บุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 647 / 701

…กพร้อมทั้งเทวโลก. ม.ม. (อรรถ) มก. ๑๙/๕๙ ๒.๓ จิตเสวยด้วยผ้าเช็ดเท้า คือ เมื่อเท้าเปื้อนหรือไม่เปื้อนบุคคลเช็ดด้วย ความยินดี ความยินร้ายอ่อนไม่มีแก่เช็ดเท้า ฉันใด ก็เป็นผู้มีจิตเมตติมีไมตรีในอุจารามณ์ แล…

เนื้อหานี้พูดถึงการอุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎกที่ชี้ให้เห็นถึงคุณค่าของความอ่อนตนและการพิจารณาในชีวิตประจำวันของมนุษย์ การทำความดีที่มาจากการคิดพิจารณาตนเอง เช่น การตรวจสอบกาย วาจา ใจ ว่ามีความบริสุทธิ์เ

๑. การไม่โอ้อวด ๓.๑ พระอัญอุรพิหลาย ย่อมไม่ประสงค์จะแข่งอุฏิพฺตคเฉกะกัน เหมือนบุรุษผู้ได้ชมทิพย์แล้ว ไม่บอุชมทิพย์อันตนรู้เฉพาะแล้ว ฉนั้น สัง.ส. (อรรถ) มฎ. ๒๕/๒๑ ๓.๒ ธรรมดาหมัอาเมื…

…ม่ดูหมิ่นในพระพุทธศาสนา โดยยกตัวอย่างจากคำสอนของพระอัญอุรพิหลายและพระพุทธวจนะที่มีความหมายลึกซึ้งว่าบุคคลที่มีปัญญาจะไม่แสดงออกถึงความสูงส่งของตนเอง และจะไม่ดูหมิ่นผู้อื่น การมีความเพียรและปัญญาถือเป็นส…

๒๐๙ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๑. ความมักตัญญู ๑.๑ บุคคลซึ่ง หรือนอที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่พึงพักก้านถึงของต้นไม้นั้น เพราะบุคคลผู้ประทุษร้ายติเตียนคนเป็…

…ตัญญูบ่งบอกถึงกรรมที่่ทำไม่ดีจะส่งผลเสีย ตลอดจนมีอุปมาอุปไมยเพื่ออธิบายให้เห็นภาพชัดเจน เช่น กรรมที่บุคคลทำในอดีตบรุษย่อมฉิบหาย เช่นเดียวกับพิธีที่ว่านในไฟ ซึ่งทำให้เห็นถึงผลของการกระทำในแต่ละกรณีอย่างช…

มงคลที่ 26 ฟังธรรมตามกาล บุคคลมีปัญญามาก (เหมือนหมองหยาย) คือ ขณะฟังธรรม หรือเลิกฟังยังใส่ใจอยู่ เหมือนเทนำลงไปในหม้อ น้ำหย่อมย…

…ประเภทนี้จึงจำต้องรักษาคนให้ประดาษด้วย คนใช้ ๓ จำพวกนี้เปรียบได้กับคนที่อยู่ในโลกนี้ ๓ จำพวก คือ ๑. บุคคลที่ไม่ว่าจะได้พบตกตาย ได้ฟังธรรมวินัยหรือไม่ก็ได้มาภธรรรมตามจริง ๒. บุคคลที่ไม่ว่าจะได้พบตกตาย ได…

บทความนี้สำรวจประเภทผู้งมงธรรมตามพระไตรปิฎก โดยกล่าวถึงคนใช้ 3 จำพวกที่เปรียบเหมือนบุคคลในโลกที่มีความเชื่อมโยงกับการได้ยินและการปฏิบัติธรรม ซึ่งมีหลักการว่าผู้ที่ได้รับฟังธรรมวินัยจะได…

