หน้าหนังสือทั้งหมด

การภาวนาในพระพุทธศาสนา
18
การภาวนาในพระพุทธศาสนา
…ทั้งหลายไว้ในตนเพื่อที่จะบรรลุนิพพาน ยิ่งกว่านั้น ภาวนายังเป็นคำแพร่หลายและใช้เสมอแทนคำว่าสมาธิ 1.3 ประเภทของกัมมัฏฐาน ในพระไตรปิฎกได้กล่าวถึง วิชชาภาคิยธรรม หมายถึง ธรรมอันเป็นส่วนแห่งการรู้แจ้ง สภาวธรรมตา…
…ุณธรรมไว้ในตนเพื่อบรรลุนิพพาน และยังช่วยให้มีความเป็นมิตรต่อสรรพสัตว์ทั้งหลาย การภาวนาแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักคือ สมถกัมมัฏฐาน ที่เน้นการทำให้จิตสงบ และวิปัสสนากัมมัฏฐาน ที่ให้ใช้ปัญญาพิจารณาธรรมชาติ โดยมีจ…
หลักการและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน
19
หลักการและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน
…การที่ดับความทุกข์ลงไปได้ชั่วคราว หรือเป็นเพราะมีทุกข์น้อย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้แบ่งทุกข์ไว้เป็น 2 ประเภท คือ อังคุตรนิกาย เอกนิบาต, มก. เล่มที่ 32 ข้อ 52-53 หน้า 106 *อังคุตรนิกาย เอกนิบาต, มก. เล่มที่ 32…
บทความนี้สำรวจหลักการพื้นฐานและจุดมุ่งหมายของกัมมัฏฐาน โดยชี้ให้เห็นถึงการทำให้จิตสงบจากกิเลส เช่นเดียวกับการวางเป้าหมายที่ชัดเจนในการเดินทาง อีกทั้งยังกล่าวถึงการหลุดพ้นจากทุกข์ที่เกิดขึ้นในชีวิตตามค
การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ
27
การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็นตัวนำ
อิทธิบาทเป็นสิ่งที่ต้องใช้พร้อมๆ กันเพื่อทำให้สมาธิเกิดขึ้น แต่สมาธิทั้ง 4 ประเภท ที่แบ่งตาม อิทธิบาทนี้ ก็เพื่อจำแนกให้เห็นความเด่นของธรรมแต่ละข้อ 1.5.3. การเจริญสมาธิโดยใช้สติเป็น…
เนื้อหาเกี่ยวกับอิทธิบาทที่จำเป็นสำหรับการเจริญสมาธิ มีการอธิบายถึงการใช้สติเป็นตัวนำในการปฏิบัติ โดยยกตัวอย่างหลักปฏิบัติจากสติปัฏฐานสูตร ซึ่งเน้นการกำหนดลมหายใจเข้า-ออก และการสังเกตสภาวะของกายในแต่ล
วิจารและปีติในสมาธิ
41
วิจารและปีติในสมาธิ
…วามสงบของจิต ปีติอาจเกิดขึ้นได้แก่คนที่ทำสมาธิ แม้เมื่อจิต เริ่มสงบ ยังไม่ได้สมาธิ ในอรรถกถา ท่านแยกประเภทของปีติเป็น 5 ประเภท 1. ขุททกาปีติ คือ ปีติเล็กน้อย ได้แก่ ความยินดีที่เกิดขึ้นเพียงเล็กน้อย บางครั้…
…นของนก ให้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสมาธิและลักษณะของปีติที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติ นอกจากนี้ยังมีการแยกประเภทปีติเป็น 5 ประเภทตามที่ระบุในอรรถกถา ซึ่งรวมถึงขุททกาปีติ, ขณิกาปีติ, และโอกกันติกาปีติ เป็นต้น
จริตกับการปฏิบัติกัมมัฏฐาน
95
จริตกับการปฏิบัติกัมมัฏฐาน
…อาอารมณ์แห่งกัมมัฏฐาน อันเหมาะสมกับจริตไปประพฤติปฏิบัติ ให้ได้บรรลุผล อย่างรวดเร็วสมความปรารถนา 5.1 ประเภทและลักษณะของจริต 5.1.1 ความหมายของจริต จริต หรือ จริยา มีความหมายอยู่หลายความหมาย ดังต่อไปนี้ 1. แปล…
