การให้อภัยและเมตตา : หน้า 285/334

อยู่นั้นเอง ทันใดนั้น เครื่องพิ องพันธนาการก็ขาดสะบั้นลงทันที พระองค์ประทับนั่งขัดสมาธิในอากาศ ส่วนพระราชาโจรเกิดอาการเร่าร้อนไปทั่วพระวรกาย ทรงบ่นเพ้อว่าร้อนๆ แล้วกลิ้งไปมาบนพื้น เมื่อทรงได้พระสติก็รีบรับสั่งให้ไปปล่อยพระเจ้าพาราณสีลงมาทันที พระเจ้าทุพภิเสนรีบเสด็จไปไหว้พระเจ้าพาราณสีให้ทรงอดโทษ แล้วอัศจรรย์ใจในพระฉวีที ผ่องใสยิ่งนัก พลางตรัสถามอย่างฉงนพระทัยว่า.. “พระองค์ถูกแขวนอยู่อย่างนี้ เหตุไรพระฉวีวรรณยังคงผ่องใส พระวรกายของพระองค์กลับ ดูสดชื่นยิ่งนัก” ก็ได้ทำสิ่งที่ปรารถนานั้นแล้ว “ขันติและตบะเป็นคุณธรรมที่หม่อมฉันชมชอบพระทัยมาแต่เดิมนานแล้ว ตอนนี้หม่อมฉัน เหตุไรจึงต้องทุกข์ใจให้เสื่อมพระฉวีวรรณและพละกำลังด้วยล่ะ อีก ประการ กรณียกิจของหม่อมฉันคือการให้ทาน รักษาศีล และการรักษาอุโบสถ หม่อมฉันได้ทำ เสร็จสิ้นหมดแล้ว ยศยิ่งใหญ่ของหม่อมฉันคือฌานก็ได้มาแล้ว หม่อมฉันจะละพระฉวีวรรณและพละ กำลังได้อย่างไร พระองค์ทำลายสุขของหม่อมฉันด้วยทุกข์ที่พระองค์ลงทัณฑ์ แต่หม่อมฉันทำลาย ทุกข์นั้นด้วยสุขแห่งฌาน สัตบุรุษทั้งหลายย่อมมีใจสงบเย็นทั้งในสุขและทุกข์ควรมีตนเป็นกลาง และ เป็นผู้เที่ยงตรงดังตราชู ไม่มีอาการผิดแผกแปลกกันทั้งในสุขแลทุกข์” พระเจ้าพาราณสีตรัสตอบ “โอ้! ข้าแต่พระองค์ผู้เปรื่องยศเปี่ยมปรีชา พระองค์ทรงเป็นผู้ทนทานได้พิเศษยิ่งนัก พระองค์เท่านั้นที่สมควรครองราชสมบัติของพระองค์ ส่วนหม่อมฉันจะคอยคุ้มครองป้องกันพวกโจรให้ แก่พระองค์เอง” พระเจ้าทุพภิเสนตรัสอาสา พระเจ้าทุพภิเสนเสด็จกลับพระนคร รับสั่งลงอาญาอำมาตย์ชั่วที่มัวคิดร้ายต่อผู้มีพระคุณ เพื่อไม่ให้ไปทำร้ายใครได้อีก ส่วนพระเจ้าพาราณสีเมื่อบรรลุฌานแล้วก็ไม่มีพระทัยในราชสมบัติอีก ต่อไป จึงได้มอบราชสมบัติแก่อำมาตย์ทั้งหลาย แล้วเข้าป่าบวชเป็นฤาษี มีความสุขเลิศล้ำนับแต่นั้นมา ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า พระเจ้าทุพภิเสนมาเป็นพระอานนท์ พระเจ้าพาราณสีมา เป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ พระราชาทรงให้อภัยอำมาตย์พาลโดยไม่ทรงลงอาญา แต่ทรงขับไล่ออกไป เพราะคนพาลอยู่ที่ไหนก็สร้างความเดือดร้อนที่นั่น จึงต้องรีบแก้ไขเสียก่อน หากให้ตั้งอยู่ในธรรม มิได้แล้วก็ต้องหาทางควบคุมเพื่อให้ผู้อื่นอยู่เป็นสุข เป็นการเมตตาต่อผู้คนทั้งหลาย หากตามใจ คนพาลร่ำไป นอกจากไม่เมตตาแล้ว ยังปล่อยปละละเลยคนดีให้ประสบทุกข์เดือดร้อน และละเลย หน้าที่อีกด้วย พระองค์ยอมเสียหนึ่งเพื่อคนทั้งหมดอยู่รอด ทรงวางใจเป็นกลางมิให้ลำเอียงเพราะรัก หรือมัวเกรงใจในคนพาล จนมิได้แก้ไขให้เด็ดขาดลงไปให้แน่นอนสักทาง “นิสัยปรารถนาสุขแก่ชนหมู่มาก, เห็นโทษของการเบียดเบียน, ดำรงมั่นในเมตตาธรรม 268 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี