ปญฺจ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 27 / 132

…่ามกลางพระองค์อันประเสริฐ คือทศพลญาณ มีพระนาภีอันประเสริฐ คือพระปัญญา อันตรัสรู้พระปฏิจจสมุปปาทธรรม ปญฺจินฺทฺริยปญฺจพลปวรชมน์ มีบั้นพระองค์ คือพระชฒนะประเทศสะเอว อันประเสริฐ คือพระปัญญาอันตรัสรู้ จตุสมฺมป…

เอกสารนี้เป็นการรวบรวมบทสวดมนต์ที่เกี่ยวข้องกับธรรมทายาทและพิธีอุปสมบทหมู่ ซึ่งมีความสำคัญในการที่จะส่งเสริมความรู้และการปฏิบัติธรรมในทางพระพุทธศาสนา บทสวดมนต์เหล่านี้ได้แก่การนำเสนอความเข้าใจในพระจตุ

…ท่านั้น สว่างถึงนั่น โอปนยิโก ไม่ใช่เป็นของแข็ง น้อมเข้าไว้ในใจได้ จะไว้ที่ไหนก็ได้ ซ้ายขวาหน้าหลัง ปญฺจตฺต์ เวทิตพฺโพ วิญญูหิ ผู้รู้ รู้ได้เฉพาะตัว ใครเข้าถึงใครก็รู้ ใครทำเป็นใครก็เห็น ใครได้ ใครก็ถึง ใ…

สาระสำคัญของพระธรรมธรรมเทศนาในเรื่องการเข้าถึงพระอรหัตที่ต้องมีศีล สมาธิ ปัญญา และการทำลายอาสวะที่ขัดขวางการเข้าถึงธรรมกาย โดยมีการเปรียบเทียบถึงการกำจัดมารและเสนามารเสมือนกับการเกิดแสงสว่างจากดวงอาทิ

พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) 207 ๖๓ การสุตตกถา (ขันธ์ ๕ เป็นภาระอันหนัก ๒) นโม.... ภารา หเว ปญฺจกฺขนฺธา... สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นภาระอันใหญ่ยิ่ง จึงทรงแสดงพระสูตรว่าด้วยภาระอันหนัก ของสัต…

บทนี้กล่าวถึงการสุตตกถาที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นขันธ์ ๕ ว่าเป็นภาระอันหนักที่สร้างความทุกข์ให้กับสัตว์โลก ทุกคนมีขันธ์ ๕ ประกอบด้วย รูป, เวทนา, สัญญา, สังขาร, และวิญญาณ โดยเสนอว่าการดูแลและปล่อยวาง

…ก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค, นันทิวิสาลสูตร, มก. เล่ม 24 ข้อ 302 หน้า 386. สุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกายสฺส ปญฺจกนิปาโต ภาษาบาลี ฉบับสยามรัฐ, เล่ม 22 ข้อ 334 หน้า 464. บ ท ที่ 3 ธ ร ร ม ช า ติ ข อ ง ชี วิ ต ท า ง…

บทความนี้สำรวจลักษณะและอำนาจของกิเลสสามประเภท ได้แก่ โลภะ โทสะ และโมหะ ซึ่งส่งผลกระทบต่อจิตใจและการกระทำของบุคคล โลภะเป็นความปรารถนาที่ไม่มีที่สิ้นสุด โทสะเป็นความโกรธและความเกลียดชัง ขณะที่โมหะเป็นคว

คือยิ่งถือปฏิบัติเรื่อยไปไม่ละวางเสีย 6) อธิบายธรรมคุณบทว่า ปจฺจตฺต์ เวทิตพฺโพ วิญญูหิ ปญฺจตฺต์ เวทิตพฺโพ วิญญูหิ แปลว่า อันวิญญูพึงรู้เฉพาะตน คำว่า วิญญูชน คือ ผู้รู้แจ้ง หมายถึง ธรรมของพระอ…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้อธิบายว่า วิญญูชนจะรู้แจ้งในธรรมได้เฉพาะตนเท่านั้น โดยไม่สามารถให้ผู้อื่นเข้าใจในสิ่งที่ตนไม่เคยสัมผัสได้ เช่น การเปรียบเทียบการรับประทานอาหารหรือผลไม้ จากนั้นได้ตรัสว่า ธรรมที่พ