…ากหลาย เช่น ความประพฤติที่เป็นนิสัย อารมณ์ที่ชอบเคลื่อนไหว หรือพื้นฐานจิตใจที่มีความแตกต่างกัน โดยมีประเภทของจริต 6 ประเภท ได้แก่ ราคจริต, โทสจริต, โมหจริต, วิตกจริต, และสัทธาจริต ซึ่งแต่ละประเภทมีผลต่อวิธี…
การระงับโทสจริตผ่านกัมมัฏฐาน
110
การระงับโทสจริตผ่านกัมมัฏฐาน
5.5.2 โทสจริต คนใจร้อน มักโกรธ หรือในขณะนั้นมีอารมณ์โกรธขัดเคืองเกิดขึ้น อันเป็นอุปสรรคต่อการ เจริญภาวนา ท่านให้ใช้กัมมัฏฐาน 8 อย่าง คือ พรหมวิหาร 4 และวรรณกสิณ 4 เพื่อระงับดับโทสะ จะเลือกอย่างใดอย่าง
เนื้อหาเกี่ยวกับการจัดการกับโทสจริต โดยใช้วิธีการของกัมมัฏฐาน 8 ประเภท ที่รวมถึงพรหมวิหาร 4 และวรรณกสิน 4 ซึ่งจะช่วยลดอารมณ์โทสะ เพื่อให้จิตใจสงบ รวมถึงหลักการของอานาปานส…
แนวคิดเกี่ยวกับกสิณในพระพุทธศาสนา
13
แนวคิดเกี่ยวกับกสิณในพระพุทธศาสนา
…มถึงนิมิตที่เกิดขึ้นจากการเพ่งวัตถุนั้น และฌานอันเป็นผลที่เกิดจากการเพ่งกสิณนั้น โดยกสิณแบ่งเป็น 10 ประเภท 3 หมวดใหญ่ๆ 3. ในการเจริญกสิณทั้ง 10 อย่าง สำหรับผู้ที่มีบารมีในอดีตเพียงเพ่งกสิณตามธรรมชาติ ก็สามา…
…ณเป็นหลักปฏิบัติที่สำคัญในพระพุทธศาสนาซึ่งมีเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการทำฌาน โดยกสิณแบ่งเป็น 10 ประเภทที่ช่วยในการเพ่งและสร้างสมาธิ อธิบายกระบวนการในการเจริญกสิณและการรักษานิมิตให้มั่นคง ซึ่งจะนำไปสู่กา…
เหตุแห่งทุกข์และวิถีการดับทุกข์
46
เหตุแห่งทุกข์และวิถีการดับทุกข์
…ไม่หลง เหตุแห่ง ไม่ทุกข์ไม่สุขหรือ อัพยากฤต ก็คือสภาพเป็นกลาง ๆ ไม่เป็นทั้งกุศลหรืออกุศล เป็นกิริยา ประเภทสักแต่ว่าทำ เช่น ขณะกำหนดลมหายใจเข้า-ออก, การอ่านหนังสือออก, การกินข้าวอิ่ม จึงไม่เป็นเหตุแห่งสุขหรื…
เนื้อหานี้อธิบายถึงเหตุแห่งทุกข์ซึ่งคือกุศลมูล ได้แก่ อโลภะ อโทสะ อโมหะ และการเข้าใจทุกข์ตามหลักพุทธศาสนา โดยเฉพาะคำสอนต่างๆ เกี่ยวกับ 'สมุทัย','อวิชชา', และ 'นิโรธ' นอกจากนี้ยังระบุวิธีดับทุกข์ผ่านมร
การปฏิบัติสาราณียธรรมข้อ 4 และการเจริญจาคานุสติกัมมัฏฐาน
66
การปฏิบัติสาราณียธรรมข้อ 4 และการเจริญจาคานุสติกัมมัฏฐาน
…ุผู้มีพรรษามากกว่าเพื่อนก่อน ถวายลดหลั่นกันลงมา ตามอายุพรรษา ถ้าจะถวายพระภิกษุอื่นก่อน ต้องเป็นภิกษุประเภทใดประเภทหนึ่งใน 5 อย่าง คือ 1. ภิกษุสามเณรที่อาพาธ 2. ภิกษุสามเณรที่เป็นผู้รักษาพยาบาล 3. ภิกษุสามเณ…
…ติกัมมัฏฐาน โดยเน้นถึงการถวายอาหารแก่พระภิกษุที่มีพรรษามากกว่าก่อน รวมถึงกรณีพิเศษที่จะถวายก่อนใน 5 ประเภท นอกจากนี้ยังมีข้อควรระวังเกี่ยวกับอารมณ์ของผู้ปฏิบัติซึ่งไม่ควรเกิดโทโกรธเมื่อปฏิบัติไม่สมบูรณ์ การ…
พังผืดและม้ามในร่างกาย
114
พังผืดและม้ามในร่างกาย
13. พังผืด(กิโลมก์) พังผืด ได้แก่เนื้อเยื่อสำหรับหุ้ม มี 2 ประเภท โดยแยก เป็นพังผืดปกปิด และพังผืดเปิดเผย พังผืดทั้ง 2 อย่างนั้น โดยสี : มีสีขาวดังสีผ้าเปลือกไม้แก่ …
