DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 354 / 412

…ลวงๆ ทั้งหมดเพราะถูกปิดหูปิดตาจากคําเตือน เมื่อผู้อื่น ยังเตือนไม่ได้แสดงว่าตนก็เตือนตนไม่ได้ บ 126 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

4.15 สรุป และ ภาษิตหมวดปัญญาบารมีที่มีมาในชาดก ความเป็นไปทั้งหมดของชีวิตล้วนเริ่มต้นที่ความคิด เหตุนี้ปัญญาบารมีจึงประเสริฐสูงสุด ปัญญาเป็นสิ่งทําหนดทิศทางชีวิตของสรรพสัตว์ บารมีอื่น ๆ จะมากน้อยก็ด้วย

…ญา ส่วนผู้นำความรู้ไปใช้ทำชั่ว เรียกว่า คนโง่เขลา บ า ที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี บ DOU 127

พึงเห็นคนคอยสะกิดผิดใหญ่น้อย เหมือนคนคอยบอกหลุมขุมทรัพย์ให้ ควรคบคนฉลาดดีปรีชาไว พูดแคะให้ข้อคิดอย่างศิษย์ครู เมื่อคบหารู้เห็นผู้เช่นนั้น สารพันความดีมีมากอยู่ ความเลวทราม าช้ามิน่าดู ไม่มาสู่ผู้นั้น

…ะทำความเจริญ ก็ไม่นําความสุขมาให้ ผู้มีปัญญาทรามมักจะทำประโยชน์ให้เสียหาย การประพฤติประโยชน์โดย 128 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี าง บาร

เบาปัญญา เพราะถูกกิเลสหลอกให้คิดและตกอยู่ในอำนาจครอบงำ ผู้ตามใจกิเลสจนเป็นนิสัยจะ กลายเป็นทาสที่อ่อนแอไร้เรี่ยวแรง ถูกมารชักจูงได้อย่างสบาย และอยู่ในความควบคุมดูแลของมาร อย่างใกล้ชิดไม่เป็นพิษเป็นภัย

…ีปัญญา ผู้มีปัญญานั้นย่อมพิจารณาเห็นกามคุณทั้งหลายโดย บทที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี DOU 129

ผู้ไม่ฉลาดในประโยชน์ไม่นำความสุขมาให้บัณฑิตเป็นศัตรูก็ดีกว่าคนโง่ที่มีใจเอ็นดูตั้งร้อยเท่าพันเท่า คนพาลแย้มพรายเมื่อใด คนไม่น่าถูกจองก็ถูกจองจำได้ บัณฑิตแย้มพรายออกมากาลใด แม้คนถูกจองจำแล้วก็รอดพ้นได

…ทำแบบประเมินตนเองหลังเรียนบทที่ 4 และกิจกรรม ในแบบฝึกปฏิบัติบทที่ 4 แล้วจึงศึกษาในบทที่ 5 ต่อไป 130 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี | ง บาร

ความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ และโดยความเป็นโรค ผู้เห็นแจ้งอย่างนี้ ย่อมละความพอใจใน กามทั้งหลายอันเป็นทุกข์ มีภัยใหญ่หลวงเสียได้ การละกามอย่างเดียวเท่านั้นเป็นสุข ภิกษุรูปใดคิดว่าไฉนคนทั้งหล

…พื่อให้ได้นิสัยชุดที่ห้าประจำวิถีนักสร้างบารมีมาครอบครอง บ ท ที่ 5 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 133

แนวคิด 1. วิริยบารมี เป็นนิสัยที่จำเป็นอย่างยิ่งในวิถีนักสร้างบารมี หากไม่สร้างวิริยบารมีก็มิอาจ ไปถึงฝั่งฝันได้ เพราะต้องท้อถอยเลิกรากลางคันเสียก่อน 2. การสร้างวิริยบารมี เป็นการสร้างนิสัยต่าง ๆ เพื

…ส่วนความลำบากไม่เคยฆ่าใครให้ตายจากความดีเลย” ยอดวิริยะคือ เพียรปราบกิเลส โดยเอาชีวิตเป็นเดิมพัน 134 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี บาร

