ประณีต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 20 / 16

… ว่า "รูปปกอย่างนี้ที่เป็นอดีตนาคและปัจจุบัน เป็น ภายในหรือภายนอกก็ตาม หายหรือละเอียดก็ตาม เวลา หรือประณีตก็ตาม อยู่ในที่ใกล้ครูอยู่ในที่ใกล้ครู Group นี้เรียกว่ารุปขันธ์ เพราะรวมรูป (ที่แจงมา) นั้นเข้าด้วย…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์รูปขันธ์และการรวมตัวของเวทนาทุกอย่างที่เป็นอดีตและปัจจุบัน ซึ่งมาจากการตรัสของพระอิทธธรรม โดยเฉพาะคำว่า 'ทุกอย่าง' และการใช้บททั้งสองในความหมายของการรวมกันของรูป เวทน

…ทธิ, อิทธิสุข. ตร ปัจจัย ปาปdto ไ เป็นบาปกว่า. ปุนฑิต dto เป็นบัณฑิตกว่า. หินดโร เลวกว่า. เปนิตตโร ประณีตกว่า. อิธีจ้อ ปาปิโ เป็นบาปกว่า. กนิโย่น้อยกว่า. เสยโย ประเสริฐกว่า. เชยโย เจริญกว่า. ศพที่ทลายอิทธ…

บทความนี้อธิบายถึงปัจจัย 5 ตัวที่ใช้ในการแสดงคุณนามในภาษา ทั้ง ตร, ตม, อติสุข และอิทธิ โดยไม่มีการระบุชั้นในคุณนามที่ปกติ ซึ่งถูกนำเสนอในวิสาสุณามที่แตกต่างกัน การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจลักษณะการใช้

…้วย อำนาจแห่งฐานะมีชาติตระกูล และโภคะเป็นต้น ที่นับว่าเลว เพราะ ประกอบด้วยผลแห่งโมหะ คำว่า "ปณีเต - ประณีต" คือที่ตรงกัน ข้ามกับเลว เพราะประกอบด้วยผลแห่งอโมหะ คำว่า "สุวณฺณ - ผิวพรรณงาม" คือประกอบด้วยผลแห่ง…

…่พูดถึงการเกิดและการอุปบัติของสัตว์ รวมถึงการเปรียบเทียบนิยามของคำต่างๆ เช่น 'หีเน - เลว', 'ปณีเต - ประณีต', 'สุวณฺณ - ผิวพรรณงาม', 'ทุพฺพณฺเณ - มีผิวพรรณทราม', 'สุคต - ได้ดี', และ 'ทุคฺคเต - ตกยาก' ซึ่งอธิ…

… แต่ถ้า เธอเป็นผู้ใคร่จะระลึกถึง ความถึงพร้อมแห่งผิวพรรณก็ดี ความเป็นผู้ เลี้ยงชีพอย่างปอน หรืออย่างประณีตก็ดี ความเป็นผู้มากไปด้วยความ สุข หรือความทุกข์ก็ดี ความเป็นผู้มีอายุสั้นหรืออายุยืนก็ดี ของตนใน กาล…

ในบทนี้ มีการอธิบายการระลึกถึงชื่อและโคตรของตนในอดีตภพที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณฐิติ สัตตาวาส และสัตวนิกาย โดยเฉพาะวิธีการที่ผู้คนสามารถระลึกถึงความเป็นอยู่ในอดีต ทั้งเรื่องผิวพรรณ การเลี้ยงชีพ และสุขทุกข

… ถึงความไม่หวั่นไหว หมายความว่า ตั้งอยู่อย่างที่เป็นสิ่ง ถึงความไม่หวั่นไหว" เพราะเข้าถึงความเป็นจิตประณีต ด้วยความ เต็มเปี่ยมแห่งภาวนา จิตประกอบด้วยองค์ ๘ แม้โดยนัยนี้ ก็เป็นจิตควรแก่การนำมุ่งไป คือเป็นบาท…

…ำเสนอว่าจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยการฝึกฝนสามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูตรต่างๆ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับอิทธิและผลที่เกิดจากกา…

