แก่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 72 / 176

…ึ่งตนมีอยู่โดยแท้ ถึงอย่างนั้น มันก็ไม่มีโดยความเป็นปัจจัยย ฯ เหมือนอย่างว่า ชีวิตและอาหารเป็นปัจจัยแก่ธรรมเหล่าใด ก็เลี้ยง ค้ำชูธรรมเหล่านั้น ทั้งเป็นอัตถิปัจจัยและวิคตปัจจัยแก่ธรรมเหล่านั้น ฉันใด ความเ…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นว่าทั้งสองอย่างนี้ไม่ได้ถือเป็นปัจจัยที่แท้จริงในแง่ของการเป็นอาหารปัจจัย แต่เป็นกัมมปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย ซึ่งมีคว

…ที่ท่านกล่าวไว้แล้วด้วยอำนาจแห่งนามรูปตามสมควร โดยประการทั้งปวง คือโดยประการทุกอย่าง, บรรดาอาหาร ได้แก่กวฬิงการาหาร ๑ รูปชีวิตนทรีย์ ๑ ฯ ก็ภาวะแห่งธรรมอันทำความค้ำจุน โดยอัตถิภาพ แก่ธรรมที่ไม่ทำความค้ำจุ…

ในหน้านี้มีการวิเคราะห์อัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย โดยอธิบายความหมายและบทบาทของนามรูปและอารมณ์ที่เกิดจากวัตถุ ในการสัมประโยค ธรรมต่างๆ ที่ไม่มีการรังเกียจ หากมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยระบุเอาไว้ ถึงแม้

…้น ย่อมมี ในมรรควิถี ด้วยอำนาจแห่งมรรคเป็นเหตุมร (เป็นเหตุบรรลุ) ฯ ก็ผลแม้ที่เกิดขึ้นตามหน้าที่ของตนแก่เหล่าพระโยคีผู้เห็นแจ้งอยู่ โดย นัยตามที่กล่าวแล้ว ในวิถีแห่งผลสมาบัติ ท่านก็เรียกว่าวิโมกข์ มี สุญญ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์และเข้าใจมรรคและผลในพระอภิธรรม โดยเน้นถึงวิปัสสนาและวิโมกข์ที่ทำให้เกิดการเห็นแจ้งในหลักธรรม ทั้งในมรรคและผล การบรรลุของพระอริยบุคคลเช่นโสดาบันและสกิทาคาสี ประเด็นสำคัญคือค

…อารมณ์ที่ไม่มีรูป ชื่อว่าอารุปปา ฯ [อธิบายกรรมฐานที่เหมาะกับจริต ન บัดนี้ เพื่อจะแสดงกรรมฐานที่เหมาะแก่จริตของบุคคลนั้น ๆ ท่านอาจารย์จึงได้กล่าวคำว่า จติตาสุ ปน ดังนี้เป็นต้น ๆ ก็บุคคลที่ ชื่อว่าราคจริต …

…คนที่มีราคะมาก และอานาปานะซึ่งช่วยคนที่มีโมหะ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงอนุสสติ 5 และกรรมฐานอื่นๆ ที่เหมาะแก่จริตของคนประเภทต่างๆ โดยมีจุดประสงค์เพื่อเข้าใจและใช้งานกรรมฐานให้ตรงตามลักษณะของจิตใจของผู้ปฏิบัติ.

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 420 แก่อภินิหาร (ควรแก่การส่งบริกรรมจิตไปเพื่อต้องการบรรลุอภิญญา) เข้าปัญจมฌานที่เป็นรูปวจรนั่นแล เพราะประก…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าถึงอภิญญาโดยการส่งบริกรรมจิตไปที่ปัญจมฌาน ซึ่งเป็นฌานที่ประกอบด้วยอุเบกขาและเอกัคคตา การอธิษฐานเพื่อบรรลุอภิญญาและการบริกรรมอิทธิวิธญาณในประสบการณ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และฌ

