อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 92 / 119

… ปัจจัย มาคู่กับ ตุ นาทิ ปัจจัย, ๓ ปัจจัยมาคู่กับกริยาอาขยาต เป็นตัน ข้อมีความ ลึกซึ้งอยู่ จัดเป็น อรรถรสของภาษา ชนิดเยี่ยมยอด ทีเดียว จึงควรพยายามทำความเข้าใจ "ให้ถึง" มิฉะนั้นแล้วอาจทำให้ เสียความและเส…

…ยยกตัวอย่างการใช้กริยาในประโยค และชี้ให้เห็นถึงความสำคัญในการเข้าใจความหมายที่ถูกต้องเพื่อไม่ให้เสียอรรถรสของภาษา สรุปแล้วการเลือกใช้ปัจจัยที่เหมาะสมสำหรับการสร้างประโยคในภาษาไทยนั้นมีความสำคัญมาก และควรศ…

…พราะได้แต่งเรื่องที่เป็นนิทานแต่เป็นอธิบายความ ขยายความ หรือที่เรียกกันในหมู่นักศึกษาว่า “ประโยคแก้ อรรถ” ซึ่งมีกับ “แก้คำ” และ “แก้ความ” มีเหตุมีผลอย่างในตัวเสร็จ แถมยังมี “การไขความ” เป็นทอดๆ ไปอีก ทั้ง…

บทที่ ๗ ให้ความรู้เกี่ยวกับวิธีการเรียงประโยคในวิชาแปลไทย โดยเน้นที่การเรียงคำศัพท์และการเดินประโยคอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะในชั้นประโยคที่สูงขึ้น ซึ่งนักศึกษาอาจพบความยากลำบากเนื่องจากประโยคแก้ความและการ

… โกฎาน อภาโว (๕/๑๙-๒๐) (๔) ในกรณีที่การแก้วความเป็นรูปวิวิเคราะห์โดยมีจำนวนไทยว่า “เพราะว่า, เพราะ อรรถว่า, เพราะวิเคราะห์ว่า” แล้วพิมพ์ข้อความต่อไป โดยเว้นวรรคราว เช่น “ชื่อว่างมคล เพราะอรรถว่า เป็นเหตุ…

…ในการสร้างประโยคที่ชัดเจนและเข้าใจได้ง่าย โดยมีการยกตัวอย่างการใช้คำต่างๆ เช่น “เพราะว่า” และ “เพราะอรรถว่า” ในการอธิบายเพื่อให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างประโยค บทเรียนนี้จะช่วยให้ผู้เรียนสามารถสื่อสารค…

…ตฺถาบิ เอวํ อติติ อาหาริตตา ภิกฺขุ โอวฑฺฒ นาม ภิกฺขเว ติรฉนาคตา อนุมฺนบญฺ สคารา สปฺปลิสสา วิธริส ฯ (อรรถกถาชาดก เอกินฺบาต ฯ มงคล ๒/๒๕๔/๒๕) เพราะฉะนั้น ขอให้นักศึกษาผู้แต่งไทยเป็นภาษามคธ โดยใช้ประโยค หิ นา…

บทความนี้นำเสนอหลักการและแนวทางในการแต่งภาษาไทยโดยอิงตามความนิยมและหลักภาษามคธ โดยเฉพาะการใช้ประโยคหิ นาม ซึ่งถือเป็นการแสดงถึงภูมิปัญญาของผู้แต่งและความเข้าใจในหลักภาษาที่ถูกต้องและมีเสน่ห์ ควรให้ควา

…สตสตุตฺโฏ วิย โลคฑตรนูญ ลฎิตติฺติ ตพฺพณฺฑนฺตา ฯ [๔๐๓] เทสนาลํภีณี อานปวาคติ สยมฺ เทสา ยสมิ กาล อ. อรรถสุกโโต ปมาณโล โบ มงฺคล ฯ ว. ๒. ส. ส. ๑๓๓๓. ๓ สา. ป. ๑๓๕๐

…การเติบโต เรื่องราวประกอบด้วยความเชื่อมโยงระหว่างคำสอนและการดำเนินชีวิตตามหลักธรรมของพระพุทธเจ้า และอรรถสุกโคที่เป็นที่ยอมรับในวงการศึกษาและการเผยแผ่ธรรมะในยุคปัจจุบัน. ความเข้าใจในคำปฏิญญานี้สามารถนำไปสู…

ประโยคศ- มังคลัตถทีปนีแปล เล่ม ๒ หน้า ๒ ชื่อว่า วาจา. อรรถากถาแห่งรูปภาคว่า " สําหรับชาติใด อันเขาพูดคุย เหตุนัน สําหรับชาตินั้น ชื่อว่า วาจา. สําหรั…

เนื้อหาเกี่ยวกับความหมายของวาจาและพยโยในพระพุทธศาสนา กล่าวถึงวาจาที่เป็นทางนำสู่ความรู้และการสื่อสาร ความสำคัญของวาจาในชีวิตประจำวัน เช่น การพัฒนาจิตใจและการสร้างสัมพันธ์ที่ดีในสังคม นอกจากนี้ยังมีการ

…งกิดตามนี้ปิมแปล เล่ม ๒ - หน้าที่ 3 ถาวว่าด้วยพาทุล้อจะ [๑๒๒] ความเป็นผู้มีสติมาก ชื่อพาทุล้อจะ โดยอรรถ พาทุล้อจะ ได้ความเป็นผู้อาสในกิจนั้น ๆ อันเกิดขึ้นเพราะเรียน บ้าง เพราะฟังบ้าง ซึ่งพระพุทธวจนะหรือศ…

…ับความเป็นผู้มีสติมากในพระพุทธศาสนา โดยเน้นถึงการเป็นผู้เรียนรู้และการรวมรวมความรู้จากพระพุทธวจนะและอรรถสูตรต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงบทบาทของบรรพชิตในการสืบทอดและปฏิบัติตามคำสอนของพระผู้มีพระภาค ข้…

…เวยากรณ คาถา อุณา อิติถุตตะ ชาดก องค์ฉะมะ เวทละ ของบุคคลบางคนในศาสนานี้ มีน้อย, เขาหาเป็นผู้ทั่วถึง อรรถ รู้ทั้งถึงธรรม แห่งสุดะอันนั้นแล้ว ปฏิบัติธรรมสมควร แก่ธรรมไม่ อย่างนี้แล ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู…

ในพระธรรมเทศนาเกี่ยวกับบุคคล ๕ จำพวกที่มีอยู่ในโลก โดยแบ่งออกตามจำนวนของสุตตะและการเข้าถึงสุตตะนั้น ๆ ภิกษุทั้งหลายได้รับการชี้แจงถึงความแตกต่างระหว่างผู้มีสุตตะน้อยและมาก การทราบถึงระดับความรู้ในศาสต

…รงธรรม มีปัญญา เป็นพุทธสาวก ผู้นิพนธ์แห่งทางชมพูพรนั้นได้ แ๙้แก่ เทพเจ้าก่อนชม ถึงพรหมก็สรสรเฉียว" อรรถกถาแห่งอปปลาสูตรนั้นว่า "บรรดาเทพเหล่านั้น บาทว่า อนุษญโน แ๙วว่า ไม่เข้าถึง.." ภูมิแห่งอปปลาสูตรนั้…

เนื้อหานี้กล่าวถึงแนวคิดในอรรถกถาของมังกรัตถึ๙เท็๙ เล่ม ๒ ซึ่งเน้นถึงความสำคัญของสีลและสุขในชีวิตของบัณฑิต สามารถมีสุขได้ทั้งที่มี…

…) เป็นผู้สู้ศาสนา, จำพวกที่ ๓ มีสุตมาก (แต่) เป็นผู้ศีล, จำพวกที่ ๔ มีสุตมาก และเป็นผู้สู้ อาสวะ." อรรถกถาแห่งสูตรนั้น ว่า " ทวามา อสมาทิโต คือไม่ทำให้ บริบูรณ์. บาปากว่า สีล๙ อุตตะ คำว่า ทั้งโดยส่วนสีลด…

…ความสำคัญกับการปฏิบัติตามศีลและสุตะในการเป็นบุคคลที่มีศีลธรรมอย่างแท้จริง. ผู้เขียนอ้างถึงความคิดของอรรถกถาและความเมตตาของพระอานนท์ที่ยกย่องคุณธรรมว่าสำคัญและมีค่า.

