อภิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 202 / 354

…ือ อรช์ เกิดในตน ทั้งนี้ปรากฏอยู่ในคาถาธรรมบท ภาค ๖ หน้า ๑๕ ว่า อตฺตนา หิ กติ ปาป์ อรช์ อตฺตสมุภว์, อภิมาภูติ ทุมเมย์, วชิร์ วมุหย์ มณี, ดังนี้เป็นหลักอ้าง

เอกสารนี้เป็นการวิเคราะห์เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการอธิบายถึงการใช้วจนะในวิภัตติทั้ง ๓ หมวด ได้แก่ เสหิ, สก และ อตฺต รวมทั้งการเปรียบเทียบการใช้งานแต่ละคำในบริบทต่างๆ

…พท์เหล่านี้แจกเหมือนมหาราช อา. มหาราช ลบ สิ เสีย ๑. อนุราช พระราชาน้อย ๕. เทวราช เทวดาผู้พระราชา ๒. อภิราช พระราชายิ่ง ๖. นาคราช นาคผู้พระราชา ๓. อุปราช อุปราช เนื้อผู้พระราชา ๔. จกฺกวฤติราช พระราชาจักร-…

บทเรียนนี้นำเสนอวิธีการแจกศัพท์ในบาลี โดยเน้นที่ราชาศัพท์และวิธีการเปลี่ยนแปลงระหว่างเอกและพหุ حسب способов. เราสามารถเห็นถึงความหลากหลายของศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับพระราชาและการส่งผ่านความหมายในแต่ละบริบ

…า ขอท่านจงแสดงคุณของพระเถระรูปอื่นอีก และ โสมทัตได้พูดกับบิดาของเขาว่า ตุฒิเหหิ ราชกุล คนฺตฺวา เอว์ อภิกฺกมิตพฺพ์ แปลว่า อันท่านไปแล้วสู่ราชสกุล จึงก้าวไปข้างหน้า อย่างนี้. ๑. อุภัยพากย์ปริวัตน์ ภาค ๒ ข้…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม รวมถึงการเคารพในภาษาเมื่อพูดกับผู้ที่มีอายุมากกว่า เช่น ก

…กษณะของนามนามตัวนั้นให้วิเศษขึ้น มีอาการคล้ายกับคุณศัพท์ ทีเดียว เช่น "ราช" แปลว่า พระราชา เมื่อเอา อภิ มานำหน้า เข้า เป็น "อภิราช" แปลว่า พระราชยิ่ง คือแสดงลักษณะอาการ ของนามคือพระราชานั้นว่า พระองค์ทรง…

…ุปสัค ซึ่งเป็นคำที่นำหน้าหรือขยายความนามและกิริยาผ่านการอธิบายรูปแบบและความหมาย ตัวอย่างเช่น คำว่า 'อภิราช' ที่มีความหมายว่าพระราชายิ่ง หรือ 'อติกุมติ' ที่หมายถึงก้าวล่วงไป การศึกษานี้มุ่งเน้นให้ผู้เรียน…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 100 อุปสัคมี ๒๐ คือ อติ อธิ อนุ อป อปี อภิ อว หรือ โอ ลง อา อุ อุป ทุ นิ นิ ป ปฏิ ปรา ปริ วิ ส สุ ยิ่ง, เกิน, ล่วง ยิ่ง, ใหญ่, ทับ น้อย, ภายหล…

ในบทนี้จะมีการนำเสนอเกี่ยวกับคำอุปสัคในภาษาบาลี ซึ่งมีทั้งหมด 20 คำ เช่น อติ, อธิ, อนุ, อป และอื่นๆ ซึ่งคำเหล่านี้มีความหมายและการใช้งานที่แตกต่างกัน โดยอธิบายถึงวัตถุประสงค์และความหมายของแต่ละคำ โดยเ

…ิฏฐิพาหกฎฐิ แต่ในวิสุทธิมรรคนี้ใช้ว่า โกฏฏฏฐิ ๒. โบราณแปลกันมาเช่นนั้น ในปรมัตถโชติกาเป็น กกกฏพีช...อภิธานัปปทีปิกาว่า เมล็ดตูมกา ๓. ในปรมัตถโชติกาว่า อปริปุณฺณปนสฏฐิ เม็ดขนุนที่ยังไม่เต็ม ๔. ในปรมัตถโชต…

เนื้อหาเกี่ยวกับจำนวนและลักษณะของกระดูกในร่างกายมนุษย์ตามวิสุทธิมรรค รวมทั้งการเปรียบเทียบระหว่างการแปลในปรมัตถโชติกากับวิสุทธิมรรค คำอธิบายเกี่ยวกับกระดูกรองจากข้อมูลที่อิงตามตำราโบราณ เช่น การบอกจำน

…นตา-อุลลงมิตวา วิจรนฺตา ถ้าเช่นนี้ก็แปลว่า "เที่ยวพลุ่งพล่านไป” ดูจะแนบเนียนกว่า---- วิรวนตา กระมัง อภิหรนุติ ในปรมัตถโชติกาเป็น----หนุนุติ พวกหนอนหรือตัวพยาธิส่วนมากอยู่ในลำไส้ จึงกินยาถ่ายพยาธิออกมาได้…

