แก้ว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 155 / 61

…ก็มิใช่ เพราะเป็นสิ่งที่มีอยู่โดยความเป็นเศษสังขารที่ละเอียด ถามว่า "ก็สัญญากิจในคำนั้น คืออะไร ? " แก้ว่า "สัญญา กิจ ก็คือการจำอารมณ์ได้อย่างหนึ่ง การเข้าถึงความเป็นวิสัย (คือ อารมณ์) แห่งวิปัสนาแล้วยังน…

เนื้อหาพูดถึงการเข้าใจและพิจารณาสัญญาในทางวิปัสนา สัญญากิจที่จำเป็นต้องมีเพื่อการเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาต

…ณ เป็นอาทิ [แก้สมติกุกมา] บทว่า เพราะก้าวล่วง คือเพราะหายรัก และเพราะดับ ถามว่า คำอธิบายมีอย่างไร ? แก้ว่า "เพราะหายรัก และเพราะดับ คือ เหตุที่หายรักและเหตุที่ดับไป แห่งรูปสัญญาทั้งหลาย ที่ได้แก่ฌาน ๑๕ โด…

เนื้อหาเกี่ยวกับรูปสัญญาและอารมณ์ที่มีความสัมพันธ์กับฌาน และอธิบายถึงการก้าวล่วงสัญญาที่ไม่มีแก่ผู้ที่ยังไม่หายรักในอารมณ์ โดยรายละเอียดคลุมถึงการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งสำคัญต่อการปฏิบัติในทางพุทธ

…ีกาแยกเป็น ๓ คือ ยาน ปโตฬ กุมภ์ และบอกให้ประกอบ มุข ทุกบท เป็นยานมุข ปโตพิมุข กุมภิมุข และปโตชิ ท่านแก้ว่า ขุททกทวาร แต่ในที่นี้แปลตามรูปปาฐะในฉบับ วิสุทธิมรรค ที่เรียงไว้ให้เห็นว่าเป็น ๒ ศัพท์เท่านั้น คื…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรคแปลกล่าวถึงความแปลกในอากาสานัญจายตนะ โดยเนื้อหาอธิบายถึงประสบการณ์ของภิกษุในการเพ่งพินิจอากาศและความรู้สึกที่เกิดขึ้นเมื่อกสิณถูกนำออกไป ภิกษุได้พยายามเข้าถึงสภาวะที่ไม่มีรูป ซึ

…ป็นอย่างยิ่ง" ดังนี้ ถามว่า ก็เพราะเหตุไฉน อัปปมัญญาเหล่านั่น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่าอย่างนั้น แก้ว่า เพราะอัปปมัญญาเหล่านั่น เป็นอุปนิสัยแห่งวิโมกข์นั้น ๆ แท้จริง สัตว์ทั้งหลายย่อมเป็นสิ่ง ไม่ปฏิกูล…

บทนี้กล่าวถึงเนื้อความที่ว่าด้วยความเป็นสุภปรมาและวิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยใช้บริบทจากหลิททวสนสูตร กล่าวถึงการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงเมตตาและการพิจารณาอัปปมัญญาในสัญญาของพระโยคาวจร การนำจิตเข้าสู

…ราะตอนนี้ กล่าวถึงคนมีความสุข แต่มักทำบาป ดังกล่าว ไว้ต้นประโยค จึงเติมวงเล็บไว้ ๒. สุสชชิโต มหาฎีกาแก้ว่า สุขานุภวเน สนฺนทโธ - แต่งไว้ครบในการเสวยความสุข (?)

