ปัญญา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 73 / 136

…ัคคีเป็นเหตุตรัสรู้อันดีฯ สภาพที่ชื่อว่าธรรมวิจัน เพราะ อรรถว่า วิจัย คือไตร่ตรองธรรม ได้แก่วิปัสสนาปัญญาฯ ในบทว่า อุเปกขา นี้ ประสงค์เอาตรัสเอาตัตรมัชฌัตตุเบกขาฯ นี้ ท่านอาจารย์กล่าวว่า สตฺตธา ตตฺถ สงฺคโห…

…ายถึง การไตร่ตรองธรรม รวมทั้งการทำความเข้าใจในเวทนาต่างๆ อันเกี่ยวข้องกับสมาธิ คุณสมบัติของวิริยะและปัญญาในฐานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้บรรลุถึงการตรัสรู้

…รียกว่าอรูป และว่านามฯ ธรรมชาติที่เหลือจากนั้น ท่านเรียกว่าบัญญัติฯ ก็บัญญัตินั้นมีอยู่ ๒ อย่าง คือ ปัญญาปิยัตตา บัญญัติ (การแต่งตั้งเพราะต้องการรู้ความหมาย) ๑ ปัญญาปนโต บัญญัติ (การแต่งตั้งโดยให้รู้อรรถตา…

ในบทนี้กล่าวถึงการแยกประเภทของบัญญัติในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งออกเป็นสองประเภทหลักคือ ปัญญาปิยัตตาบัญญัติ และปัญญาปนโตบัญญัติ อย่างไรก็ตาม บัญญัติทั้งหลายสามารถเรียกได้ว่ามีอยู่ในสภาวะที่จิตต…

…งสันดานของพระขีณาสพ (ฉะนี้) ได้แก่การกำหนดสมุทยสัจ ชื่อว่ากังขาวิตรณวิสุทธิ เพราะ กระทำวิเคราะห์ว่า ปัญญา ชื่อว่ากังขาวิตรณา เพราะข้าม คือก้าวล่วง ความสงสัย ๑๖ อย่าง มีอาทิว่า ในอดีตกาลนานไกล เราได้มีไหมหน…

เนื้อหานี้พูดถึงกระบวนการเกิดของนามรูปในพระพุทธศาสนา โดยเจาะลึกถึงเหตุการณ์ที่เกิดจากอวิชชา ตัณหา อุปทาน และกรรม ทั้งยังแสดงถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดของนามและรูป รวมถึงการวิเคราะห์กระบวนการต่างๆ เพื

…ยิโก ปณฺฑิโตติ ปรุจจตีติ ។ บัดนี้ จะรับพระราชทานถวายวิสัชนาในมงคลวิเสสกถา ฉลองพระเดชพระคุณประดับพระ ปัญญาบารมี ตามพระบรมราชประสงค์เป็นปสาทนียกถามังคลานุโมทนา ในพระมหามงคลสม ยาภิลักขิตกาลด้วยสมเด็จบรมบพิตรพ…

บทความนี้กล่าวถึงการถวายพระราชทานวิสัชนาในพระมงคลวิเสสกถา โดยเชื่อมโยงกับพระราชกิจในช่วงเวลาสำคัญ ที่มีการบูชาสักการะและถวายพระปริตรเพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้กับผู้ที่เกี่ยวข้อง ผ่านพระราชกิจที่ทรงพระรา

…ธีโร ปณฺฑิโตติ ปวุจฺจติ เพราะอาศัยความบรรลุประโยชน์ที่ประสงค์ทั้งภพนี้และภพหน้า ท่านจึงสรรเสริญผู้มีปัญญาจำทรง ว่าเป็นบัณฑิต ดำเนินในประโยชน์กิจด้วยปัญญา, ความไม่ประมาทเป็นเหตุ ให้บัณฑิตชาติ ยึด ประโยชน์ทั…

