ศัพท์ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 31 / 52

…เป็นอายตนะ เพราะนับเนื่องอยู่ในมนายตนะ และ ธัมมายตนะด้วย เหตุนั้นจึงชื่อเนวสัญญานาสัญญายตนะ (อายตนะ ศัพท์ทั้ง ๓ คือ สมาปนุน อุปปนุน ทิฏฐธมฺมสุขวิหาร มีความหมายต่างกัน ได้กล่าวไว้ แล้วในเชิงอรรถ ๑ หน้า ๒๓๘

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานา

…ล้ว ๆ เล่า ๆ อุป จารสมาธิจะเกิดขึ้นตามนัยที่กล่าวแล้วนั้นแล ล่าวแล้วนั้นแล แต่เมื่อภิกษุใดเจริญไป * ศัพท์ สสมภาร สลักขณ เข้าใจยากอยู่บ้าง พิจารณาตามนัยมหาฎีกาเข้าใจว่าดังนี้ ธาตุ ๔ ชื่อว่าสัมภาร เพราะเป็นเ…

…เหล่านี้ช่วยให้ภิกษุเข้าถึงการปฏิบัติด้านจิตและกรรมในพระศาสนาได้ดียิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังมีการอธิบายคำศัพท์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับธาตุต่างๆ เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น

…เคยแปลกันว่าฝักน้ำดี แต่สมัยนี้เรียกว่า "ถุงน้ำดี" ในพจนานุกรม ราชบัณฑิตยสถานที่เรียกเช่นนั้น อนึ่ง ศัพท์โกสก นี้แปลยักเยื้องไปตามภาษานิยมได้ พึงเห็น โกสาตรีโกสก ซึ่งอยู่ถัดลงไป ๕ บันทัด ก็แปลว่า รังบวบขม.

บทความนี้นำเสนอการตั้งคำถามเกี่ยวกับมันสมองในร่างกายมนุษย์ เปรียบเทียบกับก้อนแป้งในกระโหลกน้ำเต้า และกล่าวถึงปิตติว่ามีลักษณะเป็นดีที่ไม่ติดที่ และเนื่องอยู่กับชีวิตินทรีย์ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสั

… ๒. ฐาน เป็นประธานในประโยคนี้ แต่ปาฐะเรียงไว้ติดกับพนิ เป็น พริฎฐาน ชวนให้ เขวไปว่า ฐาน เข้ากับ พหิ ศัพท์เดียว แต่ที่เดียวเข้ากับ อนฺโต ด้วย จึงควรเรียงแยกเป็น หหิ ฐาน จะได้ไม่ชวนเขว ๓. จิตานิ หากเป็นวิเสส…

ในบทนี้พูดถึงภูตใหญ่และการตีความหมายของมหาภูต ว่ามีการเข้ามาหรือตั้งอยู่ภายในและภายนอกกันไม่ได้ นอกจากนี้ยังได้มีการแยกและวิเคราะห์ภาษาศาสตร์ในประโยคต่างๆ เพื่อให้เข้าใจความหมายที่ถูกต้อง โดยเฉพาะในกร

…้น ๑. คำว่า เอก - หนึ่ง หมายความว่าทั้งหมดนั่น เป็นอาณาเขตหนึ่ง ของไฟ - น้ำ - ลม ประลัยกัลป์. ๒. วา ศัพท์ ที่ กฏฐมุเขน นั้น มหาฎีกาแนะไว้ถึง ๓ นัย คือ นัยที่ ๑ ใช้ในอรรถอุปมา คือ วา เมาะเป็นยถา มุขคโต วิย …

…ุต่างๆ เช่น ไฟ น้ำ และลม ที่จะส่งผลกระทบต่อร่างกายและธาตุต่างๆ นอกจากนี้ยังมีคำอธิบายเกี่ยวกับการใช้ศัพท์ในการเรียนรู้เกี่ยวกับธรรมชาติของธาตุที่แตกต่างกันในสถานการณ์ที่ไม่ปกติ เช่น ร่างกายที่แข็งกระด้างจา…

