อนุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 153 / 508

…า แลข้าทูลละออง ธุลีพระบาทผู้เจริญวยายุกาล สมเด็จ ฯ เจ้าได้พระราชทานเงินตรากับผ้ารดน้ำเสมอมา ข้อนี้ อนุโลมเข้าในอปจายนธรรม มาในคำสุภาษิตประพันธ์ว่า ๑ เย วุฑฒิ ปจายนฺติ ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ปาสา ความว่า ชนทั้งห…

บทความนี้เสนอแนวทางเกี่ยวกับวุฒิบุคคลตามหลักพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงการเคารพผู้มีคุณความดีทั้ง 3 ประเภท ได้แก่ ชาติวุฑโฒ วยวุฑโฒ และคุณวุฑโฒ ที่ถูกชูไว้ว่าสมควรได้รับการนบนอบและระลึกถึงการปฏิบัติที่เป

…ิ ราช ทรงตั้งอยู่ในราโชวาทของพระชนกบรมกษัตริย์ ทรงบำเพ็ญจักรพรรดิวัตร จัดธรรมิการัก ขาวรณคุตติปกครองอนุยันตกษัตริยาราชบริพารสมณพราหหมณาจารย์ พราหมณ์ คฤหบดี เสวกามาตย์ และประชาราษฎร์ราวนิคมนบทข้าขอบขัณฑสี…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เผยแพร่แนวทางการปกครองที่ถูกต้องและเป็นธรรมด้วยอุบายโกศล ทั้งยังสอนให้กษัตริย์ และประชาชนปฏิบัติตนตามหลักธรรมเพื่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองและความสุข เป็นการเน้นถึงความสำคัญขอ

…์มีพระอานนทพุทธอุปัฏฐากเป็นผู้รับเทศนา ในมหา ปรินพพานสูตรว่า ตสุมาติหานนฺท อตฺตที่ปา วิหรถ อตฺตสรณา อนุญญสรณา เพราะเหตุ นั้นแลอานนท์ ท่านทั้งหลาย จงเป็นผู้มีตนเป็นที่เกาะที่พึ่งอยู่เถิด อย่ามีคนอื่นเป็นท…

ข้อความดังกล่าวเน้นถึงความสำคัญของการรักษาความดีและความเพียรในตนเองตามพระพุทธบัญญัติ โดยอ้างอิงจากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่แสดงให้เห็นว่าความดีและธรรมเป็นที่พึ่งที่แท้จริงของเรา และควรพึ่งพาตน

…ด้วยจีวรอย่างดี มีราคาถึงพันกษาปณ์ ในเวลาที่สมเด็จพระบรมโลกนาถยังทรงพระชนม์อยู่ พระผู้เป็นเจ้าก็ได้ อนุเคราะห์บริษัท ๔ เหล่า คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ด้วยแสดงธรรมให้โอวาททา นุศาสน์เสมอมา ครั้นเม…

เนื้อหาในบทความนี้พูดถึงบทบาทของพระอานนท์เถรเจ้าในพระพุทธศาสนา เขามีคุณสมบัติเป็นพหุสุตหรือผู้รู้มาก และได้รับความเคารพจากสัมพันธวงศ์และผู้คนทั่วไป พระองค์มีบทบาทสำคัญในการทำสังคายนาพระธรรมหลังจากพระศ

…ถนาความเพียร บำเพ็ญกุศลธรรมเพื่อ บรรลุคุณที่เกษมจากโยคะ คือสังกิเลสธรรมอันประกอบสัตว์ไว้ในภพ ปาปุเณ อนุปุพเพน จะพึงบรรลุธรรมเป็นที่สังโยชน์ได้โดยลำดับ ดังนี้. สพฺพสโยชนกขย่ ។ ตามเรื่องนี้ สันนิษฐานได้ว่า…

พระเจ้า พรหมทัตต์ทรงเป็นที่รักและเคารพจากประชาชน การบำเพ็ญกุศลธรรมของพระองค์ทำให้เข้าถึงความก้าวหน้าของจิตใจและสังคม พระองค์ต้องการที่จะนำมาซึ่งความสงบสุขให้แก่มวลชน โดยการดูแลปกครองให้มีความยุติธรรมแ

…ระชนนี ทั้งฝ่ายสมเด็จพระชนกนาถ เป็นอุภัยปักษ์ สํสุทธคหณิโก ประสูติจากพระครรภ์อันบริสุทธิ์ อกฺขิตฺโต อนุปกฏโฐ ชาติวาเทน ไม่มีใคร คัดค้านติเตียนได้ด้วยกล่าวถึงพระชาติ แลได้เสด็จเถลิงถวัลยราชมไหศวรรยสมบัติ …

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการปฏิรูปการบริหารของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ในฐานะผู้นำที่คอยดูแลและสนับสนุนผู้คนในราชวงศ์ ตั้งแต่การให้เกียรติผู้ใหญ่ การสร้างความสัมพันธ์ที่ดี รวมถึงการจัดการกับท่านข้าราชการแ

…ิสัชชนา พอเป็นนิทัสนนัยความว่า ข้อหนึ่งว่า อสาธารณมญฺเญสํ อโจรหรโณ นิธิ กยิราถ ธีโร ปุญญานิ โย นิธิ อนุคามิโก เอส เทวมนุสฺสานํ สพฺพกามทโท นิธิ ។ ความว่าบุญนิธินี้ไม่สาธารณะแก่คนเหล่านี้ โจรก็ไม่แย่งชิงนำ…

เนื้อความแบ่งปันความสำคัญของการบำเพ็ญกุศลและมงคล ๓๘ ประการ โดยการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ซึ่งเน้นว่าบุญนิธินั้นไม่สามารถถูกแย่งชิงได้ และเป็นการบำเพ็ญที่นำไปสู่ความเจริญในทางด้านต่างๆ พร้อมกับการ

…นา ของพระองค์เป็นอุทาหรณ์ อาสึเสเถว ปุริโส ปสฺสามิ โวห์ อตฺตานํ น นิพพินเทยุย ปณฺฑิโต ยถา อิจฉี ตถา อนุ (๑) ความว่า เป็นบุรุษผู้บัณฑิต ควรจะหวังอยู่นั่น ไม่พึงเบื่อหน่าย เราแลเห็นตนอยู่ว่า ได้เป็นตาม ควา…

เนื้อหาเกี่ยวกับสัจจะแห่งการดำรงชีวิตตามหลักพระพุทธศาสนาที่เสนอคำสอนเกี่ยวกับการเลือกบุคคลและการใช้ชีวิตที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะในฐานะของผู้นำ ซึ่งมีอิทธิบาทนำไปสู่ความสำเร็จ หากบุคคลสามารถควบคุมอารมณ์แ

…ถว รูปใด ไม่ยอมตามก็หาว่าขัดรพระราชโองการ และปลงชีพรูปนั้นเสียโดยลำดับลงมา ครั้งนั้น ติสสกุมารพระราชอนุชาผนวชเป็นพระภิกษุและ อยู่ในสังฆสันนิบาตนั้นด้วย เธอเห็นดังนั้น จึงลุกขึ้นไปนั่งกันลำดับไว้ อมาตย์ไม…

บทความนี้สำรวจประวัติและเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และการดำเนินการที่นำไปสู่การเพาะบ่มพระสงฆ์ในศาสนาพุทธ โดยมีการพิจารณาความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในกิจกรรมต่าง ๆ เช่

…เป็นวิเสสนะ มีบทอื่นเป็นประธาน อย่างนี้ " สีตญฺจ สมฏฐญจ = สีตสมฏฐิ" [ ฐาน ที่ 1 ทั้งเย็นทั้งเกลี้ยง อนุโธ จ วชิโร จ-อนุธวชิโร (ปุริโส บุรุษ ] ทั้งบอดทั้งหนวก ขณฺโช จ ขุชโช จะขญชชโช (ปุริโส บุรุษ ] ทั้งกร…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…กล้เมือง 0 ทรถสฺส อภาโว นททรถ ความไม่มี แห่งความกระวนกระวาย ๒ ๓ ๒ ชื่อความไม่มีความกระวนกระวาย วาต์ อนุวตฺตตีติ อนุวาต์ [ย์ วัตถุ สิ่งใด ๆ ย่อมเป็นไปตาม ซึ่งลม เหตุนั้น ๒ ด วัตถุ สิ่งนั้น] ชื่อว่าตามลม. …