บทความนี้นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับพังผืดในร่างกายมนุษย์ ซึ่งแบ่งออกเป็นพังผืดปกปิดและพังผืดเปิดเผย มีสีขาวคล้ายเปลือกไม้แก่และมีลักษณะตามที่อยู่ในร่างกาย สำหรับม้ามนั้นมีสีเขียวและมีลักษณะคล้ายลิ้นของโคดำ
การพิจารณาอสุภะในทางปฏิบัติ
19
การพิจารณาอสุภะในทางปฏิบัติ
…้น 5. ให้ดู ทั่วไปรอบ ๆ ด้านของศพ ที่ตรงไหนปรากฏชัด ก็ตั้งจิตไว้ที่ตรงนั้น พิจารณาว่าเป็นลักษณะของศพประเภทใด เช่น ความพองอืดปรากฏชัด ก็ บริกรรมว่า อุทธุมาตก์ ปฏิกูล (ศพพองอืดนี้น่าเกลียด น่าขยะแขยง) หรือ เห…
เนื้อหานี้อธิบายถึงการพิจารณาอสุภะ โดยเฉพาะการดูอาการต่างๆ ของศพ เช่น ช่องตา ช่องหู และลักษณะอื่น ๆ ที่ทำให้ผู้ปฏิบัติได้มีจิตใจที่ตั้งมั่นในอสุภะ นอกจากนี้ยังให้ข้อแนะนำในการเจริญอสุภะเพื่อนำไปสู่การ
บทแห่งความเมตตา
44
บทแห่งความเมตตา
…ภาวนาไปจนกว่าจะบรรลุถึงอัปปนาสมาธิเช่นเดียวกัน เมื่อเมตตาจิตบังเกิด มีความเท่าเทียมกันในบุคคลทั้ง 4 ประเภท คือ ตัวเอง คนที่ตนรัก คนที่ตนรู้สึกเฉย ๆ และคนที่ เป็นศัตรู (สงเคราะห์คนที่เคารพรักกับคนที่รักใคร่ม…
ข้อความนี้เน้นการเจริญภาวนาเมตตาในทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นสำหรับตนเอง ผู้ที่รัก คนที่เป็นกลาง และศัตรู เพื่อให้เกิดความสุขในทุกคน ผ่านการทำฌานและการภาวนาอย่างต่อเนื่องสำหรับทุกสภาพบุคคล แม้ไม่จำเป็นต้อง
วิธีแผ่เมตตา 3 อย่าง
62
วิธีแผ่เมตตา 3 อย่าง
…บุคคลทั้งหลาย จ. สพฺเพ อตฺตภาวปริยาปนนา สัตว์ที่มีอัตภาพทั้งหลาย 2. โอทิโสผรณา เป็นการแผ่ไปโดยเจาะจงประเภทบุคคล 7 จำพวก คือ หญิงทั้งหลาย ก. สพฺพา อิตถิโย ข. สพฺเพ ปุริสา ชายทงหลาย ค. สพฺเพ อริยา ง. สัพเพ อน…
ในเนื้อหานี้มีการอธิบายวิธีการแผ่เมตตา 3 ประเภท ได้แก่ อโนทิโสผรณา (การแผ่ทั่วไป), โอทิโซผรณา (การแผ่เจาะจง), และ ทิโสผรณา (การแผ่ในทิศทางต่างๆ) โด…
มุทิตา: การเจริญมุทิตาแท้และเทียม
77
มุทิตา: การเจริญมุทิตาแท้และเทียม
มุทิตา เมื่อว่าโดยสามัญแล้วมี 2 อย่าง คือ 1. มุทิตาแท้ คือ แม้จะมีความรื่นเริงบันเทิงใจต่อสัตว์ที่มีสุขอยู่ หรือจะได้รับสุขต่อไป ข้างหน้าก็ดี จิตใจก็มิได้มีการยึดถือหรืออยากโอ้อวดต่อผู้อื่นแต่อย่างใดม
มุทิตาแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ มุทิตาแท้ ซึ่งปราศจากความยึดถือและแสดงความเบิกบานใจอย่างบริสุทธิ์ และมุทิตาเทียม ที่มีการยึดถือ…
อรูปกัมมัฏฐาน
97
อรูปกัมมัฏฐาน
เนื้อหาบทที่ 3 อรูปกัมมัฏฐาน 3.1 ความเป็นมา 3.2 ความหมายของอรูปกัมมัฏฐาน 3.3 วิธีการเจริญอรูปกัมมัฏฐาน 3.3.1 อากาสานัญจายตนฌาน 3.3.2 วิญญาณัญจายตนฌาน 3.3.3 อากิญจัญญายตนฌาน 3.3.4 เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน
…ัฏฐาน ประกอบด้วยความเป็นมาและความหมายของอรูปกัมมัฏฐาน รวมถึงวิธีการเจริญอรูปกัมมัฏฐานที่มีทั้งหมด 4 ประเภท ได้แก่ อากาสานัญจายตนฌาน, วิญญาณัญจายตนฌาน, อกิญจัญญายตนฌาน, และ เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน นอกจากนี้ยัง…
อาหารเรปฏิกูลสัญญาและอานิสงส์
116
อาหารเรปฏิกูลสัญญาและอานิสงส์
ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด” อาหาเรปฏิกูลสัญญาเป็นกัมมัฏฐานที่มีความละเอียดลึกซึ้งเป็นอารมณ์ที่ต้องใช้ปัญญา ในการพิจารณา ดังนั้น กัมมัฏฐานจึงเหมาะสำหรับคนที่เป็นพุทธิจริต รู้จั
…ญาเป็นกัมมัฏฐานที่มีความละเอียดลึกซึ้ง ที่ต้องใช้ปัญญาในการพิจารณา โดยพระพุทธเจ้าทรงสอนว่าอาหารมี 4 ประเภท ได้แก่ กวฬิงการาหาร, ผัสสาหาร, มโนสัญเจตนาหาร, และวิญญาณาหาร ซึ่งแต่ละประเภทมีความสำคัญในการดำรงชีพ…
จตุธาตุววัตถาน
128
จตุธาตุววัตถาน
จตุธาตุววัตถาน เป็นการพิจารณาธาตุทั้ง 4 ที่ปรากฏในร่างกายจนกระทั่งเห็นเป็น แต่เพียงกองแห่งธาตุ โดยปราศจากความจำว่า เป็นหญิง ชาย เรา เขา สัตว์ บุคคล เสียได้ เรียกว่า “จตุธาตุววัตถาน ในจตุธาตุววัตถานนี้
…าธาตุทั้ง 4 ที่มีอยู่ในร่างกาย โดยมุ่งเน้นที่การเห็นเป็นกองแห่งธาตุ การพิจารณานี้แบ่งธาตุออกเป็น 42 ประเภท รวมถึงปฐวีธาตุ (20), อาโปธาตุ (12), เตโชธาตุ (4) และวาโยธาตุ (6). ธาตุแต่ละประเภทมีความสำคัญและหน้า…
การวิเคราะห์ธาตุในร่างกาย
131
การวิเคราะห์ธาตุในร่างกาย
ในร่างกายนี้ ส่วนที่แข็งหรือกระด้าง ส่วนนั้นเป็นปฐวีธาตุ ส่วนที่เกาะกุมเหนียว เอิบอาบซึมซาบไหล ส่วนนั้นเป็นอาโปธาตุ สิ่งที่ทำให้สุกโดยอาการเจริญเติบโตเป็นหนุ่มสาว หนังเหี่ยวย่นแก่หง่อมลงก็ดี ความเย็นร
ในร่างกายมนุษย์แบ่งออกเป็นธาตุ 4 ประเภท ได้แก่ ปฐวีธาตุซึ่งเป็นส่วนที่แข็งหรือกระด้าง, อาโปธาตุซึ่งเป็นน้ำ, เตโชธาตุซึ่งเกี่ยวข้องกับความร้…
ประเภทของกิเลสในพระพุทธศาสนา
33
ประเภทของกิเลสในพระพุทธศาสนา
2.3 ประเภทของกิเลส กิเลส เป็นกัณหธรรม เป็นธรรมฝ่ายอกุศล เป็นเหตุให้ใจเศร้าหมอง เกิดบาปอกุศล และความชั่วร้ายทั้…
บทนี้นำเสนอประเภทของกิเลสตามคัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งแบ่งออกเป็น 9 หมวด โดยชี้แจงรายละเอียดของแต่ละประเภท ได้แก่ อ…
กิเลสและการเปลี่ยนแปลงในระดับต่างๆ
46
กิเลสและการเปลี่ยนแปลงในระดับต่างๆ
…ต่กายมนุษย์หยาบ ถึง กายธรรมพระอรหัตต์ละเอียด พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี ได้จัดแบ่งกายเหล่านี้เป็น 2 ประเภท คือ 1. กายในภพ คือ กายมนุษย์หยาบ กายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์ กายทิพย์ละเอียด กายอรูปพรหม กายอรูปพรหมล…
กิเลสในแต่ละคนมีระดับที่แตกต่างกัน ซึ่งรวมถึงอนุสัยกิเลส ที่ติดอยู่ในใจจนกว่าจะบรรลุธรรมและไม่สามารถแสดงออกได้ ส่วนปริยุฏฐานกิเลสแสดงตัวเมื่อถูกกระทบ และวีติกกัมมกิเลสเป็นการแสดงออกผ่านการกระทำ กิเลสแ