แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 612 / 1728

…มือนเรื่อง ของมโหสถบัณฑิตที่ท่านสั่งสมบุญบารมี สั่งสมปัญญาบารมี มานับภพนับชาติไม่ถ้วน แม้อายุยังน้อยแต่ดวงปัญญาของท่าน สว่างไสวกว่าคนธรรมดา จนกระทั่งพระราชาต้องการพบตัว และอยากได้มาเป็นบัณฑิตคู่ใจ *สําหร…

…วิตและสร้างบุญให้มากขึ้น เรื่องราวเกี่ยวกับมโหสถบัณฑิตที่เข้าใจคุณค่าของบุญและปัญญา แม้ว่าจะอายุน้อยแต่ก็มีความรู้ความสามารถที่สว่างไสวเกินกว่าคนทั่วไป จนทำให้พระราชาต้องการพบตัวและยอมรับในความสามารถของเ…

…บ้านรับพระบัญชาจากพระราชา ก็รีบแจ้งมโหสถ บัณฑิต มโหสถบัณฑิตคิดว่า “เรื่องนี้ต้องย้อนปัญหา เพราะตั้ง แต่ไหนแต่ไรมา ไม่เคยมีชิงช้าที่ทำด้วยเชือกทราย” ได้ปรึกษา ชาวบ้านว่า ให้ตัวแทนชาวบ้านสองสามคน เดินเข้าไ…

ในตอนนี้ของมโหสถบัณฑิต ชาวบ้านได้ปฏิบัติตามคำแนะนำในการหุงข้าวและได้รับผลที่ดี ทำให้พระราชาทรงสนใจในปัญหาที่มโหสถจะต้องแก้ไข เมื่อพระราชาทรงต้องการเชือกทรายสำหรับชิงช้า มโหสถจึงเสนอให้ชาวบ้านขอตัวอย่า

…เชือกทรายเก่า พระราชาได้ฟังคำกราบบังคมทูลเช่นนั้น ทรงรับสั่งว่า “เชือกทราย ในพระราชฐานของเราไม่เคยมีแต่ไหนแต่ไรมา เราไม่มีแบบให้ พวกท่านดูหรอก” เมื่อได้โอกาส ตัวแทนชาวบ้านจึงกราบทูลว่า “ข้าแต่มหาราช เมื่…

…ช้ปัญญาในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น เมื่อชาวบ้านต้องการเห็นเชือกทรายเก่า พระราชาไม่เคยมีเชือกดังกล่าว แต่เมื่อมโหสถเสนอแนวทางการแก้ปัญหา พระราชาเห็นถึงปัญญาอันเฉียบแหลมของท่าน จึงเกิดความสรรเสริญอยากนำมโหส…

…บัณฑิต ตอนที่ ๙ (ประลองปัญญา) ៤០៥ เสนกะเห็นว่า ไม่อาจทูลทัดทานได้อีกต่อไป จึงแสร้งทำเป็น เห็นดีด้วย แต่ก็มีวิธีการที่จะไม่ยอมให้มโหสถเข้ามาเป็นบัณฑิต จนได้ ซึ่งถือว่าเป็นไม้ตาย เป็นขั้นตอนสุดท้ายของการทด…

ในตอนที่ 9 นี้ มโหสถบัณฑิตได้รับความท้าทายจากเสนกะ ซึ่งพยายามไม่ให้เขาเป็นบัณฑิตโดยใช้การส่งทูตไปหามโหสถเพื่อทดสอบความรู้ โดยให้ส่งม้าอัสดรหรือม้าที่เหนือกว่ามา หากมโหสถไม่มีม้าอัสดร ก็ต้องส่งบิดามาด้

…มีพระราชาเป็นประมุข ยิ่งเป็นที่เพ่งเล็ง หากเลือกได้เหมาะสม ก็แสดงว่า เป็นผู้ควรแก่ความเป็นนักปราชญ์ แต่หากเลือกไม่ เหมาะสมก็จะเป็นที่ติเตียนเย้ยหยัน ฉะนั้น พระเจ้าวิเทหราชจึง ตรัสบอกมโหสถให้เลือกหาที่นั่…

…บิดาของตนเมื่อเขาเลือกที่จะนั่งในตำแหน่งที่เหมาะสม ทำให้เขาได้พิสูจน์ตัวเองในสายตาของผู้คนในงานนั้น แต่เหตุการณ์กลับทำให้เขาตกอยู่ในความขัดแย้งเมื่อผู้ที่เห็นเหตุการณ์ไม่เห็นด้วยกับการกระทำนั้น การเลือกท…