…น * จึงยังสมาบัติ ๘ ๆ ในกสิณ ๔ ๑. ที. ส. ๘/๑๐๓ ๒. วิภพพนะ ที่ตรงนี้เข้าใจว่าท่านใช้แทน วิธะ นั่นเอง ศัพท์ วิกุพฺพนะ ถ้าใช้เป็น วิเสสนะ เรียงไว้หน้า อิทธิ เปลี่ยนรูปเป็นอิตถีลิงค์ คือเป็น วิกุพฺพนา เป็นชื่อ…

ข้อความดังกล่าวในวิสุทธิมรรคแสดงถึงความรู้เกี่ยวกับการตายและการเกิดใหม่ของสัตว์ โดยอ้างอิงถึงการพัฒนาจิตที่บริสุทธิ์ซึ่งสามารถนำไปสู่การบรรลุฤทธิ์หลายประเภท เช่น การเป็นคนเดียวหรือหลายคนได้ ซึ่งการทำส

…้ตติยฌานภูมินั่นเอง (ตติยฌานภูมิ ๓ คือ ปริตตสุภะ อัปปมาณสุภะ และ สุภกิณหะ) ๔. "เท่านั้น" คำนี้แปลจากศัพท์ เกวส์ ต้นประโยค (เกวล์ ปณิธ...) เข้าใจว่า สัมพันธ์พึงประโยคหลังด้วย เพราะมี ๒ ศัพท์ควบอยู่ (สุภกิณห…

ในเนื้อหาเรื่องนี้กล่าวถึงการละลายของน้ำในพรหมโลก โดยความหมายของ 'น้ำ' ที่ถูกสัญลักษณ์ในการอ้างอิงถึงเปลี่ยนแปลงในระดับต่าง ๆ ของโลกและปรากฏการณ์ที่เกิดจากอากาศทั้งเบื้องบนและเบื้องล่าง ที่รวมกันจนกลา

…ยุปริยนฺโต - มีขีดอายุอย่างนี้" คือมีขีดอายุประมาณ ๑๐๐ ปี หรือว่ามีขีดอายุถึง ๘๔,๐๐๐ กัป อย่างนี้ * ศัพท์ปวัตตผล เทียบกับศัพท์ปวัตตมังสะ - เนื้อที่มีอยู่ในท้องตลาด (คู่กับอุทิศ - มังสะ - เนื้อที่เขาเชือดเจ…

ในบทนี้ มีการอธิบายการระลึกถึงชื่อและโคตรของตนในอดีตภพที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณฐิติ สัตตาวาส และสัตวนิกาย โดยเฉพาะวิธีการที่ผู้คนสามารถระลึกถึงความเป็นอยู่ในอดีต ทั้งเรื่องผิวพรรณ การเลี้ยงชีพ และสุขทุกข

…็น มูลด้วย ก็แล ในอริยุปวาทและมิจฉาทิฏฐินี้ แม้เมื่ออริยุปวาท เป็นอัน สงเคราะห์ (รวม) เอาไว้แล้วด้วยศัพท์คือวจีทุจริต และมิจฉาทิฏฐิ เล่า ก็เป็นอันสงเคราะห์เอาไว้แล้วด้วยศัพท์คือมโนทุจริตก็ดี (แต่) การตรัสส…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับมิจฉาทิฏฐิ ผู้ที่มีความเห็นผิด และผลกระทบจากอริยุปวาทต่อการปฏิบัติธรรม โดยเน้นถึงความสำคัญของการมีศีล สมาธิ และปัญญาในการมาโฟกัสที่เป้าหมายการบรรลุธรรมและประโย

…่นั้น เหตุ ฉะนี้ ที่นั้นจึงชื่อนิรยะ อีกนัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบ่นถึงกำเนิดดิรัจฉาน ด้วย อปายศัพท์ จริงอยู่ กำเนินดิรัจฉานชื่อว่าอบาย เพราะปราศจากสุคติ (แต่) ไม่จัดเป็นทุคติ เพราะเป็นที่สมภพแห่งดิรั…

…ุคติ ปรากฏการตัดสินใจในคำทำนายของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับวิสัยของผู้ที่เกิดในอบาย อภิปรายถึงความสำคัญของศัพท์ต่างๆ ทั้งมเหสักข์และอสุร เพื่อให้เกิดความเข้าใจในธรรมที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ได้กล่าวถึงความเห็นที่เกี่ย…