…(อธิษฐาน) เป็นหลายคน ก็ได้" ดังนี้เป็นต้น เพื่อทรงแสดงอานิสงส์แห่งการเจริญสมาธิ และ เพื่อแสดงธรรมอันประณีต ๆ ยิ่ง ๆ ขึ้นไป แก่กุลบุตรทั้งหลายผู้ได้บรรลุ สมาธิในจตุตฌานแล้ว (จิตตปริทมนวิธี - วิธีฝึกฝนจิต ในโ…

ข้อความดังกล่าวในวิสุทธิมรรคแสดงถึงความรู้เกี่ยวกับการตายและการเกิดใหม่ของสัตว์ โดยอ้างอิงถึงการพัฒนาจิตที่บริสุทธิ์ซึ่งสามารถนำไปสู่การบรรลุฤทธิ์หลายประเภท เช่น การเป็นคนเดียวหรือหลายคนได้ ซึ่งการทำส

…ามแปลกกันโดยความเป็นพื้นปราสาท แห่งพื้นทั้ง 4 นั้น หามีไม่ ก็จริงอยู่ ถึงกระนั้น พื้นชั้นบน ๆ ก็ย่อมประณีตกว่าชั้นล่าง ๆ โดย มีความสมบูรณ์แห่งเบญจกามคุณแปลกกันฉันใด อนึ่ง ผ้า (เนื้อบาง น้ำหนักเบา) ชนิดจตุปล…

เนื้อหาที่เสนอถึงความแตกต่างระหว่างสมาบัติอารูป ๔ โดยใช้การเปรียบเทียบกับผ้าชนิดต่างๆ ซึ่งมีความประณีตที่แตกต่างกันตามชนิดเนื้อผ้าและน้ำหนักของผ้า ข้อความนี้สื่อถึงความสำคัญของการเข้าใจในระดับความประณีต…

…ทั้งหลายไม่ ด้วยในสมาบัติเหล่านั้นทุกข้อมีองค์ ฌานอยู่ ๒ องค์เท่านั้น คือ อุเบกขา จิตเตกัคคตา [อารูปประณีตกว่ากันเพราะองค์ประณีตเข้าโดยลำดับ] แม้เมื่อเป็นเช่นนั้น ในอารูปสมาบัตินี้ สมาบัติข้อหลัง ๆ ก็ย่อม ป…

…ตไม่ต้องการก้าวล่วงองค์แห่งสมาบัติเหล่านั้น เนื่องจากทุกข้อมีองค์ฌานอยู่ 2 องค์ จึงควรได้ทราบถึงความประณีตในแต่ละขั้นของอารูปสมาบัติ เมื่อมองในแง่ของความประณีตในสมาบัติ ในการเปรียบเปรยกับพื้นปราสาทที่มีหลาย…

…ัตินั่น" นี้ ก็หามีแก่เธอไม่ ถามว่าเพราะเหตุไฉน ? ตอบว่า เพราะความที่เนวสัญญานาสัญญายตนะละเอียดกว่า ประณีตกว่า อากิญ จัญญายตนะ เหมือนอย่างว่า พระราชาประทับคอช้างตัวประเสริญ เสด็จ ไปในถนนในพระนครด้วยราชานุภา…

เนื้อหานี้สนทนาเกี่ยวกับความคิดและการตั้งอยู่ในสมาบัติในทางธรรมซึ่งมีระดับความละเอียดและอธิบายการเปรียบเทียบกับพระราชาที่ไม่เห็นคุณค่าของการเป็นช่างฝีมือ อธิบายถึงความสำคัญของความคิดที่แยกจากการบรรลุถ

… หรือ (เห็นโทษ) ว่าสัญญาเป็นดุจโรค สัญญาเป็นดุจผี สัญญาเป็นดุจลูกศร ธรรมชาต นั่นละเอียด ธรรมชาตินั่นประณีต ธรรมชาตินั่นคืออะไร ธรรมชาต นั่นก็คือเนวสัญญานาสัญญายตนะ" และ (เห็น) อานิสงส์ในคุณที่สูง ขึ้นไป (คื…