…าจากการทำบุญในทั้ง 4 ภูมิ ได้แก่ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร และโลกุตตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีปัญญาซึ่งจะสามารถยึดประโยชน์ในชีวิตนี้และในสัมปรายภพ เกี่ยวกับพระราชกุศลที่พระราชสมภารเจ้าได้ทรงบำเพ็ญและ…

…ากสัทธา เชื่อผลแห่ง กรรม ๑ กัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน ตถาคตโพธิสัทธา เชื่อพระ ปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตเจ้า ๑ สิ่งที่สัตว์ทำด้วย กาย วาจา ใจ พร้อมด้วยเจตนา ชื่อว่า กรรม จำแนกโดยประเภท ส…

บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอ

…าฉันทะอันกำลัง พระ กรุณาเข้าอุปภัมภ์เป็นไปกล้า จึงหาทรงทอดธุระไม่ หวนพิจารณาไปก็ทอดพระเนตรเห็นผู้มี ปัญญาสามารถจะรู้ตามก็ยังมี ฝ่ายคนนอกนี้แม้ยังมีอุปนิสัยไม่แก่กล้า ได้สดับธรรมเทศนาแล้วก็ ยังพอ จะได้บรรลุ…

บทความนี้เล่าถึงการบำเพ็ญพระกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยได้กล่าวถึงการตระหนักถึงความลำบาก และการเข้าใจในธรรมที่ถูกเปิดเผยโดยพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบทบาทของพระโมคคั

…กลมหาสังฆปริณายก ๑๓๙ ธรรมนั้นอย่างถูกต้องถ่องแท้ เป็นความรู้จริงปรากฏขึ้นประจักษ์ชัดแจ้ง คือเกิดเป็นปัญญาที่ แท้จริงของตนเอง มิใช่เป็นการจำปัญญาของผู้อื่นไว้ คือมิใช่จำพระปัญญาของสมเด็จพระบรม ศาสดาสัมมาสัม…

…ความนี้นำเสนอความสำคัญของการศึกษาธรรมในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงการศึกษาและการปฏิบัติที่ส่งผลให้เกิดปัญญาที่แท้จริง ซึ่งมิใช่แค่การจำท่อง แต่ต้องมีการเรียนรู้ที่เข้าใจอย่างแท้จริง นอกจากนี้ยังพูดถึงบทบาทขอ…

…ันและกัน ผู้เป็นกัลยาณมิตรนั้นมีคุณอันเป็นหลัก สำคัญที่สุดคือความดี มีคุณธรรมประจำใจ พร้อมด้วยสติและปัญญา ภริยาสามีมารดาบิดา บุตร ธิดาและมิตรสหายที่ไม่มีคุณดังรับพระราชทานถวายพระพร จึงไม่อาจเป็นกัลยาณมิตรท…

…กัลยาณมิตรที่แท้จริงไม่ใช่แค่ชื่อแต่ต้องมีคุณธรรมและแสดงความดี สมเด็จพระญาณสังวรเป็นแบบอย่างในความมีปัญญาและการเป็นกัลยาณมิตรที่สามารถเห็นความดีในผู้อื่น และการใช้นโยบายปกครองอย่างมีสติและปัญญา ด้วยเหตุนี้…

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ๑๔๑ ปัญญาญาณ เป็นเหตุให้เกิดความเบิกบานร่มเย็นเป็นสุขทุกกาลสมัย แม้ในยามเกิดทุกข์ภัยความ ขัดข้อง ในการเสด็จพร…

… ๑๔๑ ที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณในการช่วยเหลือประชาชนในถิ่นทุรกันดาร โดยทรงเริ่มการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ใช้ปัญญาญาณและความสามารถในการคิดค้นแนวทางแก้ไข ที่จะส่งผลดีต่อการใช้ชีวิตของราษฎรในอนาคต โครงการมีมากมายซึ่ง…