….ทสก. องฺคุตฺตรนิกาย ทสกนิปาต องฺ.ทุก. องฺคุตฺตรนิกาย ทุกนิปาต องฺ.นวก. องฺคุตฺตรนิกาย นวกนิปาต องฺ.ปญฺจก. องฺ.สตฺตก. อป.อ. องฺคุตฺตรนิกาย ปัญจกนิบาต องฺคุตฺตรนิกาย สัตตกนิปาต อุปทาน อฏฐกถา (วิสุทธชนวิลาส…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับอักษรย่อของชื่อคัมภีร์ในพุทธศาสนา ที่จัดเรียงตามอักขรวิธีแห่งภาษามคธ ซึ่งรวมถึงชื่อคัมภีร์ต่างๆ อาทิ องฺคุตฺตรนิกาย อฏฐกถา, อุปทาน อฏฺฐกถา, และอภิธมฺมปิฎก ที่เป็นส่วนสำคัญในการ

…วิมานวตฺถุ ขุ.สุ. ขุททก. อ. จริยา. อ. ชา. อ. เถร. อ. เถรี. อ. ที.อ. ที.ปา. ที.ม. ที.สี. ธ.อ. นิท.อ. ปญฺจ.อ. ปฏิสํ.อ. เปต.อ. พุทธ.อ. ม.อ. ม.อุ. ม.ม. ขุททกนิกาย สุตตนิบาต ขุททกปาฐ อฏฐกถา (ปรมตฺถโชติกา) จริย…

ขุททกนิกายเป็นหมวดหนึ่งในพระไตรปิฎกที่รวมคำสอนต่างๆ ที่สำคัญและเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา เช่น จริยาปิฎก, ชาตก, เถรคาถา และหนังสืออธิบายต่างๆ ที่ช่วยในการทำความเข้าใจเนื้อหาเหล่านี้ นอกเหนือจากนั้น ขุท

…ตอน ไหน ให้เรียงไว้ตอนนั้น เช่น : : สาวตฺถีวาสี กิเรโก กุฏมพิโก ภริยาย กาลกตาย ปพฺพชิ ฯ สา กิร ฯเปฯ ปญฺจโครสทาน ททมานา ทหรานญจ สามเณรานญฺจ ปตฺต์ ปิทหิตวา อล์ อนฺติ นิวาเรนตานมปิ อิท มธุร์ อิท มนาปนฺติ อทา…

กฎเกณฑ์การเรียงประโยคที่ถูกต้องในภาษาไทยนั้นรวมถึงการใช้ตัวนามและตัวกิริยาอย่างเหมาะสม โดยตัวนามจะประกอบด้วยฉัฏฐีวิภัตติ ขณะที่ตัวกิริยาจะมี ต อนุต มาน ปัจจัย และเป็นฉัฏฐีวิภัตติเช่นเดียวกัน... เมื่อม

… เช่น : อเสส นครโต อวิทูเร ฐาเน เต โยธา สุทธิ์ ปุตเตหิ สีส์ ฉินฺทสุ ฯ (๓/๑๘) : มย์ ภนฺเต ติสรเณน สห ปญฺจ สีลานิ ยาจาม ๆ แบบที่ว่านี้เป็นแบบเฉพาะของท่าน หากจะเรียงใหม่ให้ยึดแบบ นิยมเป็นดีที่สุด ไม่มีทางพลา…

ในบทความนี้ได้อธิบายกฎเกณฑ์การเรียงประโยคที่เกี่ยวข้องกับคำว่า สุทธี และ สห โดยเน้นถึงการใช้คำขยายที่จะต้องมีการเรียงตามลำดับที่เหมาะสม เช่น คำขยายที่ทำหน้าที่ขยาย สุทธี ควรอยู่ข้างหน้า ขณะที่คำขยายที

…สา - อนาถปิณฑิโกปิ วิสาขาปี มหาอุบาสิกา นิพัทธ์ ทิวสสฺส เทว วาเร ตถาคตสฺส อุปฏฺฐานํ คจฉนฺติ ฯ (๑/๔) ปญฺจมี อฏฐมี จาตุททสี ปณฺณรํสี ชุณหปกเข จตุตาโร, ตถา กาฬปกเขติ มาสสส อฏฐ ทิวสา ปกติอุโปสถสฺส กาโล ฯ (มงค…

มคธคือระบบที่เกี่ยวข้องกับการนับวัน เดือน ปี ซึ่งมีการใช้สำนวนไทยในการสร้างรูปแบบต่าง ๆ เช่น ทิวสสส เทว วารา สำหรับวันละสองครั้งเดือนละหกวัน ตลอดจนการใช้ในการสรรเสริญพระพุทธเจ้าและอาจารย์ โดยใช้สำนวนท