บทที่ 5 ชาดกในหมวดวิริยบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมีเป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรม แล้วบารมี 10 เป็น ดังหมู่พลโยธา ถ้าเช่นนั้น วิริยบารมีก็เปรียบกับ “ทัพหน้า” ทัพหน้า เป็นฝ่ายทะลวงฟัน บา

…ชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 95-99 บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 135

การทําหน้าที่กัลยาณมิตร เป็นการเพิ่มพูนวิริยบารมีได้อย่างดียิ่ง เพราะต้องกล้าเผชิญ หน้าคนที่ไม่เข้าใจ ต้องมีธาตุทรหด บากบั่นพากเพียรโดยไม่กลัวลำบากขยันหาหนทางช่วยอย่าง ต่อเนื่องโดยไม่ย่อท้อหมดกำลังใจ

…ามพ่ายแพ้ และยามนี้เอง 'โภชาชานียชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 55 หน้า 287-290 136 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี ราง

ตาปิดอยู่ แม้เตรียมงับเต็มที่แต่ไม่รู้จะงับตอนไหนดี ลิงจึงเหยียบหัวจระเข้กระโดดข้ามฝั่งไปอย่าง สบาย จระเข้งับลมกินอากาศ รีบลืมตาขึ้นเกิดอัศจรรย์ใจ เพราะไม่เคยเห็นลิงกล้าหาญอย่างนี้ มาก่อน ทั้งเสียดาย

…กลั้นใจข่มความเจ็บปวดที่สะท้านเสียดแทง ไปทั่วร่าง กล่าวว่า.. บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 137

โอกาสของพระราชาจากต่างเมืองที่จะมาชิงราชบัลลังก์ก็ปะทุขึ้นแล้ว! พระราชาที่มามีถึง 7 พระองค์ ศึกครานี้ใหญ่หลวงยิ่งนัก กระทั่งใหญ่กว่าทุกครั้งที่ผ่านมา กองทัพใหญ่ 7 กองทัพพากันมาล้อมนครพาราณสีไว้หมดสิ้

…ระหว่างทางมีโจรดักซุ่มอยู่ "ขรัปปชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 123-127 138 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ าร มี

เถอะ!” “สหาย! ม้าอื่นไม่อาจทำลายกองทัพนั้นได้ เราจะไม่ยอมให้สิ่งที่ทำสูญเปล่า ท่านผูกเกราะ ขุนศึกพันแผลผูกสอดเรียบร้อยแล้วขึ้นหลังม้าบุกตะลุยจับเป็นพระราชาองค์สุดท้ายได้สำเร็จ ก่อนม้าศึกสิ้นใจได้ทูลข

…ชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 85-93 บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 139

“สหายเอ๋ย! ตอนที่โจรร้ายบุกเข้ามาทำไมเจ้าถึงไม่ตกใจกลัวเลย? เจ้าก็เห็นลูกธนูอันคมกริบ และดาบที่คมกล้าจ่อมาตรงหน้าขนาดนี้ ไฉนไม่ครั่นคร้ามบ้างเลย” บุรุษหนุ่มตอบอย่างองอาจว่า... “เราเห็นโจรทำเช่นนั้นก็จ

…็นนั้นได้สำเร็จ! เมื่อเห็นอาจารย์แล้วก็รีบเข้าไปไหว้อาจารย์ เล่าเรื่องราวให้ฟังแล้ว ขอร้องว่า.. 140 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

ณ ณ บ้านท่านปุโรหิต ภรรยาปุโรหิตเพิ่งเสร็จงานศพสามี สร่างโศกได้ไม่ทันไรก็ต้อง คร่ำาครวญร้องไห้อีกครั้ง บุตรเห็นมารดาร้องไห้จึงเข้าไปสอบถาม.. “ร้องไห้ทำไมเหรอแม่?” “การทํามงคลช้างเป็นหน้าที่ของเรามาเจ็

…็รับไว้ หากต้องทนลำบากก็ปฏิเสธไป ชีวิตมีแต่คอยหลบหลีกภาระและ บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 141

