อิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 302 / 735

…เหล่านั้น ที่เป็นผู้มีปัญญา ได้เห็นบริจาค แลสุจริต กุลบุตรผู้มีศีลเป็นตัวอย่างก็ย่อมจะนิยม กระทำตาม อิธ ธมม์ จริตวาน ครั้นประพฤติธรรมสุจริตอันจะนำไปสู่สวรรค์สุคติดังนั้นแล้ว ผู้ที่ใคร่กามคุณารมณ์ย่อมจะเ…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของวิริยะและความเพียรในชีวิตระหว่างที่แสวงหาความเจริญรุ่งเรือง ไม่ว่าจะเป็นด้านโลกหรือปรโลก โดยยกตัวอย่างการประพฤติธรรมที่ถูกต้อง ดังที่สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้กล่าวถึง โดยควา

…มีคนขาดแคลนทำโจรกรรมเอาทรัพย์ที่เขาหวงแหนบ้าง แล เป็นคนพาลทำร้ายผู้อื่นเอาบ้างเป็นต้น เป็นหน้าที่ของอิสรชนจะพิจารณาแล้วลงโทษแก่ผู้ทำผิด เพื่อรักษาประโยชน์กิจแลความเกษมของปวงประชาถ้าการพิจารณาชี้ขาดแลลงโ…

บทความนี้พูดถึงการปกครองตามหลักพระธรรม ซึ่งเน้นที่ความยุติธรรมและคุณธรรมในตัวบุคคล ผู้ปกครองนักปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีในการบริหารงาน ด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อประชาชน การรักษาความยุติธรรมเป็นพื

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๒๘๕ แปลว่า อิสรชนยังไม่ได้พิจารณาด้วยตนเอง ยังไม่เห็นผิดของผู้อื่นมากหรือน้อย โดยประการทั้ง ปวง อย่าเพิ่งลงอาณา ข…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักการพิจารณาธรรมตามพระพุทธศาสนา โดยเน้นความสำคัญของการไม่ลงความเห็นอย่างเร่งรีบ และการรักษาธรรมชาติของผู้ดำเนินชีวิต อีกทั้งยังมีการชี้แจงถึงความเสื่อมและความเจริญของยศในสังคมตามกา

…ระเจ้าพาราณสีแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ พระชนมายุได้ ๗ พรรษาดำรง ราชย์โดยธรรมเป็นผาสุกตลอดชนมชีพ, สตฺถา อิม อตีต์ อาหริตวา สมเด็จพระบรมศาสดา ทรงชักอดีตนิทานนี้มาตรัสแล้ว ประทานพระบรมพุทโธวาทไว้แก่ภิกษุสงฆ์ว…

บทความนี้แสดงถึงการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการปกครองด้วยธรรมะผ่านประวัติศาสตร์พระเจ้าพรหมทัตต์ในกรุงพาราณสี ที่มีความยุติธรรมและสร้างความสงบสุขให้แก่ประชาชน แม้ในยามทุกข์ยาก ก็ยังสามารถบร

…ตยาธิบดี ที่สามารถให้เป็นประธาน ก็อาจวิจารณ์ราชกรณียกิจให้ลุล่วงไม่อากูล เป็นพระกำลัง เพิ่มพูนพระราชอิสริยยศพระบรมเดชานุภาพ ทั้งแผ่พระเกียรติให้ไพศาลทั่วนานาประเทศ ดัง ปริณายกรัตนแลคฤหบดีรัตน์อันพิเศษขอ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปกครองระบอบพระราชาและพระราชกรณียกิจภายใต้การดูแลของสมเด็จพระบรมบพิตร ที่มีบทบาทในการสร้างพระเกียรติและเพิ่มพูนพระราชอำนาจ โดยเน้นความสำคัญของการเลือกตั้งบุคคลที่มีศีลธรรมในการปฏิบัต

