โค : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 97 / 242

…พพญจ ติ โสตญชาติ ทิพพโสต ฯ ปเรส จิตต์ วิญญายติ เอตายาติ ปรจิตตวิชานนา ฯ อตฺตโน สนฺตาเน วุฎฐวเสน เจว โคจรนิวาสน วเสน จ ปุพเพ อตีตภเวสุ ขนฺธานํ อนุสสรณ์ ปุพเพนิวาสานุสสติ ฯ วุฒิตนเยน ทิพพญฺจ ติ จักขุญชาติ…

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้สอนเกี่ยวกับอภิธรรมและคุณลักษณะต่าง ๆ ของจิต โดยเฉพาะการใช้วิปัสสนาในการศึกษาและฝึกฝนเกี่ยวกับอนิจจา การเข้าใจจิตและอารมณ์ต่าง ๆ รวมถึงการใช้อภิญญาในการปฏิบัติศาสนธรรม อธิบายถึง

…มตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 272 นวมปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 273 ตึสโพธิปักขิยธมฺมานญฺจ อนุโลมโต มคฺควีถีย์ โคตรภูโต ปุพเพ ปวตฺต์ สจจานุโลมิกญาณสงขาติ นวม อนุโลมญาณนฺติ อิมานิ นว ญาณานิ ญาณทัสสนวิสุทธิยา ปฏิปทา…

เนื้อหานี้นำเสนอการศึกษาอภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติและการเข้าใจในธรรมชาติของสังขารและการปฏิบัติตามมรรค มีการพูดถึงญาณที่เกี่ยวข้องกับการหยั่งรู้และมุมมองทางธรรมะอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในก

…อัปปนาวิถีฯ ประกอบความว่า เมื่อชวนะในชวนะหนึ่งเกิดขึ้นตาม ลำดับ โดยชื่อว่า บริกรรม อุปจาร อนุโลม และโคตรภูแล้วดับไป ฯ จริงอยู่ จิตดวงที่ ๑ ชื่อว่าบริกรรม เพราะเป็นบริกรรมของอัปปนา คือเพราะปรุงแต่งอัปปนา…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์จิตในมโนทวาร โดยเฉพาะการแยกประเภทจิตที่เกี่ยวข้องกับชวนะในสภาวะอัปปนา อธิบายถึงจิตทั้ง 4 ดวงในกระบวนการอัปปนา รวมถึงบริกรรมและความสัมพันธ์ของชวนะในบรรดาจิตต่างๆ นอกจากนี

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 217 ฝูงโคที่เขาฝึกแล้วและโคมีกำลัง แม้มีอยู่ในส่วนอื่น พอเมื่อนายโคบาล เปิดประตูคอกที่แออัดด้วยฝูงโค โคตัวที่…

เนื้อหาว่าด้วยอธิบายกรรม ๔ ประเภทในอภิธรรม เช่น ทิฏฐธัมมเวทนียะ ซึ่งจัดอยู่ในกรรมที่ให้ผลในภพปัจจุบัน รวมถึงกรรมที่ออกผลในภพหน้าและในอัตภาพต่าง ๆ โดยนำเสนอการให้ผลของกรรมที่แตกต่างกัน ในการให้ผลตามเวล

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 272 อันโคจรรูปมีวรรณะเป็นต้นคอยแวดล้อม ให้สำเร็จความเป็นวัตถุและ ทวารแห่งวิถีจิตมีจักขุวิญญาณเป็นต้น เป็นไปตา…

ในบทนี้กล่าวถึงโคจรรูปและความหมายของประสาทในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นถึงอาการของประสาทที่ส่งผลต่อการรับรู้และการสัม…

…ปทั้งหลาย ย่อมจับสัณฐานได้ด้วย เข้าใจว่า เราถูกต้องสัณฐาน โดยประจักษ์ ฉะนั้น ฯ ๆ [อธิบายอุปาทายรูปมีโคจรรูปเป็นต้น] รูปเป็นต้นที่ชื่อว่าโคจรรูป เพราะเป็นอารมณ์ของปัญจวิญญาณ ฯ ที่ชื่อว่าโคจร เพราะอรรถว่า…

…ากอาจารย์ต่างๆ ซึ่งแสดงถึงการเชื่อมโยงระหว่างอารมณ์และปัญจวิญญาณ ผ่านการรับรู้ในการจับต้องของเหลวและโคจรรูปที่สัมพันธ์กับสรรพสิ่งในสภาพที่อยู่รวมกัน

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 280 คู่โคที่เขาเทียมไว้ในแอกที่ ๒ เท่านั้น ได้รับความช่วยเหลือจากโคที่ เทียมไว้ในแอก ๖ แอกเบื้องหลัง จึงยังเก…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของคู่โคที่ถูกเทียมในแอกต่าง ๆ และผลกระทบที่มีในสิ่งที่เกิดขึ้นจากสหชาติรูป โดยใช้ตัวอย่างเกี่ยวกับวาโยธาตุแ…

