สม : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 1126 / 1194

…. (อรรถ) มก. ๔/๓ ๔.๑๐ พระนาคเสนและเป็นผู้ไม่หวั่นไหวเหมือนญเขาสิเนรุ องอาจจรัสสี มีโรคดังลคลื่นในมหาสมุทร เป็นผู้บูชาสงเสียงดงพญาช้าง พญาวาสสี เป็นผู้สมอ้อมด้วยพระสงค์ผู้ทรงคุณธรรม เที่ยงตรงดังดังชั่ง. …

เนื้อหาครอบคลุมการอุปมาอุปไมยที่พบในพระไตรปิฎก เช่น ดอกบัวที่งามแม้อยู่ในกองหยากเยื่อ สะท้อนถึงคุณธรรมของสาวกพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้มีปัญญาสามารถเจริญในสัจธรรม แม้มีอุปสรรค นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงถึงประ

…๘ ๔.๑๕ เม็ดผักกาดอ่อนมิได้อยู่ในปลายเหล็กเหลมไฟไม่ลูกโพลนในน้ำ พิษพึงหลายอ่อนไม่งอกในแผ่นหิน ฉันใด สมณะเหล่านี้จ่อมไม่เกิดในสทธิเดียรษภายนอก ฉันนั้นเหมือนกัน. ม.ม. (อรรถ) มก. ๑๘/๑๗ ๔.๑๖ คฑาสิ์สผู้บรร…

ในบทสนทนานี้ พระเจ้ามิลินต์ตั้งคำถามต่อพระนาคเสนเกี่ยวกับการไม่รับถวายผ้าจากพระนางปชาบดีโคดมี้ และได้เรียนรู้ถึงเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุธรรม รวมถึงการเปรียบเทียบและการรับรองความเป็นพระอ

…ป็นเจ้าของมรดกในตระกูล ชื่อว่า ได้ที่พึ่ง โจรทั้งหลายได้ศัตรูชนิดใดชนิดหนึ่งแล้ว ชื่อว่า ได้ที่พึ่ง สมนะทั้งหลายมีศิลปบริบูรณ์ ชื่อว่า ได้ที่พึ่ง. อัง.ฉก. (อรรถ) มก. ๓๗/๒๕๙

บทนี้นำเสนออุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎกที่กล่าวถึงความสำคัญของความคิดและการมีศิลปะที่สามารถนำไปสู่การได้รับชัยชนะ ต่อให้ผู้มีเสน่ห์น้อย แต่ถ้ามีความคิดก็สามารถชนะผู้ที่มีเสน่ห์มากได้ นอกจากนี้ยังพูดถึงการ

๑๒๐ อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๒.๓ บ้านาม และสังข์มีสีเสมอเหมือนกัน ฉันใด พระเวสสันดร และพระนางมัทรีก็มีพระนััส เณตนาคเสมอเหมือนกัน ฉันนั้น ขุ. ชา. (ทั่วไป)…

…นับสิบ ก็ยังคงไม่ถือว่าบริบูรณ์เหมือนกับเรื่องราวของพระเวสสันดรและพระนางมัทรี ซึ่งทั้งสองล้วนมีความเสมอภาคในจิตใจ ทั้งยังพูดถึงความจำเป็นในการเลือกคบหาผู้คนอย่างมีสติ และไม่ควรคบหาคนที่ไม่ไว้วางใจเหมือน…

…เจ้าปายิสิตรัสเล่าว่า พระองค์เคยสังคนที่ทำความดีว่า ถ้าตายไม่ได้สกุฎิ โลกสวรรค์ เพราะประพฤติดีตายของสมเด็จจนนแล้ว ขอให้กลับมาบอก พวกนี้รับคำไม่มีใครมาบอกเลย พระองค์จึงไม่เชื่อว่าโลกอินมี พระกุมารก็สปลกล…

ในบทนี้ พระเจ้าปายิสิตรได้กล่าวถึงความเชื่อในเรื่องการทำความดี และการไปเกิดในสวรรค์ โดยอุปมาอุปไมยที่มีพระเถราเกี่ยวกับประสบการณ์และความรู้สึกของผู้ที่ทำความดี เช่น การขึ้นจากหลุมฉลอจ และการเปรียบเทีย