ธรรมะเพื่อประช มโหสถบัณฑิต ตอนที่ ๑๐ (ต้อนรับบัณฑิตใหม่) ๔๑๑ ไหวในแรงลมที่มากระทบ ได้แต่นึกในใจว่า คราวนี้แหละเราจัก สําแดงให้พวกอาจารย์เห็นปรีชาของเราบ้าง พลางกราบทูล อย่างไม่สะทกสะท้านว่…

…นใจที่มีต่อมโหสถบัณฑิตอาจลดลงเมื่อได้พบกันจริง โดยได้ยกตัวอย่างว่าความคาดหวังอาจไม่เป็นไปตามที่หวัง แต่ยังคงแสดงความตั้งใจและความเชื่อมั่นในตัวมโหสถเหมือนเดิม

…รั้นพระราชา ตรัสตอบว่า “หาค่ามิได้เลย บัณฑิต” เมื่อได้ฟังคําตอบเช่นนั้น มโหสถจึงย้อนความเดิมว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ ถ้าพระองค์ทรงสำคัญอย่างนี้ว่า บิดาประเสริฐกว่าบุตรในทุกสถาน ลาของพระองค์นี้ก็ประเ…

ในบทนี้มโหสถได้สนทนากับพระราชาเกี่ยวกับการให้คุณค่าแก่สิ่งต่าง ๆ โดยใช้ตัวอย่างจากลาและม้าอัสดร เพื่อสร้างความเข้าใจในเรื่องความสำคัญของบิดาและบุตร โดยมโหสถแสดงให้เห็นว่าการให้คุณค่านั้นต้องพิจารณาจาก

…ัสว่า “ท่านคฤหบดี ขอให้มโหสถบัณฑิตมาเป็นบุตรของเราเถิด เรา จะเลี้ยงดูให้ดีประดุจบุตรสุดที่รักที่เกิดแต่อกเราทีเดียว” แม้ท่านเศรษฐีจะรัก และคิดถึงบุตรสุดที่รักมากเพียงไร แต่เมื่อเป็นราชประสงค์ก็ไม่อาจขัดไ…

ในบทนี้ มโหสถบัณฑิตได้รับการยกย่องจากพระเจ้าวิเทหราช หลังจากทรงฟังคำสอนของเขา พระราชาทรงอยากเลี้ยงดูมโหสถในฐานะบุตรของพระองค์ แม้ว่าก่อนหน้านี้เศรษฐีจะรักบุตรของตนมาก ก็ต้องยอมมอบให้พระราชาเพื่อให้มโห

…ี จนเป็นที่อัศจรรย์ของมหาชนที่ลงไปอาบนํ้า เมื่อทุกคนมั่นใจว่า ในบริเวณนั้นต้องมีแก้วมณีอย่าง แน่นอน แต่ก็ไม่ทราบว่าอยู่ตรงไหน จึงกราบทูลพระราชาว่า มี แก้วมณีอยู่ในสระโบกขรณี พระราชาทรงเรียกเสนกะมาตรัส ถา…

ในเรื่องนี้ พระราชาทรงรับฟังข้อเสนอของเสนกะในการหาวิธีนำแก้วมณีขึ้นจากสระโบกขรณี แต่เมื่อวิดน้ำออกแล้วไม่พบแก้วมณี ตลอดจนทำการขุดลงไปถึงพื้นดินหลายครั้งจึงยังไม่พบเลย ในที่สุด พระราชาจ…

…ท่านอาจารย์เสนกะดูต่างกันเหลือเกิน มโหสถจึงให้นำภาชนะสำหรับขังน้ำมาใส่น้ำจนเต็ม แล้วกราบทูล ว่า “ข้าแต่สมมติเทพ ขอพระองค์ทอดพระเนตรดูเถิด แสงของ แก้วมณีไม่ได้ปรากฏเฉพาะในสระโบกขรณีเพียงแห่งเดียว แม้ในภาช…

…ึงปัญญาของเขาเมื่อพระราชาทรงต้องการแก้วมณี มโหสถกราบทูลว่ามีความมั่นใจว่าแก้วมณีไม่อยู่ในสระโบกขรณี แต่เป็นบนต้นตาล โดยมองเห็นแสงจากแก้วมณีและพิจารณาด้วยเหตุผลที่ชัดเจน ทำให้พระราชาทรงเลื่อมใสในคำกล่าวขอ…