เนื้อหานี้จัดการกับการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับคนที่มีความสุขแต่ทำบาป โดยใช้ตัวอย่างเปรียบเทียบกับราชบุรุษที่มีความกรุณาต่อโจร เพื่อเน้นถึงความสำคัญของกัลยาณกรรมที่ต้องทำเพื่อหลีกเลี่ยงทุกข์ในอนาคตแม้ใ

…อารมณ์) แม้บุคคลผู้มี ความสุขแต่มักทำบาป ก็พึงเจริญกรุณาได้ (โดย) เปรียบกับโจรที่เขา ทรูเปต์ มหาฎีกาแก้ว่า ได้แก่ประพฤติชั่ว (กายทุจจริตาทีห์ อุเปต์) เห็นว่าในที่นี้ ไม่น่าแก้เช่นนั้น เพราะการแผ่กรุณาแก่ค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการตั้งอยู่ในฐานะแห่งกรุณา และการเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่น ความสำคัญของการแผ่กรุณาไปยังสัตว์มีความทุกข์ และการเข้าใจปัญหาของผู้อื่น โดยการเปรียบเทียบกับบุคคลที่มีชีวิตลำบาก การแผ่กรุณาไ

…จึงไม่ช่วยขยายความอะไรเลย กลับไปนำเอาอรรถาธิบายของอาจารย์ทางนิรุติศาสตร์มากกล่าวไว้แทน ว่า ทางนิรุติแก้ว่า "ชื่อว่า บุคคล เพราะเพิ่มจำนวน และเพราะเลื่อนไป” ตามนี้ ปู ออกเป็น ปูรณ ส่วน คล ก็ คลธาตุ ในความเ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และตีความคำว่า 'สัตว์' ตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ โดยเฉพาะคำว่า สัตว์ ที่มีการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ และการเข้าใจในมิติของการเกิดแ

…ม่อาจยังจิต (ร้าย) ให้ดับไป แม้โดยอุบาย อย่างนี้ จึงทำธาตุวินิพโภค (แยกธาตุ) ต่อไป ถามว่า ทำอย่างไร แก้ว่า พึงสอนตนโดยวิธีแยกอย่างนี้ว่า "นี่แน่ะพ่อบรรพชิต ก็ตัวเจ้า เมื่อโกรธบุคคลนั้น โกรธอะไร โกรธผมหรือ…

อานิสงส์ ๑๑ ของการเจริญเมตตา ประกอบด้วยการหลับและตื่นอย่างมีความสุข ไม่ฝันร้าย เป็นที่รักของคนและเทวดา ปลอดภัยจากอันตรายต่างๆ และจิตใจที่มั่นคงและสดใส. ผู้ที่เจริญเมตตาย่อมเข้าถึงพรหมโลกได้ หากไม่ให้จ

…่ทุกข์สักหน่อย ที่แท้ก็ทำทุกข์ไว้ในใจตัว คือว่าทำทุกข์ให้ตัวนั่นเอง" เช่นนี้กระมัง วิสัย นั้นมหาฎีกาแก้ว่า กาย

เนื้อหาเกี่ยวกับการเจริญเมตตา และการจัดการกับอาฆาตในพระพุทธศาสนา มีการอ้างอิงถึงอาฆาตปฏิวินัยสูตรในปัญจกนิบาต ซึ่งสอนให้เข้าใจว่าการอาฆาตมีแต่ทำให้ตนเองทุกข์ และการรักษาใจให้สงบเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ป

…ลได้ความ เช่นนั้น ๓. โจรา โอจรกา ศัพท์ โอจรกา แห่งนี้ท่านแก้ไปทางความประพฤติ คือในอรรถกถากกธูปมสูตร แก้ว่า นีจกมุมการกา ผู้ทำกรรมอันต่ำช้า ในมหาฎีกาแห่งวิสุทธิมรรคนี้แก้ว่า ลามกาจารา ผู้มีความ ประพฤติเลวท…

ในเนื้อหานี้เกี่ยวกับการสอนของโยคาวจรภิกษุที่ใช้พระโอวาทของพระพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการละปฏิฆะ และแสดงออกถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะความโกรธ การอ้างอิงถึงคำสอนในฉบับยุโรปและการแก้ไขศัพท์ต่าง

…คคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นที่รัก ที่เจริญใจแล้ว พึงแสดงความรักออกไปฉันใด ภิกษุย่อมแผ่เมตตา * นิมิต มหาฎีกาแก้ว่า อารมณ์ ไม่เข้าใจของท่าน น่าจะหมายถึงภาพที่ปรากฏแก่ใจของผุ้เพ่ง ตรวจดู (อย่างที่เรียกกันว่า "นั่งท…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเข้าเมตตาฌานและความสำคัญของการพัฒนาตนเองก่อนการแผ่เมตตาไปยังผู้อื่น โดยมีพระมหาเถระแนะนำให้หานิมิตและศึกษาเกี่ยวกับการเข้าเมตตาฌาน เพื่อไม่ให้เกิดการเบียดเบียนและสร้างความสุขให้กั

…ขตธรรม และอสังขตธรรมทั้งหลายเหล่านั้น * อง, จตุกฺก. ๒๑/๔๔. คำแปลบาลีนี้ แปลตายนัยวิสุทธิมรรค ที่ท่านแก้วไว้ต่อไปนี้

ในบทความนี้มีการกล่าวถึงการเจริญอุปสมานุสติสำหรับโยคาจรภิกษุ โดยเน้นที่การเข้าถึงและระลึกถึงคุณสมบัติต่างๆ ของพระนิพพาน ที่เป็นการระงับทุกข์ โดยอ้างอิงถึงคำสอนทางพระบาลี เรื่องวิราคธรรม เป็นธรรมที่สำค

…ี่เข้าฌานอยู่นั้น (อย่างนี้เรียกว่า บันเทิงด้วย อำนาจสมาธิ) ถามว่า บันเทิงด้วยอำนาจวิปัสนาอย่างไร ? แก้ว่า ภิกษุ ครั้นเข้าฌาน ๒ ที่มีปีติ (เป็นองค์) ออกแล้วพิจารณาปีติอัน สัมปยุตกับฌาน โดยความสิ้นไปเสื่อม…

บทความนี้ว่าด้วยการเข้าฌานและการปฏิบัติวิปัสนาที่จะช่วยให้ภิกษุสามารถบันเทิงจิตได้อย่างมั่นคง ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาที่ทำให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียวกัน โดยอธิบายถึงการตั้งจิตให้มั่นและการปลดปล่อยจากนีวร

…นข้อนั้น ย่อมมีด้วยอาการ ๒ คือด้วยอำนาจสมาธิ ๑ ด้วยอำนาจวิปัสนา ๑ ถามว่า บันเทิงอำนาจสมาธิอย่างไร ? แก้ว่า ภิกษุเข้าฌาน ๒ ที่มีปีติ (เป็นองค์) เธอยังจิตให้บันเทิงให้ปลื้มด้วยปีติ อันเป็นสัม- ๑. หมายความว่…

ในบทนี้กล่าวถึงการตีความศ evolvingค่าเวทนาและจิตตสังขารในพระพุทธศาสนา โดยแสดงการประกอบกันของสัญญาและเวทนา ผ่านการใช้งานจิตในฌานต่างๆ ทั้งนี้สรุปได้ว่าความสุขและปีติจากการเข้าฌานนั้นสัมพันธ์กับการฝึกจิ

…ำเร็จ ก็ได้รับประโยชน์อันเยี่ยมฉะนั้น พึงทราบอรรถาธิบายแห่งคำว่า ปธาน เป็นต้น ถามว่า ปธาน เป็นไฉน ? แก้ว่า ทั้งกายทั้งจิตของภิกษุผู้ปรารภความเพียร เป็น (กัมมนิยะ) ควรแก่การ (ภาวนา ด้วยความเพียรใด ความเพีย…

บทความนี้เน้นการอธิบายหลักการของความเพียรในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงการฝึกกายและจิตเพื่อการละอุปกิเลสและการเข้าถึงธรรมวิเศษ ทั้งสามอย่าง ได้แก่ ปธาน ประโยค และธรรมวิเศษ จะช่วยให้ภิกษุสามารถพัฒนาตนเองได

…จรเมื่อหายใจออกยาวก็รู้ว่า หายใจออกยาว เมื่อหายใจเข้ายาว ก็รู้ว่าเราหายใจเข้ายาว ด้วย อาการอย่างไร" แก้ว่า "(๑) ภิกษุระบายลมออกเป็นลมหายใจออก ยาว ในเพราะกาลที่นับว่าระยะยาว (๒) สูดลมเข้าเป็นลมหายใจ เข้ายา…