…ำนาญในอากิญจัญญายตนสมาบัติ และเห็นโทษของสัญญาต่าง ๆ ทั้งหลาย และเห็นอานิสงส์ของธรรมชาติที่ละเอียดและประณีต ในกระบวนการทำเช่นนี้จะทำให้จิตเกิดความหน่วงและมีสมาธิที่มั่นคง จนในที่สุดจิตจะสามารถแนบแน่นในขันธ์ท…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ [อุปจารและอัปปนา] ๆ - หน้าที่ 234 พระโยคาวจรนั้น นึกหน่วงเอากสิณคฆาฎิมากาสนิมิตนั้นแล้วๆ เล่า ๆ ว่า 'อากาโส อากาโส - อากาศ อากาศ" ทำไปจนเป็นนิมิต ที่นึกเอามาได้ (ต

…และเสริมสร้างสมาธิ ที่สำคัญคือ การเข้าใจในรูปแบบการละนิวรณ์อย่างละเอียดในอรูปฌาน เพื่อให้เข้าถึงความประณีตของจิต สถานตนในระดับสูงขึ้น เช่นเดียวกับการเข้าสู่ปฐมฌาน การวิเคราะห์ปัญหาที่เกี่ยวข้องในบทการนำเสนอ…

…หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข เป็นผู้มีอินทรีย์สงบ มีใจสงบ ถึงพร้อมด้วยหิริโอตตัปปะ น่าเลื่อมใส มีอัชฌาสัยประณีต เป็นที่เคารพและยกย่องแห่งสพรหมจารีทั้งหลาย อนึ่ง เมื่อยังไม่บรรลุคุณที่สูงขึ้นไป ย่อมเป็นผู้มีสุคติ…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรคมีการอธิบายถึงอุปสมานุสติ ซึ่งเป็นการระลึกถึงคุณของอุปสมะ โดยมีผลต่อการฝึกจิตของพระอริยสาวก และแม้แต่ปุถุชนผู้เน้นในอุปสมะก็ยังถือว่าควรใส่ใจในการฟังเพื่อให้จิตเลื่อมใสในอุปสมะ

…ธพจน์ว่า "ภิกษุทั้งหลาย แม้อานาปานสติสมาธินี้แล บุคคล ทำให้มีทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นธรรมละเมียดแท้ด้วยประณีตแท้ด้วย" ดังนี้เป็นต้นบ้าง โดยความเป็นธรรมสามารถในอันตัดเสียซึ่งวิตก (มีกามวิตกเป็นต้น) บ้าง จริงอยู…

…อันตรายต่อสมาธิ โดยพระพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกอานาปานสติ ซึ่งถือเป็นธรรมละเมียดและประณีต สามารถตัดวิตกต่างๆ เช่น กามวิตก และทำให้จิตมุ่งมั่นไปที่อารมณ์เดียว คือ ลมหายใจ การปฏิบัตินี้จึงมีค…

…นให้พิสดาร จึง มหาฎีกาขยายความว่า ที่ว่าได้กายิกสุขด้วยนั้น ก็โดยที่ร่างกายของผู้เข้าฌาน ซาบซ่านด้วยประณีตรูปที่เกิดแต่ฌาน จะรู้สึกเป็นสุขเมื่อออกจากฌานแล้ว ๒. มหาฎีกาว่า การบำเพ็ญฌานของศาสนิกชน ส่วนมากก็เป…

เนื้อหานี้อธิบายความหมายของอเสจนโก โดยเชื่อมโยงถึงการฝึกอานาปานสติสมาธิซึ่งนำไปสู่ความสุขและการตัดขาดจากบาปและธรรมอันเป็นอกุศล การเข้าถึงฌานและผลลัพธ์ที่ตามมาซึ่งเกี่ยวข้องกับการบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญา

…ี่ 88 อย่างไร ? เฉลยว่า พระพุทธาธิบายมีอยู่ว่า "อันอานาปานสติสมาธินี้ จะได้เป็นธรรมไม่ละเมียดหรือไม่ประณีตโดยปริยายไร ๆ เหมือนอย่าง อสุภกรรมฐาน ซึ่งละเมียดและประณีตแต่โดยปฏิเวธอย่างเดียว แต่ไม่ ละเมียดไม่ปร…

