แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 376 / 1726

…ด็จพระราชดำเนินผ่านนั้นมืดสนิท ความหวาดระแวงภัยย่อมแล่นเข้าเกาะกุมพระทัยของพระเจ้า อชาตศัตรูได้ง่าย แต่ถ้าทรงทราบว่า ข้าราชบริพารที่ห้อมล้อมใกล้ชิดพระองค์ ล้วนเป็นสตรีในวัง ก็จะทรง คลายความหวาดระแวงลง แล…

หมอชีวกโกมารภัจจ์ทำการเตรียมขบวนเสด็จของพระเจ้าอชาตศัตรูเพื่อไปสวนอัมพวัน โดยการใช้ช้างและบริเวณรอบข้างในสภาพที่มืดสนิท เพื่อให้พระองค์รู้สึกปลอดภัยจากการโจมตีของศัตรู การปลอมตัวของนางกำนัลเป็นชายช่วย

…ราบทูลเชิญพระเจ้าอชาตศัตรูเสด็จประทับ ช้างพระที่นั่ง ห้อมล้อมด้วยขบวนช้างพัง 500 ซึ่งมีสตรี 500 นาง แต่งกายเป็นชาย มีอาวุธพร้อม เป็นผู้ บังคับช้างเหล่านั้น ติดตามอารักขาใกล้ชิดช้างพระที่นั่ง มีทหารองครัก…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเสด็จของพระเจ้าอชาตศัตรูเพื่อเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในขณะนั้นมหาชนได้เลือกที่จะไปเฝ้าผู้ทรง wisdom มากกว่าการไปดูมหรสพ เส้นทางสู่สวนอัมพวันเป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความเงียบและความ

กราบทูลปลอบประโลมพระทัยให้คลายจากความหวาดหวั่นครั่นคร้ามว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ขอพระองค์อย่าทรงหวาดหวั่นเกรงกลัวเลย พระเจ้าข้า ข้าพระพุทธเจ้าไม่ได้ลวงพระองค์ ไม…

ในช่วงเวลาที่พระราชาอชาตศัตรูรู้สึกหวาดหวั่น หมอชีวกโกมารภัจจ์ได้มีการปลอบประโลมพระทัย โดยยืนยันว่าเป็นเรื่องที่ไม่ต้องกังวล ก่อนจะนำพระราชาไปยังสถานที่ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ พระราชาได้ทรงเห็นภิกษ

…่า คำสอนเหล่านั้น ไม่น่าเลื่อมใสศรัทธา และในทางปฏิบัติก็ไม่ทรงส่งเสริมนักบวชที่ไม่ทรงเลื่อมใสศรัทธา แต่ก็ไม่ทรงรุกราน วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้นักศึกษาได้ทราบถึงปัญหาที่พระเจ้าอชาตศัตรูทรงตรัสถามพระสัมมาส…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการถามปัญหาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และการตอบสนองของพระเจ้าอชาตศัตรูต่อคำสอนจากครูทั้ง 6 โดยเสนอถึงความขัดแย้งในการสอนที่สะท้อนจากการคิดวิเคราะห์ของพระเจ้าอชาตศัตรูที่ไม่ยอ

…กัสสป ครูมักขลิโคสาล ครูอชิตเกสกัมพล ครูปกุทธกัจจายนะ ครูนิครนถนาฏบุตร และครูสัญชัยเวลัฏฐบุตรมาแล้ว แต่ไม่ได้รับคำตอบที่พอพระทัย เนื่องจากครูทั้ง 6 นั้นเป็นผู้มีความเห็นผิด หรือเป็นมิจฉาทิฏฐิอย่างสุดกู่ …

ในบทนี้พูดถึงสมญานามของความรู้ที่แตกต่างกันระหว่างการใช้ชีวิตประจำวันและการออกบวช เพื่อหาคำตอบที่พระเจ้าอชาตศัตรูทรงถามพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเป็นการเสนอความเข้าใจผิดในประเพณีและคำสอนของครูทั้ง 6 ที่เ