…: แม้ภิกษุ ๕๐๐ รูป ผู้อยู่ประจำทิศ ออกพรรษาแล้ว เข้าไปเฝ้าพระอานนท์ อ้อนวอนว่า... เดิม ทิสาวาสิโนปิ ปญฺจสตา ภิกขู วุตถวสุสา =

บทนี้สอนเกี่ยวกับการขยายกิริยาในภาษาไทยเป็นมคธ โดยอธิบายขั้นตอนการสร้างประโยคใหม่ การเพิ่มยเข้าประโยคแรกเพื่อการขยาย การเปลี่ยนกิริยาในประโยคให้เหมาะสม และแสดงตัวอย่างการใช้ โดยเฉพาะการขยายประธาน เพื่

…วอย่างขยายกรรม : การแปลงประโยคและการล้มประโยค ๒๓๙ อานนฺทตฺเถร์ อุปสงฺกมิตวา ฯเปฯ ยาจึสุ ฯ (๑/๕๕) เย ปญฺจสตา ภิกขู ทิสาวาสิโนปิ โหนฺติ, เต วุฒิตวสสา อานนฺทตฺเถร อุปสงฺกมิตวา ยาสุ ฯ ครั้งนั้น ลิงตัวหนึ่งเห็…

บทความนี้กล่าวถึงตัวอย่างการขยายกรรมและบทเหตุในพระพุทธศาสนา โดยเสนอวิธีการแปลงประโยคและการล้มประโยคอย่างละเอียด เช่น การใช้คำสั่งที่เหมาะสมในบริบทและการเปลี่ยนรูปประโยคเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น โดยเน้นที

…ติ เอตฺถ ปน สยนฺติ สาม อปรเนยโย หุตวา ๆ อภิญญาติ อภิญฺญาย อธิเกน ญาเป็น ญตวาติ อตฺโถ ฯ สจฺฉิกตุวาติ ปญฺจกฺข์ กตฺวา ฯ ปเวเทตีติ โพเธติ ญาเปติ ปกาเสติ ฯ (สมนฺต ๑/๑๓๔) (๕) ในกรณีที่มีการแก้ค่าในบทตั้งหลายๆ ค…

คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธนี้นำเสนอวิธีการแปลและตีความคำศัพท์ในบริบทต่างๆ รวมถึงการอธิบายความหมายของคำว่า 'อภิญญา' ที่หมายถึงความรู้ยิ่งด้วยญาณและคำว่า 'สัจฉิกตวา' ซึ่งหมายถึงการทำให้ประจักษ์ ในรายละเอีย

…สติปัจจยตา วฏฏติ ความว่า การได้ ความที่มีสติเครื่องพิจารณาเป็นปัจจัย ย่อมควร ฯ : สติปจฺจยตา วฏฺฏ ติ ปญฺจเวกขณสฺสติยา ปัจจยตต์ ลัทธิ์ วฏฺฏติ ฯ (มงคล ๑/๙๘) ในการแก้ค่าเช่นตัวอย่างที่ยกมานี้ มีข้อความที่ควรค…

บทนี้อธิบายการเรียงประโยคภาษาไทย โดยใช้หลักการจากสติปัจจยตา ที่ช่วยในการพิจารณาและแก้ไขศัพท์ในประโยค เพื่อให้มีความชัดเจนและไม่ซ้ำซ้อนกัน การวิเคราะห์จะรวมถึงการเลือกแก้ศัพท์อย่างเหมาะสม เช่น ไม่ควรแก

…ฺถ อปริคคหิตธุดงฺคสฺส สงฺฆโต วา คุณโต วา ธมฺม เทสนาทีห์ จสุส คุเณหิ ปสนฺนาน คิดีน สนฺติกา อุปฺปนฺนา ปญฺจยา ปริสุทธุปปาทา นาม ปิณฑบาตจริยาที่หิ ปน อติปริสุทธุปปาทาเยว ๆ ปริคคหิตธุดงฺคสฺส ปิณฑปาต- จริยาที่ห…

เอกสารนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับการเรียงประโยคในภาษาไทย โดยลงรายละเอียดเกี่ยวกับการใช้งานแบบต่างๆ ตั้งแต่การใช้เพื่อแก้อรรถ การอธิบายความไปจนถึงการเรียงประโยคที่มีนามศัพท์กำกับ ซึ่งส่งผลต่อความสละสลวยและค