…มกัน เอวเมว มนุสฺเสสุ โย เจ ธมฺม จรติ อุช คจฺฉติ ปุงฺคโว เนตเต อุชิ คเต สติ โย โหติ เสฏฐสมุมโต ปเคว อิตรา ปชา ในหมู่มนุษย์ก็อย่างเดียว ถ้าผู้ใดได้รบสมบัติให้เป็นใหญ่ ประพฤติธรรม หน้าที่ประชาชนนอกนี้ก็ จ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของพระบรมโพธิสมภาคในการรวมใจคนต่างประเทศและส่งเสริมความมั่นคงของประเทศผ่านการประกอบอาชีพต่างๆ พร้อมทั้งเน้นถึงบทบาทของพระราชาในการปกครองที่ต้องอยู่ในหลักธรรม ทำให้สังคมมีควา

…ด็จพระ โลกนาถเจ้าประทานพระพุทธานุศาสน์ไว้ เพื่อให้ดูเยี่ยงแมลงผึ้งแลปลวกว่า โกเค สำหรมานสุส ภมรสเสว อิริยโต วมมิโก วูปจียติ ។ โภคา สนใจย์ ยนต์ แปลว่า เมื่อชนในเรือน คือเนื่องในสกุลเดียวกัน ช่วนกันประมวล…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของสหกรณ์ในสังคม โดยอิงจากพระบรมสาสน์ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ เพื่อแสดงให้เห็นว่าการทำงานร่วมกันเป็นหมู่คณะนั้นจำเป็นต่อก…

…โคโจกผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งปวงย่อมไปตรงตามกัน เอวเมว มนุสฺเสส โย เจ ธมฺม จรติ โย โหติ เสฏฐสมุมโต ปเคว อิตรา ปชา ความ สพฺพ์ รฏฐ์ สุข เสติ ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก ។ ในหมู่มนุษย์ก็เหมือนกัน ถ้าท่านผู้ที่เขาสมมต…

ในบทความนี้มีการพูดถึงแนวคิดเกี่ยวกับการสละทรัพย์และอวัยวะเมื่อถึงเวลาที่จำเป็น โดยยกตัวอย่างถึงความสำคัญในการรักษาชีวิตและการปฏิบัติตนที่ถูกต้องตามหลักธรรม การเล่าเรื่องนี้เน้นถึงความสำคัญของการมีคุณ

…มีบุญได้เคยบำเพ็ญมาในปางก่อน คุณข้อนี้ที่ส่อ บุคคลผู้มีบุรพาธิการให้เพเศษกว่าสามัญชน ด้วยชาติสมบัติ อิสริยสมบัติ โภคสมบัติ และญาณ สมบัติ, ประชาชนผู้เกิดมาย่อมปรากฏโดยอาการต่าง ๆ กัน เช่น ลางพวกเกิดในตระ…

ในบทความนี้จะสำรวจแนวคิดเกี่ยวกับปุพเพกตปุญญตาและอปจายนธรรมซึ่งมีอิทธิพลต่อบุคคลในสังคม การเกิดในตระกูลที่แตกต่างกันส่งผลให้มียศทรัพย์สมบัติต่างแต่ละคน ข้อความยังแสดงใ…

…คลวิเศษที่ต้น สมเด็จ ฯ เจ้าทรงอาศัยปุพเพกตปุญญตาเป็นพลวปัจจัย เป็นเหตุให้ทรงบริบูรณ์ด้วยชาติ สมบัติ อิสริยสมบัติ โภคสมบัติ แลญาณสมบัติ ๔ ประการ แลทรงบำเพ็ญพระราชกุศล สมาทาน ส่วนอปจายนธรรมปฏิบัติ อันเป็น…

เนื้อความแบ่งปันความสำคัญของการบำเพ็ญกุศลและมงคล ๓๘ ประการ โดยการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ซึ่งเน้นว่าบุญนิธินั้นไม่สามารถถูกแย่งชิงได้ และเป็นการบำเพ็ญที่นำไปสู่ความเจริญในทางด้านต่างๆ พร้อมกับการ