…ออากุสเสียได้ ทำอุส ให้เจริญ ย่อมละกรรมอันมีโทษเสีย ทำกรรมไม่มีโทษให้เจริญ บริหารให้หมดคงจด." [๓๒๙] อรรถกถาแห่งสูตรต้นของสูตรทั้งหมด ในทุกนิบาด อังคุตตรนิกาย ว่า "บรรดาคำเหล่านี้ ในคำว่า สุทธมุตตาน ปรมิตน…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงคำสอนเกี่ยวกับการบริหารให้หมดจดในอรรถกถาแห่งสูตรต้นของสูตรทั้งหมด โดยแบ่งความหมดจดออกเป็น ๒ อย่าง และยังได้กล่าวถึงการปฏิบัติตนโดยพระอรหิ…

ประโยค ๑ มังกิลติที่มีนเปล เล่ม ๙ หน้า ที่ ๑๑ (ด้วยอาริหัตตมรรธร) อรรถกถาแห่งอธิบายสูตร จุดดวรรณครปัญฉาสก์ ในดิถนินาว อังฤทธนิกา ว่า "อธิบายว่า ภิกษุอยู่มริหาร คือปฏิบัติ…

…่สำคัญในพระพุทธศาสนา รวมถึงการคุมครองตนและการสังเกตความมลทินที่เกิดจากอารมณ์อันไม่บริสุทธิ์ การศึกษาอรรถกถาและฎีกาในมุมมองของพระพุทธศาสนาเสริมให้เห็นถึงการทำให้แจ้งซึ่งปรมคัจฉลอย่างเป็นลำดับ.

…วยปัญญา และยอมเห็น (แจ้ง) แท้งลอด ปรมิตสัปป์ด้วยปัญญา." บาสิณจึงกูสุฎฯ ปัญญมวร มัชฌิมปณาณสก์. [๒๔๔] อรรถกถาแห่งจึงกูสุฎนั้นว่า "บาว่า ปฏิรูปสต คือบึ่งในสำนัก. บาว่า โสด ได้แก้โสดประสาท. บาว่า ธมมั หมายเอ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมในอุดมคติ โดยเฉพาะการใช้ความเพียรพินิจในกระบวนการที่ช่วยให้เกิดความพอใจและการทำปฏิคาสาให้แจ้งด้วยปัญญา เพื่อนำไปสู่การเข้าถึงพระนิพพานและการเห็นแจ้งในสัจธรรม เช่น สมาธิแล

…ญ์เป็นผู้ขยัน ฯ ฯ อาจจัดได้ แม้ใด ธรรมแม้นี้ ชื่อว่ากรรมธรรม " ดังนี้ ชื่อว่า ศิลปะของบรรพชิต [๒๒๙] อรรถกถาสัตตุมสูตรนั้นว่า "บรรดาทรงหล้านั้น บทว่า อูฏจวนานี แปลว่า สูงและต่ำ การงานที่จะพึงออกปาก อย่างนี…

เนื้อหานี้กล่าวถึงศิลปะซึ่งเป็นส่วนสำคัญในกิจกรรมเหล่าบรรพชิต ทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการทำงานที่เกี่ยวข้องกับการตกแต่งและดำเนินงานในวัดและสถานที่สำคัญต่างๆ เช่น โรงอุโบสถ และพระเจดีย์ การร่วมมือกันทำ

…ให้เสร็จไป. บว่า ตรุปูาย ได้แก่เป็นอุบายใน การงานนั้น ๆ ที่พึงทำให้สำเร็จ. ภิกษุท่านเรียกว่านา เพราะอรรถ ว่า ปกติ ปิยาน คุ้มครอง (ฉันฉน) ด้วยธรรมเน้นเอง เพราะมี ธรรมเป็นที่พึ่ง, ธรรมอันคำคามเป็นที่พึ่งของ…

ข้อความนี้รวมถึงแนวคิดเกี่ยวกับการงานที่พึงทำตามคำสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งเน้นความสำคัญของการทำงานในระดับสูงและต่ำ รวมถึงการล้างและทาฟุต ที่เป็นการปฏิบัติที่ชัดเจนในทางธรรมและการดำเนินชีวิตของผู้ปฏิบัติธ