บทนี้เสนอเนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ โดยเฉพาะการวิเคราะห์วจีวิภาค สมาส และตัทธิต รวมถึงวิธีการใช้และตัวอย่างที่ชัดเจนในการศึกษาภาษา โดยแสดงให้เห็นถึงบทวิเสสนะและการใช้อุปสัคหรือนิบาตกับสมาสต่างๆ พร้อม

…ีวิต. ๔ ปพพต ส ติโร ติโรปพฺพติ ภายนอก แห่งภูเขา. นครสุส พหิ พหินคริ ภายนอก แห่งเมือง. ปาสาทสฺส อนโต อนุโตปาสาท ภายใน แห่งปราสาท. ภตฺตสฺส ปุจฉา ปัจฉาภัตต ภายหลัง แห่งภัตร." สมาสนี้กับตัปปุริสสมาส ต่างกันด…

เนื้อหานี้อธิบายถึงโครงสร้างและการใช้งานของบาลีไวยกรณ์ โดยเฉพาะในเรื่องวจีวิภาคและสมาส รวมถึงความแตกต่างระหว่างสมาสทั่วไปและตัปปุริสสมาส นอกจากนี้ยังมีการอธิบายตัวอย่างต่างๆ เพื่อให้เห็นภาพการนำไปใช้ใ

…ต - หน้าที่ 117 หลัง จะเป็นลิงค์ใดก็ได้ แต่สมาสนี้คงเป็นนปัสกลิงค์ เอกวจนะ อย่างเดียว เหมือนบทว่า " อนุตเถโร พระเถระน้อย " คงเป็น กัมมธารยะแท้. ๆ [๑๐๐] สมาสอย่างหนึ่ง มีบทอื่นเป็นประธาน ชื่อพหุพพิหิ ๆ มี…

เนื้อหาในหน้านี้เกี่ยวกับการศึกษาไวยกรณ์บาลี เช่น วจีวิภาค สมาส และประเภทต่างๆ ของพหุพพิหิ ที่มีการอธิบายถึงการใช้ทุติยาพหุพพิหิ และตติยาพหุพพิหิ ในการวิเคราะห์บทต่างๆ พร้อมตัวอย่างเพื่อความเข้าใจที่ช

…ยงดังปริมณฑล แห่งต้นนิโครธ ๒๖.นิกกิเลโส มีกิเลสออกแล้ว ๒๗.ทีฆชงุฆา แข้งยาว ๒๘.ทีฆชงุโฆ มีแข้งยาว ๒๕.อนุธวชิโร ๓๐.อนุธวธิรา ๓๑.ขตฺติยมาโน ๓๒.ขตฺติยมาโน บุรุษทั้งบอดทั้งหนวด คนบอดและคนหนวก ท. มานะว่าเราเป็…

เนื้อหานี้นำเสนอคำศัพท์ภาษาบาลีที่สำคัญ เช่น ธัญญราสิ, นิโครธปริมณฑโล, และอื่นๆ รวมถึงการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น 'แข้งยาว', 'เสียงแห่งบุรุษ', และการระบุคุณสมบัติในสรรพนาม เช่น 'พระเถระชื่อว่าสารีบุตร'.

… ]. ปุตโต อสฺส อตฺถิ-ติ ปุตตโม บุตร ของชนนั้น มีอยู่ เหตุนั้น [ ชนนั้น] ชื่อว่ามีบุตร. อนเต นิยุตโต อนุติโม [ชน] ประกอบในที่สุด ชื่ออันติมะ [ ประกอบในที่สุด ]. ศัพท์ที่ลง อึย ปัจจัย อย่างนี้ มนุสฺสชาติยา…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงการใช้ปัจจัยในภาษาบาลี โดยเฉพาะในชาตาทิตัทธิต ซึ่งมีปัจจัย 3 ตัว ได้แก่ อิม, อิย และกิย พร้อมกับคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องอย่างเช่น ชน และชื่อที่ปรากฏในบริบทต่าง ๆ ซึ่งช่วยให้เข้าใจถึงคว

…ห่งบัณฑิต ของชนนั้น มีอยู่ เหตุนั้น ชนนั้น ชื่อว่ามีชาติ แห่งบัณฑิต. ศัพท์ที่ลง กิย ปัจจัย อย่างนี้ อนุเธ นิยุตโต อนุธกิโย [ชน) ประกอบในมืด ชื่ออันธกิยะ [ ประกอบในมืด ]. สมุหตัทธิต มีปัจจัย ๓ ตัว คือ คุณ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์และการวิเคราะห์ศัพท์ในภาษาบาลี โดยเน้นที่คำศัพท์ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยเช่น คุณ, ณ, และ ตา รวมถึงการวิเคราะห์คำและความหมายของคำต่างๆ ในบริบทของการประชุมแห่งมนุษย์ นกยูง และน

…เป็น, อยู่หน้า แปลงวิภัตติทั้งหลายแล้ว ลบพยัญชนะต้นธาตุบ้าง ที่สุดธาตุบ้าง อย่างนี้ :- ติ เป็น ตฺถิ อนุติ คงรูป ลบต้นธาตุ ลบที่สุดธาตุ สำเร็จรูปเป็น อตฺถิ. สำเร็จรูปเป็น สนฺติ

เนื้อหาเกี่ยวกับอาขยาตและกิตก์ในบาลีไวยากรณ์มีการอธิบายอย่างละเอียดเกี่ยวกับการใช้กิริยาศัพท์และการเปลี่ยนแปลงของธาตุ ตลอดจนวิธีการแสดงผลที่สามารถเข้าใจได้ทั่วไป ข้อมูลดังกล่าวมีพรรณนาในคัมภีร์ศัพทศาส

…้ง จำเพาะอยู่ ? ๔. มหาราชา ติ การาเปติ, พระราชาผู้ใหญ่ให้ทำอยู่ ซึ่งสตูปนั้น ๕. กก มาตาปิตโร ปุตฺเต อนุสาเลยย ? มารดาและบิดา ท. จึง ตามสอน ซึ่งบุตร ท. อย่างไร ? ๖. เต ปาปา ปุตฺเต นิวาเรนติ, เต กลยาเณ ปุต…

เอกสารสอนเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในเรื่อง วจีวิภาค ภาคที่ ๒ พร้อมตัวอย่างคำถามที่ใช้ในการศึกษา ซึ่งมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจการใช้ภาษาบาลีในบริบทที่หลากหลาย เช่น การประดิษฐ์คำถามและการอธิบายความหมาย

…มีแล้ว ๒๙. ยนนูนา - หำ ทุกฺขา มุญเจยฺย์, ไฉนหนอ [ข้า) จึงพ้นได้ จากทุกข์. ๓๐. มา ปจฺฉา วิปปฏิสาริโน อนุวตฺถ. [เจ้า ท.] อย่าได้เป็นผู้ มีความเดือดร้อน มีแล้ว ในภายหลัง จบอาขยาตแต่เท่านี้.

บทที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค เน้นการศึกษาเกี่ยวกับอาขยาตและกิตก์ ประกอบไปด้วยการกล่าวถึงหลักการที่สำคัญ เช่น การไม่ยึดติดในสุข การมีความรู้ที่ทำให้พ้นทุกข์ และการไม่เป็นผู้มีความเดือดร้อนในภายหลัง

…ฤทธิ์ อี เป็น เอ แล้วเอา เป็น อาย ด้วยอำนาจปัจจัยที่เนื่องด้วย ณ เหมือนกล่าวแล้วใน โคตตตัทธิต (๑๐๓) อนุสาสตี - ติ อนุสาสโก. ผู้ใด ย่อมตามสอน, เหตุนั้น [ผู้นั้น] ชื่อว่าผู้ตามสอน, อนุ เป็นบทหน้า สาสุ ธาตุ…

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์ของบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนของวจีวิภาคที่พูดถึงลักษณะของคำและการใช้ในประโยค ซึ่งมีการยกตัวอย่างเพื่อให้เห็นความเข้าใจที่ชัดเจนเกี่ยวกับการใช้คำในบริบทต่าง ๆ รวม