แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 305 / 1726

…งเป็นหนังสือธรรมที่สอนมนุษย์ให้คำนึงถึงสังคม ไม่ใช่มุ่งความหลุดพ้นส่วนบุคคลเป็นสำคัญดังเช่นอุปนิษัท แต่มนุษย์มีหน้าที่ที่จะต้องกระทำ เพื่อรักษาความมั่นคงของสังคมเพราะมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของสังคม จึงมีหน้า…

บทความนี้พูดถึงมานวธรรมศาสตร์และบทบาทของภควัทคีตาในศาสนาฮินดู โดยเน้นว่าภควัทคีตาเป็นหนังสือที่เข้าใจง่ายและเข้าถึงได้สำหรับคนทุกวรรณะ ไม่เหมือนพระเวทที่จำกัดเฉพาะบางกลุ่ม จุดมุ่งหมายคือการให้ทุกคนเข้

…ละให้ความสำคัญมากที่สุด 2. มีการสร้างเรื่องราวเกี่ยวกับเทพเจ้าองค์สำคัญเพิ่มเติมไปในทางที่เสื่อมเสียแต่กลับได้ รับความนิยมในหมู่ผู้นับถือ มีสิ่งสำคัญที่เกิดขึ้นในยุคเสื่อมของศาสนาฮินดูอยู่ 2 สิ่ง คือ 1. …

…นิกาย ซึ่งทั้งสองฝ่ายต่างสร้างประวัติที่ยกย่องเทพเจ้าของตน ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งในเรื่องราวต่าง ๆ แต่มีความสำคัญในด้านวรรณกรรมที่ได้รับการพัฒนาในยุคราชวงศ์คุปตะ ตัวอย่างที่สำคัญคือวรรณกรรมปุราณะ ประกอบ…

…โดยพวกมุสลิมเชื้อ สายตุรกีจากอัฟกานิสถาน ซึ่งพยายามบุกรุกเข้ามาทางชายแดนที่จะเข้าสู่ลุ่มแม่น้ำสินธุ แต่ กษัตริย์เชื้อสายฮินดูที่เข้มแข็งพระองค์หนึ่ง สามารถต้านทานไว้ได้ และสถาปนาราชวงศ์ราช บุตรขึ้นปกครอง…

ในสมัยฟื้นฟู อินเดียเผชิญหน้ากับการบุกรุกจากพวกมุสลิมเชื้อสายตุรกี แต่ว่ามีกษัตริย์ฮินดูที่แข็งแกร่งสามารถต้านทานได้ สมัยนี้มีความสำคัญเนื่องจากศาสนาฮินดูได้รับการอุปถัมภ…

…ทำตามประเพณีนี้ว่าเป็นผู้กล้าหาญ เรียกหญิงนั้นว่า “สติ” หากหญิงใด ไม่ยอมทำตามประเพณีจะถูกญาติขอร้อง แต่ถ้าไม่ทำจะถูกสังคมตราหน้าว่าเป็นคนไม่ดีและ หญิงนั้นต้องถือพรหมจรรย์ตลอดชีวิต ศ า ส น า พ ร า ห ม ณ์ …

บทความนี้สำรวจลัทธิศักติและลัทธิภักติในศาสนาฮินดู เริ่มจากความเชื่อในลัทธิศักติซึ่งมีการบูชาเจ้าแม่และพิธีการที่แสดงถึงความจงรักภักดีต่อพระเจ้า รวมถึงการประดับเทวสถานและการแห่แหนเทวรูปที่ขยายตัวในสมัย

… มิฉะนั้นจะต้องเสียภาษีอย่างหนัก มีการห้ามบูชา รูปเคารพต่าง ๆ เพื่อมิให้พวกฮินดูฟื้นฟูศาสนาขึ้นใหม่ แต่ถึงอย่างไรก็ตาม พฤติการณ์ดังกล่าว ก็มีผลเพียงทำให้ศาสนาฮินดูตกต่ำลงเพียงชั่วระยะหนึ่งเท่านั้น ไม่ถึง…

…้การนำของพระเจ้าไทมูร์ได้โจมตีอินเดียและบังคับประชาชนในการนับถือศาสนาอิสลาม ส่งผลให้ศาสนาฮินดูตกต่ำ แต่ก็ยังคงมีรากฐานที่มั่นคง พระเจ้าอักบาร์ทรงเปิดโอกาสให้มีการนับถือศาสนาอย่างเสรี ในขณะเดียวกันลัทธิภั…