…เป็น หรอ ไม่ใช่ : ตตฺถ ปฏิปทาวิสุทธิ์ นาม สสมภาริโก อุปจาโร, อุเปกขา พรูหนา นาม อปปนา, สมุป สนา นาม ปญฺจเวกขณา ฯ (วิสุทธิ์ ๑/๑๘๙) : ตตฺถ สสมภาริโก อุปจาโร ปฏิปทาวิสุทธิ์ นาม อปปนา อุเปกขานพรหนา นาม, ปัจจเ…

คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ประกอบด้วยทฤษฎีการแปลจากไทยเป็นมคธในระดับ ป.ธ. ๔-๙ เนื้อหาพูดถึงเรื่องต่างๆ เช่น อัปปนาโกศลและการทำวัตถุให้เรียบร้อย รวมถึงคำศัพท์ต่างๆ ที่ใช้ในสำนวน เพื่อช่วยในการศึกษาและการน

การเรียงประโยคอธิบายความ ๒๗๗ เทสนาทีห์ จสุส คุเณหิ ปสนฺนาน คิดีน สนฺติกา อุปฺปนฺนา ปญฺจยา ปริสุทฺธุปปาทา นาม, ปิณฑบาตจริยาที่ ปน อติปริสุทฺธูปปาทาเยว ฯ ชี้แจง : ประโยคหลังละคำว่า อุปปันนา…

บทความนี้ชี้แจงถึงการเรียงประโยคในภาษาบาลีซึ่งมีความซับซ้อนและหลากหลาย โดยผู้เขียนระบุว่าภาษาบาลีมีการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัยและวรรณกรรมในอนาคต การศึกษาในด้านนี้จะช่วยให้นักศึกษาเข้าใจและมีความรู้ที่ลึก

…น แล้วจึงแยกแต่งทีละข้อธรรมทีหลัง โดยใช้ศัพท์นิทธารณะและนิทธารณียะ เป็นตัวเชื่อมความ เช่น : ตตฺริเม ปญฺจ สนฺธโย อุคฺคโห ปริปุจฉนา อุปฏฐาน อปปนา ลักขณนฺติ ฯ ตตฺถ อุคฺคโห นาม กมฺมฏฺฐานสุส อุคคณหน้า ๓. ในกรณ…

เอกสารนี้กล่าวถึงหลักการแต่งไทยในรูปแบบมคธ โดยเน้นที่การใช้ศัพท์วิชาการในการอธิบายข้อธรรมแต่ละอย่างให้ชัดเจน และแนะนำวิธีการเตรียมเนื้อหาที่มีอุปมาอุปไมยอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ยังเสนอการแต่งเติมคำเชื่

… พาราณสีย์ พฺรหฺมทตฺเต รัชช์ กาเรนเต โพธิสตฺโต กปิโยนีย์ นิพฺพตฺติ ฯ โส หิ วยปปตโต ลงฺฆนาลงฺฆณปคุโณ ปญฺจหตุ พลาติพลูเปโต อสีติกปิสหสฺสปริวาโร หิมวนเต วสิ ฯ (สนามหลวง ๒๕๑๑) ไทย : การสืบอายุพระศาสนาตามที่พุ…

เนื้อหานี้นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับการสืบอายุพระศาสนาและวิธีการแต่งภาษาไทยเป็นมคธ ตั้งแต่ยุคพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน โดยมุ่งเน้นถึงหลักเกี่ยวกับบุคคลและวัตถุ ซึ่งมีความละเอียดลึกซึ้งและเป็นแนวทางให้กับนักศ

…ง เช่น - ตสฺมา ต์ ทิวส์ สตฺถา ฯเปฯ อนุปุพพิกถ์ กเถ เสยฺยถีทำ ? ทานกถ์ สีลกถ์ ฯเปฯ (๑/๕) : สงฺขิตเตน ปญฺจุปาทานขันธา ทุกขา เสยฺยถีท รู ปูปาทาน ขนฺโธ ฯเปฯ กล ตามปกติแปลว่า อย่างไร แต่สำนวนแปลว่า คือ ใช้ในกร…

บทความนี้กล่าวถึงการใช้คำและสำนวนในภาษาไทย โดยเฉพาะการใช้คำว่า ยทท เช่นในการแสดงส่วนย่อยที่มีอย่างเดียว และ เสยฺยถีทำ ที่ใช้แสดงส่วนย่อยหลายๆ อย่าง นอกจากนี้ยังพูดถึงคำว่า "เพราะ" ที่มีที่มาจากรูปแบบต