…ห้มัน มโหสถกราบทูลแนะนำว่า ควรจะให้มันได้กินเนื้อ เป็นประจำทุกวัน สมกับที่มันมีความเคารพนอบน้อม ตั้งแต่นั้น เป็นต้นมา กิ้งก่าจึงได้กินเนื้ออย่างดีมีราคาถึงครึ่งมาสก เมื่อถึง วันอุโบสถซึ่งชาวเมืองไม่ฆ่าสั…

…ละการแนะนำให้พระราชามอบของที่ระลึกให้กิ้งก่าที่เคารพนอบน้อม ต่อจากนั้นกิ้งก่าก็ได้กินเนื้อเป็นประจำ แต่ในวันอุโบสถที่ไม่สามารถหาทานได้ กิ้งก่าก็ได้รับเหรียญครึ่งมาสกแทนซึ่งส่งผลให้เกิดเรื่องราวน่าสนใจต่อ…

…พองตัว ครั้นพระราชา เสด็จไปพระราชอุทยาน กิ้งก่าก็ท่าตนเสมอพระราชา ไม่ลงจาก ต้นไม้มาแสดงคารวะเช่นเคย แต่ยกหัวร่อนไปร่อนมาอยู่บนต้นไม้ พระเจ้าวิเทหราชทอดพระเนตรเห็นกิริยาของมัน จึงตรัสถาม มโหสถบัณฑิตว่า ทำ…

…ะได้ถามมโหสถถึงเหตุผล อันนำไปสู่การทำความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมชาติของสัตว์และการมีความเมตตาที่ควรมีแม้แต่ต่อสัตว์เดรัจฉาน มโหสถบัณฑิตได้แนะนำให้พระราชาอภัยแก่กิ้งก่า ซึ่งแสดงให้เห็นถึงปัญญาและเมตตาของท่าน …

…ักปราชญ์บัณฑิตมา แก้ปมปัญหาเหล่านั้น เพราะฉะนั้น บ้านเมืองไหนมีนักปราชญ์ บัณฑิตมาก บ้านเมืองนั้นก็มีแต่ความเจริญรุ่งเรือง เราอาจ สังเกตได้ว่า แต่ละประเทศมีการรณรงค์ ทุ่มเทงบประมาณ มากมาย เพื่อให้พลเมืองม…

บทนี้กล่าวถึงความสำคัญของปัญญาในการแก้ไขปัญหาทางสังคม โดยเล่าถึงเหตุการณ์ที่พระเจ้าวิเทหราชทรงตั้งคำถามเกี่ยบกับแพะและสุนัขที่จะมาเป็นมิตรกัน รวมไปถึงการเน้นย้ำถึงการศึกษาที่เป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาป

… เพราะปัญหานี้ต้องอาศัยเวลา ครั้น อาจารย์เสนกะเห็นไม่เข้าท่า จึงชิงไหวชิงพริบกราบทูลขึ้นก่อนว่า “ข้าแต่พระจอมพสกนิกร ในสมาคมที่อีกทุก ข้าพระองค์ทั้งหลาย มีใจฟุ้งซ่าน จิตไม่แน่วแน่ ไม่สามารถจะพยากรณ์ปัญหา…

…ะชุมที่พระราชาทรงรอคอยคำตอบจากบัณฑิตเกี่ยวกับปัญหาที่ทรงตั้งขึ้น แม้บัณฑิตเสนกะจะลองเสนอความคิดเห็น แต่ไร้ข้อสรุปที่ชัดเจน มโหสถเองก็หมกมุ่นอยู่ในความคิด ต่อมาเขาได้ไปสนทนากับพระราชเทวีเพื่อค้นหาความจริง…

… สุนัขที่มีความสนิทสนมต่อกันเป็นพิเศษ มโหสถยืนพิจารณาสัตว์ ทั้งสองอยู่ครู่หนึ่ง ก็เข้าใจแจ่มแจ้งตั้งแต่ต้นจนจบถึงปัญหาของ พระราชา และจับเค้าความเป็นมาของแพะ และสุนัขได้อีกด้วย ความเป็นมาของสัตว์ทั้งสองมี…

ในตอนนี้ของมโหสถบัณฑิต เราจะพบกับเหตุการณ์ที่พระราชาเสด็จเดินเล่นในพระราชวังและสังเกตเห็นอาการของแพะและสุนัขที่สนิทกัน พร้อมทั้งวิธีการไขปริศนาของมโหสถเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของสัตว์ทั้ง 2 ตัวนี้ ซึ่งทั