222 อุปมาอปมจากพระไตรปิฎก ๑.๒ ผู้มีปัญญา ๓ จำพวก ๑. บุคคลมีปัญญาดังม้อว่า คือ ขณะฟังธรรมหรือเมื่อเลิกฟังไม่สใจ เหมือนราณาดงลงไปบนหม้อว่า น้ำยอใสไม่ให้ขงอย…

เนื้อหาในพระไตรปิฎกได้จัดแบ่งผู้มีปัญญาออกเป็น ๓ ประเภท ได้แก่ บุคคลที่มีปัญญาเฉพาะในขณะฟัง คือ ขณะฟังธรรมก็ไม่ใส่ใจเหมือนการตั้งอยู่ น้ำที่ไหลไม่เต็มอ่าง และแบ่งการ…

…ุร้ายโจรนี้ ไม่มีว่าจะทำตามคำสอนของพระบรมศาสดา. ขุ.สุ. (พุทธ) มก. ๖๒/๒๔ ความอดทนต่อความเจ็บใจ ๒.๑ บุคคลแม้เมื่อกลังที่เสียนแล้วด้วยของไม่สะอาดมลาย และน้ำมูกเป็นต้น ด้วยของไม่สะอาดเหล่านั้น ย่อมไม่อาจท…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอดทนต่อทุกข์และความเจ็บใจซึ่งมีบทบาทสำคัญในพระพุทธศาสนา บทเรียนจากตัวละครที่อดทนและการเข้มแข็งในธรรม นี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมีสติ การเข้าถึงใจคน และการหลีกเลี่ยงการทำร้ายผู้

…รดูหมิ่นของคนทั้งปวง ถึงความเป็นบันดิบรมีแล้ว จักบรรลุพระสัมโพธิญาณได้. ข.อฺ. (โพธิ) มก. ๓๐/๕๔ ๒.๔ บุคคลผู้อภิบาลไม่ลานเม้นดับเบินของตนไปอยู่อื่นแล้ว ควรรสร้างนใหญ่ไว้ สำหรับเก็บคำหยามคายหลายหลาย. ข.ชา…

เนื้อหานี้สำรวจอุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก โดยระบุถึงการอดกลั้นคำล่วงเกิน เปรียบเทียบกับช้างในสงครามและพื้นดินที่อดทนต่อสาธารณะ วิถีชีวิตและการกระทำขอ…

๒๑๙ อุบาสมาไมใชจากพระใครจึงถูก ธรรมะ คือ ขันธ์ และโสธจะตั้งอยู่ในบุคคลใด บุคคลผู้นั้นบูชา ผมปัญญา มี ความประพฤติดีเงียบพระอริยะ แม้นชาติชำฉา ฉันนั้นเหมือนกัน สัง.สม. (…

เนื้อหานี้สำรวจความสำคัญของธรรมะในชีวิตประจำวัน โดยระบุว่าบุคคลที่มีจิตใจสงบและพิจารณาในธรรมจะสามารถบูชาความเป็นเลิศได้ แม้จะพบกับอุปสรรคต่างๆ เช่น ความโกร…

…ดขอบที่เราตาดดนบัญญัติแล้วแก่สาวกทั้งหลาย แม้เพราะเหตุแห่งชีวิต ฉนั้น ขิติ (พุธ) มก. ๕/๑๖ ๑.๙ บุคคลเขาไม่รู้โยบปิติ ไม่รู้ว่า เป็นมุสิ เพราะความเป็นผู้ถึงหนึ่ง ส่วนผู้ใดเป็นอันติ ติอธรรมอันประเสริ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับคุณธรรมที่สำคัญในพระพุทธศาสนา ซึ่งได้แก่ ความมักน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลากิเลส ความเป็นผู้ถึงง่าย และการปรารถนาความเพียร โดยมีการอ้างอิงถึงคำสอนต่างๆ ในพระไตรปิฎกที่เกี่ยวข้อ