…พึงเข้าใจว่าจะแห็นได้ด้วยตาเนื้อ ท.ม. (เถาะ) มก. ๑๔/๓๖๖ ๗.๘ พระเจ้าปายิสิตสรเล่าว่า พระองค์เคยเห็นสมุทรผราหมณีสีสอมีธรรมอังม า ใครมีชิวิตไม่อยากตายใครความสุข เกิดยทุกข์ จึงทรงคิดว่า ถสมุทรผราหมณี ผู้ม…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎก ที่แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจเรื่องชีวิตและการตาย นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบระหว่างการมีบุตรและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต และการทำดีเพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น โลกนี้เต็ม

…. (อรรถ) มก. ๑๑/๑๑๕ ๑.๔ โคที่ฝีดีแล้ว ย่อมเกิดเป็นหัวน้ำนุ่มใด หัวหน้ามุ่มวันนั้นเป็นโคที่นำร่วงได้ สมบูรณ์ด้วยกำลัง เดินไปเรื่อยรอและเร็ว คนทั้งหลายย่อมเทียบโคตัวนี้ในการขานยาก ถึงสิของมัน ฉันใด ในหมู่…

เนื้อหาถึงอุปมาอุปมัยจากพระไตรปิฎกที่ใช้เปรียบเทียบการทำงานและผู้นำ โดยเฉพาะการป้องกันการเบียดเบียนผู้อื่น และการสร้างความสุขให้แก่สังคม พระราชาที่ดีไม่ควรใช้ความรุนแรง แต่ควรปฏิบัติด้วยธรรมะ ทำให้เกิ

…พรหมณี แพศย์ ศร คุฬาลา บรรดามนุษย์เหล่านั้นทุ่ง ชาติ คนผู้ฝึกแล้วอ้อมเกิดเป็นมังคล ดี ขังอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล กล่าวคำสัจจ์ มีใจประกอบด้วยศีล ละชาติ และมรรคได้แล้ว อยู่บนพรหมจรรย์ ปลงภาระแล้ว ไม่ประ…

…ห็นถึงความดีและการปกครองที่มั่นคง ผ่านการเปรียบเทียบกับสิ่งต่างๆ เช่น ดอกบัวและโค โดยมีการเน้นถึงคุณสมบัติของผู้นำที่ดี และการปฏิบัติที่ปราศจากบาป การนำเสนอข้อมูลนี้ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงหลักการในการปก…

…เรียบร้อยแล้ว คอยบำรุงรักษาตนเองเล็กๆ ที่ตรงรงขึ้นได้โดยชอบ ภิกษุทั้งหลาย ด้วยการกระทำดังกล่าวมานี้ สมัยต่อมา ป่าไม้งั้นก็จริงของไพบูลย์ขึ้นโดยลำดับ แม้ว่าดิ ภิกษุทั้งหลาย แม้ว่เธอจะแกลละอุตรธรรมเสีย จง…

บทความนี้นำเสนอสอนจากพระไตรปิฎกเกี่ยวกับการงดเว้นจากบาปและการทำความดี โดยกล่าวถึงการมีสติและการใช้ชีวิตอย่างมีคุณธรรม ปลีกตัวจากกรรมชั่วและการเสพติดในสิ่งที่ไม่ดี ทั้งนี้รวมถึงหลักการใช้ชีวิตอยู่กับธร

…วาสแหลมปน้ำผึ้ง พระอริยะ พังหลายกล่าวสรานั้นว่า เป็นพิษของพรหมจรรย์. ขุ.ช. ( ทั่วไป ) มค. ๖๐/๒๖ 4. สมณพราหมณ์พวกหนึ่ง ดื่มสุราเมรัย ไม่งดเว้นการดื่มสุราเมรัย นี่เป็นเครื่องเศร้าหมองของสมณพราหมณ์. วิจ.…

…ะการหลีกเลี่ยงการดื่มน้ำเมาถูกเน้นให้เห็นว่าอาจทำลายความดีในชีวิตประจำวันได้ รวมถึงการที่พระอริยะและสมณพราหมณ์ควรหลีกเลี่ยงการดื่ม อย่างไรก็ตามยังมีการเปรียบเทียบถึงความสุขและความอิ่มใจที่เกิดจากการอยู่…