“ยังมีสิ่งอื่นอีกไหมครับ ท่านอาจารย์?” ศิษย์ถาม “ไม่มีแล้ว จบหมดแล้ว!” อาจารย์ยืนยัน ศิษย์กราบลาบูชาคุณอาจารย์ แล้ววิ่งกลับไปกรุงพาราณสีทันที บัดนี้แผนการสําเร็จไป ครึ่งหนึ่งแล้วคงเหลือแต่กลับไปให้ทัน

…้นรีบตื่นลนลาน ลุกขึ้นขยี้ตา วรุณชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 175-181 142 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร

อุปสรรคต่าง ๆ รอบตัว ซุกตัวอยู่ในโลกที่คับแคบจนไม่กล้าทําอะไร กลายเป็นคนที่ไม่เคยล้มเหลวเพราะ ไม่ทำอะไรเลย กระทั่งยังไม่กล้าเปลี่ยนแปลงนิสัยตนเอง ชีวิตก็อับเฉาลง กลายเป็นคนที่ล้มเหลวที่สุดใน ชีวิตโดย

…งนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในวิริยบารมี บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 143

อื่นๆ “ศิษย์ทั้งหลาย! พรุ่งนี้เราจะมีกิจนิมนต์ พวกเธอต้องรีบไปให้ถึงหมู่บ้านตำบลหนึ่งก่อนสาย ฉะนั้นพรุ่งนี้ ต้องรีบทานข้าวกันแต่เช้าตรู่ แล้วออกเดินทางทันที อย่าให้พลาดได้เชียว!” คนต้มข้าวรีบตื่นแต่เช

…ดสิ้นเรี่ยวแรงจนแทบจะออกแรง "สังขชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 59 หน้า 801-814 144 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี

ในอดีตกาล มีเศรษฐีท่านหนึ่งนามว่าสังขะ ได้ตั้งโรงทานที่ประตูเข้าออก 4 มุมเมือง ที่ลาน กลางเมืองและหน้าบ้านตนเองรวมเป็น 6 แห่ง บริจาคทรัพย์วันละ 60,000 วันหนึ่งเศรษฐีคิดว่า ถ้าทรัพย์เราหมดก็อดให้ทาน ก่

…สิ้นไปก็ได้ ทรัพย์ทั้งหลายมิใช่ได้มาด้วยเพียงแค่คิดเท่านั้น” บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 145

ว่ายต่อไม่ไหว แต่ทว่าเมื่อสักครู่เศรษฐีเพิ่งจะสมาทานศีล 8 ไปเอง ตอนนี้กลับมีอาหารมาอยู่ตรงหน้า อาหารทิพย์กลิ่นฟุ้งตลบน่าทานเป็นยิ่งนัก หากทานอาหารทิพย์แล้ว กำลังก็จะกลับคืนมาทั้งหมด กระทั่งความบอบช้ำ

…อาต้นนี้พอดี! ชายหนุ่มมองลงจาก ฉวชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 58 หน้า 430-436 146 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ ZA าร มี

ในเรื่องของความพยายามรักษาศีลของเศรษฐีในสภาพที่ถูกบีบคั้นด้วยความหิวถึง 7 วัน และถูกยั่วเย้าด้วยอาหารทิพย์เช่นนั้น ย่อมพิสูจน์ให้เห็นว่า ศีลของท่านเศรษฐีมิใช่ศีลจุ่มหรือศีลจิ้ม แต่เป็นศีลแช่อิ่มคือมิ

…งนัก ทรงเห็นจริงตามนั้นทุกประการ ได้ตรัส ถามว่าชายหนุ่มว่า.. บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 147

เองก็ไม่เคารพในธรรมเช่นกันเป็นผู้ให้วิชาแต่กลับมานั่งสอนบนที่นับว่าดูหมิ่นธรรมที่ตนแสดงเมื่อ เห็นโทษของทั้งสองแล้ว หนุ่มจัณฑาลพลันมองสะท้อนตัว ฉุกคิดได้ว่า แล้วเราล่ะ! ตัวเรานั้นก็เสี่ยงตาย มาลักขโมยม