…น เพื่อทำให้ พระองค์ทรงเข้าพระทัยว่า การปลงพระชนม์ชีพพระราชบิดาของพระองค์ที่ผ่านมาแล้วนั้น ไม่มีบาป แต่ พระเจ้าอชาตศัตรูทรงประจักษ์แจ้งในพระทัยดีว่า ได้ก่อกรรมทำบาปอย่างใหญ่หลวงไว้ เพราะกำลัง ทนทุกข์ทรมา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการตั้งคำถามของพระเจ้าอชาตศัตรูเกี่ยวกับการทำบุญและผลของกรรม โดยมีคำตอบจากครูต่างๆ ที่ไม่มีความเชื่อมั่นเกี่ยวกับผลของการทำดีและการทำบุญ ในขณะที่พระเจ้าอชาตศัตรูรู้ว่าการกระทำของตนมีผล

…งดังกล่าวแล้ว ครั้งที่สี่ พระเจ้าอชาตศัตรูได้เสด็จไปยังสำนักของครูปกุทธกัจจายนะ ทรงถามปัญหาเดียวกัน แต่ กลับได้รับคำตอบเรื่องสภาวะ 7 กอง อันเป็นความเชื่อในลัทธิของครูท่านนั้น มีประเด็นสำคัญสรุปได้ว่า “ชี…

พระเจ้าอชาตศัตรูเสด็จไปหาครูทั้ง 6 เพื่อถามเกี่ยวกับสามัญญผลของชีวิตนักบวช แต่ได้รับคำตอบที่ไม่ตรงคำถามจากครูท่านต่างๆ ซึ่งสะท้อนถึงความไม่เข้าใจในคุณค่าและการบวช พระองค์รู้สึกไม…

…ั้นประกอบด้วยอณูเป็นจำนวนมาก เมื่อมารวมตัวกันก็เกิดเป็นวัตถุขึ้น เมื่อวัตถุสลายตัว อณูของธาตุก็เพียงแต่แตกกระจัดกระจายกันออกไป นั่นคือวัตถุสูญ แต่อณูไม่สูญ เพราะเป็นสิ่งเที่ยงแท้ อณูที่อยู่ในสภาพแตกกระจั…

…ิฏฐิ ขณะที่ครูปกุทธกัจจายนะแสดงความเห็นว่าวัตถุและจิตเป็นสิ่งเที่ยงแท้ อย่างไรก็ตามจิตไม่ได้ถูกทำลายแต่สามารถเข้าใจสัจธรรมและเข้าถึงนิพพานได้ ซึ่งถือว่าเกิดจากความเรียนรู้ในธรรมและความสัมพันธ์ระหว่างวัตถ…

…ย คือ เห็นว่า “ความจริงมีหลายเงื่อนหลายแง่” เช่น เหตุการณ์หนึ่ง เมื่อพิจารณาในแง่นี้อาจจริง ถูกต้อง แต่เมื่อพิจารณา อีกแง่หนึ่ง ก็ไม่จริง ไม่ถูกต้อง เป็นต้น ในบรรดาลัทธิทั้ง 6 นี้ มีลัทธินี้เพียงลัทธิเดี…

บทเรียนเกี่ยวกับลัทธิในพระพุทธศาสนาและศาสนาเชนได้รับการนำเสนอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเห็นของครูปกุทธกัจจายนะที่เชื่อว่าอณูและจิตเป็นของเที่ยงแท้และคำสอนของครูนิครนถนาฏบุตรซึ่งเผยแพร่สู่การทรมานกายว่าเป็

…งสามารถสำนึกผิดในอกุศลกรรมที่ทรงก่อไว้ ไม่ทรงปล่อยพระองค์ให้ถลำลึกลงไปในวังวนแห่งอกุศลกรรม อีกต่อไป แต่ทรงพยายามขวนขวายแสวงหาทางแก้ไข โดยเสด็จไปหาความจริงจากเจ้าลัทธิต่างๆ มี สำนักครูทั้ง 6 ดังกล่าวแล้ว …

พระเจ้าอชาตศัตรูทรงแสดงให้เห็นถึงความเข้าใจในคำสอนของเจ้าลัทธิต่างๆ โดยทรงใช้ปรีชาสามารถในการวินิจฉัย และไม่ส่งเสริมความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง พร้อมกับพิจารณาทางแก้ไขจากความผิดที่เกิดขึ้นในอดีต แม้จะทรงมี