ในเอกสารนี้มีการอธิบายพยาธิ 32 ประเภทที่อาศัยอยู่ในอุทร ขนาดและลักษณะที่แตกต่างกัน เช่น พยาธิประเภทต่างๆ ที่เปรียบเสมือนหนอนในอุทรที่มีพฤติกรรมที่แสดงถึงการแย่งอาหารในร่างกายมนุษย์ เมื่อร่างกายมีอาหาร

…- วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 134 ปัญญาอยู่ (นั้น) สมด้วยคำที่กล่าวไว้ในปฏิสัมภิทาว่า "เมื่อภิกษุรู้ อยู่ซึ่งความมีอารมณ์เดียว ความไม่ส่ายไปแห่งจิต ด้วยอำนาจความ หายใจออกยาง (เป็นอารมณ์..... สติ…

…ำคัญของการมีอารมณ์เดียวในการฝึกจิต การทำให้จิตมั่นคงด้วยการหายใจและการรักษาสติให้คงอยู่ โดยเฉพาะเมื่อภิกษุต้องเข้าใจและรู้จักปฏิบัติในการตั้งจิตและการรู้เห็นการหายใจเข้าออก ซึ่งจะนำไปสู่ปีติและปัญญาที่ชั…

…ะที่ ๓] แม้ จิตตปฏิสเวทิตา (ความกำหนดรู้จิต) ในจตุกกะที่ ก็พึงทราบว่าเนื่องด้วยฌานทั้ง 4 ข้อ ข้อว่า อภิปปโมทย์ จิตต์ นั้น ความว่า ภิกษุสำเหนียกว่าเราจักเป็นผู้ยังจิตให้บันเทิง ให้ปลื้ม ให้ร่าเริง ให้เบิก…

ในบทนี้กล่าวถึงการตีความศ evolvingค่าเวทนาและจิตตสังขารในพระพุทธศาสนา โดยแสดงการประกอบกันของสัญญาและเวทนา ผ่านการใช้งานจิตในฌานต่างๆ ทั้งนี้สรุปได้ว่าความสุขและปีติจากการเข้าฌานนั้นสัมพันธ์กับการฝึกจิ

…ในสัตว์อื่น ๆ ย่อมเกิดขึ้น (โดย) ทำตนให้เป็นพยานว่า "เราเป็นผู้รักสุขเกลียดทุกข์ และอยากเป็นอยู่ ๑. อภิ, วิ. ๒๕/๓๗๐ ๒, บุ, ป. ๓๑/๔๘๓

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาที่ผู้คนควรมีต่อสัตว์ทั้งปวง โดยอธิบายความหมายและอาการของเมตตาที่เปิดเผยต่อกันและกัน รวมถึงการเจริญเมตตาในตนเองที่เชื่อมโยงกับความสุขและความเกษม. ในหลักพระพุทธศาสนาที่รา

…โดยนัยที่กล่าวแล้วในเมตตาภาวนานั้นแล ต่อนั้นไป วิกุพพนา คือ มุทิตาภาวนาเป็นอโนธิโสผรณาด้วยอาการ ๕ * อภิ. วิ. ๒๕/๓๓๓

ในบทนี้กล่าวถึงการฝึกมุทิตา โดยให้มองเห็นบุคคลที่รักหรือศัตรูในแง่บวกเพื่อสร้างความบันเทิงใจ การระลึกถึงความสุขในอดีตและอนาคตของผู้อื่น จะช่วยทำให้เกิดมุทิตา การเจริญฌานนั้นจะทำให้สามารถพัฒนาจิตใจไปใน

…้นไป บัณฑิตพึง ทราบตามนัยที่กล่าวแล้ว ในเมตตาภาวนานั้นเทอญ นี้เป็นกถาอย่างพิสดารในการเจริญอุเบกขา * อภิ. วิ. ๒๕/๓๓๔

เนื้อหาในบทความนี้พูดถึงการเจริญอุเบกขาในพระโยคาวจร โดยกล่าวถึงการเสริมสร้างจิตใจให้มีความเป็นกลางต่อบุคคลทั้งสามประเภท ได้แก่ ผู้ที่รัก ตัวเอง และผู้ที่เป็นศัตรู นอกจากนี้ยังได้อธิบายถึงจตุตถฌานและคว

…่สบายในอัตภาพปัจจุบันนี้เท่านั้น ดุจสามัญชนพักผ่อนหลับนอน เพื่ออยู่เป็นผาสุกในแต่ละวันฉะนั้น (?) ๒. อภิ, วิ. ๒๕/๒๕๓

บทความนี้กล่าวถึงการก้าวล่วงรูปสัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในบริบทของการปฏิบัติสมาธิและการพัฒนาจิต โดยที่ก้าวล่วงรูปสัญญาได้ช่วยให้พระโยคาวจรบรรลุอารมณ์ที่สูงกว่า การศึกษาเรื่องปฏิฆสัญญาเปิดสู่การเข้า