…ิมีการสวดมนต์ภาวนา เสกเป่า และกินข้าวเสก มีนักบวชและคฤหัสถ์ประจำลัทธิ แม้จะนับถือพระเจ้าต่างองค์กัน แต่ก็มีหลักการที่ตรงกันคือ มีพระเจ้าสูงสุดเพียงองค์เดียว พระเจ้าทรงประทานความเมตตากรุณาแก่ผู้ที่ภักดี แ…

การเผยแพร่ของศาสนาฮินดูและอิสลามในอินเดียในยุคปัจจุบันยังมีความสำคัญ โดยศาสนาฮินดูมีประชาชนกว่า 80% ส่วนศาสนาอิสลามตามมาด้วยการปฏิบัติตามขนบประเพณีต่างๆ นอกจากนี้ ยังมีข้อกำหนดในการเป็นฮินดูอย่างเคร่ง

…ยมตัคคี ฤาษีอังคีรส ฤๅษีภารทวาชะ ฤาษีวาเสฏฐะ ฤาษีกัสสปะ และฤๅษีภ ซึ่งต่อมาก็ได้มีหัวหน้าลัทธิหรือผู้แต่งตำรา ที่ทำหน้าที่คล้ายศาสดาได้ช่วยกันเผยแพร่คำสอน ต่าง ๆ เหล่านี้ให้แพร่หลายยั่งยืนมาจนถึงปัจจุบันน…

เนื้อหาเกี่ยวกับฐานะของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูในปัจจุบันที่คนรุ่นใหม่ไม่สนใจ แต่กลุ่มนักบวชยังปฏิบัติตามพิธีกรรมอย่างเคร่งครัด ศาสนานี้ขาดศาสดาที่ชัดเจนและมีผู้แต่งคัมภีร์สำคัญอย่า…

… เป็นผู้นำทางความรู้และการปฏิบัติ เป็นผู้จัดให้มีขบวนการราม- กฤษณะมิชชัน แม้ท่านจะไม่ได้ตั้งขึ้นเอง แต่สวามีวิเวกานันทะ สรัสวดี ก็ตั้งขึ้นเพื่อ เป็นเครื่องอนุสรณ์ถึงท่าน อยู่ระหว่างปี พ.ศ. 2379 - 2429 3.…

…ปฏิบัติ คัมภีร์ในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูแบ่งออกเป็น 4 ส่วน ได้แก่ ฤคเวท, ยชุรเวท, สามเวท และ อถรรพเวท โดยแต่ละคัมภีร์มีความสำคัญและลักษณะเฉพาะ มีประวัติที่สืบทอดมาจากคำสอนของพระฤาษี และถูกใช้ในพิธีกรรมต่างๆ

…มีการแยกออกไปเป็น 3 เล่ม จึงมีชื่อ เรียกว่า “ไตรเวท” และหลังจากนี้ไปเป็นเวลาหลายร้อยปี พวกพราหมณ์ได้แต่งคัมภีร์ขึ้นมาอีก เล่มหนึ่งเรียกชื่อว่า “อถรรพเวท” หรืออาถรรพเวท รวมกับคัมภีร์เก่าเป็น 4 คัมภีร์ แต่…

…ฤคเวทและพัฒนาไปเป็นไตรเวท ประกอบไปด้วย 4 หมวดหลัก ได้แก่ สังษิตา, พราหมณะ, อารัณยกะ และอุปนิษัท ซึ่งแต่ละหมวดมีเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับพิธีกรรม, การบูชาเทพเจ้า, การปฏิบัติตนของพราหมณ์, และปรัชญาชีวิต. อุปนิ…

…ว้ได้” จึงเป็นสิ่งที่จดจำต่อๆ กันมา และถ่ายทอดกันสืบต่อมา เป็นคัมภีร์ที่ปราชญ์ทางศาสนาในเวลาต่อมาได้แต่งตำรา ประกอบขึ้นเพื่อช่วยสนับสนุนให้การศึกษาคัมภีร์พระเวทได้เป็นไปโดยถูกต้องและมีประสิทธิผล ตำราที่ผ…

คัมภีร์สมฤติ เป็นคัมภีร์ขั้นสองที่มีการถ่ายทอดความรู้ต่าง ๆ ทางศาสนา เพื่อสนับสนุนการศึกษาคัมภีร์พระเวท โดยมีแนวทางในการศึกษา 11 องค์ ซึ่งรวมถึงการออกเสียง วรรณกรรม โภคาศาสตร์ และคำศาสนามากมายที่ส่งเส