…น ๒ วาระ เพราะฉะนั้น ท่านจึงเรียงคำ เอก ไว้ด้วย เป็น เอกเทวสนฺตติวาร แปลว่า สันตติ ๑ หรือ ๒ วาระ ๒. ศัพท์ รชกาน เข้าใจว่าคลาดเคลื่อน รชกะ แปลว่าคนย้อมผ้า คนชักผ้า ไม่เข้า กับเรื่องเลย ในที่นี้แก้เป็น นฏาน …

บทนี้ในวิสุทธิมรรคอธิบายถึงสันตติปัจจุบันว่าจิตเป็นปัจจุบันในช่วงเวลาสั้นๆ ซึ่งประกอบด้วยสันตติวาระ หมายถึงช่วงที่จิตมีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป พร้อมทั้งยกตัวอย่างในการปรากฏของอารมณ์และรูปในการเค

…็นต้น การเรียน รู้ว่ำไหน เป็นสมาสและเป็นสมาสอะไร ซ่อนความหมายอะไรไว้ สำหรับตัชชิงใช้เป็นข้อย่อท้ายศัพท์ แทนกรยาหรือนามนั้นแต่ ในภาษาบาลีและภาษาไทยที่ใช้รฐและปัจจัย สำหรับแปลความหมายของ ศัพท์ สำหรับภาษา…

…ๆ เช่น เปรตหมู นอกจากนี้ยังอธิบายกรณีการใช้ปัจจัยและกรรมในภาษาศาสตร์ เพื่อเพิ่มความเข้าใจในการตีความศัพท์ที่ซับซ้อน และกระตุ้นให้นักเรียนศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับคำศัพท์และความหมายต่างๆ ที่สำคัญในภาษาของตนเอ…

…นั้นเหมือนกัน เช่น รถเทียมด้วยม้า ย่อมเป็นรถม้าเป็นต้น แม้ในภาษาบาลี ก็มีคำ ย่อดุจเดียวกัน ถ้าย่อนามศัพท์ตั้งแต่ ๒ ศัพท์ขึ้นไป ให้เข้าเป็นบท เดียวกัน เรียกว่า สมาส แปลว่าศัพท์ที่ย่อเข้า คือย่อให้สั้นเพื่อ …

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับความหมายและความสำคัญของสมาสในภาษาบาลี โดยการย่อคำเพื่อให้เข้าใจความหมายได้ชัดเจนและเป็นหนึ่งเดียวกัน เช่น การจัดเรียงคำที่มีความสัมพันธ์กัน ในการใช้คำที่มีความซับซ้อนได้น้อยลงแ

ประโยค - อธิบายบทไอวาสร่วมและติชฌาน - หน้าที่ 2 ศัพท์ ปุรศศัพท์ เป็นต้น ส่วนที่ประกอบด้วยวิตกติแล้ว เรียกว่า บท เช่น มหนุตโต เป็นบทหนึ่ง ปุรโส เป็นบทหนึ่…

บทความนี้ตรวจสอบการแบ่งแยกและองค์ประกอบของคำในบทไอวาสร่วมและติชฌาน รวมถึงการกำหนดคำศัพท์และวิธีการวิเคราะห์สมาน ซึ่งมีทั้งอนุใบบทและบทลง โดยเน้นความสำคัญของการแยกประเภทคำและการวิเคราะห์องค…

…น สีผิวสะสมบางคำ เมื่อเปลี่ยนสมาสแล้ว ก็เปลี่ยนไปบ้าง เช่น มหาโด้ ปรุโล เป็น มหา- ปรุโล เพราะ มหนุต ศัพท์ เมื่อข้าสมาสแล้ว ท่านแปลเป็นมหา เช่น มหานุต วนะ-มหานุต มาหาธนะ-มหาธารณี เป็นต้น และเป็น มห กิ มี เช…

…มเข้าใจการสร้างสมาสในภาษาไทย โดยมีการยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของคำเมื่อเข้าสมาส และหลักการในการแปลคำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีการสังเกตเกี่ยวกับการทำสมาสและคุณนาม โดยเน้นการใช้เคล็ดลับในการจำและเข้า…