…ต ให้ผ้าเฉลย , กิฏฐทั้งหมด ก็วิจ ที่ไม่ได้ตัดทุกผืน กิฏฐไม่พิงรง กิฏฐใดขึ้นรง กิฏฐนั้นต้อง ทุกกฎ." อรรถาภิธานวิจิรงว่ามว่า "ไปกว่า อนุญาธิฐ อโรมติ คือ ให้ผ้าผิดตาม. แต่ผ้าผิดนั้น ที่เพิ่มในเมื่อผ้าไม่พอ.…

บทความนี้กล่าวถึงการอนุญาตการตัดผ้าและเงื่อนไขต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับพระผู้พระภากและการปฏิบัติที่เกี่ยวกับผ้าในทางพระพุทธศาสนา รวมถึงการอธิบายการนำผ้าไปใช้ตามกฎเกณฑ์ที่ตั้งไว้ หากผ้าไม่พอจะต้องมีการตร

…ดินทาง วาดพิกลและยกก ตรงผนวในสำนักพระผู้มาคะพระนามว่าเมดไตรยแล้ว บรรลุพระอรหัตแล เรื่องช่างสนา มาในอรรถกถาสูจิชาดก ปกิณณกนิบาต ใน อรรถกถามหาปะฏากฎ และในอรรถกถาจักวัตถีสติวเส [๑๔๕] ส่วนสีละ็คิดแสดงกว่าที่…

พระราชาได้ทรงประกาศความต้องการให้ผู้คนร่วมกันสร้างสรรค์สิ่งที่ดีในสังคม โดยการกระจายทรัพย์สินให้แก่คนที่ต้องการ และมีกล่าวถึงความสำคัญของการประพฤติในทางมงคล ร่วมถึงการเล่าเรื่องบูมเปลี่ยนซึ่งแสดงถึงศิ

…ากฎธรรมบ ๑๐ ประการ ใน อาคิริวินันนั้น. ในอุกฤษฎรรมบุต ๑๐ ประการนี้ ปาฏติบาต ท่านพรรณนาไว้โดยวิเศษ ในอรรถกถาติดีปาฏิหาริยะ. อภิณาณาทาน ท่านพรรณนาไว้ในอรรถกถาสัญจรติศิฏฐิภาค และในอรรถกถวาสดิสุดตร์ ในปฏิภารว…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุกฤษฎรรมบุต ๑๐ ประการและการอธิบายในอรรถกถาต่างๆ ซึ่งเน้นถึงความสำคัญในการปฏิบัติตน โดยมีการยกตัวอย่างจากอรรถกถาที่หลากหลาย เช่น อรรถกถาสัญจ…

…ตนเององค์ ๓ ที่ให้เป็นไป โดยผลการมึงคง ๓ เหตุนี้ พึงเห็นว่ามีองค์ ๔ เพราะถือเอา โดยไม่มีส่วนเหลือ.” อรรถกถาอิติวุตตะว่า “ในมิจฉาจารเหล่านั้น มิจฉาจาร ที่ให้เป็นไปตามใจชอบของตน เวงค์ ๓ ที่ให้เป็นไปโดยผลการ…

บทความพูดถึงการวิเคราะห์ในเรื่องมิจฉาจารและความพยายามในการเสพ โดยยกตัวอย่างความเห็นของอาจารย์บางกลุ่มเกี่ยวกับสมบัติของจิตที่ทำให้เกิดมิจฉาจารและความพยายามในการเสพ ซึ่งมีข้อคิดเห็นที่หลากหลาย นอกจากนี

…ุด ท่านกล่าวว่า "กัลสัมผัปปลาทุกอย่างย่อมสำเร็จด้วยองคํ ๒." [วิธีการเป็นไปทางวาร ๒] [๒๕] นอกจากนี้อรรถกถาภูมิสํอิว่า "อิทธิฤๅตตามที่กล่าวมานั้น เป็นวิธีกรรม ๔ อย่าง เป็นไปทางวาร ๒. จิอยู่ เมื่อบุคคลกล่า…

…รมยังไม่จบเมื่อผู้อื่นไม่ถือเอาเรื่องดังกล่าว ทั้งยังกล่าวถึงวิธีกรรมและวิธีวารที่เป็นไปตามเนื้อหา. อรรถกถาภูมิสํอิยังชี้ให้เห็นว่าการพูดเกี่ยวกับกรรมที่เป็น อิทธิฤๅต มีความสำคัญต่อความสำเร็จ และกรรมกับเจ…