…นผู้มีความซื่อสัตย์จงรักภักดีต่อมหาบพิตร เสมอมา ทั้งปฏิบัติหน้าที่ของตนอย่างสมบูรณ์ ไม่มีข้อบกพร่อง แต่บุรุษผู้นี้มีความเชื่อมั่นในเรื่อง ผลของบุญ เชื่อมั่นว่า ถ้าตนตั้งหน้าตั้งตาทำบุญ ต่อไปในภายหน้าก็ย่…

บทที่ 5 นี้เน้นที่สามัญญผลเบื้องต้นระหว่างพระเจ้าอชาตศัตรูกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยพระองค์ใช้วิธีถามกลับเพื่อทำให้พระเจ้าอชาตศัตรูเข้าใจลักษณะของความเชื่อต่อบุญและวาสนา ในการตอบปัญหา พระองค์ใช้วิธีต่

…านะเดิม” นั่นคือ แม้จะเป็นเพียงทาสหรือกรรมกร ซึ่งอยู่ในวรรณะศูทรอันเป็นวรรณะที่ต่ำต้อยที่สุดในสังคม แต่เมื่อ บวชเป็นบรรพชิตแล้ว วรรณะกษัตริย์อย่างพระองค์ยังต้องให้ความเคารพกราบไหว้ และในขณะเดียวกัน พระเจ…

…ามเข้าใจในคุณค่าและประโยชน์ของการบวช ซึ่งช่วยยกระดับสถานภาพของผู้บวชในสังคม ถึงแม้จะมาจากฐานะต่ำติด แต่ก็กำลังเติบโตในทางธรรม ด้วยการสร้างบุญและระมัดระวังต่อการกระทำของตนเอง พระองค์ตระหนักว่าการบวชต้องมี…

…่อเสียภาษีอากรเหมือนเดิมหรือไม่ พระเจ้าอชาตศัตรูก็ทรงตอบเหมือนในข้อแรกว่า จะไม่ทรงทำเช่นนั้นเด็ดขาด แต่จะทรงให้ความ เคารพกราบไหว้ จะถวายการต้อนรับอย่างเหมาะสม จะบำรุงด้วยปัจจัย 4 และจะถวายความคุ้มครอง ป้…

…งการบวช ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้สอนให้พระเจ้าอชาตศัตรูเข้าใจว่า การบวชไม่เพียงแค่มีคุณค่าทางจิตใจ แต่ยังได้รับการเคารพและอุปถัมภ์จากคนในสังคม มันมีผลหลายประการ เช่น การได้รับการยกย่องแม้จะเคยเป็นชาวนา …

…” มิใช่รู้เฉยๆ โดยอาศัยคำว่า จกฺขุ ญาณ ที่ว่า “เห็น” นั้น มิได้มีความหมายว่าเห็นอย่างตาคนธรรมดาเห็น แต่พระองค์เห็นด้วยธรรมจักษุ สิ่งทั้งหลายที่พระองค์ทรงรู้เห็นนั้น ตรงตามความเป็นจริงทั้งสิ้น มิใช่คาดคะเ…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ด้วยพระองค์เองโดยถูกต้องหรือ 'สัมมาสัมพุทโธ' โดยมีคุณวิเศษ 5 ประการ คือ จกฺขุ, ญาณ, ปญฺญา, วิชชา และ อาโลโก ซึ่งรวมความหมายว่า 'ทั้งรู้ทั้งเห็น' พระองค์พบเห็นความเป็นจริงโ

…ามารถไปถึงได้ด้วยยวดยานใดๆ ทั้งยังไม่ปรากฏว่า มีบุคคลอื่นใดจะพึงทราบ จึงเห็น พึงถึงที่สุด ของโลกเลย แต่พระองค์นั้นทรงทราบชัดด้วยญาณทัสสนะอันเกิดจากการปฏิบัติธรรม และทรงถึงที่สุด แห่งโลกแล้ว ทรงอยู่จบพรหม…

บทนี้วิเคราะห์ถึงความรู้แจ้งของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ทรงเป็นผู้รู้แจ้งโลกหรือ “โลกวิทู” โดยมีแนวคิดเกี่ยวกับโลกทั้ง 2 นัย ได้แก่ ร่างกายและการเวียนว่ายตายเกิด ในบทนี้กล่าวถึงการรู้แจ้งถึงความทุกข์และว

…หตุที่ทรงพระนามว่า “สัตถา” คือ “ศาสดา” ก็เนื่องจากพระองค์ทรงประกาศพระศาสนา และพระธรรมเทศนาที่ทรงแสดงแต่ละครั้งๆ แม้จะมีรายละเอียดแตกต่างกันไป แต่มีจุดมุ่งหมายเป็น แนวเดียวกัน คือ มุ่งประโยชน์ในภพนี้ ภพหน…

…์สูงสุดคือนิพพาน การแสดงธรรมของพระองค์มีความกรุณาและปรีชาสามารถอย่างยิ่ง โดยทรงแสดงธรรมที่แตกต่างกันแต่มีจุดมุ่งหมายเดียวกัน เวลาเย็นทรงแสดงธรรม เวลาค่ำประทานโอวาทแก่ภิกษุ และเวลาเที่ยงคืนทรงตอบปัญหาเทวด…

…ิจจสมุปบาท อริยสัจ เป็นต้น ทรงจำแนกอริยสัจออกเป็น “ทุกข์” มีความหมายว่าเป็นเครื่องบีบคั้น ปัจจัยปรุงแต่งให้เร่าร้อน แปรปรวน เป็น “สมุทัย” มีความหมายว่า เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ เป็น “นิโรธ” มีความหมายว่า เป็…

…งละเอียด โดยเฉพาะการจำแนกทุกข์, สมุทัย, นิโรธ, และมรรค. การสอนของพระองค์ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การบรรยาย แต่ยังรวมถึงการบำบัดทุกข์ให้กับสาธารณชน และการนำทางสู่สุขที่แท้จริง. นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสำคัญของกา…

…ังต่อไปนี้ 6.1 แรงจูงใจและเป้าหมายในการบวช กุลบุตรที่เข้ามาบวชในพระพุทธศาสนา มิได้บวชเพราะถูกบังคับ แต่เป็นเพราะมีศรัทธาในพระธรรม และมีปัญญาไตร่ตรองถึงสภาวะอันแท้จริงของชีวิต จึงตัดสินใจเข้ามาบวช ดังที่พ…

…แตกต่างระหว่างฆราวาสและผู้ประพฤติพรหมจรรย์ รวมถึงการปลงผมและการบวช ซึ่งไม่ใช่เพียงการทำตามข้อบังคับ แต่เป็นการเลือกเส้นทางที่จะนำไปสู่ความสงบและอิสรภาพจากกิเลสอาสวะ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายความหมายของคำว่…

ในสิ่งเดียวกัน จึงเกิดการเผชิญหน้ากันหรือเกิดการแข่งขันแย่งชิงกันขึ้น ครั้นแล้ว กิเลสกามก็จะสอนให้แต่ละฝ่ายนำกลยุทธ์ออกมาใช้ในการต่อสู้กัน ชิงชัยกันทุกรูปแบบ เพื่อความเป็นผู้ชนะดังปรากฏให้เห็นอยู่ในโลก…

…มที่ถูกกำหนดโดยกามซึ่งเป็นพลังแห่งบาปอกุศล การแข่งขันและความไม่บริสุทธิ์สร้างปัญหาให้กับชีวิตฆราวาส แต่กลับสร้างโอกาสที่ดีกว่าให้กับนักบวชที่มีโอกาสรักษาพรหมจรรย์และสร้างบุญกุศลได้มากขึ้น โดยทั่วไปถือว่า…

…คุมกาย วาจา ให้ตั้งอยู่ในความดีงาม ความประพฤติที่ดีทางกาย วาจา เป็นต้น แม้จะมีคำแปลแตกต่าง กันก็ตาม แต่โดยความหมายแล้วเหมือนกัน คือ สนับสนุนให้คนประพฤติกุศลกรรม * สามัญญผลสูตร ที. ส. 9/102/83 72 DOU ชี ว…

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึงแรงจูงใจในการบวชและข้อปฏิบัติต่าง ๆ ที่พระภิกษุต้องสำรวม เช่น สำรวมระวังในพระปาฏิโมกข์, มีอาชีพบริสุทธิ์, ถึงพร้อมด้วยศีล, การคุ้มครองทวารในอินทรีย์, การมีสติสัมปชัญญะ และการ