…ผิด 5.1 ความตริกทังหลายกับความคะเนองอย่างเลวทรามเหล่านี้ ได้ครองบังเรืองอุอิบซ เป็นบรรพชิต เหมือนกับบุตรของคนสูงศักดิ์มีฐานะมาก ทั้งได้กลายวิชาชาญฉรรถฉรรูอย่างเชี่ยวชาญยิงฉมูรอบๆ ตัวครูผู้หลบหลีกไม่ทันต…

…กับผ้าเปลือกไม้ที่ไม่ว่าใหม่หรือเก่ามักจะมีความหมายเปรียบได้กับความไม่คงที่ในธรรมะ การที่จะเป็นผู้มีบุญนั้น จำเป็นต้องเข้าใจความเปลี่ยนแปลง และไม่ยึดติดกับกิขูที่จะทำให้สูญเสียการเห็นธรรมที่แท้จริง ในที…

๒๒๓๓ อุบามาอุไมจากพระไตรปิฎก ๕๗ เปรียบภิกษาชาวชงบ้านหรือออยู่ในบ้าน ถุมบุคคลล่าวว่าภิกษุปิ เป็นหนามของชาวบ้าน เหมือนกับบุคคลที่มีผลพวงทั้งตัว เข้าไปในเขาหญ้า ถูกตัดขาดเต็มตั…

เนื้อหาในบทนี้ได้กล่าวถึงการเปรียบเทียบระหว่างภิกษุและบุคคลในธรรมวินัย ซึ่งพบว่ามีการประพฤติที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการวิจารณ์ถึงความผิดของภิกษุ พร้อมทั้งตั้งคำ…

…ร้าย เที่ยวพูดอดว่าน เป็นพระอรหันต์ คนเหล่านี้เป็นสัญลักษณ์ ขุ.ย. (โพธิ) มก. ๒๓/๑๘ ๒.๓ หญิงคาที่บูดบุคคลจับไม่ดี ย่อมาบมือยืนเอง ฉันใด คุณเครื่องสมณะที่บูดคล้ำไม่ดี ย่อมคร่าเขาไปนรสก ฉันนั้น ข.ธ. (อรร…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎก กล่าวว่าอาหารชั่วคราวส่งผลต่อบุคคล คนบางกลุ่มมีลักษณะเช่น พระอรหันต์ แม้ว่าจะมีรูปลักษณ์ภายนอกแสดงถึงความบริสุทธิ์ แต่ความจริงอาจแต…

…มไม่ตั้งใจฟัง ไม่เฝ้าพึง ไม่เข้าใจจิต เพื่อความรู้ทั่ว และหลากเสียงประพฤติภายนอกคำสอนของศาสดา เหมือนบุคคลตัดเครื่องจองจำเก่าได้แล้ว สร้างเครื่องจองจำอย่างอื่นขึ้นใหม่ ที่ส.ส. (พุทธ) มก. ๑๒/๒๕๐ 2. ก…

…รูปแบบเปรียบเทียบต่างๆ โดยมีการยกตัวอย่างที่แสดงถึงการแยกแยะและการฟังเพื่อความรู้ที่ถูกต้อง และเมื่อบุคคลได้รับการแก้ไขปัญหาในด้านต่างๆ ย่อมแสดงถึงคุณค่าของความเข้าใจที่ถูกต้องตามหลักธรรมของศาสนา เป็นกา…

22 ๕๔ อุปําปปมิยมจากพระไตรปิฎก ๓.๕ กุลบุตรผู้ต้องการศึกษาบำเพ็ญเพียร ถึงความสำรวมในวาจาทั้งสองเหล่านี้ (โสตทวารและากายวาร) จำทำที่สุดแห่งชาต…

เนื้อหาของบทความนี้อธิบายถึงหลักการบำเพ็ญเพียรและการสำรวมในวาจาของพระไตรปิฎก โดยเน้นให้เห็นความสำคัญของการรักษาอินทรีย์และการมีสติในชีวิตประจำวัน ซึ่งมีการเปรียบเทียบธรรมแห่งการฝึกฝนเพื่อความเจริญแห่ง