ભૈ ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 289 รูป ๕ อย่าง ชื่อโคจรคาฬิกรูป เพราะมีความเป็นธรรมชาต อันวิญญาณตั้งอาศัยแล้ว รับอารมณ์นั้น ๆ เป็นสภาพฯ รูปนอกนี้ คือ รูป…

…คหะ ซึ่งอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับรูปเข้าไว้ โดยใช้ศัพท์และแนวคิดที่อธิบายคุณธรรมที่สำคัญ เช่น โคจรคาฬิกรูป และอวินิพโภครูป เพื่อให้เข้าใจการเกิดขึ้นของจิตและรูปทั้งหลาย โดยคัดค้านทฤษฎีที่ว่าว่ารูป…

…พึงประสงค์ความที่ท่านอาจารย์เป็นผู้กล่าวโดยไม่ทันเพ่ง ความให้ดีๆ แต่คำว่า มรรค ન ไม่ถือเอาอาเสวนะจากโคตรภู ไม่มี เพราะไม่ทรงประสงค์ความที่ธรรมมีชาติต่าง ๆ กัน ด้วยสามารถแห่ง ภูมิเป็นต้นฯ สมจริงดังพระดำร…

…ข้าใจถึงเหตุปัจจัยต่างๆ ที่เกิดขึ้นในปฏิสนธิกาลและปวัติกาล รวมถึงการเป็นปัจจัยของมรรคที่ไม่ถือเอาจากโคตรภู บทนี้จึงเป็นแนวทางในการศึกษาธรรมเพื่อเข้าถึงความเข้าใจในหลักธรรมอย่างแท้จริง

…นิสัยนั้น เป็นไป แล้วด้วยอำนาจแห่งการทำทาน ศีล อุโบสถกรรม กุศลกรรมที่ทำไว้ใน ก่อน และสั่งสมมาดี ฌาน โคตรภู โวทาน และมรรคเป็นต้น ให้หนักแน่นแล้วพิจารณาโดยนัยเป็นต้นว่า บุคคลให้ทานสมาทานศีล กระทำอุโบสถกรร…

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกุศลธรรมและอกุศลธรรมในบริบทของอภิธรรม โดยให้ความสำคัญกับธรรมชาติของปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานของบ

…วิปัสสนา นั้น ท่านเรียกว่า สานุโลมา ว่าสังขารุเบกขา และว่าวุฏฐานคามินี- วิปัสสนาฯ เบื้องหน้าแต่นั้น โคตรภูจิตหน่วงพระนิพพานเป็น อารมณ์คาอบงำโคตรปุถุชนเสีย และย่างขึ้นสู่โคตรพระอริยบุคคล ย่อมเป็นไป ฯ ในล…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก

… จะไม่มี เพราะเป็นไปโดยอาการที่ไม่ต่าง กันฯ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ มีขันธ์ที่ตนอยู่อาศัยในกาลก่อน นาม โคตรที่เนื่องด้วยขันธ์ และนิพพานเป็นอารมณ์ ส่วนทิพยจักษุมีรูปที่ เป็นปัจจุบันอย่างเดียวเป็นอารมณ์ ฯ อภ…

บทนี้กล่าวถึงการบริกรรม ๓ หรือ ๔ หน สามารถเข้าถึงจิตของผู้อื่นได้ด้วยเจโตปริยญาณ คล้ายกับการมองด้วยทิพยจักษุ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงการกำหนดอารมณ์ของจิตที่มีราคะและความแตกต่างระหว่างอภิญญา โดยเน้นความหม

…รยาที่ตนหย่าขาดแล้ว ชื่อว่าสังขารุเปกขาญาณ ญาณที่ 8 กล่าวคือสัจจานุโลมิกญาณ ที่เป็นไปในมรรควิถีก่อน โคตรภูญาณ โดยอนุโลมแก่วิปัสสนาญาณ ๘ ที่เป็นไปแล้วในหนหลัง เพราะมีอนิจจลักษณะเป็นต้นเป็นอารมณ์ และแก่โพ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงญาณต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับวิปัสสนา เช่น อุทยัพพยญาณ, ภังคญาณ, ภัยญาณ และอื่นๆ ซึ่งเป็นกระบวนการพิจารณาและเห็นอาการของขันธ์ที่มีโทษ รวมถึงการพ้นจากทุกข์และการบรรลุธรรมในมรรคที่สูงขึ้น

…มไหศวรรยสมบัติ เป็นพระมหากษัตริย์เจ้าปฐพีมณฑล ต้องด้วยลักษณะในคำนิพนธ์ว่า ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสุม เย โคตฺตปฏิสาริโน. พระมหากษัตริย์เป็นใหญ่ในหมู่คนผู้รังเกียจด้วยโคตร นับว่า ชาติวุฑโฒ ทรงพระเจริญด้วยพระ …

