DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 355 / 381

… พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 393-399 บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เมตตา บารมี DOU 267

จากชาดกเรื่องนี้ ถึงน้องเห็นแก่ตัวเอาเปรียบพี่ แต่พี่ก็ไม่ซ้ำเติมน้อง ไม่คิดแก้เผ็ดหรือยินดี ที่เห็นน้องทุกข์ใจ มองความสุขของผู้อื่นสำคัญกว่าการติดอยู่กับความทุกข์ของตน การได้เห็นความสุข ของผู้อื่นนั่

…ดลงไปให้แน่นอนสักทาง “นิสัยปรารถนาสุขแก่ชนหมู่มาก, เห็นโทษของการเบียดเบียน, ดำรงมั่นในเมตตาธรรม 268 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

พระเจ้าทุพภิเสนรีบเสด็จไปไหว้พระเจ้าพาราณสีให้ทรงอดโทษ แล้วอัศจรรย์ใจในพระฉวีที ผ่องใสยิ่งนัก พลางตรัสถามอย่างฉงนพระทัยว่า.. “พระองค์ถูกแขวนอยู่อย่างนี้ เหตุไรพระฉวีวรรณยังคงผ่องใส พระวรกายของพระองค์ก

…นตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 661-667 บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี ท DOU 269

ทำเช่นนี้เหมือนกัน แล้วทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีตกาล พระราชาพระองค์หนึ่งทรงมีนกกะเรียนส่งสาส์น วันหนึ่งทรงมอบหมายให้นาง นกกะเรียนถือพระราชหัตถเลขาไปส่งแก่พระราชาต่างเมือง นกกระเรียนทำหน

…ัตก็พยายามฆ่าเราเหมือนกัน "มหากปิชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 434-455 270 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร 77 มี

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ข้าพระองค์จะต้องไปแล้ว” “ช้าก่อนสิ มิตรภาพของผู้ถูกทำร้ายกับผู้ทำร้ายย่อมเชื่อมกันได้อีกในหมู่พวกบัณฑิตด้วยกัน แต่สำหรับพวกคนพาลย่อมเชื่อมกันไม่ได้ ไมตรีของนักปราชญ์ทั้งหลายแม

…ู้ไม่ว่า เป็นพิษที่ตนก่อขึ้นมาเอง เป็นพิษเนรคุณ! ท บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 271

ตัวหนึ่งผ่านมาเห็นบุรุษนี้เข้าพอดี ลิงผูกเชือกที่หินใหญ่ หย่อนตัวลงไปให้ชาวนาซึ่งสิ้นเรี่ยวแรง เกาะหลังตนขึ้นมา ชาวนารอดตาย แต่ลิงกลับโชคร้ายที่ช่วยบุรุษนี้ขึ้นมา จึงไว้ใจชาวนาเพราะรู้ว่าตนช่วยครั้งนี

…ษีถูกงูพ่นลมพิษใส่ดวงตา สุวรรณสามชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 63 หน้า 155-213 272 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

โดยละเอียด แล้วกล่าวอย่างสำนึกผิดว่า.. “ใครอย่าได้คิดร้ายต่อมิตรเป็นอันขาด! เพราะผู้ทำร้ายมิตรจัดเป็นคนเลวทรามในโลก ผู้ที่ ทำร้ายมิตรย่อมเป็นโรคเรื้อนเกลื่อนกลาก ผู้นั้นต้องมีสภาพเช่นเรานี้ แม้ตายไปก็

…ค์ถูกพระองค์ยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษ เหมือนกวางถูก บ ท บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 273

จนตาบอดสนิท สุวรรณสามรู้ว่าพ่อแม่ตาบอดก็โศกเศร้าเสียใจที่ท่านต้องประสบชะตากรรมเช่นนี้ แต่ก็ ดีใจที่ตนจะได้มีโอกาสปรนนิบัติพ่อแม่ ตอบแทนพระคุณท่านทั้งสองสืบไป สุวรรณสามปลอบบิดามารดาให้เบาใจ แล้วจัดแจง

…และ หาผลไม้มาเลี้ยงบิดามารดาแทนท่านได้ บิดามารดาของท่านอยู่ที่ไหน? จงบอกเรามาเถิด เราจะเลี้ยงดู 274 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร

นายพรานล่าโปรดทอดพระเนตรลูกศรที่ทะลุลำตัวข้าพระองค์ซึ่งนอนจมโลหิตอยู่เถิด ข้าพระองค์อยาก ทราบว่าพระองค์ยิงทำไม เสือถูกฆ่าเอาหนัง ช้างถูกฆ่าเอางา แล้วข้าพระองค์ถูกฆ่าเพราะอะไรกัน?” สุวรรณสามทูลถามอย่า

…ตม ตมาทั้งสองอยากจะสัมผัสเท้าและใบหน้าของลูก ท ที่ บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 275

ข้าพระองค์ขอกราบไหว้เท้าทั้งสองของท่าน” เมื่อกล่าวจบก็มือเท้าแข็งแน่นิ่งไป พระราชาทราบว่าสุวรรณสามตายแล้วก็โศกเศร้าเสียใจ คร่ำครวญเป็นการใหญ่ เมื่อหายโศกแล้ว จึงเดินถือหม้อน้ำไปยังอาศรมของสองฤาษี ฤาษี

…เถิด ขอ ทรงประพฤติธรรม บำรุงพระชนกชนนี พระโอรสและพระมเหสี อีกทั้งยังมีหมู่มิตรแลอำมาตย์ อย่าขาด 276 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

“ใครจะมาเช็ดชฎาเปื้อนฝุ่นให้แม่ ใครจะมากวาดถูอาศรมของเรา ใครจะเตรียมน้ำเย็น น้ำร้อนให้เราอาบ ใครจะคอยให้เราทั้งสองได้ทานผลาหารในป่า ลูกสามะมาตายลงเสียแล้ว” มารดาบ่นเพ้อไปพลางเอามือแนบอกบุตรก็พบว่ายังอ

…ก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 62 หน้า 77-118 บ ท ที่ บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 277

สุวรรณสามถวายเบญจศีล พระราชาทรงรับศีลและโอวาทด้วยพระเศียร ทรงไหว้ขอขมา สุวรรณสามแล้วเสด็จกลับพระนคร นับแต่นั้นมา พระราชาทรงบำเพ็ญพระราชกุศล ให้ทาน รักษาศีล ครองราชย์ด้วยธรรมสม่ำเสมอในที่สุดแห่งพระชนม์

…ด็ดขาด! ทรงไม่เชื่อว่าผู้มีศีลมั่นคงจะคิดชั่ว เช่นนี้ได้ แต่ ามาตย์ได้ทูลให้พระองค์พิสูจน์ว่า.. 278 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

“ท่านผู้เจริญ! ท่านมาฉันในพระราชนิเวศน์อยู่ทุกวัน แต่ทําไมได้แต่ดูพวกอ่ามาตย์รับสินบน จนชาวบ้านเดือดร้อนอยู่ล่ะ” โพธิปริพาชกเกิดความสงสารชาวบ้าน ยอมเสี่ยงภัยจากพวกอำมาตย์ เดินทางไป โรงวินิจฉัย แล้วตัด

…ไม้เท้า ร่ม รองเท้า บาตร พาดผ้า จะรีบไปไหนหรือ?” บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี ท DOU 279

“ตอนนี้ชาวเมืองทั้งหมดเป็นพวกของโพธิปริพาชกหมดแล้วเหลือแต่ข้าพระองค์ทั้งห้าเท่านั้น ที่ยังไม่ทิ้งพระองค์ ถ้าพระองค์ไม่ทรงเชื่อก็ทอดพระเนตรดูข้างล่างเถอะ! พระเจ้าข้า” พระราชาเสด็จทอดพระเนตรดู เห็นโพธิป

…ลับ มาได้อีก ความคิดอุบาทว์ต่าง ๆ ก็ผุดขึ้นมาเรื่อยๆ อำมาตย์คิดว่าโพธิปริพาชกอาจติดใจในพระมเหสี 280 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร

ท่านโพธิคิดว่าพระราชาพาลองค์นี้ยังไม่รู้สำนึกสิ่งที่ตนท่าอีก กล่าวตอบว่า.. “ตลอดเวลา 12 ปี ที่อาตมภาพอยู่กับพระองค์ อาตมภาพไม่เคยเห็นสุนัขเหลืองมันคำราม เลย วันนี้มันแยกเขี้ยวเห่าอาตมาคล้ายกับว่าไม่เ

…พวกท่านมาหาเราที่อุทยาน แล้วจะรู้กันอีกที” บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี บ ท ที่ DOU 281

ต้องกำจัดมเหสีก่อน จึงคิดใช้แผนเดิม คือความระแวง ซึ่งใช้ได้ผลเสมอมา อำมาตย์จึงไม่คิดเปลี่ยน วิธีให้มากความ ดังนั้นอำมาตย์เข้าไปเฝ้าพระราชาแล้วกราบทูลว่า... “หลายวันมานี้พวกข้าพระองค์ได้ยินข่าวเรื่องห

…้ทานได้ผล ตายแล้วก็ขาดสูญ ไม่มีปรโลกใด ๆ ถ้าเจ้าเชื่อ ถ้อยคำของเจ้าเอง แล้วบาปจะมีแก่เราที่ไหน” 282 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี าง บาร

โพธิปริพาชกนั่งลูบหนังลิงอยู่บนแผ่นหินคนเฝ้าสวนรีบวิ่งไปกราบทูลพระราชา พระราชาทรง ดีพระทัยยิ่งนัก รีบเสด็จมาหาโพธิปริพาชก พวกอำมาตย์ตกใจเหลือประมาณรีบวิ่งตามพระราชามา เพื่อทูลยุยงให้กำจัดโพธิปริพาชกใ

…็มที่เฉกเช่นกับพระสัพพัญญูพุทธเจ้าทั้งหลาย บ ท ที่ บ ท ที่ 9 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด เ ม ต ต า บ า ร มี DOU 283

พวกเจ้าจงจําไว้! บุคคลนั่งนอนในร่มไม้ใด ไม่ควรหักรานกิ่งของไม้นั้น เพราะผู้ทำร้ายมิตร เป็นคนเลวทรามต่ำช้า ข้าแต่มหาราช พระราชาผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรมฆ่าพระชายาผู้ไม่คิดร้าย ย่อมประสบ บาปอย่างหนัก และย่อม

…ำแบบประเมินตนเองหลังเรียนบทที่ 9 และกิจกรรม ในแบบฝึกปฏิบัติบทที่ 9 แล้วจึงศึกษาในบทที่ 10 ต่อไป 284 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี | ง บาร

“นิสัยยินดีในความดีผู้อื่น, ไม่ขมขื่นเมื่อเห็นคนใกล้ตัวได้ดี, เห็นแก่ความดี ไม่มีริษยา, ไม่เบื่อหน่ายคน ทนกิเลสผู้อื่นได้ และเห็นโทษความไร้น้ำใจว่าเป็นสิ่งทำตนให้คับแคบ ริดรอน คุณค่า ทําลายคุณประโยชน

…้นิสัยชุดที่สิบประจำวิถีนักสร้างบารมีมาครอบครอง บ ท ที่ 10 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด อ เ บ ก ข า บ า ร มี DOU 287

แนวคิด อุเบกขาบารมี เป็นนิสัยที่จำเป็นอย่างยิ่งในวิถีนักสร้างบารมี หากไม่สร้างอุเบกขาบารมี ก็มิอาจเดินอยู่ในเส้นทางของการสร้างบารมีได้ เพราะต้องไขว้เขวเฉออกนอกเป้าหมาย ถูกความยินดี ยินร้ายโน้มน้าวใจใ

…มายา เพราะในความเป็นจริงมนุษย์ทุกคนต้องเสื่อมลาภ หมดยศ ถูกนินทา และสังขารนี้เป็นทุกข์ อย่างยิ่ง 288 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี ซึ่งเป็นดั่ง

บทที่ 10 ชาดกในหมวดอุเบกขาบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมีเป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรมเช่นนั้นอุเบกขาบารมี ก็เปรียบได้กับ “ทัพฝ่ายตุลาการ นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ของอุเบกขาบารมี จึงเปรียบเห