…นตัณหาอย่างละเอียด กระทำความอาลัยใน โอภาสเป็นต้นนั้น โดยนัยเป็นต้นว่า โอภาสเห็นปานนี้ไม่เคยเกิดขึ้น แก่เราในกาลก่อนแต่นี้เลยดังนี้อีก ๑ ก็ไม่ทึกทักเอาว่า โอภาสเป็นต้น เห็นปานนี้ ไม่เคยเกิดขึ้นแก่เราเลย เ…

เอกสารนี้อภิปรายเกี่ยวกับความสำคัญของวิริยสัมโพชฌงค์ในการบรรลุมรรคผลผ่านการวิปัสสนาที่สัมพันธ์กับไตรลักษณ์ โดยเน้นให้เห็นถึงการกำหนดและวินิจฉัยลักษณะที่ถูกต้องเพื่อหลีกเลี่ยงการเข้าใจผิดในทางธรรมและเส

…ลสที่ละได้แล้วว่า กิเลสเหล่านี้ เราละได้แล้ว ฯ พิจารณากิเลสที่ยังเหลือว่า กิเลสเหล่านี้ยังเหลืออยู่ แก่เราฯ บทว่า ปจจเวกฺขติ วา น วา คือ พระเสขะบางท่าน ก็พิจารณา บางท่านก็ไม่พิจารณาฯ อธิบายว่า ในการพิจาร…

การพิจารณานิพพานนั้นต้องพิจารณากิเลสที่ละได้แล้วและที่ยังเหลือ พระเสขะบางท่านพิจารณา แต่พระอรหันต์ไม่มีการพิจารณากิเลสที่ยังเหลือ โดยปัจจเวกขณญาณมี ๑๕ สำหรับพระเสขะและ ๔ สำหรับพระอรหันต์ กล่าวถึงความบ

…ัครทักขิไณย เพราะความที่ท่านเป็นผู้เลิศ ในบรรดาท่านผู้ควรซึ่งทักษิณาทั้งหลาย ฯ บทว่า สพฺเพสมฺปิ คือ แก่พระอริยาบุคคลแม้ทั้ง ๔ ฯ การ เข้าถึงความดับ กล่าวคือความไม่เป็นไปแห่งจิตและเจตสิก ชื่อว่า นิโรธสมาบั…

ในเนื้อหานี้พูดถึงพระอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยอธิบายเกี่ยวกับบุคคลที่เข้าถึงสุคติภพและพระอริยบุคคล เช่น พระโสดาบันและพระขีณาสพ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ และความแตกต่างระหว่างกาม

…คุณมีทานศีลเป็นต้นเจริญรุ่งเรือง และบริสุทธิ์ด้วยศรัทธา ที่มีกรรมเป็นต้นเป็นวิสัย ปรารถนาความเอ็นดู แก่คนอื่น คือความอนุเคราะห์ผู้อื่น ซึ่งมีการหยั่งลงได้โดยง่าย และ ฉลาดเฉียบแหลมแก่กล้าในพระศาสนาเป็นลัก…

…พะในพระอภิธัมมัตถสังคหะ โดยเน้นความสำคัญของศีลและคุณธรรมในการดำเนินชีวิต รวมถึงการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น ผ่านการศึกษาพระธรรมและวิถีชีวิตที่ดีในตระกูลที่มีเกียรติและจารีต โดยในตอนท้ายให้ความสนใจถึงก…

…วิภพ (สมบัติ) คือญาณปรีชาส่วนนี้ (ของข้าพเจ้านั้น) จงเป็นเหตุสำคัญ ประการ ๑ แห่งวิภพ (คือพระนิพพาน) แก่ท่านพระสารีบุตรเถระองค์นั้นด้วย เถิด ฯ ด้วยอานุภาพแห่งความพากเพียร อันบริสุทธิ์นี้ ข้าพเจ้านั้นจักได…

ข้อความนี้นำเสนอในเชิงลึกเกี่ยวกับญาณปรีชาของพระสารีบุตรและบทบาทในการสอนศาสนาอย่างเข้มข้น โดยมีการอธิบายถึงความสำคัญของการพรั่งพร้อมในทางธรรมและความผูกพันกับพระศาสนา ข้อความนี้แสดงให้เห็นถึงความตั้งใจ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 442 จงสำเร็จฉับพลัน แก่เหล่าสัตว์ ฉันนั้น เถิด ฉะนิแล ฯ พรรณานาความคาถาท้ายปกรณ์ จบ ฯ ฎีกาแห่งอภิธัมมัตถสังคหะ ชื่ออภิธัมมั…

…ิสงส์ยิ่งกว่ามหายัญของพระเจ้ามหา วิชิตราชในอดีตนอกพุทธุปบาทกาลที่ทรงบำเพ็ญเป็นการใหญ่ บริจาคทานพัสดุแก่ปฏิคาหกทั่วไป ไม่เลือกบุคคล และว่ามีผลพิเศษกว่าอนุกูลยัญ ที่ทายกบริจาคอุทิศบรรพชิตผู้ทรงสีลาทิคุณเป็…

บทความนี้กล่าวถึงอานิสงส์ของการทานในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในกฏทันตสูตรที่มีความสำคัญมากกว่าการบริจาคอื่นๆ เห็นได้ว่า การบริจาคธรรมทานเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุดในการสนับสนุนและส่งเสริมพระพุทธศาสนา รวมถึงปรั

…ระบรมศาสดาจารย์ทรงแสดงว่า พระ สัมมาสัมพุทธเจ้า ๓ พระองค์ข้างต้นนั้น ไม่ได้ทรงขวนขววายเพื่อจะแสดงธรรมแก่สาวกโดย พิสดาร พุทธวจนะคำสอนก็มีน้อย สิกขาบทก็มิได้บัญญัติแก่สาวกปาติโมกข์ก็มิได้ทรงแสดง เมื่อ พระผู…

บทความนี้อธิบายเหตุปัจจัยที่ทำให้ศาสนาของพระวิปัสสี, พระสิขี และพระเวสสภู ไม่อยู่ยืนนาน ส่วนพระกกุสันธะ, พระโกนาคมนา และพระกัสสปะ มีความสามารถในการรักษาศาสนาให้ตั้งอยู่ยืนยาว โดยอ้างอิงถึงความสำคัญของ

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๔๓ แปลงแก้ไขพระราชกำหนดกฎหมายขนบธรรมเนียมที่ขัดแก่เสรีภาพ คือความเป็นโสด แก่ตนมา คน โดยลำดับกาล ข้อนี้จึงสันนิษฐานโดยนัยที่พระราชทานอภัยปลดปละอำนาจที่…

เนื้อหาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงพระราชกำหนดที่มีผลต่อเสรีภาพของประชาชน รวมถึงการเลิกทาสและความสำคัญของการมีสังกัดในสังคมไทย โดยเน้นให้ประชาชนได้สิทธิเสรีภาพมากขึ้น และความกรุณาของพระเจ้าแผ่นดินต่อประชาช

…ุณา จึงเป็นที่นับถือลบล้น ควรได้รับอภัยและรับ ความยกย่องไว้ในที่สูง จัดว่าเป็นสมมติเทวราช เป็นผู้ควรแก่ส่วน กว้างขวางมาฉะนี้ ปรากฏ แก่ชนทั้งหลายราวกับเทวดาในหมู่มนุษย์ กุศลที่มหาชนบำเพ็ญ แล้วและจะพึงอุทิ…

ข้อความนี้สื่อถึงพระมหากรุณาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้าในการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชน และความพยายามที่จะนำพระพุทธศาสนาไปสู่ความเข้าใจแก่ผู้คน พระองค์มีพระกรุณาที่กว้างขวาง ตั้งใจ…

…ย ต์ กต์ สุวิทิต ทินฺนํ ปุญฺญผล มยา ๔๘ สัตว์เหล่าใดทราบชัดว่า เราได้บำเพ็ญกุศลนั้นแล้ว เราขอให้ผลบุญแก่สัตว์เหล่านั้น ให้เป็นผู้มีส่วน ด้วยกัน เย จ ตตฺถ น ชานนฺติ เทวา คนตวา นิเวทย์ สัตว์เหล่าใดไม่รู้ข่า…

บทความนี้กล่าวถึงการแผ่เมตตาที่มีต่อสัตว์ทั้งหลาย โดยอ้างอิงถึงความเมตตาของสมเด็จพระเจ้าแผ่นดิน และการบำเพ็ญกุศลเพื่อให้สัตว์ได้รับผลบุญและโภชนาหารที่เพียบพร้อม การแผ่เมตตานั้นแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ท

…ปุเรจารึกตาประถมมงคลวิเสส. ปฏิสันถารกุศลตานั้น มีพรรณนาว่า อาการเครื่องแผ่เผื่อชื่อว่า ปฏิสันถาร ได้แก่ การ ต้อนรับปราศรัย กล่าวโดยอาการเป็นไปในปฏิสันถารนี้ เป็นกิจควรทำแก่แขกผู้มาถึงถิ่นของตน แม้แต่เพีย…

บทความนี้กล่าวถึงพระเมตตาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสในการสนับสนุนและช่วยเหลือราษฎร รวมถึงการสักการะและการจัดงานต่างๆ ที่มีต่อประชาชน ทรงมีความใกล้ชิดสนิทสนมกับประชาชนอย่างมากจนได้รับการ

…ยชอบ เช่นแสดงตนตามฉันที่ควรจะเป็นอย่างไร และยังแขกผู้มา นั้นให้ได้รับความยกย่องนับถือและเอื้อเฟื้อสมแก่เขาเป็นอาทิ ดังนี้เรียกว่า ธรรมปฏิสันถาร การปฏิสันถารนี้ เป็นประเพณีที่นิยมสืบมาของโบราณบัณฑิตนอกพุท…

การปฏิสันถารเป็นประเพณีที่สำคัญในสังคมไทย โดยเฉพาะเมื่อมีแขกมาเยือน ผู้ที่ต้อนรับต้องแสดงความเคารพและเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ สามารถเห็นได้จากพุทธประวัติในพระเวสสันดรและการปฏิบัติของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้

…ความประกอบชอบ ดังนี้ ข้อความที่กล่าวมาข้างต้น แม้จะหมายบุคคลเป็นเจ้า ถึงอย่างนั้นก็เป็นสาธารณทั่วถึงแก่ชนผู้เนื่องกันเป็นหมู่เหล่าเช่นจำพวกที่เข้ากันตั้งอยู่เป็น ปึกแผ่นแน่นหนา กล่าวโดยอุปจารโวหารว่า ประ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตใจและการใช้ทรัพย์สินอย่างชาญฉลาด โดยมีการยกตัวอย่างจากประวัติศาสตร์และคำสอนของพระพุทธเจ้า เรื่อง การตั้งตัวในยศศักดิ์จากการทำงานหนักและการประกอบกิจธุระอย่างมีระเบียบ ทั้งยัง

… ทั้งข้างผิด จึงควรที่บุคคลจะรู้จักในทางที่ถูกจำจะให้สำเร็จอิฏฐวิบุลผล ไม่เช่นนั้น กลับจะให้เกิด โทษแก่ตนยิ่งขึ้นไป เปรียบเหมือนเครื่องอุปกรณ์สำหรับทำไม้ เจ้าของใช้ในทางที่ผิด เช่นให้ ประการ ย่อมจะให้โทษ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของวิริยสมบัติหรือความเพียรในการประกอบกิจกรรม โดยอธิบายถึงคุณลักษณะและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีความเพียรในทางที่ถูกต้อง ความเพียรมีหลายลักษณะและเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้บุคคลสามา