เป็นอารมณ์แห่งธรรมกว่าคือธรรมมะย่อมละลายหลาย ด้วยอำนาจการัตดาเหตุนี้นะ นิพพานนั้น ซึ่งเป็นที่สุดแห่งสภาวะ จึงนับว่าเป็…

…นิพพานซึ่งเป็นที่สุดแห่งสภาวะ โดยอรรถกถาได้อธิบายว่า พระอรหัตนั้นย่อมเกิดขึ้นเมื่อโทษะและโมหะสิ้นไป ธรรมถือเป็นที่สิ้นสุดของทุกสิ่ง และนิพพานยังถือเป็นการบรรลุที่มงคล ซึ่งนำไปสู่ความสงบสุขในชีวิตตามแนวทาง…

ประโยค๕ - มงคลิตกนี้เป็นแปล เล่ม ๕ หน้า ๙๓ ธรรมเป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในภูมิจรรมนั้น [๕๕๕] ด้วยคาถานี่ พระผู้มีพระภาค ตรัสองค์๔ ประการ คือ ตนะ พรหมว…

ในมงคลิตก เล่ม ๕ หน้าที่ ๙๓ ได้อธิบายถึงคุณค่าของธรรมที่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในภูมิจรรมนั้น โดยพระผู้มีพระภาคตรัสชี้ให้เห็นถึงองค์สี่ประการที่นำไปสู่การ…

ประโยค- มังสิกัตตาในนี้เป็นแปล เล่ม ๕ หน้า ๙๙ ได้แก่ ย่อมไม่กลับจากธรรมเหล่านั้น สองพูดว่า ลาภ อลโก ความว่า เมื่อถามถึงแล้ว ความเสื่อมจากบิดผิงทรายบวก ก็ถึง เหมือนกัน. แม้…

เนื้อหาทางธรรมนี้ชี้ให้เห็นถึงธรรมที่เกี่ยวข้องกับลาภและความเสื่อมลาภ โดยพระอรหัตดาจารย์ได้กล่าวถึงแนวคิดที่ว่า เม…

প্রโยคธ์ - มังคลดฺภนีนี้นีมปล เล่ม ๕ หน้าที่ 99 [๕๕๕๕] มโน ชื่อว่า จิต. ด้วยเหตุนี้ ในหมวดธรรมมี จูร ธิดาฯเป็นต้น ท่านจึงกล่าวว่า "ชื่อเหล่านี้ คือ จิตตะ มโน มานสะ วิญญาณะ ทะยะ มนะ ย่อมเป็นไปในก…

ในบทนี้กล่าวถึงความหมายของจิตซึ่งเชื่อมโยงกับกระบวนการคิดและรู้แจ้งในระเบียบธรรมชาติ โดยสรุปแล้ว จิตถูกวิเคราะห์ในแง่ต่างๆ เช่น การคิดที่มีประสิทธิภาพ และรูปแบบต่างๆ ของความคิดที่ท…

…ู้นักา อ่อน ได้ความโดยประกายใด ๆ ในที่ใด ๆ ก็พึงถือเอาความโดย ประกายนั้น ๆ ในที่นั้น ๆ เพราะเหตุนี้ ธรรมชาติใด ย่อมสังสม โดยความเป็นอภิบาทและธรรมชาติดี คำว่า จิต เพราะเป็น ธรรมชาตินันธรรมกตกแต่ง ธรรมชาติน…

ข้อความนี้สำรวจความหมายของจิตและธรรมชาติในบริบททางธรรม โดยอธิบายถึงจิตในแง่มุมที่มีความสัมพันธ์กับอารมณ์และปัญญา การสำรวจนี้รวมถึงการศึก…

ประโยค - มั่งคลิดที่เป็นเปล เล่ม ๕ หน้า 105 ธรรมาภิพัฒน์ ย่อมไม่โกรธไม่ประทุษร้ายเลย เพราะว่าพระภิพัทธ์เหล่านั้นเป็นผู้ซึ่งศีลาทำทีบ ไม่หวั่นไหว อัน…

เนื้อหาอธิบายถึงความรู้ในการไม่หวั่นไหวจากโลกธรรมต่างๆ โดยยกตัวอย่างบัณฑิตซึ่งมีความมั่นคงเหมือนภูเขาศิลาทำทีบที่ไม่หวั่นไหวต่อสิ่งภายนอก เช่น รูป เส…

…ม และในมนต์ขันธะ: นั่นอุ้มในอารมณ์ปฐมวงศ์จะอันนั้นว่า รูป-รวมอันบุคคลผูกต้อง ชื่อว่า ผัสสะ ในฉานั้น ธรรมที่ผึ่งรู้ได้ ด้วยใจชื่อว่า ธรรม บทว่า นุปาสนุติ ความว่า จะยังจิตให้หวั่นไหวไม่ได้ บทว่า ตาทโน คือ ผ…

…จิต โดยท่านพระโสณเถระ และอ้างอิงจากพระสูตรต่างๆ เช่น อุตตนิยบท เพื่อเน้นถึงความสำคัญของการฝึกปฏิบัติธรรม วิปัสสนาและการน้อมไปในอารมณ์ที่ถูกต้อง ซึ่งนำไปสู่ความหลุดพ้น และการรู้เท่าทันในความเกิดและความเสื่…

…เล่ม ๕ หน้าที่ 108 เกิดขึ้นแล้วแล แก่เรา ก็แค่ว่า ทุกข์นั้นแล ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา." แม้ว่า ย่อมครอบงำจิตของเขาตั้งอยู่ แม้ความเสื่อมถดถอย ๆ ก็ย่อมครอบงำจิตของเขาตั้งอยู่ เขาย่อมยิ…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงธรรมชาติของทุกข์ที่ไม่เที่ยงและความแปรปรวนของชีวิต โดยพระผู้มีพระภาคได้ชี้ให้เห็นว่ามนุษย์ประสบกับความสุ…

…ยู่ไม่ได้ อึ่ง ท่านทราบทางอันปราศจากกุศล ไม่มีโศก เป็น ผู้ถึงฝ่ามือภาพ ย่อมรู้ว่าถิงโดยชอบ บาลีในโลกธรรมสูตรที่ ๒ ในปฐมวรรค ปฐมปิณนา สาใน อัญญถินาบติ องคุตตรนิวาย. [๒๕๕] อรรถกถา ทุติย โลกธรรมสูตรนั้นว่า …

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ธรรมในโลกธรรมสูตรที่ ๒ ผ่านการตีความหมายและคำศัพท์สำคัญ เช่น 'อภิปลายโล' และ 'ปริทยาย' พร้อมการอธิบายเกี…