…น เรียกวัน- ทะวํ อย่าง คือ สมาหาร สมาหาร เหมือนกับทศสมาส แปลแต่ในนี้เป็นนามนามล้วน ในปริวาระนะใช้ อนศัพท์ซึ่งเปล่า ด้วย เข้าประอบ ก. สมาหาร อุง นี้ สมโฬ จ วิปสนา จ=สมวจิปลสนํ สมะด้วย วิปสนาด้วย ชื่อสมะและว…

…ับผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับบาลีและศาสตร์ทางภาษาศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้ในพุทธศาสนา ศัพท์และการใช้ภาษาของพุทธธรรม

…่อน เป็นพื้น เพราะวิสสะเสนในรูป วิเคราะห์ ใช้ธิวยกติถิที่เป็นกัมมาวจร ๓. จุดติถีพุทธพิษ ในสมานนี้ ๕ ศัพท์ประกอบด้วยจตุถวิวิกิตติ ส่วนรูปวิเคราะห์ นอกจากนคงอย่างเดิม แต่ในสมานนี้ มืออัตนะบดซึ่งแปลว่าแก่ เพื…

ในเนื้อหานี้มีการพูดถึงอริยาบถซึ่งเป็นแนวทางทางพระพุทธศาสนา และการวิเคราะห์การใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้องเช่น 'อุกิ', 'อาริโท', และ 'อุทยาโท' สำรวจความหมายและวิธีการใช้งานในบริบทที่ถูกต้อง นอก…

…วนฺ ในพุทธพินิสมาส จะตั้งเป็นพราวนฺ เพื่อให้เป็นฐานของตัว ประธานที่เป็นพราวนฺบ้างก็ได้ ต้องประกอบ ข ศัพท์และ ๓ ศัพท์

…ามสัมพันธ์ระหว่างบทประธานและบทวิติสะแนะ และวิธีตั้งวิเคราะห์เพื่อให้เป็นฐานของตัวประธาน รวมถึงการใช้ศัพท์ที่เหมาะสมในการถอดความเพื่อความเข้าใจที่ชัดเจน ทุกอย่างนี้ช่วยเสริมความรู้ในแนวทางพุทธศาสนาเป็นอย่าง…

…ระธาน ดูวิสาสุคง”บทก็ได้, จะริ่งไว้งหลังบทประธาน ดูวิสาสุปดร-บทก็ได้ สุตแต่จะเหมาะ ถั่นนั้นไปจึงเอา ศัพท์ประกอบด้วย ทุเดียววิภัติเป็นต้นมาเรียนต่อ, พึงกำหนดง่าย ๆ ว่าตั้งแต่บันทั่น ถึง ย ศัพท์ที่ประกอบด้วย…

…คที่ประกอบไปด้วยหน้าที่และบทต่างๆ เช่น อญัญญา และการใช้พหูพจน์ในประโยค ทั้งยังมีการอธิบายความหมายของศัพท์เฉพาะในบริบทการเรียนรู้ด้านนี้ โดยเสนอว่าการทำความเข้าใจและการใช้หลักการดังกล่าวจะช่วยให้เข้าใจธรรมะ…

…ียว และความเป็นผู้เลือกใส่ไปด้วย (เปื้อน) และความเป็นคงน้อย และโรคมีโรคเรื้อนเป็นต้น ในตัวอย่างนี้มีศัพท์สมขย้ายวา จำเป็นต้องแยกออกเป็นศัพท์ ๆ แล้ววิธีที่เน้นองค์ศัพท์นั้น ๆ บางศัพท์ต้องใช้ชมโลบเข้าไปประกอ…

…และปัญหาสุขภาพที่พบได้ ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับโรคต่าง ๆ เช่น โรคมึเกโตและโรคเรื้อน โดยมีการแยกวิเคราะห์ศัพท์และแนวทางในการให้ความหมายที่ชัดเจนสำหรับแต่ละคำศัพท์ นอกจากนี้ยังมีการนำเสนอเทคนิคในการใช้ศัพท์ในการ…