ในบทนี้พระพุทธเจ้าตรัสถึงการฝึกอานาปานสติสมาธิว่าเป็นธรรมที่มีความละเมียดและประณีตโดยไม่ขึ้นอยู่กับความละเอียดหรือความหยาบของอารมณ์ ทั้งนี้อานาปานสติสมาธิจะช่วยให้เกิดความสงบและมีกำล…

…[แก้ สนฺโต ปณีโต] สองบทว่า สนฺโต เจว ปณีโต จ นั้น พึงประกอบว่า สนฺโต จ เจว ปณีโต เจว-ละเมียดแท้ด้วย ประณีตแท้ด้วย พึงทราบว่า การ จำกัดความด้วยเอวศัพท์ ย่อมมีทั้ง มีทั้ง ๒ บท ถามว่า พระพุทธาธิบายมีอยู่

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

…ว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้อานาปานสติสมาธินี้แล บุคคลทำให้มีทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นธรรมละเมียดแท้ด้วย” ประณีต แท้ด้วย เป็นธรรมเครื่องพักอยู่อันละมุนละไมและเป็นสุขด้วย ยังธรรม อันเป็นบาปอกุศลทั้งหลาย ที่เกิด ๆ …

ในช่วงนี้ของพระธรรมภาสิต อานาปานสติกรรมฐานถือเป็นการปฏิบัติที่ได้รับการเชิดชูจากพระพุทธเจ้า โดยเน้นว่าผู้ที่ทำให้มีและทำให้มากจะประสบกับธรรมละเมียดแท้และสูงส่ง ภิกษุสามารถปฏิบัติการอานาปานสติได้ในสถาน

…รทำให้ร่าเริง ๑ เพ่งดูจิตอยู่เฉย ๆ ในสมัยที่จิต ควรเพ่งดูอยู่เฉย ๆ ๑ เป็นผู้มีอธิมุติ (คืออัธยาศัย) ประณีต ๑ มุ่งยินดีพระนิพพาน ๑ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ ประการนี้แล เป็นผู้อาจทำให้แจ้งซึ่งสี…

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุที่มีอธิจิตต โดยมีธรรม ๖ ประการ ที่ช่วยในการเข้าถึงสีติภาวะอันยอดเยี่ยม จิตของภิกษุต้องถูกตั้งอย่างถูกต้องเพื่อห่างไกลจากอาสวะ และเพื่อให้สาม

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 166 ความตั้งอยู่แห่งจิตอันใด ฯลฯ สัมมาสมาธิอันใด อันนั้นชื่อ เจตโส เอโกทิภาวะ" ดังนี้เท่านั้น ก็แลคำพรรณนาความ (แห่งปาฐะทั้ง สองนี้) อย่างใดไม่ผิด เทียบเ

…้มีการตอบโจทย์เกี่ยวกับคำประกาศนี้ว่าเป็นความสำเร็จอยู่ในปาฐะทั้งสองที่อธิบายถึงอวิตกฺก์ อวิจารอย่างประณีตเพื่อให้ผู้อ่านได้เข้าใจขั้นตอนในการพัฒนาฌานอย่างลึกซึ้ง

…เสีย จิตก็เข้าไม่ถึงอารมณ์ วิตกกับวิจารถึงแม้ มีลักษณะต่างกัน แต่ควรทำงานต่อเนื่องกัน ทำจิตให้ดำเนินประณีตไปโดยลำดับ ดัง ปรากฏในปฐมฌานและทุติยฌาน (ปัญจกนัย) คือปฐมฌานมีทั้งวิตกและวิจาร ถึง ทุติยฌาน วิตกสงบไ…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับวิตกและวิจารในสภาวะแห่งฌาน ตามที่กล่าวในอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสองฌานแรก แสดงให้เห็นถึงบทบาทของวิตกที่ทำหน้าที่เป็นผู้จับอารมณ์ และวิจารที่ทำหน้าที่ตรวจสอบอารม