วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ : หน้า 106/266

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 106 ถามว่า ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุอะไร ตอบว่า เพราะเป็นความจริง ว่า ในกาลก่อนที่ยังมิได้กำหนดถือเอา (พระกรมฐานนั้น) ความ คำนึง ความรวมใจ ความใส่ใจ ความไตร่ตรอง ว่าเราจะระงับกาย สังขารหยาบ ๆ หามีแก่เธอไม่ ต่อในกาลที่กำหนดถือเอา (พระ กรรมฐาน) แล้วจึงมี เพราะเหตุนั้น กายสังขารของเธอในกาลที่ได้ กำหนดถือเอา (พระกรรมฐาน) แล้ว จึงละเอียดกว่า (กายสังขาร ใน) กาลที่ยังมิได้กำหนดถือเอา (พระกรรมฐาน) เพราะฉะนั้น พระโบราณาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวไว้ว่า เมื่อกายละจิตกระสับกระส่าย กายสังขารย่อม เป็นไปหยาบแล ครั้นกายและจิตไม่กระสับ กระส่ายแล้ว กายสังขารย่อมเป็นไปละเอียด [ลมหยาบและละเอียดเป็นชั้น ๆ [นัยทางสมถะ] "แม้ในชั้นกำหด กายสังขารก็นับว่ายังหยาบ ในชั้นอุปจาร แห่งปฐมฌานจึงละเอียด ในชั้นอุปจารปฐมฌานนั้นเล่า ก็นับว่ายัง หยาบ ในชั้นตัวปฐมฌานจึงละเอียด ในชั้นปฐมฌานและชั้นอุปจาร แห่งทุติฌานก็นับว่ายังหยาบ ในชั้นตัวทุติยฌานจึงละเอียด ในชั้น ทุติยฌานและอุปจารแห่งตติยฌานก็นับว่ายังหยาบ ในชั้นตัวตติยฌาน จึงละเอียด ในชั้นตติยฌานและอุปจารแห่งจุตตถฌาน ก็นับว่ายัง หยาบ ต่อชั้นจตุตถฌานจึงละเอียดยิ่ง (จน) ถึงซึ่งความไม่เป็นไป