…วรแก่การงาน คือสามารถปฏิบัติงานต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์ถูกต้องเป็นบุญเป็นกุศลได้ทั้งจะทำให้ได้ทักษะสติปัญญาสามารถในการงานที่ ปฏิบัติทั้งปวง นตฺถิ ฌาน อปุญฺญสฺส ปญฺญา นตฺถิ อฌายโต ยม ฌานญฺจ ปญฺญา จ ส เว นิพพา…

…นการสร้างสุขทางใจ โดยรวมถึงการบรรลุฌาน 4 ขั้นที่ส่งผลต่อความสงบสุขของภิกษุ รวมถึงการเชื่อมโยงระหว่างปัญญากับฌาน ในการเข้าถึงนิพพาน สะท้อนถึงการปฏิบัติของสมเด็จพระญาณสังวรในฐานะที่เป็นต้นแบบแห่งการปฏิบัติธร…

…ญอายุ เมื่อปฏิบัติมีฉันทะ พอใจรักใคร่ในอายุมี เพียงรักษาอายามวิธีที่ถูกต้อง มีจิตเอาใจใส่ มีวิมังสา ปัญญารู้เหตุผลที่ถูกต้องมีสุขภาพทางกาย และปฏิบัติทางจิตใจให้มีสมาธิสงบดี มีสุขภาพทางจิต มีสัมมัปปธาน ๔ สร…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอายุวัฑฒนธรรมและวรรณวัฑฒนธรรม ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตนในชีวิตประจำวัน ทั้งสำหรับบุคคลทั่วไปและภิกษุ ซึ่งมีพื้นฐานอยู่บนศีลธรรมและการทำความดี นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงการปกครองที่มี

…ป็นไปในสัมปรายภพ หน้า เพราะอาศัยความบรรลุประโยชน์ที่ประสงค์ทั้งภพนี้และภพหน้า ท่านจึงสรรเสริญผู้ทรง ปัญญาว่า เป็นบัณฑิต ดำเนินไปในประโยชน์กิจด้วยปัญญา ความไม่ประมาทเป็นเหตุให้บัณฑิต ชาติยึดประโยชน์ทั้งสองไ…

บทความนี้เน้นการศึกษาหลักการบำเพ็ญพระราชกุศลในพระพุทธศาสนา เพื่อสร้างความเจริญสุขในทั้งพระราชวงศ์และประชาชน โดยมีการอ้างอิงถึงการแผ่พระราชกุศล การทำบุญเพื่ออายุ วรรณะ และความสำเร็จในชีวิต โดยใช้หลักธร

พระราชกุศลบุญราศี ซึ่งสมเด็จบรมบพิตรพะราชสมภารเจ้าทรงบำเพ็ญโดยกำลังพระ ปัญญาบารมีและอัปปมาทธรรม เป็นปฏิปทาในอิฏฐวิบุลผล มีอายุ เป็นต้น เป็นไปโดยชอบต้อง ตามสุคโตวาทสัมมาปฏิบัติด…

บทนี้กล่าวถึงพระราชกุศลและคุณธรรมที่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงบำเพ็ญซึ่งทำให้เกิดพระปีติและความเจริญรุ่งเรืองในพระองค์ โดยอ้างถึงความสำคัญของการทำทานและการรักษาศีลที่นำไปสู่มงคลและความสุขอันยั่ง

…เป็นไปในสัมปรายภพหน้า เพราะ อาศัยความบรรลุประโยชน์ที่ประสงค์ทั้งภพนี้และภพหน้า ท่านจึงสรรเสริญผู้ทรงปัญญาว่า เป็น บัณฑิต ดำเนินไปในประโยชน์กิจด้วยปัญญา ความไม่ประมาทเป็นเหตุให้บัณฑิตชาติยึดประโยชน์ ทั้งสอง…