…ราหมณ์วัยต่าง ๆ โดยกำหนดเกณฑ์อายุคนไว้ 100 ปี แบ่งช่วงของการใช้ชีวิตไว้ 4 ตอน ตอน ละ 25 ปี ช่วงชีวิตแต่ละช่วงเรียกว่า อาศรม (วัย) อาศรมทั้ง 4 ช่วงมีดังนี้ อาศรมที่ 1 (ปฐมวัย) เรียกว่า พรหมจรยอาศรม เริ่มต…

…งช่วงชีวิตเป็น 4 ตอน ไดแก่ พรหมจรยอาศรม (8-25 ปี), คฤหัสถาศรม (25-50 ปี), วานปรัสถาศรม (50-75 ปี) ในแต่ละช่วงมีการกำหนดภารกิจและหน้าที่เพื่อการพัฒนาตนเองและชุมชน ผู้ที่สำเร็จการศึกษาช่วงแรกจะได้รับสิทธิพ…

…ด้แก่ พระพรหม พระศิวะ และพระนารายณ์ เทพเจ้าทั้ง 3 องค์นี้รวมเรียกว่า ตรีมูรติ” และ หน้าที่ของเทพเจ้าแต่ละองค์มีดังต่อไปนี้ 3.5.1 พระพรหม พระพรหมเป็นผู้สร้างมนุษย์และสรรพสิ่งทั้งหลายในโลก รวมทั้ง เทวดาทั้…

การนำอาตมันเข้าสู่ปรมาตมัน เพื่อให้วิญญาณได้เข้าถึงโมกษะ คือการหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยมีกรรมมรรค ชยานมรรค และภักติมรรค เป็นหลักปฏิบัติที่สำคัญในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ในยุคพระเวทตอนปลายและมหากาพย์ช่วงศตวรร

…ป็นฮินดูหรือพราหมณ์ใหม่ คำสอนในเรื่องพระเจ้าได้ปรากฏ มาอยู่ในรูปของพระปรมาตมัน พระเจ้าผู้ไม่มีรูปกายแต่ทรงสำแดงองค์ออกมาเป็น 3 รูป ได้แก่ พระพรหม พระวิษณุ พระศิวะ ดังนั้น จุดหมายสุดท้ายของศาสนาฮินดูในปัจ…

…าโลกมีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และสลาย โดยการบูชาเทพเจ้าทั้ง 3 องค์ คือ พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ ซึ่งแต่ละองค์มีความสำคัญในกระบวนการสร้างสรรค์โลก ในฐานะที่เป็นเทพเจ้าสูงสุด พระพรหมเป็นผู้สร้าง ซึ่งวิถีชีว…

…การ 4 ประการ คือ 1. กรรมมรรค (กรรมโยคะ) การปฏิบัติด้วยการประกอบการงานตามหน้าที่ด้วย ความขยันขันแข็ง แต่ทำงานด้วยจิตใจสงบ ไม่หวังผลตอบแทนใด ๆ ผู้ปฏิบัติเรียก กรรมโยคิน 2. ชยานมรรค (ชยานโยคะ) การปฏิบัติเพื…

บทความนี้สำรวจแนวคิดการเกิดและตายในศาสนาฮินดู โดยอธิบายถึงการเวียนว่ายตายเกิดและวิถีทางในการบรรลุโมกษะ ซึ่งเป็นจุดหมายสูงสุดของชีวิต ในการปฏิบัติเพื่อบรรลุโมกษะจะต้องปฏิบัติตามหลักการ 4 ประการ ได้แก่

…น 4 หมวด ดังนี้ 3.8.1 ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับวรรณะ มีกฎสำหรับวรรณะให้ปฏิบัติอย่างเคร่งครัด ดังนี้ 1. การแต่งงาน ผู้ที่จะแต่งงานกันได้จะต้องอยู่ในวรรณะเดียวกัน จะแต่งงานข้าม วรรณะไม่ได้ แม้ในวรรณะเดียวกันก็ยั…

ข้อปฏิบัติและพิธีกรรมของชาวฮินดูแบ่งออกเป็น 4 หมวด ได้แก่ ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับวรรณะ, การแต่งงานในวรรณะเดียวกัน, กฎอาหารและการทำมาหากินที่เคร่งครัด รวมถึงพิธีประจำบ้าน 12 ประการที่ต้องปฏิบัติต…

…่อนได้บูชาพระศิวะและพระวิษณุ เป็นต้น เวลาต่อมาเกิดลัทธิอวตารขึ้น มีการบูชา พระกฤษณะและพระรามขึ้นอีก แต่บุคคลในวรรณะต่ำมักถูกกีดกันมิให้ร่วมบูชาเทพเจ้าของ บุคคลในวรรณะสูง ดังนั้น บุคคลในวรรณะต่ำจึงต้องสร้…

…มแตกต่างในการเข้าร่วมพิธี เช่น การสวดมนต์ การไปนมัสการตามเทวาลัย พร้อมทั้งกล่าวถึงวันสำคัญทางศาสนาในแต่ละเดือน เช่น เดือน 5 ที่ถือเป็นการเปิดศักราชใหม่ และพิธีบูชาพระวิษณุในเดือน 6 และ 7 เพื่อให้เข้าใจรา…

…ค่ำ พวกพราหมณ์จะบูชาพระยายมในตอนกลางคืน มีการจุดประทีปตาม ไฟเป็นการถวายพระยายม เมื่อตายไปจะไม่ไปนรก แต่ถ้าหากทำกรรมหนักขนาดลงนรกก็จะมี ไฟนำทางอันเป็นผลมาจากการจุดประทีปถวายพระยายมนั่นเอง อนึ่งในวันนี้ เป…

เนื้อหานี้สำรวจความเชื่อในศาสนาฮินดูเกี่ยวกับการบูชาพระอินทร์และพระสรัสวดี พร้อมวันสำคัญต่าง ๆ เช่น วันบูชาพระยายม พระวิษณุ และวันเฉลิมฉลองอื่น ๆ ซึ่งผู้คนจะทำพิธีเพื่อสร้างสิริมงคล เช่น การถวายอาหารแ

…สิ้นปีของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู 3.9 นิกายในศาสนา นิกายในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู มีอยู่มากมายด้วยกันหลายนิกาย แต่ที่จะได้กล่าวถึงใน ที่นี้จะพูดเฉพาะนิกายใหญ่ๆ ที่มีผู้นับถืออยู่เป็นจำนวนมากเท่านั้น ซึ่งมีอยู่ 3 นิ…

วันตรุษของแขกถือเป็นวันสนุกสนานและสำคัญในชีวิต โดยเฉพาะสำหรับวรรณะศูทร วันที่แรม 15 ค่ำ เดือน 4 เป็นวันสิ้นปีของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ซึ่งมีนิกายหลักสามนิกาย ได้แก่ นิกายไวษณวะ, ไศวะ, และศักติ นิกายไวษณว

…มายถึงพลังที่จะนำความสำเร็จดังประสงค์มาให้ผู้ที่นับถือศักดิ์ ทั้งนี้ก็ เพราะเชื่อว่าทุกสิ่งในโลกล้วนแต่มีของคู่กัน เช่น มีร้อนก็มีหนาวมืด-สว่าง สุข-ทุกข์ เป็นต้น ดังนั้น เมื่อมีเทพฝ่ายชายก็จะต้องมีเทพฝ่า…

นิกายศักติในศาสนาฮินดูนับถือมเหสีของจอมเทพ 3 องค์ ได้แก่ พระนางสุรัสวดี, พระนางอุมา, และพระนางลักษมี เชื่อว่ามเหสีมีพลังที่จะนำความสำเร็จมาให้ผู้ที่นับถือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งมเหสีของพระศิวะ คือ พระนางอุ

…ม” สัญลักษณ์แห่งพลังทั้ง 3 อัน หมายถึง พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ 3.11 ฐานะปัจจุบันของศาสนา นับตั้งแต่อินเดียถูกจักรพรรดิอิสลามปกครอง ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 13 ศาสนาพราหมณ์- ฮินดู จึงไม่ได้รับการอุปถัมภ…

…งที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะในช่วงสมัยอิสลามและการเป็นอาณานิคมของอังกฤษ ซึ่งส่งผลให้ศาสนานี้แทบจะสูญหาย แต่มีการฟื้นฟูผ่านขบวนการต่าง ๆ ที่นำไปสู่การเรียกร้องเอกราช. ขบวนการปฏิรูปศาสนาเหล่านี้พยายามปรับปรุงค…