…โหสถว่า “เนื้อแพะเป็นที่ โปรดปรานของมวลอามาตย์ และพระราชโอรสทั้งหลาย ชนเหล่านั้นไม่บริโภคเนื้อสุนัข แต่น่าประหลาดเหลือเกินที่แพะ กับสุนัขมีมิตรธรรมที่ดีต่อกัน” เมื่อกล่าวจบ ตนเองก็รู้สึกสับสน ในคาถานั้น …

…อแพะและเนื้อสุนัข บัณฑิตทั้งสี่ไปพบอาจารย์เสนกะและมโหสถ ซึ่งหลังจากขบคิดกัน มโหสถได้ให้อาจารย์บัณฑิตแต่ละคนเรียนรู้คาถา ตอบคำถามพระราชาเกี่ยวกับการบริโภคเนื้อแพะที่เป็นที่โปรดปรานของมวลอามาตย์ ข้อความที่…

… ๔๓๔ มนุษย์ส่วนใหญ่ยังไม่รู้ว่าเกิดมาทําไม อะไรคือเป้าหมาย ที่แท้จริงของชีวิต ทําให้ใช้เวลาที่ผ่านไปแต่ละวัน ด้วยการมุ่ง แต่ทำมาหากิน ศึกษาเล่าเรียน วุ่นวายอยู่กับครอบครัว เพลิดเพลินสนุกสนานไปวันหนึ่งๆ แ…

…ถึงความเข้าใจในชีวิตมนุษย์ว่ามีเป้าหมายที่แท้จริงคือการบรรลุพระนิพพาน โดยมีแนวคิดว่าผู้คนส่วนใหญ่มัวแต่ใช้ชีวิตมุ่งไปกับการทำมาหากินและการสรรหาโชคลาภในชีวิตนี้เท่านั้น การฟังสัทธรรมจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า…

…ระเสริฐกว่าทรัพย์) ๔๓๕ ได้นำเรื่องการโต้ตอบกันของบัณฑิตในสมัยก่อน ที่ท่านมีความ เห็นว่า แม้ขาดทรัพย์แต่ไม่ไร้ปัญญา ยังประเสริฐกว่าคนมี ทรัพย์แต่ไร้ปัญญาอย่างไร *เรื่องมีอยู่ว่า พระราชเทวีอุทุมพร ทรงรู้ว่…

เรื่องเล่าของพระราชเทวีอุทุมพรที่เชื่อว่าปัญญามีค่ามากกว่าทรัพย์ โดยนำบัณฑิตทั้งสี่มาประลองปัญญาในการตอบปัญหา สิริเมณฑกปัญหาที่มีเป้าหมายในการวัดความยอดเยี่ยมระหว่างคนที่มีปัญญากับคนที่มีทรัพย์ เรียนร

…ทิ ต ต อ น ที่ ๑ ๓ (ปัญญาประเสริฐกว่าทรัพย์) ๔๓๖ แม้มีชาติตระกูลสูงย่อมเป็นผู้รับใช้ของคนหาชาติมิได้แต่มียศ ข้าพระองค์เห็นความดังนี้ จึงขอทูลว่า คนมีปัญญาเป็นคนเลว ทราม ส่วนคนมีสิริเป็นคนประเสริฐ” พระเจ้…

ในตอนที่ ๑๓ ของการประชุมเสนาบดี มโหสถบัณฑิตกล่าวถึงความสำคัญของปัญญาที่เหนือกว่าทรัพย์สิน โดยเปรียบเทียบกับคนพาลผู้มียศซึ่งไม่เห็นคุณค่าในโลกหน้า ทำให้มโหสถยกย่องคนมีปัญญาว่าประเสริฐกว่า ขัตติยะเจ้าหม

…เห็นความดังนี้ จึง ทูลว่า คนมีปัญญาเป็นคนประเสริฐ คนเขลามียศหาประเสริฐไม่” เสนกะโต้ตอบกลับไปว่า “ข้าแต่สมมติเทพ มโหสถนี้ยัง เป็นเด็กรุ่นจะรู้อะไร พวกข้าพระองค์ทั้งหมดแม้เป็นบัณฑิต ยังเคารพบำรุงพระองค์ พร…

…มเห็นเกี่ยวกับปัญญาที่มีค่ามากกว่าทรัพย์สมบัติ เสนกะได้โต้ตอบว่าความยศและสิริคือสิ่งที่ประเสริฐกว่า แต่มโหสถได้ชี้ให้เห็นว่าคนฉลาดสามารถนำพาชีวิตไปในทางที่ดียิ่งกว่าคนเขลา แม้จะมียศฐาบรรดาศักดิ์โดยไม่รู้…