…ภาษิตที่กล่าวถึงคุณค่าแห่งอายุ และกิตติคุณของผู้ที่ไม่ประมาทในการทำบุญ ทั้งนี้ยังมีการสรรเสริญผู้ทรงปัญญาที่มุ่งเน้นการดำเนินชีวิตด้วยความไม่ประมาทเพื่อบรรลุจุดหมายของชีวิตอย่างสูงสุด

…เป็นไปในสัมปรายภพหน้า เพราะ อาศัยความบรรลุประโยชน์ที่ประสงค์ทั้งภพนี้และภพหน้า ท่านจึงสรรเสริญผู้ทรงปัญญาว่า เป็น บัณฑิต ดำเนินไปในประโยชน์กิจด้วยปัญญา ความไม่ประมาทเป็นเหตุให้บัณฑิตชาติยึดประโยชน์ ทั้งสอง…

…ดาลใจให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการทำบุญและการดำเนินชีวิตอย่างไม่ประมาท ซึ่งเป็นสิ่งที่บัณฑิตและผู้มีปัญญาให้ความสำคัญ

…ลทรงเลือกหาผู้ที่พระองค์ควรสักการะเคารพ ก็มิได้พาน พบสมณพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่ง ซึ่งทรงคุณคือศีล สมาธิ ปัญญา แลวิมุติพิเศษ ยิ่งกว่าพระองค์ แต่ดังนั้นก็ยังทรงสักการเคารพ

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณลักษณะของธรรมที่มนุษย์ปรารถนาเพื่อความมีสุขและความเจริญในชีวิต อธิบายถึงการกราบไหว้และเคารพในความเป็นธรรมที่ช่วยเสริมสร้างความสมบูรณ์ให้แก่ชีวิต ทั้งนี้เนื้อเริ่มต้นด้วยการชี้ให้เ

…อกเป็น ๒ คือ คุณ ๑ กรณียะ ๑ ธรรม คือคุณนั้น เช่นสัทธรรม ๗ ศรัทธา หิริ โอตตัปปะ พาหุสัจจะ วิริยะ สติ ปัญญา ธรรมคือ การณียะนั้น เป็นไปตามบุคคล การบำเพ็ญจักรวรรดิวัตรเป็นราชธรรม การบำเพ็ญไตรสิกขาเป็น สมณธรรม …

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๗ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เลือกธรรมมารับพระราชทาน โดยมุ่งเน้นที่ความเป็นผู้ใคร่ธรรม และอัตถกามตา ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในคุณธรรมและความสำคัญของการรักษาธรรมในชีวิตประจำวัน การดำเนินชีว

…ีโห อิว-นรสีโห พระเพียงสีหะ, ญาณ์ จกฺขุ อิว-ญาณจักขุ ญาณเพียงดังจักษุ, ปญฺญา ปาสาโท อิว-ปญฺญาปาสาโท ปัญญา เพียงดังปราสาท." สัมภาวนบุพพบท มีบทหน้าอันท่านประกอบด้วยอิติศัพท์ บท หลังเป็นประธาน ดังนี้ " ขตฺติโ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…นื้อความอันอื่นเสีย] บทหลังเป็นประธาน ดังนี้ " ปญฺญา เอว ปโชโต = ปญฺญาปโชโต [ประทีป] อันโพลงทั่ว คือปัญญา พุทโธ เอว รตน์ = พุทธรตน์ รัตนะ คือพระพุทธเจ้า, สทฺธา เอว ธน = สุทธาธน์ ทรัพย์คือศรัทธา." วิธีวางวิ…

…ื่อป้องกันการผิดพลาดในการสร้างเนื้อความ ร่วมกับการอธิบายถึงตัวอย่างคำศัพทศาสตร์ที่สำคัญตัวอย่างเช่น ปัญญา พุทธรัตน์ และศรัทธา มุ่งเน้นให้ผู้อ่านเข้าใจหลักการวิเคราะห์อย่างลึกซึ้ง