บทความนี้กล่าวถึงพระราชคุณและอัตลักษณ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสในศก ๑๒๐ ซึ่งเป็นที่นับถือในหมู่ประชาชน มีพระราชบัณฑิตอันเป็นที่น่านับถือจากสมัยที่ทรงปฏิบัติงานด้วยกุศลธรรมและเคารพต่อผ

…ีข้ออุปมาอุปไมยแสดงไว้ในพระบาลีจตุกกนิบาตอังคุตตรนิกาย (๒) ว่า คุนนญเจ ตรมานาน เป็นต้น ความว่า เมื่อโคทั้งหลายข้ามฟากอยู่ ถ้าโคผู้นำฝูงไปคด โคทั้งปวงนั้นก็ไป คดตามกัน ถ้าโคผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งปวงนั้นก็ไ…

…งอายุ วรรณ สุข และพละที่จะเจริญขึ้นเรื่อยๆ นอกจากนี้ยังเปรียบเทียบการปฏิบัติของพระราชากับการนำทางของโคในฝูงว่า หากผู้นำประพฤติไม่เป็นธรรม ประชาชนก็จะได้รับผลตามไปด้วย และเสนอแนวทางที่ผู้ปฏิบัติตามธรรมจะ…

…ักรและพสก นิกร ย่อมอาศัยพระมหากษัตริย์ผู้ปกครองเป็นที่ตั้งสมจริงดังพระพุทธภาษิตในจตุกกนิบาตอัง เมื่อโคทั้งหลายข้ามฟากไปอยู่ อุช คจฉติ ปุงคโว คุตตรนิกายว่า คุนญฺเจ ตรมานาน ถ้าโคผู้นำฝูงไปตรง. สพฺพา ตา อุ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการดำรงความเป็นเอกราชและความผาสุกของอาณาจักรไทย รวมถึงความสำคัญของพระมหามณีรัตนปฏิมากร และการอัญเชิญไปยังสถานที่ปลอดภัยในช่ว

…าตัดทอน กำลังของ ตนเอง ข้อนี้เป็นทางมาแห่งความเสื่อม สมด้วยพุทธภาษิตในปราภวสูตรว่า ชาติถทโธ ธนฤทฺโธ โคตุตถทโธ จ โย นโร “นรชนใดหยิ่งเหตุชาติ หยิ่งเหตุทรัพย์ และหยิ่งเหตุโคตร ย่อมดูหมิ่นญาติของตน ต์ ปราภว…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของญาติและมิตรในชีวิตมนุษย์ตามหลักพุทธศาสนา โดยระบุว่าหากบุคคลมีการคบหากับมิตรที่ดี เช่น กัลยาณมิตร จะส่งผลให้เกิดความเจริญ ในขณะที่การมีมิตรที่ไม่ดีอาจนำไปสู่ความเสื่อ

…แดน เป็นเมืองหน้าศึก คุตติ สนฺตรพาหิร์ ชนทั้งหลาย ป้องกันรักษาเป็นกวดขัน ทั้งภายใน ภายนอกฉันใด เอว์ โคเปถ อตฺตานํ ท่านทั้งหลาย จงระวังรักษาตนฉันนั้น ขโณ โว มา อุปจุจคา ขณะอย่าได้ล่วงท่านทั้งหลายไปเสีย ข…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการทำกิจในเวลาที่เหมาะสม โดยมีการอ้างอิงพระพุทธภาษิตที่เตือนใจผู้คนในการใช้ชีวิตที่มีคุณค่า เพื่อไม่ให้พลาดโอกาสทั้งทางโลกและทางธรรม ผู้ที่ไม่รู้จักกาลอาจพลาดโอกาสและประสบ

…้นตรัสว่า เป็นกิจของพระอริยสาวกผู้ครองฆราวาส มีแจ้งในบาลีแห่งพระสูตรทั้งหลายว่า อุฏฐานวิริยาธิคเหติ โคเคน พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกขิตเตหิ ธมมิเกหิ ธมฺมลทเธ ปุตฺตทาร์ สุเขต ปีเนติ สมมา สุข ปริหรติ ดังนี้บ้…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ๑๔๑ ปัญญาญาณ เป็นเหตุให้เกิดความเบิกบานร่มเย็นเป็นสุขทุกกาลสมัย แม้ในยามเกิดทุกข์ภัยความ ขัดข้อง ในการเสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมราษฎรในถิ่นทุรกันดา

…ัญหาต่าง ๆ ใช้ปัญญาญาณและความสามารถในการคิดค้นแนวทางแก้ไข ที่จะส่งผลดีต่อการใช้ชีวิตของราษฎรในอนาคต โครงการมีมากมายซึ่งรวมถึงการจัดสรรที่ดิน การปรับปรุงหมู่บ้าน การสนับสนุนสร้างเขื่อน เพื่อเก็บน้ำ รวมทั…