…ดียวก็ควร ก็เพราะปฏิฆสัญญาเหล่านั้น ยังละไม่ได้ในฌานก่อนแต่นี้นั่นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า * อภิ.ว. ๒๕/๓๕๓

ในหน้าที่ 239 ของวิสุทธิมรรค ภาค ๒ ตอน ๑ มีการพูดถึงความหมายของสัญญาและทำให้เข้าใจว่าบุคคลผู้บรรลุฌานจะไม่มีสัญญาเหล่านั้น ซึ่งบางครั้งสามารถกล่าวถึงเพื่อสรรเสริญให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใจถึงคุณค่าในฌานนั

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - - หน้าที่ 81 บาทแห่งอภิญญา (ความรู้ยิ่ง) ออกจากสมาบัติแล้ว ปรารถนาอยู่ ก็ทำอภิญญาอันมีนัยที่กล่าวไว้โดยประการว่า "เป็นคนเดี…

บทนี้กล่าวถึงอานิสงส์ของการเจริญอัปปนาสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยมีอภิญญาเป็นเครื่องหมายแสดงความก้าวหน้า การทำให้แจ้งด้วยอภิญญาเพื่อเข้าถึงความรู้ยิ่ง ทั้งยังชี้ให้เห็นถึ…

… (ทางสมาธิ") 8 จัดเป็นญาณในนิโรธสมาบัติ" คือยังเกี่ยวด้วยวัตถุกาม เพราะยังมีชีวิตอยู่ในโลกนี้ ด. ๒. อภิ. วิ. ๒๕/๕๗๑. ๓. . มหาฎีกาว่า "ญาณจริยา ๑๖ คืออนิจจานุปัสสนา ทกฺขานุปัสสนา อนัตตานุปัสสนา นิพพิทานุป…

…่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถดำเนินสู่สภาวะศักดิ์สิทธิ์ได้อย่างคล่องแคล่วและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างญาณและสมาธิที่เกี่ยวข้องกับนิโรธสมาบัติซึ่งมีพื้นฐานมาจากแนวทางวิปัส…

…คแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - อิทธิวิธนิเทศ - หน้าที่ 85 เพราะเหตุที่การเจริญสมาธินี้ ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ว่า มีอภิญญา เป็นอานิสงส์ ด้วยอำนาจแห่งโลกิยอภิญญาทั้งหลายใด พระโยคีผู้ได้ จตุตถฌานในกสิณทั้งหลายมีปฐวีกสิณเป…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิซึ่งเสริมสร้างอภิญญาและอานิสงส์จากการทำโยคะ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าถึงจตุตถฌานและอบรมปัญญาได้อย่างมีประสิทธิภาพ …

…ิตประกอบด้วยองค์ ๘ ดังกล่าวมานี้ จึง เป็นจิตควรแก่การนำมุ่งไป เพื่อการทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่ง ซึ่ง อภิญญาสัจฉิกรณียธรรมทั้งหลาย [วินิจฉัยคำพระบาลีอิกนัยหนึ่ง พึงทราบนัยอื่นอีก ชื่อว่า ตั้งมั่น เพราะ (เป…

…นี้พูดถึงความไม่หวั่นไหวของจิตที่เกิดจากวิริยะ, สติ, สมาธิ, และปัญญา ที่ช่วยให้เข้าถึงความรู้ยิ่งและอภิญญา ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในทางธรรม. จิตที่ไม่หวั่นไหวนี้ประกอบด้วยองค์ ๘, การรักษาสมาธิให้ปราศจากนิวรณ์แ…

…่อวิกัป (อย่าง) หนึ่งแห่งฤทธิ คำว่า "นำจิตมุ่งไป" ความว่า ภิกษุนั้น เมื่อจิตนั้นคือฌานอันเป็นบาทแห่งอภิญญาเกิดแล้ว ด้วยอำนาจแห่งการฝึกจิตมีประการดังกล่าวแล้ว นำบริกรรมจิตมุ่งไป เพื่อประโยชน์แก่การได้ฤทธิ…

…กี่ยวกับฤทธิในพระไตรปิฎก โดยอธิบายการใช้จิตและการมุ่งไปสู่ฤทธิที่ต้องการ รวมถึงการฝึกจิตเพื่อให้เกิดอภิญญาและอิทธิ ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเตรียมจิตให้พร้อมสำหรับการบรรลุความสำเร็จในด้านต่าง ๆ ของการ…

…มิใช่ฉันทะ ฉันทะเป็นอย่างหนึ่ง สมาธิก็เป็นอย่างหนึ่ง หากภิกษุอาศัยวิริยะ ได้สมาธิ ได้ความที่จิตมี * อภิ. วิ. ๒๕/๒๕๔

บทนี้ศึกษาถึงอิทธิบาทซึ่งเป็นเครื่องนำพาไปสู่การบรรลุทางจิต โดยมุ่งเน้นที่ความสำคัญของฉันทะและการฝึกสมาธิในพระธรรมคำสอน การใช้ฉันทะและสมาธิร่วมกัน สามารถยับยั้งความไม่ดีเพื่อเข้าถึงสภาวะจิตที่สงบ นอกจ