ชาดกเรื่องการปฏิบัติต่อบิดามารดา : หน้า 291/334

นายพรานล่าโปรดทอดพระเนตรลูกศรที่ทะลุลำตัวข้าพระองค์ซึ่งนอนจมโลหิตอยู่เถิด ข้าพระองค์อยาก ทราบว่าพระองค์ยิงทำไม เสือถูกฆ่าเอาหนัง ช้างถูกฆ่าเอางา แล้วข้าพระองค์ถูกฆ่าเพราะอะไรกัน?” สุวรรณสามทูลถามอย่างสงสัย พระราชาตรัสตอบว่า.. “เรากำลังจะยิ่งกวาง แต่กวางเห็นท่านแล้ววิ่งหนีไป เราจึงโกรธท่าน!” “พระองค์ตรัสอะไรกัน! กวางที่เห็นข้าพระบาทแล้ววิ่งหนีไป ไม่มีเลยในป่าแห่งนี้ แม้ฝูงกินนรี ผู้มีความสะดุ้งกลัวอยู่เนืองนิตย์ เมื่อเห็นข้าพระองค์ยังไม่สะดุ้งกลัว แล้วฝูงกวางจะมาสะดุ้งกลัวข้า พระองค์ด้วยเหตุอันใด” สุวรรณสามทูลแย้ง พระราชาทรงละอายพระทัยที่ทำร้ายสุวรรณสามผู้มีใจอ่อนโยนถึงเพียงนี้ แล้วยังโกหกอีก จึงทรงสารภาพว่า.. “กวางไม่ได้ตกใจท่านหรอก! เราโกหกท่าน เราไม่รู้ว่าท่านเป็นมนุษย์หรือเทวดา กลัวท่าน จะหนีไป จึงยิงท่านไว้ก่อน ท่านมาจากไหน? ใครใช้ให้มาตักน้ำ?” สุวรรณสามข่มกลั้นความเจ็บปวด บ้วนโลหิตออกจากปาก กล่าวตอบว่า... “บิดามารดาของข้าพระองค์เป็นคนตาบอด ข้าพระองค์เลี้ยงท่านอยู่ในป่าใหญ่แห่งนี้ วันนี้ จะนำน้ำไปให้ท่านทั้งสอง อาหารของบิดามารดายังพอมีให้ดำรงอยู่ได้อีก 6 วัน แต่ท่านทั้งสอง ตาบอดเกรงว่าจะตายเพราะไม่ได้น้ำความทุกข์เพราะถูกศรพิษนี้ยังเล็กนักแต่ทุกข์ที่ข้าพระองค์จะไม่ได้ เห็นบิดามารดาอีกนั้นหนักหนาสาหัสยิ่งกว่าบิดามารดาข้าพระองค์เป็นคนกำพร้าเข็ญใจท่านจะร้องไห้ อยู่ตลอดทั้งคืน ร่างกายท่านทั้งสองคงจะเหี่ยวแห้งไปดุจแม่น้ำน้อยในฤดูหนาว ข้าพระองค์เคยหมั่น บำรุงนวดเฟ้นมือเท้าท่านทั้งสอง มาบัดนี้ท่านทั้งสองไม่เห็นข้าพระองค์ก็จะบ่นเรียกหาว่า พ่อสามะ มัวไปเที่ยวอยู่ที่ไหนในป่าใหญ่ ข้าแต่มหาราช ลูกศรคือความโศกนี้แหละ! ทำหัวใจข้าพระองค์ให้ เป็นทุกข์มากกว่าศรที่พระองค์ยิ่งนับร้อยเท่า พันเท่า แสนเท่าทีเดียว” พระราชาทรงดำริว่า.. “ชายผู้นี้เป็นผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ตั้งอยู่ในธรรม ปฏิบัติบิดามารดาอย่างยอดเยี่ยม ยามนี้ ประสบทุกข์หนักได้รับความเจ็บปวดกลับคร่ำครวญถึงแต่บิดามารดาเท่านั้นเราได้ทำความผิดในคนที่ สมบูรณ์ด้วยคุณธรรมอย่างนี้แล้ว เห็นที่จะต้องตกนรกแน่แท้ แล้วอย่างนี้ราชสมบัติจะไปช่วยอะไร เราได้! เราจะต้องปฏิบัติบิดามารดาของบุรุษนี้ให้เหมือนกับที่บุรุษนี้ปฏิบัติ การตายของชายนี้จะ ต้องเป็นเหมือนไม่ตาย” ดำริดังนี้แล้ว ตรัสว่า.. “สามะผู้สง่างาม ท่านอย่าได้คร่ำครวญไปเลย เราเป็นผู้ฉลาดในการยิงธนู เราฆ่ากวางและ หาผลไม้มาเลี้ยงบิดามารดาแทนท่านได้ บิดามารดาของท่านอยู่ที่ไหน? จงบอกเรามาเถิด เราจะเลี้ยงดู 274 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร