บทที่ 10 ชาดกในหมวดอุเบกขาบารมี : หน้า 305/334

บทที่ 10 ชาดกในหมวดอุเบกขาบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมีเป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรมเช่นนั้นอุเบกขาบารมี ก็เปรียบได้กับ “ทัพฝ่ายตุลาการ นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ของอุเบกขาบารมี จึงเปรียบเหมือนตุลาการทหารที่มีหน้าที่ดั่ง ตราชูคอยชั่งความชอบและความผิดให้เสมอกัน เที่ยงตรง ไม่ลำเอียง รักษาระเบียบและอุดมการณ์ ของกองทัพคอยคุมทัพมิให้ฝ่าฝืนออกนอกธรรมประจำทัพ เพื่อความสุขสงบและการบรรลุ อุดมการณ์ของกองทัพ ทัพนี้จึงเป็นสัญลักษณ์แห่งความ “เที่ยงธรรม” ของกองทัพ อุเบกขาบารมี เป็นเครื่องบ่มนิสัยรักความหนักแน่น ไม่หวั่นไหวยินดียินร้าย รักการฝึกใจหยุด นิ่ง ไม่ให้ซัดส่ายไปในโลกธรรมทั้งหลาย รักธรรมะและความถูกต้อง ยึดถือธรรมเป็นหลัก ไม่ยอม ออกนอกธรรม เห็นธรรมสำคัญกว่าชีวิตและอื่นใดทั้งหมด รู้จักสลัดอารมณ์ ไม่ชอบให้ใจขึ้นลงไปกับ สุขทุกข์เที่ยงตรงดุจตราชูเสมอกันในสุขและทุกข์ไม่ลำเอียงวางใจเป็นกลาง บริสุทธิ์หยุดนิ่ง ดุจแผ่นดิน ที่วางเฉยต่อของหอมและคูถเหม็น เห็นโทษของความหวั่นไหวว่าเป็นของทุกข์ร้อน คอยยอกย้อนจิต ให้ได้ทุกข์ ล่อหลอกให้ออกนอกวิถีของบารมี ชักจูงให้ไปสู่อธรรม หากฝึกฝนจนเป็นนิสัยจะทำให้ หนักแน่นต่อการสู้กิเลส อิ่มใจในทุกสถาน และสลัดอารมณ์อกุศลได้อย่างง่ายดาย หากนิสัยแห่งอุเบกขาบารมีบกพร่อง จะมีนิสัยชั่วคืออคติ 4 ซึ่งเป็นการเอียงออกนอกธรรม ด้วยความรัก เช่น ล่าเอียงเพื่อพวกพ้องหมู่ญาติ หรือโกรธเมื่อเห็นเป็นศัตรู หรือกลัวถูกออกจากยศ ตำแหน่ง กลัวมิได้การยอมรับจึงไม่กล้าทำสิ่งดีๆ ที่ควรทำ หรือทำชั่วเพราะรู้ไม่ทันกิเลส หลงตัวเอง หลงใหลไปต่าง ๆ สับสน ไม่พิจารณาให้รู้แน่ชัด เป็นต้น นอกจากนี้ยังติดในโลกธรรมคือยินดีใน ความมีขึ้น และยินร้ายในความเสื่อมลง กล่าวคือกลัวเสียลาภ ยศ คำสรรเสริญ กามสุข และกลัวขัดสน ไม่เป็นที่ยอมรับ ถูกโจมตีนินทา ทุกข์ยากลำบาก จึงออกนอกธรรมและทิ้งอุดมการณ์ไปในที่สุด อุเบกขาบารมี เป็นบารมีที่ละเอียดอ่อนที่สุดเพราะเป็นการรักษาสภาพใจอยู่ตลอดเวลา จึง เป็นบารมีที่ทําได้ยากเหตุนี้ผู้ที่หมั่นฝึกสมาธิสม่ำเสมอจะสร้างบารมีชนิดนี้ได้ดี ยิ่งถ้าเข้าถึงธรรมตั้งแต่ ดวงปฐมมรรคขึ้นไปก็นับว่าวางใจเป็นกลางได้อย่างแท้จริง เพราะใจมั่นคงอยู่ศูนย์กลางกายจึงไม่เอียง และอยู่ในดวงธรรมจึงไม่ประพฤติออกนอกธรรม อุเบกขาบารมีจะเป็นป้อมปราการด่านสุดท้ายที่จะ รักษานักสร้างบารมีมิให้ถูกดึงออกนอกวิถีบารมี ป้องกันมิให้ไปติดลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ภาพมายา เพราะในความเป็นจริงมนุษย์ทุกคนต้องเสื่อมลาภ หมดยศ ถูกนินทา และสังขารนี้เป็นทุกข์ อย่างยิ่ง 288 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี ซึ่งเป็นดั่ง