…ิเลสได้แล้ว ย่อมดำริหาอุบายสะกดกิเลสมิให้กลับ เกิดขึ้นได้อีก จักได้ชื่อว่า อริโย ผู้ประเสริฐ ยา จาย อิตรา ปชา ฯ อตฺตา หเว ชิต เสยโย มีภาษิตในคดีธรรมว่า ชนะตนนั่นแลดี อะไรกับหมู่คนนอกนี้ มีเรื่องสาธกว่าพ…

เนื้อหาเกี่ยวกับผลของธรรมะและอธรรมะที่ไม่ให้เกิดผลเสมอกัน โดยธรรมะนำไปสู่นิรยาบายและอธรรมะนำไปสู่นิรยาบาย เสนอโอกาสในการพิจารณาความสำคัญของการชนะใจตน ซึ่งเหนือกว่าการชนะศัตรู รายละเอียดเกี่ยวกับการบริ

…ได้ตรัสหลักแห่งยุติธรรมไว้ เป็นคติ, ข้อหนึ่ง ตรัสไว้ในปทุมชาดกว่า นาทิฏฐา ปรโต โทส์ อณ์ ถลาน สพฺพโส อิสฺสโร ปณเย ทณฑ์ สาม อปปฏิเวกขิย ។

เนื้อหาเกี่ยวกับรัฏฐาภิบาลโนบายที่เกี่ยวข้องกับการปกครองและการรักษาความยุติธรรมในสังคม ระบุถึงความสำคัญของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและการลงโทษผู้กระทำผิดเพื่อความเป็นธรรมแก่ประชาชน ถือเป็นภารกิจของท่านผู้

…ี้เป็นธรรมอย่างสูง กล่าวเป็นคุณบทแห่งพระอรหันต์ เช่นในคาถาประพันธ์ทั้งหลาย ว่า ปฐวีสโม โน วิรุชฺฌติ อินทขีลูปโม ตาที่ สุพฺพโต รหโทว อเปตกทฺทโม สสารา น ภวนฺติ ตาทิโน ฯ พระอริยะใดเสมอด้วยแผ่นดิน ย่อมไม่แส…

…ดถือเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตในแนวแห่งพระธรรม การศึกษาเหล่านี้ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจลักษณะเฉพาะของพระอิทธิฤทธิ์และการมีจิตใจที่ไม่หวั่นไหวง่าย รวมทั้งการประพฤติตนอยู่ในหลักธรรมอย่างมีเสถียรภาพ

… ตลอดเขตรัชสีมา อันสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้ากับพระบรมราชวงศ์แลรัฐบาลรัฐมณฑล ด้วยนำเข้าไปใกล้ซึ่งอิฐวิบุลผล อันเป็นหิตานุหิตประโยชน์ แลคอยป้องกันซึ่งสรรพโทษอันไม่ เกื้อกูลแก่ความเจริญ อย่าให้เกิดมี ส…

ข้อความนี้เป็นบทสวดขอพรจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) เพื่อให้พระบรมราชวงศ์และรัฐบาลมีความเจริญรุ่งเรืองและปราศจากอุปสรรค ขอให้พระรัตนตรัยอภิบาลและมีความสุขในทุกช่วงเวลา การขอพรนี้สะท้อนถึ

…ั้นย่อมเกิดวิปปฏิสารเมื่อปลายมือ วาทไว้ว่า แม้สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ประทานบรมพุทโธ สิญฺจ ภิกขุ อิม นาว สิตตา เต ลหุเมสฺสติ ฯ ดูก่อนภิกษุ ท่านจงวิดเรืออันนี้ เรือที่ท่านวิดแล้วจักพลันถึง ข้อซึ่งพระอ…

บทความนี้วิเคราะห์ความสำคัญของกัตตุกัมยตาฉันทะซึ่งเป็นหลักการในพุทธศาสนา โดยแสดงถึงความหมายว่าเป็นการทำหน้าที่เพื่อให้เกิดความดีความงาม นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงไปถึงการประทานธรรมจากพระพุทธเจ้าที่ช่วยส่งเ