บทความนี้สอนเกี่ยวกับการหายใจในอานาปานสติ โดยเฉพาะเมื่อภิกษุระบายลมออก หรือลมหายใจเข้า ต้องรู้ว่าเป็นลมหายใจออกเข้ายาว ตามที่กล่าวในปฏิสัมภิทา โดยมีการระบุอาการต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่หายใจยาว แ

…วพู ของคนสัทธาจริต เป็นสีดังดอกกรรณิการ์ ของคนปัญญาจริตใส่ผ่องไม่หมองมัว ขาว บริสุทธิ์ ปรากฏมีแสงดังแก้วมณีแท้ที่เจียระไนแล้ว โดยทิศ เกิด ในทิศเบื้องบน โดยโอกาส ตั้งอยู่หว่างกลางนมทั้ง ๒ ภายในร่างกาย ๒ * …

ในบทนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับหัวใจ ซึ่งมีลักษณะและสีของโลหิตที่สัมพันธ์กับอารมณ์และจริตของบุคคล สรุปฝากบทวิเคราะห์ถึงโครงสร้างของหัวใจและบทบาทในร่างกาย โดยอธิบายถึงตำแหน่งและหน้าที่ของไตในสรีรวิทยา เ

…ปลายผมลงมา ตั้งแต่ หนังเข้าไปโดยรอบนี้ แม้โดยอาการทุกอย่าง จะได้พบภาพของสะอาด อะไร ๆ เป็นไข่มุกก็ดี แก้วมณีก็ดี แก้วไพฑูรย์ก็ดี กฤษณาก็ดี การบูร ก็ดี ของอื่นมีกระแจะเป็นต้นก็ดี แม้สักอณูหนึ่งก็หาไม่ ที่แท…

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงการเจริญกรรมฐานในกาย โดยนำเสนอการศึกษาอาการที่ไม่บริสุทธิ์ของร่างกาย เช่น ผมและขน และการปฏิบัติกรรมฐานผ่านคำสอนของอาจารย์เกี่ยวกับอุคคหโกสัลละที่ช่วยให้ผู้ฝึกสามารถทำกรรมฐานได

…ดว่า ปาฐะตรงนี้เป็น มรณ์ วสมาคต พิจารณาดูในมหาฎีกา ก็ เข้าใจว่าจะเป็นอย่างนั้น เพราะท่านยก วสมาคต มาแก้ว่า "วสมาคต์ อนุรูปคมนวเสนาติ อธิปปาโย แต่ครั้นฟังอธิบายของท่านแล้ว ก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า ปาฐะ ถ้าเป็น มร…

บทนี้อธิบายเกี่ยวกับกายพหุสาธารณ โต ที่ถูกมองว่าเป็นสาธารณะแก่สัตว์หลายชนิด รวมถึงบทบาทต่าง ๆ ที่กายมีทั้งในการเกิด การตาย และเป็นที่อาศัยของชีวิต โดยมีการเปรียบเทียบกับอาวุธที่ทำร้ายชีวิต และอธิบายถึ

…ะ สมฺมาสมฺพุทธโต โดยความเป็นพระสัมมาสัมพุทธะ [ยสมหตุตโต] ถามว่า (พึงระลึกโดยความมียศใหญ่) อย่างไร ? แก้ว่า พึงระลึกโดยความมียศใหญ่อย่างนี้ว่า "อันความตายนี้ได้ ตกต้องผองท่านผู้มียศใหญ่ (คือ) ผู้มีบริวารมา…

ในบทนี้กล่าวถึงการระลึกถึงความตายโดยอาการวิบัติแห่งสมบัติที่เกี่ยวข้อง พระโยคาวจรได้ชี้ให้เห็นถึงความตายว่าเป็นปริโยสานแห่งชีวิต โดยการเปรียบเทียบกับบุคคลต่าง ๆ ที่มีคุณลักษณะเช่น ยศ ความมีบุญ และปัญญ