…อาน้ำจากแผ่นดินใหญ่ ฝุ่นที่เหลือนั้นแล้วมันมากกว่าฝุ่นที่บุรษนั้นเอามือจับได้มา ก็รอบบุรษจึงไปยังมหาสมุทร น้ำที่เหลือนั้นแล่มากกว่าจำตรงนั้นบุรษนั้นไป และบุรษนั้นจึงไปยังอากาศ ส่วนอากาศที่เหลือมีมากกว่า…

…ฎก เช่น เปรียบเทียบพระคุณของพระโคดมและการเคารพในพระธรรม โดยมีการใช้ภาพลักษณ์ฝนตกเพื่อสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ของธรรม และการยึดมั่นในพระธรรมซึ่งไม่หวั่นไหว พร้อมกับชมเชยพระพุทธคุณที่มีมากมายให้เข้าใจถึงควา…

…ของเราบริสุทธิ์ดีงามเพียงไร ฉันนั้น. มิลิน. ๑๕๓ ๒. ความอ่อนตน ๒.๑ ข้าพระองค์ตั้งหงายมีขิตติอย่างไม่สมควรมือสะสมด้วยพระองค์ผู้สูงศักดิ์ เหมือนสนุ้งจอกผู้ขาต้อย จะพึงมีอาสนะเสมอด้วยพระยาไกรสรสิหรือได้พระ…

…วามดีควรถือปฏิบัติเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ตนเองและสังคม คำสอนเหล่านี้จะชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการทำสมาธิและการปฏิบัติธรรมในขั้นตอนของการเจริญธรรม ก่อให้เกิดความสุขในชีวิตและการประพฤติตนที่ดีงามในโลกนี้…

…สดงธรรมแก่อัญ เดียวธี มณะ พราหมณ์ และปราณาหในที่สุด ฉันนั้น สัง.สภา. (พุทธ) มก. ๒๙/๑๙๔ ๑.๔ ธรรมดามหาสมุทรย่อมไม่รู้จักเต็มด้วยน้า อันไหลมาจากแม่ น้ำทั้งปวง อันได้แก่ แม่น้ำ คงคา ยมุนา อรุณีวดี สรวล ฯ เป…

…ง ทั้งยังมีคำเปรียบเทียบที่ชัดเจน โดยการยกตัวอย่างการหว่านพืชทั้งในตามและกลาง และข้อแสดงเกี่ยวกับมหาสมุทรซึ่งไม่สามารถรู้จักเต็มด้วยน้ำได้ เป็นต้น นี่คือการเน้นถึงความสำคัญของการศึกษาและความเพียรในพระธร…

สมรสาคร ฉันใด คุณ ๕ ข้อนี้คือ ความมักน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลากิเลส ความเป็นผู้ถึงง่าย และการปรารถนา…

…ย และการปรารถนาความเพียร โดยมีการอ้างอิงถึงคำสอนต่างๆ ในพระไตรปิฎกที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เข้าใจถึงคุณสมบัติที่ควรมีในการดำเนินชีวิตตามแนวทางที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงวางไว้ การปฏิบัติตามคุณธรรมเหล่านี้จะส…

อุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎก ๑. ภิกษุวรรคงาม คือ มีศีล สมาทานในศาลาขาว ๒. ภิกษุเข้มแข็ง คือ มีความเพียร ๓. ภิกษุมิชเชวา คือ รู้ทันถึงความเป็นจริงในอริยสัจ ๔ …

เนื้อหาเกี่ยวกับอุปมาอุปไมยจากพระไตรปิฎกได้อธิบายถึงคุณสมบัติของภิกษุที่ดี รวมถึงความสำคัญของการศึกษาและการปฏิบัติในธรรมซึ่งเป็นแนวทางสู่ความสำเร็จ และ บรรลุ…

…่า เจ็ฒภูเขาที่นปปรารถนาแล้ว ดูลูกครรพลันดูช่างขัมะนิลจากโลง ฯนั้น. อัง.จตุจก. (อรรถ) มก. ๗/๕๓๙ 3.3 สมพราหมณ์เสียงชีวิตด้วยมิฉฉาวาอาชีพ เพราะเด็จฉานวิชา คือ วิชชาคุ์ ที่ เรียกว่า กัมหน้าคัน

ในพระไตรปิฎกได้กล่าวถึงการฝึกฝนและการศึกษาของอภิญญู ซึ่งต้องมีการควบคุมตนเองและใช้ความตั้งใจในการเรียนรู้เพื่อบรรลุธรรมตามที่มีการอธิบายไว้ โดยการเปรียบเทียบถึงม้าในการฝึกฝน ที่มีอาจารย์ช่วยในการอบรม

…รถฉรรูอย่างเชี่ยวชาญยิงฉมูรอบๆ ตัวครูผู้หลบหลีกไม่ทันตั้งพันลูก ฉะนั้น. ขเธร (เทเร) มก. ๕๙/๕๔๘ 5.2 สมณพราหมณ์พวกหนึ่งย่อมแส่แจกเปโพ ไม่ถึงธรรมอันเป็นสาระ ย่อมพวกพุนเครื่องผูกใหม่ๆ ตั้งมั่นอยู่ในสิ่งที่…

เนื้อหานี้นำเสนอการใช้ความเปรียบเทียบในพระไตรปิฎกซึ่งมีการเปรียบกิขูมักจะถูกตีความว่าต่ำต้อยและไม่สามารถเจริญเติบโตได้ เช่นเดียวกับผ้าเปลือกไม้ที่ไม่ว่าใหม่หรือเก่ามักจะมีความหมายเปรียบได้กับความไม่คง

…กษุปิประกอบด้วยโทษ ผู้ถือเตียน และได้ประสงค์ที่ไม่ใช่บุณเป็น อันมาก. อัง ติก. (พุทธ) มค. ๔๙/๒๐ ๖. สม่ะผู้หลอกลวง ๑. เปรียบเหมือนชายชนิดหนึ่งที่จะลายตนข้าว มีมลิาดเหมือนข้าวลิบ มีมลิสดเหมือนข้าวตายรวง …

…้อหาในบทนี้ได้กล่าวถึงการเปรียบเทียบระหว่างภิกษุและบุคคลในธรรมวินัย ซึ่งพบว่ามีการประพฤติที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการวิจารณ์ถึงความผิดของภิกษุ พร้อมทั้งตั้งคำถามเกี่ยวกับการลงโทษบุคคลที่ประพฤติผิด การใช้ตัวอ…

…เป็นสัญลักษณ์ ขุ.ย. (โพธิ) มก. ๒๓/๑๘ ๒.๓ หญิงคาที่บูดบุคคลจับไม่ดี ย่อมาบมือยืนเอง ฉันใด คุณเครื่องสมณะที่บูดคล้ำไม่ดี ย่อมคร่าเขาไปนรสก ฉันนั้น ข.ธ. (อรรถ) มก. ๓๘/๑๓๓ ๒.๔ สมณพราหมณ์ทั้งหลายไม่บริสุทธ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎก กล่าวว่าอาหารชั่วคราวส่งผลต่อบุคคล คนบางกลุ่มมีลักษณะเช่น พระอรหันต์ แม้ว่าจะมีรูปลักษณ์ภายนอกแสดงถึงความบริสุทธิ์ แต่ความจริงอาจแตกต่าง การเปรียบเทียบกับต้นไม้

…กทุกอันเกิดแต่ความวิตารายเป็นต้น กระทบกระทั่งบั่นกัน ส่ง. สคา (อรรถ) มค. 248/208 2.12 ไฟที่จะเสมอด้วยราคะไม่มี เราถอนเราร้อนด้วยกามราคะ จิตของเราถูกกามราคะ เผาไหม้อยู่ สัตว์ทั้งหลายเหล่าใดถูกกามรา…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับการใช้ภาษาอุปมาอุปไมยในพระไตรปิฎกเพื่ออธิบายความคิดต่างๆ เกี่ยวกับกามราคะและความยากลำบากในการจัดการกับกามคุณทั้งห้า โดยการเปรียบเทียบกับสิ่งต่างๆ ที่สามารถเข้าใจได้ง่าย เช่น ไม้