…้เรือนไม้ซ่อ หรือเรือนหญิงนั้นแต่ทิศใดศูนย์ ไฟพึงได้ช่อง แม้ฉันใด ดูให้ความหวังหลาย ถ้ามีมารเข้าไปก็บุญนั้น ผู้ปกติอยู่เช่นนางจันทน์ ทางหูทางจมูก ทางกาย ทางใจ มารพึงได้ช่องได้เหตุ ฉันนั้น. สัง.สภา. (เทเ…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดจากพระไตรปิฎกเกี่ยวกับโทษของการไม่สำรวมอินทรีย์ โดยเปรียบเทียบข้อคิดผ่านภาพพจน์ที่แสดงถึงความว่างเปล่าของการกระทำที่ไม่ใช่การสำรวม และความเสี่ยงเมื่อไม่มีการควบคุมสัมผัสกับสิ่งเร้

๒๒๖ อุปมาอปมจากพระไตรปิฎก ๒.๒ บุคคลผู้เห็นอย่ากามทั้งหลายเปรียบด้วยโครงกระดูก เพราะอธรรว่า เป็นของมีความเย็นดีน้อย ย่อมฉขาดถามโดยการ…

บทอุปมาในพระไตรปิฎกแสดงถึงโทษและอันตรายของกาม โดยเปรียบเทียบกามกับสิ่งต่างๆ เช่น โครงกระดูก ชิ้นเนื้อ เพลงหย่า และของร้อน เพื่อเตือนใจให้ระมัดระวังในการเสพกาม และให้เห็นถึงความทุกข์ที่มาจากการติดอยู่ใ

254 อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก บุคคลมีใจไม่ฟังซานด้วยถามรคะ? ไม่ถูกถามรคะเหยียวรังไปและย่อมรู้ ย่อมเห็นอายเป็นเครื่องสลัดออก ซึ่งถามร…

บทความนี้สำรวจอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎก ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของความเพียรและจิตใจในเรื่องการหลุดพ้นจากกามและความทุกข์ อุปมาถึงร่างกายและจิตใจที่ปรากฏความงามแต่แฝงไว้ด้วยความหรืออารมณ์ที่มืดมน เช่นเ

…ธ (พุธ) มก. ๒๑/๒๑ ๒.๘๕ ควาามกำหนัดเมื่อจะเกิดขึ้นก็เกิดขึ้น เหมือนกำลังทำเครื่องหมายสำหรับจำไว้ว่า บุคคลชื่อว่าผู้มีความกำหนด เพราะฉะนั้น ท่านจึงว่าเป็นเครื่องทำเป็นเครื่องหมาย เหมือนลูกวัว ตัวที่เหมือ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์และความรู้สึกของมนุษย์ โดยการเปรียบเทียบกับธรรมชาติและสถานการณ์ต่าง ๆ อันเกี่ยวข้องกับการมีชีวิต ทั้งนี้ยังกล่าวถึงอารมณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิตและวิธีที่จะช่วยให้เข้าใจต

…ใจได้บ้างหรือ กามทั้งหลายเปรียบเหมือนกรดู มีข้อนขา มีความคับแน่นมาก ถามนี้มีโทษอย่างยิ่ง อุปมาเหมือนบุรุษถือคบพลังหญิงที่ไต่ติดัว แล้วเดินวนมไป ไฟย้อมติดขา แล้วไหม้มือ บรรดั้น. ม.ม. (พุทธ) มก. ๒…

…องเรือน โดยใช้การเปรียบเทียบกับสัตว์และธรรมชาติ บรรยายถึงความยากลำบากในการละทิ้งความผูกพันอย่างการมีบุตรหรือภริยา และการหาทางออกจากภาวะแวดล้อมที่ติดขัดและเป็นทุกข์. อุปมาเหล่านี้เตือนให้ระลึกถึงความเลวร…