อรรถ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 93 / 119

…บาดศูนย์พินาศไป" ตราบใด, กรรมธยังไม่ลดตราบนั้น. ในภิวฏังกิตสูตรและสัมมาวิฏูสูตร ท่านกล่าวว่า "พระ อรรถกาถารย์ แสดงความคิดความพินาศ โดยส่วนเดียวเพื่อสัตว์อื่น ด้วยคำที่ว่า "อิโก วา" ดังนี้ ก็เมื่อเป็นเช…

เนื้อหาเกี่ยวกับโทษของพยาบาทที่มีทั้งโทษน้อยและโทษมาก อธิบายถึงความคิดและการกระทำที่เกี่ยวข้องกับความโกรธต่อนสัตว์อื่น และแสดงให้เห็นถึงกรรมที่เกิดจากความคิดนี้ โดยยกตัวอย่างจากภูมิวิธีต่างๆในพระพุทธศ

…ังสติเป็นต้น ท่านกล่าวว่า “บทว่า คติฎกการณ์-วิปริตตาแปลว่า ความทีวฏฐูปริตจากอากาศที่จงจิตอีแล้ว. พระอรรถาถ ายว่าลาห สภาพตามเป็นจริงของวัตถุนัน ด้วยว่าวัตถุโนบทว่า ตกฌาณวน ความว่า ความปรากฏแห่งกิฏฐิขัน หรื…

มิจฉาทิฏฐิคือทัศนคติต่อความไม่ถูกต้อง มีหลายระดับของโทษในการเข้าใจผิด ศึกษาจากบทที่เกี่ยวข้อง แสดงถึงการเห็นวัตถุต่าง ๆ ว่าไม่เป็นตามที่มันเป็นจริง สภาพตามจริงของวัตถุมีการปรากฏขึ้นจากอากาศที่จงจิต แล

…เป็นต้นว่า "โกรธ" ดังนี้ อารมณ ศัพท์ (คือ เอว) ในบทว่า กิริยมวา ดังนี้ มอ่นไม่ห้ามวิกาให้กลับมา เป็นอรรถ จริงอยู่ เจ้าลักษณ์ใดห้ามกรรม, โดยความ เจ้าลักษณ์นั้น ก็ชื่อว่า ห้ามวิบากด้วยแท้.จริงอย่างนั้น พระอ…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการกระทำของสัตว์และการทำบาปตามประเพณีธรรม โดยอ้างอิงจากตำราพุทธศาสนา เช่น พระอรรถกถา ที่แสดงให้เห็นว่าการกระทำเหล่านี้มีผลต่อผลกรรม โดยเฉพาะในเรื่องของความโกรธ การห้ามกรรมและความสำค…

ทฤษฎีห้ามวิบาก, อภิริยาวิถีห้ามกรรม, อหฤทิทธิห้ามทั้ง 2 ดังนี้เป็นต้น." [๒๕๔] อรรถกถาสัมมุมผลสูตรว่า 'ในอัณฑิก ๑ คนนัน เจ้าทิฏฐิรูปะกล่าวว่า เมื่อบุคคลทำอยู่ บาปไม่ชื่อว่าอันบุคคล ทำ…

เนื้อหาเกี่ยวกับทฤษฎีห้ามกรรมและวิบาก ซึ่งมีการกล่าวถึงในอรรถกถาสัมมุมผลสูตร โดยมีคำอธิบายเกี่ยวกับความเชื่อของเจ้าทิฏฐิในเรื่องการทำบาปและผลกรรม ทั้งผลกระทบต่อช…

…สังกิสนและวิสุทธิ เหตุนัน วาเทิ่่ แม่เมื่อปฏิสมเหตุแห่งสังกิสน และวิสุทธิ ก็ถือว่า ปฏิสมกรรม. ส่วนในอรรถกถาสุมณฑลคลิสินี ท่านกล่าวว่า "แม้วมาก ก็ชื่อว่าเป็นเหตุแห่งสังกิสนและวิสุทธิ เพราะวิบากเป็นเหตุแห่ง…

หน้าที่ 129 ของมงคลคดีที่เป็นเปล เล่ม ๒ กล่าวถึงแนวคิดของปฏิสมภิณกและการแสดงออกเกี่ยวกับกรรมในอรรถกถาสุมณฑลคลิสินี โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของกรรมในฐานะเหตุที่นำไปสู่สังกิสนและวิสุทธิ์ ทั้งยังพิจาร…

…ัตว์ผู้นี้ เป็นผู้ผ่านแผ่นดิน ชื่อว่าเป็นคนในวัฏฎะ โดยมากการออกจากภพของสัตว์เห็นปานนี้ไม่มี." [๒๓๓] อรรถถกอปนฺณสูตรว่า "ก็ชนเหล่าใด ถืออักษร ของเจ้าลัค ๓ คนผู้นั้น ฯลฯ สัตว์ผู้นี้ เป็นผู้ผ่านแผ่นดิน ชื่อว…

…ะปฏิบัติตามคำสอนเพื่อให้ถึงการตรัสรู้ ไม่ควรจะไปยังสวรรค์ก่อนการเข้าถึงพระนิพพาน เนื้อหามีการอ้างถึงอรรถถกอปนฺณสูตรที่บ่งบอกถึงการลงไปในอัตภาพเดียวและอื่นๆ รวมทั้งความสำคัญของการสวดและศึกษาในคัมภีร์ที่แสด…

…นึ่ง ซึ่งมีโทษมากเหมือนอย่างจิตฏิฏฐิฉินลเลย; ภิกษุ ทั้งหลาย โทษทั้งหลายมีมิจฉาทิฏฐิเป็นอย่างยิ่ง." อรรถกถาเอกนิลบาตรองค์ตคตรนกายนว่า 'มิจฉาทิฏฐิ เป็น อย่างยิ่งแห่งโทษเหล่านั้น ' เหตุนี้นั้น โทษเหล่านั้น …

ในบทความนี้พูดถึงโทษของมิจฉาทิฏฐิซึ่งเป็นแนวคิดที่วนเวียนอยู่ในวัฏฏะ ทำให้เกิดความทุกข์ยากแก่ผู้คน พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถึงโทษของมิจฉาทิฏฐิว่าเป็นสิ่งที่มีอานาทิฏฐิ และมีโทษมากกว่าสิ่งอื่นๆ ในธรรม คุณ

…กรวาดไฟล่างไหม้ดีดียัง ไม่ไหม้ดี. นินมิจิราณูบุคคลนี้ ย่อมถูกไฟไหม้เพราะกำลังกรรมของตนโดยแท้. [๒๒๓] อรรถกถานิจกเขปนวณ "กล่าวว่า ยา ๆ มิจฉาวติญู" นิยตา ความว่า บรรดาเหตุวามะ อธิวิภาะ และนัตถิวามะ มิจฉาวติญ…

…้าทั้ง 100 องค์ และว่ากันถึงการที่จะสามารถหลุดพ้นจากมิจฉาทิฏฐิภายใต้การทำความดี และการมีกรรมที่ดี มีอรรถกถานิจกเขปนวณเป็นแนวทางในการเข้าใจ

…่อต้นแต่ตายเพราะกายแตก ย่อมเข้าสู่อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดังนี้. [มังคลาจิตูห้ามสวรรค์และนรก] [๒๗๕] อรรถกถาเอกนิบาต อังกจตตูตนิยานนว่า "มังคลาจิตู บางอย่าง ทั้งห้ามสวรรค์ ทั้งห้ามนรก. บางอย่างห้ามแต่มนรก …

เนื้อหาดังกล่าวกล่าวถึงแนวคิดของมังคลาจิตที่มีความสัมพันธ์กับโศกนาฏกรรมทางจิตวิญญาณ การแยกแยะความสำคัญของมังคลาจิตที่สามารถห้ามสวรรค์ หรือนรกได้ ข้อความอ้างอิงถึงความเป็นไปได้ของการตกสู่ทุคติและอบาย เ

…อนินทายบุคคล ทั้งหลาย ย่อมปรากฏสัตว์ทั้งหลายด้วยสามารถสังฆาร หาประรรถ ด้วยสามารถอัญญัติไม่." [๒๔๕] อรรถกถาอัฏฐาสาลีอรรถกถาสมมาทิกสูตรและสังคีสูตร ว่า "ปาณาติบาต ชื่อว่ามีสัตว์เป็นอามรณ์ เพราะมีวิถีวิตนรี…

ในบทนี้กล่าวถึงสัตว์เป็นอามรณ์ตามแนวคิดศีลธรรมของพระพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงความสำคัญของการเคารพชีวิตสัตว์ รวมถึงบทเรียนที่เกี่ยวข้อง เช่น การปฏิบัติที่ไม่ทำร้ายสัตว์และการสร้างสังคมที่มีคุณธรรม บทนี้ยั

…." [วิธีที ๑ อย่าง] [๒๕๐] ไตรวิธี๑ ประการ คือสัมปทัตวิธีติ สมาทน- วิธีที เสมอเป็นอันเดียวกันในอรรถกถาทั้งปวง ส่วนโลกลดวิวิฺต ในอรรถกถาทุคฤ ท่านเรียกว่า “เสฏฐมตวิธี,” ในอรรถ- กถากอทกวารกถากอทกสูต…

…ระเภท เช่น สมาทนวิธี และ สมุจฉวิธี ซึ่งมีความสำคัญในการปฏิบัติตนตามคำสอนของพระพุทธเจ้าภายใต้บริบทของอรรถกถาที่มีทั้งการกำหนดแนวทางและการนำเสนอวิธีการที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน.

…าวคำไม่เป็นที่รัก นั้นเป็นข้อที่ ๓; พึงกล่าวคำสัตย์, ไม่พึงกล่าวคำละเหละ, นั้นเป็นข้อที่ ๔." [๒๕๙] อรรถกถาสุภาษิตสูตรนั้นว่า "บรรดาบทเหล่านนั้น บทว่า องคิ คือ ด้วยเหตุ, อีกอย่างหนึ่ง ด้วยอวัยวะ, ก้อง๔ มี…

บทความนี้กล่าวถึงหลักพื้นฐานในการพูดที่มีคุณค่า โดยเฉพาะการกล่าวคำที่เป็นที่รัก และการหลีกเลี่ยงการกล่าวคำที่ไม่เป็นที่รัก พร้อมด้วยการอธิบายความสำคัญของการพูดที่สัตย์และมีจริยธรรมเพื่อความสุขในชีวิต

…อเสเฟ เจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมยังเสียงที่ไม่นำ พอใจให้เป็นไปพร้อม แก่สัตว์ผู้เกิดเป็นมนุษย์" [๒๒๓] อรรถาภัณฑ์สํพลสูตรน่าว่า "บรรดาบทเหล่านี้ กล่าวว่า สุทธิพลโล แล้วว่า เขาว่าว่าเป็นทงวาง. บทว่า อุดมะ- ภู…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาการใช้เสียงและวาจาในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการเรียบเรียงคำพูดที่สร้างสรรค์ รวมถึงการอธิบายถึงวิบากกรรมที่เกิดจากการพูด ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดและการปฏิบัติของมนุษย

…เป็นอนาคต. ถถั้นประกอบด้วยขันธ์อาจเป็นอาศัยต่อไปในพระสูตรแล้ว บรรลุพระอรหันต์ ไม่อาจครรย์เลย." [แก้ อรรถ] บรรดาเทพทั้งนั้น คำว่า อนุญาคิ ปนฺฑฺยู คำว่า ข้อที่สนพระคำรัสที่พระผู้มีพระภาคตรัสแล้ว จึงบรรลุพระ…

บทความนี้นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับการบรรลุพระอรหันต์ และความสำคัญของวาจาในกระบวนการทรงศีล ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยได้กล่าวถึงการเข้าใจในธรรมะที่มีความล้ำลึกและส่งผลต่อการดำเนินชีวิต ที่ผ่านการพิสูจน์

…นมัยสูตร ๑ มงคลสูตร ฃุฬาพูฬาวาสสูตร ๑ สงฆิตปฏิปทาสูตร ๑ สัตว์ผู้ได้ บรรลุลิสมย กำหนดไม่ไ้ด้." [๒๕๘] อรรถกถามัชฌิมจักไภีรัตนสูตร ในมหาวรรค สังยุคต- นิยายว่า "พระอังคอาโกนทุญเร ตั้งอยู่ในโลกาทิใผล พร้อม กับ…