…จแห่งปรารถนา ของพระองค์เป็นอุทาหรณ์ อาสึเสเถว ปุริโส ปสฺสามิ โวห์ อตฺตานํ น นิพพินเทยุย ปณฺฑิโต ยถา อิจฉี ตถา อนุ (๑) ความว่า เป็นบุรุษผู้บัณฑิต ควรจะหวังอยู่นั่น ไม่พึงเบื่อหน่าย เราแลเห็นตนอยู่ว่า ได้…

…พุทธศาสนาที่เสนอคำสอนเกี่ยวกับการเลือกบุคคลและการใช้ชีวิตที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะในฐานะของผู้นำ ซึ่งมีอิทธิบาทนำไปสู่ความสำเร็จ หากบุคคลสามารถควบคุมอารมณ์และเลือกบุคคลได้อย่างถูกต้อง ก็จะมีโอกาสประสบความส…

…งการขอ นี้เป็นคุณสมบัติประการหนึ่ง ของ พุทธศาสนิกชนผู้ดำรงอยู่ฆราวาส แสดงไว้ในบาลีพระสูตรลางแห่งว่า อิธ อริยสาวโก วิคตา ลมจฺเฉเรน เจตสา อคาร์ อมาวสติ มุตตจาโค ปยุตปาณิ โวสุสคครโต ยาจโยโค ทานส์วิภาครโต แ…

ในปี ๒๔๙๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้กล่าวถึงการเลือกธรรมที่พุทธศาสนิกชนควรปฏิบัติ เช่น ความบริจาคและการไม่ตระหนี่ พร้อมยกคำสอนจากบาลีเกี่ยวกับการให้และการช่วยเหลือผู้อื่นว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต โ

…ะ นสกลิงค์ ชื่อสมาหารทิคุ อุ. อย่างนี้ "ตโย โลกา - ติโลก โลก ๓. จิตสุโส ทิสา = จตุททิสํ ทิศ ๔. ปญฺจ อินฺทฺริยาน = ปญฺจินฺทฺริย์ อินทรีย์ ๕. ทิคุสมาส ที่ท่านไม่ได้ทำอย่างนี้ ชื่ออสมาหารทิคุ อุ. อย่างนี้ …

…ารจัดประเภทคำและรูปแบบการใช้ เช่น สมาหาโร, อสมาหาโร นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างเช่น 'ตโย โลกา' และ 'ปญฺจ อินฺทฺริยาน' โดยเน้นถึงอธิบายเรื่องนานศัพท์และบทเบื้องปลายที่มีความสำคัญในบาลีไวยกรณ์ เนื้อหายังให้ราย…

ประโยคต - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 118 ชิตานิ อินทริยานิ เยน โส ชิตินทริโย สมโณ อินทรีย์ ท. ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๒ อันสมณะใด ชนะแล้ว สมณะ นั้น ชื่อว่ามีอินทรีย…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักการของบาลีไวยกรณ์ที่รวมถึงการใช้วจีวิภาค สมาส และตัทธิตในรูปแบบต่างๆ พร้อมกับตัวอย่างการใช้อย่างชัดเจน เพื่อความเข้าใจในการประยุกต์ใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การบูชาพราหมณ์และการถือปฏิ

…งนี้บ้าง ยสฺส โส หตุถจฉินฺโน ปุริโส [แปลเหมือนบทก่อน ]." ฉัฏฐีอุปมาพหุพพิหิ อย่างนี้ สุวณฺณสฺส วณโณ อิว วณโณ ยสฺส โส สุวณฺณวณโณ ๒ ๔ ๕ ๖ วรรณ ของพระผู้มีพระภาคใด เพียงดัง วรรณ แห่งทอง ภควา ៨ ๔ ๕ ๓ ๒ พระผ…

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์บทสมาสและการวิเสสนะในบาลี ยกตัวอย่างจากพระไตรปิฎก เพื่อช่วยให้เข้าใจลักษณะและโครงสร้างของวจีวิภาค ผ่านการใช้งานเช่น 'ขีณา อาสวา' หรือ 'สุวณฺณสฺส วณโณ'. โดยนำเสนอหลักการและว