บทความนี้กล่าวถึงการแสดงปฏิหาริย์ของพระศาสดาในช่วงเวลาที่สำคัญ รวมถึงการบรรลุธรรมของเหล่าเทวดาที่มีหลากหลายประเภท เช่น พระโสภน, พระสกทาคาม์ และพระอนาคามี ในหลายสูตรและสถานการณ์ที่ต่างกัน. สัตว์และเทพใ

ประโยค๔๕- มั่งคีดที่เป็นเปล เล่ม ๒ หน้าเท่า ๒๑๒ สัทธาไทยให้คนไป, ภิกษุนี้ต้องทุกฺฺฺณ. อรรถกถาจีกวับนะว่า "พิฺฺฺฺงทรามวิจฉัยในว่า น จ ภิกขุว สุตฺฺฺยานี้, ภิกษุเมื่อให้ (ส่งของ ๓ คน)แก่หมู่ญาต…

เนื้อหาของบทนี้กล่าวถึงการบำรุงมารดาบิดาในบริบทของพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการให้และการดูแลครอบครัว ภิกษุมีหน้าที่ส่งเสริมสาธารณะในหมู่ญาติและการบำรุงมารดาบิดาให้เป็นไปตามหลักธรรม โดยเ

…้น่ะอยู่; ฉะนั้น บัณฑิต เหล่านั้นจึงมีความเป็นใหญ่ และเป็นผู้อื่น ปวงชนพึงสรเสริญ." [แก้รถรถ] ๒๒๒] อรรถถากชาดกว่า "บรรดาบทเหล่านี้น บทว่า กิญฺญ- ภิโต ความว่า ผู้นำมรรคาเลี้ยงแล้ว คือประคับประคองแล้วโดย ย…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของบัณฑิตที่มีคุณธรรมในการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะเรื่องของการเคารพและรักใคร่ต่อมารดาบิดา ซึ่งส่งผลต่อความสุขและความเจริญในชีวิตทั้งในโลกนี้และโลกหน้า การให้ทานและการประพฤติที่ดี

…ณหลายมีการราบไหวเป็นต้นในที่สุดแล้ว จะมิต้องทำในบริษัทมิติ, ต้องเป็นผู้มาดำเสมอในที่ทุกองที่เดียว." อรรถกถาอภาสสูตร ว่า "สองบวกว่า ตุตุ ตุตุ คือ ใน บุคคลนั้น ๆ บาตากวาระ รถสลิกว์ ยายโต ความว่าเมื่อลิ้ม สล…

…ญญาณและธรรมเครื่องสงเคราะห์ที่ถือเป็นพื้นฐานสำคัญในการดำรงอยู่ของโลกและบุคคล โดยอธิบายผ่านคัมภีร์และอรรถกถาต่างๆ พูดถึงความจำเป็นที่ธรรมเครื่องสงเคราะห์ควรมีอยู่เพื่อให้โลกเป็นไปได้ และยกตัวอย่างจากการดำเ…

…โยค ๔ - มังคลิดาที่ปิเป็นเหตุ คืออันมูลที่พิพากษา กล่าวว่า อุปโยควน แปลว่า ในเวรรแห่งทุกข์วัดวิธีดี อรรถ คือว่า ววนะ เพราะวิราคะว่ามันขากว่า อื่นอย่างหนึ่ง (บทว่า อุปโยควน แปลว่า คำเมื่อ ทุตยาวัดติดอันพระ…

ข้อความนี้กล่าวถึงการตีความอุปโยควนและการอธิบายความหมายของพระราชทั่งในบริบทของธรรมะ โดยมีการพูดถึงการพิจารณาเห็นชอบในความเป็นธรรมเครื่องสงเคราะห์ การสรรเสริญจากชาวโลก และการรักษาศีลในชีวิตประจำวัน. นอ

น อ้อมมาในอรรถกถาชานส โลบสูตรนั้นว่า "บรรดาบทหล่านัน คำว่า อฐฉ ในบทว่า ม ยสม ส นี้ เป็นเพียงนิยายบทว่า สุภาร ุ ได้…

อรรถกถาชานส โลบสูตรกล่าวถึงการบูชาที่บุคคลควรเลือกตั้งทำและบทบาทของสัตว์ในกรรมที่ทำให้เกิดในภพต่างๆ เช่น…